Chuyện xưa tích cũ :Tây Nguyên(cao nguyên Trung Phần-Hoàng Triều cương thổ-Thái Cát(art2all.net)

HOÀNG TRIỀU CƯƠNG THỔ

皇朝疆土 – Domaine de la Couronne

Hoàng triều cương thổ (tiếng Pháp: Domaine de la Couronne) là vùng đất đai ở biên giới, thuộc sự quản lý của triều Bảo Đại. Hoàng triều Cương thổ là vùng đất Tây Nguyên Việt Nam hiện nay gồm 5 tỉnh, xếp theo thứ tự vị trí địa lý từ bắc xuống nam gồm Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Lâm Đồng, và một số những thành phố miền cực bắc Việt Nam gồm có: Hòa Bình (Khu Tự trị Mường), Phong Thổ, Lai Châu, Sơn La (Khu tự trị Thái), Lào Kay, Hà Giang (Khu Tự trị Mèo), Bắc Kạn, Cao Bằng, Lạng Sơn (Khu Tự trị Thổ), Hải Ninh, Móng Cái (Khu tự trị Nùng).

Ngày 30 tháng 5 năm 1949 người Pháp trao quyền quản lý vùng Cao nguyên Trung phần với Xứ Thượng Nam Đông Dương (Pays Montagnard du Sud Indochinois, viết tắt là PMSI – chỉ những nhóm sắc tộc bản địa sinh sống trên cao nguyên miền Trung Việt Nam, như Ba Na, Jarai, Ê đê, Cơ Ho, Mạ, Xơ Đăng,…) cho Chính phủ Quốc gia Việt Nam. Quốc trưởng Bảo Đại đã tách riêng phần Cao nguyên Trung phần ra thành một nước mới gọi là Hoàng triều Cương thổ, Bảo Đại lập quy chế hành chính đặc biệt, tự xưng Hoàng đế. Bảo Đại một mình nhận hai trọng chức: Quốc trưởng Quốc gia Việt Nam và Hoàng đế cai trị Hoàng triều Cương thổ. Một quốc gia bên trong một quốc gia, nhưng không mang ý nghĩa tôn giáo như Italy và Vatican.

Đứng đầu Hoàng triều Cương thổ là vị Khâm Mạng Hoàng Triều do Quốc trưởng Bảo Đại bổ nhiệm. Theo thỏa hiệp giữa Tổng thống Pháp Vincent Auriol và Quốc trưởng Bảo Đại khi giải tán Xứ Thượng Nam Đông Dương và nhường quyền lại cho Quốc gia Việt Nam thì quy chế tự trị của các sắc tộc thiểu số sẽ có thể lệ riêng và Chính phủ Pháp vẫn có bổn phận tham nghị nên mỗi khi ban bố luật pháp thì Chính phủ Quốc gia Việt Nam phải có sự thỏa thuận của Pháp. Như vậy, Pháp vẫn bảo hộ Hoàng Triều Cương Thổ.

Qua các hiệp ước Bảo Đại thỏa thuận ký với Pháp cùng nhận xét của một số các quan sát viên tham dự cho biết Bảo Đại và Pháp ngầm thành lập một quốc gia Đông Dương, bắt đầu gồm Việt Nam, Lào và Champuchia dưới quyền điều khiển của Pháp. Thủ đô của quốc gia Đông Dương là thành phố Đà Lạt, viết là Dalat. Nếu không được thì sẽ chọn Buôn Mê Thuộc làm thủ đô. Ngôn ngữ chính là tiếng Pháp. Tự trị theo phong tục tập quán truyền thống của từng dân tộc. 

Qua Dụ số 6 ngày 15 Tháng Tư, 1950, Bảo Đại tách riêng phần cao nguyên Trung phần ra và lập quy chế hành chính đặc biệt có tên là Hoàng Triều Cương Thổ.

