Chung quanh cái chết của Góc Ba Chóp(Gorbatchev),lãnh đạo “đế chế CS Liên Xô” cuối cùng.

Gorbachev: Bình luận ‘yêu, ghét’ của người Việt sau khi ông qua đời

Gorbachev

Sau khi nhà lãnh đạo cuối cùng của Liên Xô, Mikhail Gorbachev qua đời hôm 30/8, nhiều người dân Việt Nam bày tỏ thái độ của họ trên mạng xã hội.

Gorbachev là cái tên quen thuộc ở Việt Nam, dường như không phải vì ông từng được giải Nobel Hòa bình, mà trước hết ông là Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô từ 1985 tới 1991.

Dư luận tại Việt Nam có những suy nghĩ trái ngược về Gorbachev, sau khi Liên Xô sụp đổ năm 1991, cùng với sự tan rã của chủ nghĩa cộng sản ở các nước Đông Âu.

Ngay sau khi BBC News Tiếng Việt loan tải tin ông qua đời, nhiều độc giả đã để lại bình luận bên dưới bài. Cũng có nhiều bạn đăng tải trên trang cá nhân và nhóm bạn bè suy nghĩ của họ.

Những lời ca ngợi

Nhà văn Trần Thanh Cảnh viết: “Kính cẩn vĩnh biệt ông! Một vĩ nhân đã thay đổi lịch sử nhân loại cuối thế kỷ 20!”

Danh khoản Tuấn Nguyễn bình luận: “Cảm ơn ông, không có ông thì có lẽ giờ này người dân VN vẫn đi xe đạp, xếp hàng mua gạo xong về nhà bàn chuyện vượt biên.”

“Vĩnh biệt ông, người đã dũng cảm giải thể cái thứ chủ nghĩa không tưởng. Cứu giúp con người khỏi cảnh nghèo đói, giết hại lẫn nhau” là lời ngậm ngùi của Quy Tran

Nguyễn Đình Chúc viết: “Cảm ơn ông đã giúp nhiều dân tộc thoát khỏi chế độ độc tài toàn trị,chấm dứt chạy đua vũ trang và sự bần cùng hóa của chế độ xã hội chủ nghĩa”.

Trên nhóm Tiệp Khắc một thời, Phạm Văn An viết: “Với những người có lý trí, có lương tri, cụ là một vĩ nhân, nhìn thấy cái chết tất yếu của con khủng long mang tên Liên Xô và cụ đã tôn trọng cái chết tất yếu đó. Sự kiện này khiến những nước coi Liên xô là thành trì bỗng dưng tỉnh ngộ và lựa chọn cho mình một con đường khác để cứu dân tộc thoát chết, trong đó có Việt Nam.”

Mikhail Gorbachev, Bí thư thứ hai ĐCSLX cùng Thủ tướng Anh Margaret Thatcher, sân bay London Heathrow 15/12/1984.
Chụp lại hình ảnh,Mikhail Gorbachev, Bí thư thứ hai ĐCSLX cùng Thủ tướng Anh Margaret Thatcher, sân bay London Heathrow 15/12/1984.

So sánh Gorbachev với Putin

Liên hệ với nước Nga ngày nay, nhiều người đã đặt hai ông Gorbachev và Putin cạnh nhau để so sánh.

Hien Nguyen viết: “Gorbachev mở cửa cho Nga đến với thế giới, Putin cô lập Nga với thế giới.”

Danh khoản Hung Ngo Trong cho rằng: “Putin có được tư tưởng như ông (Gorbachev) thì nước Nga sẽ hùng cường!”

Trên nhóm Cập nhật tin tức và bàn luận chiến sự Nga – Ukraine, Thắng Toàn chia sẻ như sau: “Putin chỉ cần lắng nghe và làm theo ngài Mikhail Gorbachev thì nước Nga đã thịnh vượng và văn minh rồi.”

Nhưng cũng có những ý kiến không đánh giá cao ông Gorbachev. Hung Ngo Trong viết: “Tư tưởng bán rẻ tài nguyên và tri thức à. Thôi xin kiếu làm như Gorbachev thì ngày tàn quốc gia đang đến gần.”

Chieu Tran Khac viết: “Goorbachev một hạt giống được ươm mầm từ – Đoàn – thừa lý thuyết thiếu thực tế.”

Tuy ông được giải Nobel Hòa bình,1990, được nhiều người ca ngợi, nhưng cũng bị không ít người ghét bỏ vì cho rằng ông không ngăn chặn được sự sụp đổ của Liên Xô.

Ronald Reagan và Mikhail Gorbachev
Chụp lại hình ảnh,Tổng thống Mỹ Ronald Reagan và nhà lãnh đạo Liên Xô Mikhail Gorbachev ký thỏa thuận kiểm soát vũ khí cấm sử dụng tên lửa hạt nhân tầm trung, Washington DC, 8/12/1987.
Nhìn từ phương Tây

Trong một bài mới đăng trên BBC News, Merlyn Thomas viết: “Mikhail Gorbachev đã thay đổi lịch sử, nhưng sai lầm về quan hệ với phương Tây”.

