“Đánh mất cả niềm tin “:MARGUERITE DURAS và trường hợp NGUYỄN SỸ TẾ.-Đoàn Minh Đạo-(Gio-O)

MARGUERITE DURAS và trường hợp NGUYỄN SỸ TẾ.

Đoàn Minh Đạo

Tôi đọc và có lúc thích Paul Éluard, một nhà thơ Pháp đảng viên CS, cũng như tôi đọc và thích Louis Aragon. Nhưng khi Milan Kundera kể lại rằng ông đã rất ngạc nhiên khi biết sự chấp thuận công khai của Éluard về việc treo cổ bạn của Éluard, nhà văn người Praha Tiệp Khắc Záviš Kalandra vào năm 1950. tôi vứt không đọc nữa! Trong một bài thơ ĐÁNH MẤT CẢ NIỀM TIN tôi khóc cho những nhà thơ chết vì kỳ thị chủng tộc , chết vì không đồng chánh kiến, trẻ thơ vô tội chết vì chiến tranh… !

Záviš Kalandra

Záviš Kalandra is a very interesting character in the Czech historiography, his work was rather original and he was executed for his activities along with Doctor Milada Horáková after having had to stand in court and go through a show trial. He was born in the town of Frenštát and his father Břetislav Kalandra was a medical doctor.

ĐÁNH MẤT CẢ NIỀM TIN –

Đoàn Minh Đạo.

Khi sợi thòng lọng xiết lên trên đài giảo hình Czech

Và đôi chân người bơi trong không

Đạp vỡ vụn hình tượng loài người

Sự chết uyên bác thăm dò mọi nơi chúng đến

Kinh cầu hồn Záviš điểm những vần thơ vô nghĩa chìm Kinh đô thống khổ

Từ huyệt đêm Auschwitz nhà thơ lầm lũi băng

qua khu phố lịch sử tồi tàn

Chàng cũng không nuốt trôi phần sữa đen của Rose

Đã gieo mình xuống dòng sông nọ….

Nhưng M. Duras nhà văn nữ Pháp sinh ở Gia Định 1914, nổi tiếng với tác phẩm Người tình L’Amant (1984), bà đã từng là đảng viên CS đã thức tỉnh và nhân đạo hơn khi phản ứng trước trường hợp nhà cầm quyền CS Việt Nam bắt tù đày những nhà văn Miền Nam như Nguyễn Sỹ Tế sau 75.

Lá thư ngỏ mà Marguerite Duras gửi năm 1986 cho người cầm đầu chính phủ Việt Nam , Phạm Văn Đồng, về trường hợp Nhà văn, giáo sư Nguyễn Sỹ Tế, người bị cầm tù mười năm mà không hề kết án cũng như xét xử là đường lối trung gian giữa bày tỏ và giải tỏa.

Trong dịp này bà nhắc chủ tịch Hội đồng bộ trưởng Việt Nam rằng văn học cho phép bảo tồn ký ức những biến cố lịch sử và, trong trường hợp này , là lưu niệm của một tù nhân chính trị: “Tôi viết cho ngài để lưu ý ngài về sư tồn tại của ông ta, để ngài đừng quên ông ta hiện còn trong ngục tù của các ông, bệnh hoạn, và nay đã luống tuổi.” (Duras, 1986, p.98.)

Vì vậy, vai trò của “nhà văn vĩ đại” là, theo diễn đạt của Blanchot, “hợp nhất cùng lịch sử” (1955, trang 115). Theo cách tương tự, Duras mời người đứng đầu chính phủ Việt Nam suy ngẫm về thời gian bằng những lời sau:

“Phải mất hai mươi năm để biết rằng một nhà văn như vậy không phải là một nhà văn, rằng một họa sĩ như vậy, mặc dù được hỗ trợ bởi các lợi ích lớn của thị trường, không phải là một họa sĩ. Nhưng cần ít thời gian hơn để biết rằng trong một nhà tù như vậy có một người vô tội đang chết.” (1986, trang 98-99.)

Ở đây, Marguerite Duras chống lại tiếng hậu thế chứng tỏ rằng thời gian là người đánh giá tốt nhất người nghệ sĩ chân chính mà người nghệ sĩ là nhân chứng chân chính của thời đại anh ta. Do đó, để đáp lại thời gian của mình, bà ấy kết thúc bức thư của mình gửi cho chủ tịch bằng cách hứa sẽ xuất bản nó.