Quốc trưởng Bảo Đại ban hành “Quy chế 16” với chín điều khoản đặt nền móng cho việc cai trị Xứ Thượng. Nội dung các điều khoản đó có thể tóm tắt như sau:

– Quyền lợi tối cao của Quốc gia Việt Nam được bảo đảm cùng với quyền lợi của các sắc tộc thiểu số.

– Cao nguyên trực thuộc Quốc trưởng.

– Người Thượng cần tham gia vào việc phát triển Cao nguyên.

– Tôn trọng hệ thống bộ lạc và chức sắc kế truyền của người Thượng.

– Thành lập Hội đồng Kinh tế.

– Thành lập Tòa án Phong tục Thượng.

– Bảo đảm quyền sở hữu đất đai của người Thượng.

– Phát triển cơ cấu dịch vụ xã hội ở Cao nguyên như y tế, giáo dục.

– Thành lập đơn vị riêng quân sự riêng biệt cho người Thượng với ưu tiên phục vụ ở Cao nguyên.

Người Việt Nam bản xứ muốn vào Hoàng Triều Cương Thổ phải có nghề nghiệp, chiếu khán nhập cảnh phải được Khâm Mạng Hoàng Triều Cương Thổ Miền Nam Cao Nguyên chấp thuận. Điều này có liên quan vào năm 1920, sau khi Pháp bắt đầu có lợi tức từ các đồn điền cao su, cà phê và khoáng sản như than, vàng, kẽm, v.v. người Pháp lập thành một khu riêng, do người Pháp quản trị, gọi là Pays Montagnards du Sud (Xứ Thượng Nam Đông Dương) người Việt Nam không có giấy phép không được lên vùng này.

Quy chế Hoàng Triều Cương Thổ sau khi ban hành bị chỉ trích vì đã nhượng bộ quyền lợi cho Pháp quá lớn nhất là việc thành lập Hội đồng Kinh tế phần lớn do các chủ đồn điền người Pháp thao túng. Chính sách hạn chế di dân người Kinh lên Cao nguyên vẫn duy trì và người Pháp còn nắm quyền hành chánh như trong thỏa thuận với Tổng thống Pháp Vincent Auriol. Trong số năm tỉnh Đồng Nai Thượng, Lâm Viên, Pleiku, Darlac và Kontum thì ba tỉnh Kontum, Pleiku và Darlac vẫn do tỉnh trưởng người Pháp cai quản. Hơn nữa đại diện Quốc trưởng Bảo Đại ở Cao nguyên, tức vị Khâm Mạng cũng lại là người Pháp, đại tá Pierre Didelot, chồng của Agnès Nguyễn Hữu Hào (Pierre Didelot là anh rể của Nam Phương Hoàng Hậu).

Nhật Bản thua quân Đồng Minh vào năm 1945 và vùng Đông Dương, sau đó Việt Nam lại do Pháp kiểm soát nhưng Pháp phải từ bỏ chủ quyền tại Lào và Campuchia vào năm 1953. Chế độ Bảo Hộ của Pháp tại Đông Dương thực sự tan rã sau khi Pháp bại trận ở Điện Biên Phủ và Hiệp ước hòa bình Genève được ký kết năm 1954. 

Ngày 10 tháng 8 năm 1954, quy chế Hoàng Triều Cương Thổ bị xóa bỏ. Thủ tướng Ngô Đình Diệm thông qua Dụ số 21 ngày 11 tháng 3 năm 1955 và Quốc trưởng Bảo Đại chấp thuận, chính thức sáp nhập Hoàng Triều Cương Thổ lại vào Trung phần, chấm dứt đặc quyền của người Pháp và Quốc trưởng trên vùng Thượng và danh xưng Cao nguyên Trung phần được dùng lại.

Tuy nhiên, ngày 4 tháng 10 năm 1955, Ủy ban trưng cầu dân ý thành lập đưa ý kiến đòi truất phế Quốc trưởng Bảo Đại và đưa Thủ tướng Ngô Đình Diệm lên làm Quốc trưởng.