Tổng thống Nga Vladimir Putin nói Mikhail Gorbachev “tác động to lớn đến tiến trình lịch sử”.

Trong khi người đứng đầu Liên Hiệp Quốc, António Guterres, ca ngợi ông là “Thế giới đã mất đi một nhà lãnh đạo toàn cầu cao cả, cam kết theo chủ nghĩa đa phương và người ủng hộ hòa bình không mệt mỏi.”

Trong lời bày tỏ sự kính trọng của mình, Thủ tướng Vương quốc Anh Boris Johnson cho biết ông ngưỡng mộ lòng dũng cảm và sự chính trực của ông Gorbachev.

Ông cho biết thêm: “Trong thời kỳ Putin gây hấn ở Ukraine, cam kết không mệt mỏi của ông ấy trong việc mở cửa xã hội Xô Viết vẫn là một tấm gương cho tất cả chúng ta.”

Tổng thống Mỹ Joe Biden gọi ông là “nhà lãnh đạo hiếm có”.

Truyền thông Việt Nam nói gì?

Ngày 31/8, trang web báo Công an Nhân dân có ba bài về ông Gorbachev.

Một bài trong đó viết: “Ông Gorbachev, nắm quyền tại Liên Xô từ năm 1985 đến 1991, qua đời đêm 30/8 sau thời gian dài chống chọi trọng bệnh. Ông được coi là người đã thay đổi mối quan hệ giữa Liên Xô với phương Tây sau nhiều thập kỷ căng thẳng và đối đầu trong Chiến tranh Lạnh.”

“Ông đã tạo ra các thỏa thuận cắt giảm vũ khí với Mỹ và quan hệ đối tác với các cường quốc phương Tây để xóa bỏ “Bức màn sắt” chia cắt châu Âu kể từ Thế chiến II, giúp nước Đức thống nhất.”

Trang VTV nói: “Khi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô vào năm 1985 ở tuổi 54, ông đã đặt ra mục tiêu phục hồi hệ thống bằng cách đưa ra các quyền tự do chính trị và kinh tế hạn chế, nhưng các cải cách của ông đã vượt quá tầm kiểm soát.”

Báo Lao Động ghi nhận: “Ông Gorbachev cũng lên tiếng về xung đột Nga – Ukraina. Ông ra tuyên bố kêu gọi “chấm dứt sớm các hành động thù địch và bắt đầu đàm phán hòa bình ngay lập tức”.”

Còn tờ Thanh Niên nói: “Di sản chính trị của ông cũng gây nhiều tranh cãi.”

Mikhail Gorbachev: Nhớ về một người tử tế và hào phóng

  • Steve Rosenberg
  • Biên tập viên chuyên về Nga

Mikhail và Raisa Gorbachev đã kết hôn 46 năm trước khi bà qua đời vào năm 1999
Chụp lại hình ảnh,Mikhail và Raisa Gorbachev đã kết hôn 46 năm trước khi bà qua đời vào năm 1999

Đó là tháng Ba năm 2013 và tôi đang phỏng vấn Mikhail Gorbachev tại cơ quan nghiên cứu ở Moscow của ông. Sau nửa giờ, nhà lãnh đạo Liên Xô cũ thông báo ‘Vsyo!’ (‘Đó là tất cả rồi nhé!’). Ông đứng dậy, nhưng dường như không vội vàng để nói lời tạm biệt.

Vì vậy, chúng tôi tiếp tục trò chuyện. Ông Gorbachev vừa xuất bản tập hồi ký mới nhất mà ông dành tặng cho người vợ quá cố Raisa. Bà chết vì bệnh bạch cầu năm 1999.

Họ là vợ chồng gần 46 năm và qua cách nói dịu êm mà ông nói về bà, rõ ràng là ông Gorbachev rất nhớ bà.

Ông cho tôi xem cuốn hồi ký này. Trang đầu có một mục từ nhật ký của Gorbachev, một năm sau cái chết của Raisa:

“Cuộc sống của tôi đã mất đi ý nghĩa chính của nó,” ông viết. “Tôi chưa bao giờ có cảm giác cô đơn nhiều tới vậy.”

Nhưng đôi mắt của Gorbachev sáng lên khi ông chỉ vào những bức ảnh của Raisa trong cuốn sách: những bức ảnh chụp kỳ nghỉ, những bức ảnh gia đình, những bức ảnh bà đi cùng ông trong các chuyến công du chính thức ở nước ngoài. Và hai tấm hình yêu thích của ông là chân dung của Mikhail và Raisa trước ngày cưới của họ vào năm 1953. Họ trông giống như những ngôi sao điện ảnh Hollywood.

Trong khi Gorbachev và tôi đang xem qua cuốn sách, người quay phim Rachel của chúng tôi đang xem chiếc đại dương cầm ở góc phòng.

“Ông có thể chơi đàn?” cô hỏi Gorbachev.

“Không cần, nó tự chơi!” ông trả lời.

Tất cả chúng tôi đều cười. Nhưng ông không nói đùa. Gorbachev bước tới đó, nhấn một nút và các phím đàn piano tự nhảy nhót cùng âm thanh.