Trong bài thơ “Tôi Lắng Nghe” viết khoảng 10 năm trước khi nhắc đền nhiều nhà văn nữ khuynh tả như Simone De Beauvoir, Han Suyin (Hàn Tố Âm) và có đoạn tôi viết về Marguerite Duras khi được biết bà viết thư ngỏ cho Phạm Văn Đồng can thiệp về trường hợp nhà văn Nguyễn Sỹ Tế bị cầm tù :

TÔI LẮNG NGHE –

Đoàn Minh Đạo.

Tôi lắng nghe cơn điên dại dốc biển

Thời bấy giờ bầy cá voi trắng giỡn trăng

Ký ức vùng biển chết nhịp trên cuộn giấy vàng khè

Cưu mang đất nặn tượng sứ hai quan lại tàu

Người lượng giá phụ trách một phòng tranh không biết mặt

Vừa vào quán ngồi xuống chiếc bàn Marguerite Duras bỏ đi

Trong tấm hình đen trắng

Bà viết một bức thư về trường hợp Nguyễn Sỹ Tế

Còn ông đang kể thuộc lòng từng đoạn Des souris et des hommes

Không có chuột chỉ có các bạn tù

John Steinbeck mất dấu trên lối về Salinas

Dù sự thật không nhất thiết tan trong tiếng kèn trumpet

Trau chuốt nốt kết từng khoảng lặng

Ánh sáng và mưa đêm đệm viên đạn cuối cùng

Uể oải cuốn vào nỗi đơn độc dài tắt ngấm

Kẻ chế tạo một cái đẹp đồng tính

Qua trạm bus không người đợi

Cuộc vượt rào văn hóa

Bước nhảy vọt xô ngọn núi ngất ngưởng xác ngưởi chết đói

Ngòi bút Hàn Tố Âm cơ hồ bỏ quên

Nàng bắt đầu ngồi như loài hoa bất định

Sáng Sàigòn tách cà phê không mẩy hạt robusta

Nát vụn dần như vỏ trứng

Thời rời ghế đẩu quán vỉa hè của Thụy Long vơ lấy mỏ hàn

Thành phố vất vưởng trôi trong Kinh nước đen

Vỡ độc mầm kinh tế mới

Mặc cơn sốt thời cuộc cao độ cớ gì rã đám

Nhân cách lục bình trôi

Đau khổ dẫn nước mắt tràn tim như borax dẫn kẽ thau hàn

Cõi người khai hoang phía Nam đâu còn nhân chứng

Đã thấy gì trong đôi mắt nhà tù khổ hạnh

Thật bình thản như chiến tranh chưa từng xâu xé qua đây

An bình giương đầy móng vuốt

Đất căm thù không có chỗ cắm dùi người thản

nhiên trôi tuột cùng bão tố biển

Qua đi đây em

Kẻ mơ hão ở British Museum không chịu ngồi yên

Mải chia đều những đồng vàng ngoài chợ trời vô sản

Túi trống rỗng như sau đám cháy rừng

Vùng than mỏ nổi những trận bùn đen

Giờ mắc cạn bùn đỏ

Trở về tro bụi

Ám ảnh con người quả thiên tài tự hủy

Nàng mãi ngồi đây cô đơn với cây đàn nhục thể

Ký ức bốn mươi

Đời sống chỉ là nhịp

Khi mùa Xuân nở những bông cúc dại đầu tiên

Vang âm kim khàn đục khắc nghiệt tiếng đàn Flamenco

Dồn dập náo loạn gõ tràn bờ sự sống

Ôi những dấu tro sầu muộn

Rơi lả tả gạch đá khu đền phế lấp trên đỉnh trán đời

Đừng nhìn tôi khi mọi rao giảng ngấm ngầm thô bạo

Dù trên giảng tòa cao ngất ngưởng hay sân khấu diễn đàn

Lén lút bao giấc mơ quyền lực

Khi trút bỏ tấm áo choàng ngoại khổ

Hạnh phúc thật giản đơn

Lành thay lưng cơm đạm bạc

An lành không khoác lác thơ bánh vẽ

An lành không man dã bạo lực

An lành không khoa trương giải phóng

An lành khiêm cung cùng một niệm bụi tro

Hãy về đây làm hạt muối độ đường cho người khốn khó.

Ash Wednesday. 2015.

Đoàn Minh Đạo.

Hình Marguerite Duras và Nguyễn Sỹ Tế.

Đoàn Minh Đạo

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.