Những Ngày Khó Quên

Hoàng Triều Cương Thổ chính thức thành lập ngày 15 tháng 4 năm 1950 rồi giải tán ngày 11 tháng 3 năm 1955. Tại vùng này, Bảo Đại ngoài danh nghĩa Quốc trưởng ra vẫn giữ vai trò Hoàng đế, cho dù Bảo Đại đã từ bỏ ngai vàng vào lúc 19 giờ 30 chiều 30 tháng 8 năm 1945, trên Ngọ Môn trao ấn kiếm cho đai diện Việt Minh là Trần Huy Liệu, trưởng đoàn và hai ông Nguyễn Lương Bằng, Cù Huy Cận, chấm dứt triều Nguyễn Gia Long. Chiếu thoái vị do Tống lý Ngự Tiền Phạm Khắc Hòe soạn thảo ngày 20 tháng 8 năm 1945, và đã được thông qua ngày 23-8-1945, trong buổi họp Nội các dưới quyền chủ toạ của nhà Vua và gồm có các ông: Trần Trọng Kim, Trần Văn Chương, Trần Đình Nam, Trịnh Đình Thảo, Vũ Văn Hiền và Nguyễn Hữu Thí.

Ngày 31 tháng 8 năm 1945: Bà Từ Cung là mẹ của Bảo Đại, Nam Phương Hoàng Hậu cùng các con, thị nữ, thị vệ, v.v. và Bảo Đại dời qua cung An Định tại An Cựu. Các cung nhân trong cung Diên Thọ đều cho xuất cung, trở về nguyên quán. Sự xuất cung của các cung nữ được tả qua câu vè “Ba cô trong Nội mới ra, Vòng vàng, chuỗi bạc, tổ cha cô giàu!

Hôm sau, ngày 01 tháng 9 năm 1945, ông Tôn Quang Phiệt, Chủ Tịch Ủy Ban Nhân Dân tỉnh Thừa Thiên Huế trao cựu hoàng Bảo Đại bức điện tín của Hồ Chí Minh mời công dân Vĩnh Thụy làm cố vấn tối cao cho chính phủ lâm thời.

Ngày 02 tháng 9 năm 1945, Bảo Đại đi Hà Nội nhận làm Cố Vấn Tối Cao cho Việt Minh, bên cạnh Hồ Chí Minh.

Ngày 16 tháng 3 năm 1946 hội dồng Chính Phủ Việt Nam Dân Chủ Cọng Hòa cử cố vấn tối cao Vĩnh Thụy dẫn đầu phái đoàn đi Trùng Khánh. Phái đoàn gồm có Nghiêm Kế Tổ, Nguyễn Công Triển, Hà Tú Hương, Công dân Vĩnh Thụy đi Trùng Khánh với tư cách đi du lịch, do đó Nghiêm Kế Tổ làm Trưởng phái đoàn. Khi sang tới Trùng Khánh, Vĩnh Thụy tách rời phái đoàn để đi Hồng Kông và thay đổi chính kiến. Tại Hồng Kông Bảo Đại gởi thư cho Hồ Chí Minh xin từ chức Cố Vấn Tối Cao, nhận tiền của phe đồng minh để vui chơi trong các sòng bài, chống lại phát xít Nhật và Cọng Sản, vì vậy Việt Minh đã lên án Bảo Đại phản quốc. Bảo Đại theo Liên Hiệp Pháp tại Đông Dương và được người Pháp trả lại độc lập cho Việt Nam. Nhờ vậy, Bảo Đại thành lập Đế Quốc Việt Nam.