“Đó là Chopin,” ông nói và với nụ cười toe toét, ông bắt chước như một nhạc trưởng và giả vờ đang tự chơi nhạc. Sau đó, ông tắt một công tắc và nhạc cụ lặng tiếng.

“Tất nhiên, bạn cũng có thể chơi nó như một cây đàn piano bình thường”, ông nói. “Có bạn nào chơi được không?” ông hỏi. Tôi nói với ông rằng tôi có thể chơi.

“Làm ơn, ngồi xuống, chơi gì đó đi,” Gorbachev nói.

Tôi không lường trước điều đó. Tôi phải suy nghĩ thật nhanh. Tôi nên chơi gì? Một cựu lãnh đạo của siêu cường sẽ đánh giá cao giai điệu nào? Có lẽ là Back in the USSR chăng? hay là Thanks for the Memory? Tôi lựa chọn giải pháp an toàn và chơi bản Moscow Nights kinh điển của Nga.

Và, khi tôi đang chơi, một điều gì đó thậm chí còn bất ngờ hơn xảy ra. Mikhail Gorbachev bắt đầu hát theo. Và ông ấy hát tốt … hát đúng nhạc. Chúng tôi đàn hát cùng nhau đến phần cuối và tôi hỏi ông những bài hát nào khác mà ông thích. Gorbachev yêu cầu giai điệu thời chiến của Liên Xô Dark is the Night. Bản này là về một người lính ngoài chiến tuyến đang nghĩ về người vợ thân yêu của mình ở quê nhà.

Mikhail Gorbachev, người ‘không cứu nổi Liên Xô’, đã qua đời

https://www.bbc.com/ws/av-embeds/cps/vietnamese/world-62739953/p0cxdh5m/viChụp lại video,

Steve Rosenberg và Mikhail Gorbachev

“Trong đêm tối,” Gorbachev hát, “Tôi biết rằng em, tình yêu của tôi, đang thức,

“Ngồi bên nôi em đang lén lau một giọt nước mắt;

“Làm sao tôi yêu đôi mắt dịu dàng sâu thẳm của em,

“Làm thế nào tôi muốn ghé môi mình vào môi của em.”

Sau đó, người đã giúp chấm dứt Chiến tranh Lạnh mỉm cười: một nụ cười rộng và đẹp.

“Raisa yêu tiếng hát của tôi,” ông nói.

Trong một câu ngắn gọn đó, Mikhail Gorbachev đã tiết lộ nhiều điều về bản thân hơn là trong toàn bộ cuộc phỏng vấn.

Có rất nhiều người ở Nga đã chỉ trích ông về cách ông điều hành đất nước; họ đã đổ lỗi cho ông về sự sụp đổ của Liên Xô.

Nhưng sau những lời nói đó – và nụ cười đó – ông hiện ra như một người đàn ông có trái tim ấm áp, tử tế, vẫn rất yêu vợ và rất buồn vì bà đã ra đi. Raisa ở khắp mọi nơi: trong sách của ông, trong những bức chân dung đóng khung trên tường văn phòng của ông … và trong âm nhạc.

Tôi gặp Mikhail Gorbachev lần đầu tiên vào tháng Năm 1996, hơn 4 năm sau khi Liên Xô tan rã. Ông khi đó cố gắng trở lại chính trường và thách thức Boris Yeltsin trong cuộc bầu cử tổng thống của Nga. Vào thời điểm đó, tôi là trợ lý sản xuất cho CBS News. Nhóm quay phim của chúng tôi đã theo ông tại những nơi vận động bầu cử ở miền nam nước Nga.

Tôi rất phấn khích khi được gặp người đàn ông, một thập kỷ trước đó, đã truyền cảm hứng cho tôi theo học tiếng Nga ở trường đại học. Vào giữa những năm 1980, Mikhail Gorbachev đã bùng nổ trên chính trường với những lời kêu gọi perestroika (cải tổ) và glasnost (cởi mở).

Ông là kiểu nhà lãnh đạo Liên Xô mà thế giới chưa từng thấy. Ông còn trẻ, thoải mái. Ông dường như quyết tâm xây dựng mối quan hệ tốt hơn với phương Tây và phục hồi nền kinh tế Liên Xô đang trì trệ.

Vào thời điểm ông rời nhiệm sở, Liên Xô không còn tồn tại.

Trong chuyến đi vận động tranh cử vào năm 1996, vào một buổi tối, Gorbachev mời đoàn quay phim của chúng tôi đến ngồi cùng bàn của ông trong nhà hàng của khách sạn. Đột nhiên ban nhạc chơi một giai điệu quen thuộc của Beatles trong bản Yesterday:

“Yesterday, all my troubles seemed so far away.

Now it looks as if they’re here to stay…”

(Ngày hôm qua mọi phiền muộn của tôi dường như đã ở xa. Nay thì nó lại đang còn đó….)

Điều đó là rất hợp tình cảnh. Trong cuộc bầu cử, Gorbachev chỉ nhận được 0,51% phiếu bầu.

Năm lý do vì sao Liên Xô tan rã

Gorbachev giúp Việt Nam có cuộc Đổi Mới và hội nhập với Asean?

Mikhail Gorbachev
Chụp lại hình ảnh,Mikhail Gorbachev và vợ

‘Nhiều người Nga còn lưu luyến Liên Xô’

Ông đã mất quyền lực – và không thể lấy lại được. Nhưng có một thứ mà Mikhail Gorbachev vẫn có: khiếu hài hước của mình.

Tháng sau, người quay phim mà tôi đã làm việc cùng trong chuyến đi quay Gorbachev đã hoàn thành xong nhiệm vụ ngắn hạn ở Moscow. Victor Cooper là một người Texas ăn nói bỗ bã người khiến mọi người xung quanh anh phải cười. Anh ta không học được nhiều tiếng Nga, nhưng một trong số ít câu anh ta học được là kiểu nói lóng:

“Samoe glavnoe eto kooritsa!”

Có nghĩa là: “Thứ quan trọng nhất là gà!”

Câu này lại có ích. Bất cứ khi nào Victor bị cảnh sát giao thông Moscow yêu cầu dừng xe, anh sẽ quay cửa sổ xe của mình và tuyên bố bằng tiếng Nga với giọng Texas sang sảng: “Thứ quan trọng nhất là gà!”

Cảnh sát thường sẽ ngơ ngác và vẫy tay báo hiệu đi tiếp.

Tại chỗ làm việc, tôi được giao sản xuất một “video tạm biệt” cho Victor chứa những thông điệp thiện chí từ bạn bè và đồng nghiệp ở Moscow. Nhân cơ hội này, tôi gọi cho trợ lý của Gorbachev. Tổng thống Gorbachev liệu có cân nhắc đóng góp một thông điệp video không?

Câu trả lời nhanh chóng là: “Ông sẽ làm chứ.”

Cùng với một người quay phim khác, tôi lái xe đến văn phòng của Gorbachev.

“Bạn muốn tôi phải nói gì?” ông hỏi.

Tôi giải thích rằng người quay phim Victor đã rất vui khi gặp ông. Tôi cũng tình cờ đề cập đến kiến thức tiếng Nga về gia cầm của Victor. Gorbachev quay lại máy quay và ghi lại một đoạn độc thoại chân thành, kết thúc bằng những lời sau:

“Victor, như anh cũng quá biết, thứ quan trọng nhất là gà!”

Tôi đã khó tin nổi điều mình vừa chứng kiến. Mikhail Sergeyevich Gorbachev, từng là một trong những người đàn ông quyền lực nhất hành tinh, vừa hát những lời ca ngợi gia cầm. Thật là hào phóng và dễ chịu.

Khi xem đoạn video, Victor Cooper đã vô cùng ngạc nhiên và vô cùng xúc động.

Đó là một Gorbachev rất khác mà tôi đã gặp vào năm 2019.

Đây kể như là cuộc phỏng vấn thứ năm và cuối cùng mà ông dành cho tôi. Có một nỗi buồn với ông mà tôi chưa từng thấy. Như thể ông cảm nhận được rằng những thành quả của mình đang bị đảo ngược; rằng Nga đang tái áp dụng chủ nghĩa độc tài và đối đầu Đông-Tây đang quay trở lại.

‘Tôi nhớ lại thời Liên Xô và nghĩ đến xã hội Nga ngày nay’

Mikhail Gorbachev với Steve Rosenberg (phía trước, bên trái), Victor Cooper và nhóm CBS
Chụp lại hình ảnh,Mikhail Gorbachev với Steve Rosenberg (phía trước, bên trái), Victor Cooper và nhóm CBS

Trong cuộc phỏng vấn, Gorbachev nhớ lại những ngày đầu cầm quyền.

“Khi tôi trở thành Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, tôi đã đến các thị trấn và thành phố trên khắp đất nước để gặp gỡ mọi người. Có một điều mà mọi người đều bàn tán. Họ nói với tôi: ‘Mikhail Sergeyevich, chúng ta có vấn đề gì, thiếu lương thực. Đừng lo. Chúng ta sẽ có đủ lương thực. Chúng ta sẽ trồng trọt. Chúng ta sẽ tự lo liệu được. Chỉ cần đảm bảo rằng không có chiến tranh.'”

Kể đến đó thì Gorbachev đã ngấn lệ.

“Tôi rất choáng váng. Mọi người là thế đấy. Đó là mức độ mà họ đã phải chịu đựng trong cuộc chiến gần đây nhất,” Gorbachev nói.

Mikhail Gorbachev không hoàn hảo. Không có nhà lãnh đạo là hoàn hảo cả. Nhưng đây là một người đàn ông quan tâm sâu sắc đến việc ngăn chặn Chiến tranh Thế giới thứ Ba. Và ông rất quan tâm đến gia đình của mình.

Vì cả hai điều đó, tôi sẽ nhớ đến ông thật nồng ấm.

‘Nhiều người Nga còn lưu luyến Liên Xô’ !!

4 tháng 11 2017

Lenin
Chụp lại hình ảnh,Năm 2017 đánh dấu tròn 100 năm cuộc Cách mạng tháng Mười Nga do cố lãnh tụ V. Lenin lãnh đạo.