Đầu năm 1947, Mặt Trận Thống Nhất Quốc Gia Liên Hiệp gồm các tôn giáo Cao Đài, Hòa Hảo, Việt Nam Cách Mạng Đồng Minh Hội, Đại Việt Quốc Dân Đảng và Việt Nam Quốc Dân Đảng thành lập Mặt Trận Thống Nhất Quốc Gia Liên Hiệp ủng hộ Bảo Đại để Bảo Đại thỏa hiệp với Pháp về nền Độc Lập của Việt Nam. Tháng 5 năm 1947, sau khi Việt Minh rút vào bí mật, người Pháp ủng hộ Bảo Đại lên làm Quốc Trưởng nước Việt Nam.

Ngày mồng 7 tháng 12 năm 1947, Bảo Đại và Pháp ký kết Sơ bộ Thỏa ước Vịnh Hạ Long về nền độc lập của Việt Nam trong Liên Hiệp Pháp, lấy cờ vàng ba sọc đỏ làm Quốc Kỳ và Thanh Niên Hành Khúc làm Quốc Ca và nước Việt Nam sẽ có quân đội riêng. Bảo Đại vẫn sống ở nước ngoài.

Tháng 01 năm 1948, Cao Ủy Đông Dương Pháp gặp Bảo Đại tại Genève đề nghị Bảo Đại về nước thành lập chính phủ nhưng bị từ chối vì hiệp ước Vịnh Hạ Long không được bổ sung.

Ngày 24 tháng 4 năm 1948, Thiếu tướng Nguyễn Văn Xuân và Trần Văn Hữu sang Hồng Kông xin Bảo Đại thành lập Chính Phủ Lâm Thờicho Việt Nam.

Ngày 15 tháng 5 năm 1948 Bảo Đại gởi thông điệp cho tướng Nguyễn Văn Xuân đồng ý cho thành lập Chính Phủ Lâm Thời cho Việt Nam do tướng Xuân đảm trách.

Ngày mồng 5 tháng 6 năm 1948 Bảo Đại và Pháp ký kết hoàn tất Hiệp ước Vịnh Hạ Long.

Tháng 01 năm 1949, Bảo Đại và Pháp ký thông cáo chung tuyên bố Việt Nam Độc Lập trong Liên Hiệp Pháp.

Ngày 24 tháng 4 năm 1949, Bảo Đại về nước. Hai tháng sau, vào ngày 14 tháng 6, Bảo Đại tuyên bố tạm cầm quyền cho đến khi tổ chức được tổng tuyển cử và tạm giữ danh hiệu Hoàng đế để có một địa vị quốc tế hợp pháp. Ngày 20 tháng 6 năm 1949, Thủ tướng Nguyễn Văn Xuân đệ đơn từ chức, Chính phủ Lâm thời cho Việt Nam tuyên bố giải tán. Ngày 21 tháng 6, thỏa ước Elysée được công bố.

Ngày 1 tháng 7 năm 1949, Chính phủ lâm thời của Quốc gia Việt Nam được thành lập theo sắc lệnh số 1-CP của Thủ tướng, tấn phong Bảo Đại làm Quốc trưởng, Trung tướng Nguyễn Văn Xuân làm Thủ tướng kiêm Tổng trưởng Quốc phòng.

Tháng 1 năm 1950, Bảo Đại chỉ định Nguyễn Phan Long làm Thủ tướng. Ngày 27 tháng 4 năm 1950, giải tán chính phủ Nguyễn Phan Long và ủy nhiệm Thủ hiến Trần Văn Hữu thành lập chính phủ mới. Tính đến đầu năm 1950, có 35 quốc gia công nhận Quốc gia Việt Nam. Bảo Đại Trở thành Quốc trưởng.

Chính phủ do Trần Văn Hữu làm Thủ tướng tồn tại đến ngày 6 tháng 6 năm 1952 thì phải cáo lui, nhường chỗ cho Nguyễn Văn Tâm lên làm thủ tướng cùng thành phần tổng, bộ trưởng đa số là người do Pháp đào tạo.