Nhiều người Nga, nhất là thế hệ lớn tuổi và sinh thành trong thời Liên Bang Xô Viết vẫn còn ‘lưu luyến’ về ‘đế chế Liên Xô’ cũ, một nhà báo từ Ban Tiếng Nga, thuộc World Service nói với BBC Tiếng Việt hôm thứ Sáu.

Nhiều người trong số đó từng thấy một Liên Xô như một ‘đế chế’ vĩ đại, rộng lớn, hiện còn đặt câu hỏi nay đế chế ấy còn đâu, nhà báo Yuri Vendik, người có 15 năm làm việc tại BBC Tiếng Nga nói với BBC Việt ngữ trong một chương trình Facebook Live trực tuyến hôm 03/11/2017, nhân dịp 100 năm Cách mạng tháng Mười Nga.

Tranh cổ động từ đầu Cách mạng Tháng 10 Nga

Chủ nghĩa tư bản ‘khuyết tật nhưng phát triển’

GS Tạ Ngọc Tấn: ‘Gorbachev là kẻ cơ hội’

“Nay đã là một trăm năm kể từ cuộc Cách mạng, nhận thức trong công chúng Nga là một sự trộn lẫn của những quan điểm khác nhau,” Yuri Vendick nói.

“Giữa những người đã đến trường học thời Liên Xô, học những tư tưởng, giáo điều về cuộc Cách mạng, về Chủ nghĩa Cộng sản, và những người bình luận chỉ trích, và ngày nay có một sự cân bằng nào đó.”

“Loan of Freedom”
Chụp lại hình ảnh,Tranh cổ động về một chiến dịch ‘cho vay tiền để chính phủ bảo vệ tổ quốc’

Dẫn ra vài nội dung trong kết quả một thăm dò xã hội được tiến hành gần đây ở Nga, nhà báo từ ban Tiếng Nga của BBC chia sẻ:

“Thăm dò xã hội này được một hãng thăm dò lớn tiến hành, có câu hỏi là ‘Nếu cuộc Cách mạng diễn ra ngày hôm nay, quí vị sẽ ủng hộ ai?’, chỉ có khoảng 1/4 những người trả lời ủng hộ.

“Nhưng đồng thời khoảng một nửa số người trả lời thăm dò cho rằng kết quả của cuộc Cách mạng là tích cực, một số cho rằng nó tạo ra động lực mới và sự phát triển kinh tế cho đất nước, một số nghĩ nó đã mở ra một kỷ nguyên mới cho cả thế giới v.v…

Rising sun
Chụp lại hình ảnh,Mặt Trời Mọc – Tháng 3/1917, Nga hoàng Nicholas II thoái vị và lập ra Chính phủ Lâm thời. Áp phích này có tựa đề “Biên bản về chiến thắng của nhân dân”. Tranh vẽ một Nga hoàng khúm núm trao quyền cho lực lượng cách mạng, tượng trưng là một người lính và một công nhân cầm vũ khí.

“Và chỉ có 13% những người trả lời cho rằng đó là một thảm họa cho đất nước. Chúng ta biết rằng đất nước đã mất hàng triệu mạng sống [từ sau Cách mạng], cả đất nước hoàn toàn bị rối loạn, nó đã mất mát phẩn lớn những người ưu tú, hoặc họ phải di cư ra nước ngoài. Thế nhưng bây giờ chỉ có 13% của người Nga [tham gia trả lời thăm dò] nghĩ rằng đó là một thảm họa.”

Về nhân vật Mikhail Gorbachev, cựu Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, Yuri cho biết thêm: “Tôi có thể nói là dư luận ở Nga về Gorbachev hoàn toàn tiêu cực, không phải là về chủ nghĩa cộng sản, phần lớn người ta không còn quan tâm tới chủ nghĩa cộng sản nữa.

“Nhưng người ta rất quan tâm tới ‘Đế chế’, sự sụp đổ của đế chế là quan trọng đối với họ. Và họ nghĩ rằng Gorbachev là người có tội gây ra điều đó.”

Đế chế vĩ đại nay còn đâu?

Nhà báo Yuri Vendik (phải)
Chụp lại hình ảnh,Nhà báo Yuri Vendik (phải) trao đổi với BBC Việt ngữ cái nhìn từ trong nước Nga nhân 100 năm cuộc Cách mạng thán Mười.

‘Stalin trung thành với chủ nghĩa Marx’

Mikhail Gorbachev có ân hận vì để mất Liên Xô?

Và nhà báo này giải thích thêm rằng rất nhiều người Nga, nhất là thế hệ trước đây từng sống trong thời Liên bang Xô Viết, từng ngưỡng vọng điều được gọi là ‘đế chế Liên Xô’, đang đặt ra câu hỏi ra là “đế chế vĩ đại ấy nay còn đâu?”

Nhà báo Yuri Vendik trong dịp này cho hay các số liệu gợi ý rằng người dân Nga ngày nay, trong đó có giới trẻ, ít quan tâm tới cuộc Cách mạng này.

“Thanh niên Nga ngày nay cũng như thanh niên quốc tế đều có nhiều quan tâm chung, chẳng hạn như việc làm, trò chơi máy tính v.v… nhưng chắc chắn là họ không quan tâm những tư tưởng lớn vĩ đại ‘dẫn dắt’,’ ông nói với BBC Tiếng Việt.

Khi được hỏi về thái độ của Tổng thống Nga Vladimir Putin đối với Cách mạng tháng Mười Nga, ông Vendik cho hay ông Putin muốn ‘giữ thái độ cân bằng’, ‘tránh đụng chạm’ đến quan điểm của các nhóm xã hội rất khác nhau và chia rẽ trong xã hội Nga hiện nay về cuộc Cách mạng và chủ nghĩa Cộng sản.

Về việc Việt Nam tổ chức các sự kiện đánh dấu cuộc Cách mạng, trong đó có cả một số ‘hội thảo khoa học’ được nhà nước chính thức tổ chức, nhà Yuri Vendik cho rằng cũng như với các tôn giáo khác trên thế giới, như đạo Công giáo, con người có những ‘tín điều’, và ông nói ông biết rằng Việt Nam hiện nay vẫn do một đảng là Đảng Cộng sản lãnh đạo nên việc giới lãnh đạo đề cao chủ nghĩa cộng sản, chủ nghĩa Marx – Lenin “là điều dễ hiểu”.

Liên quan chuyến đi của ông Putin tới Đà Nẵng, Việt Nam, tham dự APEC 2017 tới đây, nhà báo Vendik cho hay truyền thông Nga rất quan tâm tới cuộc gặp có thể diễn ra và đang được chuẩn bị giữa Tổng thống Putin và Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, bên cạnh các cuộc gặp khác có thể diễn ra giữa Putin với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe.

Lenin
Chụp lại hình ảnh,Trẻ em ở Lithuania ngồi trong công viên có tượng Lenin

“Chủ đề Ukraine, nếu được ông Trump đặt ra trong cuộc gặp Nga – Mỹ bên lề APEC, sẽ là một vấn đề khó với lãnh đạo Nga, trong lúc các hồ sơ khác như Bắc Hàn, Syria, hay chiến tranh mạng cũng có thể được quan tâm.”

Về quan hệ Nga – Việt, theo nhà báo này, nước Nga hiện nay có vai trò “ít quan trọng hơn trước” trong quan hệ với Việt Nam, với kim ngạch ngoại thương hai nước còn rất khiêm tốn.

Về vấn đề Biển Đông, nơi đang diễn ra xung đột tranh chấp chủ quyền, về quan điểm của lãnh đạo Nga và Tổng thống Putin, lãnh đạo Nga muốn “giữ một quan điểm cân bằng ở khu vực và không muốn bộc lộ, công khai ủng hộ bất cứ bên nào,” ông Yuri Vendik nói với BBC Tiếng Việt từ London.

Mikhail Gorbachev: Nhà lãnh đạo Liên Xô giúp chấm dứt Chiến tranh Lạnh

Mikhail Gorbachev
Chụp lại hình ảnh,Mikhail Gorbachev

Mikhail Gorbachev là một trong những nhân vật chính trị có ảnh hưởng nhất của thế kỷ 20.

Dư luận quốc tế nói chung cho rằng ông đóng vai trò lớn dẫn tới việc giải thể một Liên bang Xô viết đã tồn tại gần 70 năm và thống trị những vùng đất rộng lớn ở châu Á và Đông Âu.

Tuy nhiên, khi ông đề ra chương trình cải cách vào năm 1985, mục đích duy nhất của ông là phục hồi nền kinh tế trì trệ của đất nước mình và xem xét lại toàn bộ quy trình chính trị của nó.

Những nỗ lực của ông đã trở thành chất xúc tác cho một loạt các sự kiện dẫn đến sự chấm dứt chế độ cộng sản, không chỉ trong phạm vi Liên Xô, mà còn trên khắp các quốc gia vệ tinh trước đây của Liên Xô.

Mikhail Gorbachev, người ‘không cứu nổi Liên Xô’, đã qua đời

Vai trò của Gorbachev với Đổi Mới ở Việt Nam từ Đại hội VI năm 1986

Năm lý do dẫn đến sự tan rã của Liên Xô 30 năm trước

Mikhail Sergeyevich Gorbachev sinh ngày 2 tháng 3 năm 1931 tại vùng Stavropol, miền nam nước Nga.

Cha mẹ ông đều làm việc trong các nông trại tập thể và Gorbachev trẻ tuổi vận hành máy gặt đập liên hợp khi còn ở tuổi thiếu niên.

Khi tốt nghiệp Đại học Tổng hợp Moscow năm 1955, ông là một đảng viên tích cực của Đảng Cộng sản.

Ông sinh trưởng ở vùng nông thôn miền nam nước Nga
Chụp lại hình ảnh,Ông sinh trưởng ở vùng nông thôn miền nam nước Nga

Khi trở về Stavropol cùng với người vợ Raisa, ông bắt đầu sự thăng tiến nhanh chóng thông qua cơ cấu đảng trong khu vực.

Gorbachev là một trong những nhà hoạt động đảng thế hệ mới ngày càng mất kiên nhẫn với những nhân vật già cỗi đứng đầu hệ thống cấp bậc của Liên Xô.

Đến năm 1961, ông là bí thư khu ủy của Đoàn Thanh niên Cộng sản và trở thành đại biểu của Đại hội Đảng.