Ngày 20 tháng 11 năm 1953, hoàng thân Bửu Lộc từ Pháp về Sài Gòn lập chính phủ thay thế chính phủ Nguyễn Văn Tâm. Thời gian này, Quốc trưởng Bảo Đại sống và làm việc tại biệt điện ở Đà Lạt. Xung quanh nơi ở của Bảo Đại có cả một trung đoàn Ngự lâm quân bảo vệ và có cả một đoàn xe riêng gọi là “công xa biệt điện”, lại có cả một đội máy bay riêng do các phi công người Pháp lái phục vụ.

Ngày 11 tháng 1 năm 1954, Chính phủ mới do Bửu Lộc thành lập trình diện Bảo Đại nhưng đến ngày 16 tháng 6 năm 1954, Bửu Lộc từ chức. Quốc trưởng Bảo Đại mời Ngô Đình Diệm về nước, ngày 6 tháng 7, Ngô Đình Diệm thành lập chính phủ mới.

Sau Hiệp định Genève 1954, Pháp phải rút khỏi Đông Dương, chính quyền và quân đội Quốc gia Việt Nam tập kết, chờ tổng tuyển cử để thống nhất Việt Nam. Ngô Đình Diệm tiến hành cải tổ chính phủ lần thứ nhất vào ngày 24 tháng 9 năm 1954 và lần thứ hai vào ngày 10 tháng 5 năm 1955.

Tháng 9 năm 1954, tướng Nguyễn Văn Hinh không chịu dưới quyền chỉ huy của Ngô Đình Diệm nên đánh điện sang Pháp nhờ Bảo Đại can thiệp. Bảo Đại điện về Sài Gòn triệu tập Diệm sang Cannes (Pháp) gặp Bảo Đại để bàn lại việc sắp xếp nhân sự nhưng Diệm không đi. Bảo Đại điện về Sài Gòn cách chức thủ tướng của Ngô Đình Diệm.

Tuy nhiên, ngày 4 tháng 10 năm 1955, Ủy ban trưng cầu dân ý thành lập đưa ý kiến đòi truất phế Quốc trưởng Bảo Đại và đưa Thủ tướng Ngô Đình Diệm lên làm Quốc trưởng. Về phía Bảo Đại, ngày 18/10/1955, ông đưa ra tuyên bố cắt chức Thủ tướng cũng như xóa bỏ mọi quyền lực của Ngô Đình Diệm từ văn phòng của mình tại Paris để phản đối một chính phủ do Ngô Đình Diệm đứng đầu.

Sau khi sang Pháp, Bảo Đại không còn nắm hệ thống kinh tế thu lợi cho bản thân như trước, nhiều cơ sở kinh doanh ở Việt Nam cũng như ở Pháp đã bị tịch thu. Khoảng thập niên 1960, gia sản khổng lồ của Bảo Đại đã lần lượt hao hụt. Nhiều lâu đài tráng lệ, máy bay đắt tiền, xe hơi sang trọng,… lần lượt phải sang tên người khác và bán thế chấp trả số nợ khổng lồ. Bảo Đại chỉ còn được nhận số tiền trợ cấp ít ỏi của Chính phủ Tổng thống Giscard với 8.000 franc/tháng.

Sau năm 1975, tòa Đại Sứ của Sài Gòn tại Paris được Pháp trao cho Bảo Đại, liền bị bán ngay và tiền thu được bị Bảo Đại phân tán trong các sòng bài.
 

Thái Cát sàng lượm.

California Ngày 23 tháng 10 năm 2022

——————————-

Tham Khảo:

Bảo Đại, Hay Là Những Ngày Cuối Cùng Của Vương Quốc An Nam+Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương+Hiệp định Élysée (1949)+Liên bang Đông Dương+Căn cước Hoàng triều cương thổ+Đế quốc thực dân Pháp+Con Rồng An Nam+Phạm Khắc Hòe+Phạm Quỳnh+Chuyện chưa kể về vua Bảo Đại+Quốc gia Việt Nam+ Bảo Đại 保大+Hiệp ước Matignon+Hiệp định Genève

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.