Vai trò của ông với tư cách là một nhà quản lý nông nghiệp đã cho ông cơ hội để giới thiệu những đổi mới và điều này, cùng với vị thế của ông trong đảng, đã mang lại cho ông ảnh hưởng đáng kể trong khu vực.

‘Luồng gió mới’

Năm 1978, ông đến Moscow với vai trò thành viên của Ban Bí thư Ủy ban Trung ương về Nông nghiệp và chỉ hai năm sau đó, ông được bổ nhiệm làm Ủy viên chính thức của Bộ Chính trị.

Trong nhiệm kỳ Tổng bí thư của Yuri Andropov, Gorbachev đã thực hiện một số chuyến công du nước ngoài, bao gồm chuyến thăm tới London năm 1984, nơi ông đã tạo ấn tượng với Thủ tướng Anh Margaret Thatcher.

Trong một cuộc phỏng vấn với BBC, bà nói rằng bà rất lạc quan về tương lai mối quan hệ với Liên Xô. “Tôi thích ông Gorbachev,” bà nói. “Chúng tôi có thể làm việc cùng nhau.”

Ông được bà Margaret Thatcher ngưỡng mộ
Chụp lại hình ảnh,Ông được bà Margaret Thatcher ngưỡng mộ

Gorbachev từng được kỳ vọng sẽ kế nhiệm Andropov khi ông ta qua đời năm 1984, nhưng thay vào đó Konstantin Chernenko trở thành tổng bí thư.

Trong vòng một năm, ông ấy cũng qua đời và Gorbachev, thành viên trẻ nhất của Bộ Chính trị, kế vị ông.

Gorbachev là tổng bí thư đầu tiên được sinh ra sau cuộc cách mạng năm 1917 và được coi là một luồng gió mới sau sự đình trệ của những năm dưới thời Leonid Brezhnev.

Cách ăn mặc sành điệu và phong cách cởi mở, bộc trực của Gorbachev không giống bất kỳ người tiền nhiệm nào của ông, và Raisa giống một đệ nhất phu nhân Mỹ hơn là vợ của một tổng bí thư.

Thị trường tự do

Nhiệm vụ đầu tiên của ông là vực dậy nền kinh tế Xô Viết đang suy kiệt, gần như đã đến mức sụp đổ.

Ông cũng đủ khôn ngoan để hiểu rằng cần phải cải cách triệt để chính Đảng Cộng sản nếu cải cách kinh tế của ông thành công.

Giải pháp của Gorbachev đã đưa hai từ tiếng Nga vào sử dụng phổ biến. Ông nói rằng đất nước cần “perestroika” – tái xây dựng và tái cơ cấu – và công cụ của ông để đối phó với nó là “glasnost” – mở cửa.

“Các đồng chí đang tụt hậu so với phần còn lại của nền kinh tế”, ông nói với các lãnh đạo cộng sản của Leningrad, mà được đổi tên thành Saint Petersburg vào năm 1991. “Hàng hóa kém chất lượng của các đồng chí là một sự ô nhục.”

Nhưng ông không có ý định thay thế sự kiểm soát của nhà nước bằng một nền kinh tế thị trường tự do – như ông đã nói rõ trong bài phát biểu trước các đại biểu đảng năm 1985.

“Một số đồng chí coi thị trường như một cái phao cứu sinh cho nền kinh tế của mình. Nhưng các đồng chí không nên nghĩ đến những chiếc phao cứu sinh mà hãy quan tâm đến con tàu, và con tàu là chủ nghĩa xã hội.”

Một vũ khí khác của ông để giải quyết tình trạng trì trệ của hệ thống là dân chủ. Lần đầu tiên có các cuộc bầu cử tự do cho Đại hội Đại biểu Nhân dân.

Thử thách khó khăn nhất

Sự nới lỏng này của chế độ hà khắc đã gây ra sự khuấy động giữa nhiều quốc gia khác nhau, bao gồm cả Liên bang Xô Viết trải rộng. Các cuộc bạo động ở Kazakhstan vào tháng 12 năm 1986 báo trước một thời kỳ bất ổn.

Gorbachev muốn chấm dứt Chiến tranh Lạnh, đã đàm phán thành công với Tổng thống Mỹ Ronald Reagan về việc bãi bỏ toàn bộ loại vũ khí thông qua Hiệp ước Lực lượng Hạt nhân Tầm trung.

Và ông tuyên bố đơn phương cắt giảm các lực lượng thông thường của Liên Xô, trong khi cuối cùng chấm dứt sự chiếm đóng nhục nhã và đẫm máu ở Afghanistan.

Dưới thời Gorbachev, Chiến tranh Lạnh tan băng nhanh chóng
Chụp lại hình ảnh,Dưới thời Gorbachev, Chiến tranh Lạnh tan băng nhanh chóng

Nhưng thử thách khó khăn nhất với ông đến từ những quốc gia miễn cưỡng bị Liên Xô thôn tính.

Tại đây, sự mở cửa và dân chủ đã dẫn đến những lời kêu gọi giành độc lập, mà ban đầu Gorbachev đã dập tắt bằng vũ lực.

Sự tan rã của Liên Xô bắt đầu từ các nước cộng hòa Baltic ở phía bắc. Latvia, Lithuania và Estonia tách khỏi Moscow, bắt đầu một sự chuyển biến nhanh lan tới cả các đồng minh thuộc Hiệp ước Warsaw của Nga.

Cao trào vào ngày 9/11/1989 khi, sau các cuộc biểu tình lớn, công dân của Đông Đức, quốc gia kiên quyết nhất trong số các nước vệ tinh của Liên Xô, được phép tự do đi qua Tây Berlin.

Phản ứng của Gorbachev không phải là gửi xe tăng, như phản ứng truyền thống của Liên Xô trước sự phản đối tắng trợn như vậy, mà tuyên bố rằng việc thống nhát nước Đức là chuyện nội bộ của Đức.

Năm 1990, Gorbachev được trao giải Nobel Hòa bình “vì vai trò lãnh đạo của ông trong những thay đổi căn bản trong quan hệ Đông-Tây”.

Nhưng đến tháng 8/1991, những người bảo vệ chế độ cộng sản ở Moscow đã tiến hành một cuộc đảo chính quân sự và Gorbachev bị bắt khi đang đi nghỉ mát trên Biển Đen.

Lãnh đạo đảng ở Moscow, Boris Yeltsin, đã nắm bắt cơ hội của mình, chấm dứt cuộc đảo chính, bắt giữ những người biểu tình và tước bỏ gần như tất cả quyền lực chính trị của Gorbachev để đổi lấy tự do.

Sáu tháng sau, Gorbachev ra đi; bản thân Đảng Cộng sản bị đặt ngoài vòng pháp luật và nước Nga đặt ra một tương lai mới, không chắc chắn.

Người biểu tình năm 1991. Cuộc đảo chính năm đó báo hiệu kết thúc thời kỳ nắm quyền của Gorbachev
Chụp lại hình ảnh,Người biểu tình năm 1991. Cuộc đảo chính năm đó báo hiệu kết thúc thời kỳ nắm quyền của Gorbachev

Những năm sau đó

Mikhail Gorbachev tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong các vấn đề của cả nước Nga và quốc tế, nhưng danh tiếng của ông ở nước ngoài luôn cao hơn ở trong nước.

Khi ông ứng cử tổng thống Nga năm 1996, ông chỉ nhận được ít hơn 5% phiếu bầu.

Trong suốt những năm 1990, ông đã tham gia các cuộc diễn thuyết quốc tế và giữ liên lạc với các nhà lãnh đạo thế giới, vẫn là một nhân vật anh hùng đối với nhiều người không phải là người Nga, giành được nhiều giải thưởng và danh hiệu.

Ông ấy chịu một nỗi bất hạnh cá nhân năm 1999 khi Raisa chết vì bệnh bạch cầu. Sự hiện diện thường xuyên của bà bên cạnh ông ấy đã mang đến một nét nhân văn cho những cải cách chính trị của ông ấy.

Raisa Gorbacheva: Người phụ nữ Nga khả ái ‘làm Liên Xô sụp đổ’

Raisa đóng một vai trò nổi tiếng bên cạnh người chồng
Chụp lại hình ảnh,Raisa đóng một vai trò nổi tiếng bên cạnh người chồng

Gorbachev vẫn là người chỉ trích mạnh mẽ Tổng thống Vladimir Putin, người mà ông cáo buộc là đã điều hành một chế độ ngày càng đàn áp.

“Chính trị đang ngày càng biến thành nền dân chủ bắt chước,” Gorbachev nói, “với tất cả quyền lực nằm trong tay cơ quan hành pháp.”

Tuy nhiên, vào năm 2014, Gorbachev đã bảo vệ cuộc trưng cầu dân ý mà dẫn đến việc Nga sáp nhập Crimea.

“Trong khi Crimea trước đây được gia nhập Ukraine dựa trên luật của Liên Xô, nghĩa là luật của đảng, mà không cần hỏi người dân,” Gorbachev tuyên bố, “giờ đây chính người dân đã quyết định sửa chữa sai lầm đó.”

Trong ngày sinh nhật thứ 90 của Gorbachev vào tháng 3/2021, Tổng thống Putin đã ca ngợi ông là “một trong những chính khách kiệt xuất nhất của thời đại, người đã có tác động đáng kể đến lịch sử của quốc gia chúng ta và thế giới”.

Và quan điểm riêng của Gorbachev về di sản của mình? Việc chấm dứt hệ thống toàn trị và Chiến tranh Lạnh, và cắt giảm vũ khí hạt nhân là đúng đắn, ông nói.

Nhưng vẫn có những lời than thở về cuộc đảo chính và sự kết thúc của Liên bang Xô Viết. Nhiều người Nga vẫn bắt ông chịu trách nhiệm về sự sụp đổ của nó.

Mặc dù là một chính trị gia thực dụng và lý trí, Mikhail Gorbachev đã không nhận ra rằng không thể thực hiện các cải cách của mình mà không phá hủy một hệ thống cộng sản tập trung mà hàng triệu người trong và ngoài Liên bang Xô Viết đã không còn muốn nữa.

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.