Nga xâm lược Ukraine: Lo, buồn cho Việt Nam-Trần Thắng/Trần Tiến Đức

Nga xâm lược Ukraine: Lo, buồn cho Việt Nam

  • Trần Thắng –
  • Cựu Chiến binh và hưu trí
  • Sài Gòn

Nhà báo Trần Tiến Đức: ‘VN ở thế tiến thoái lưỡng nan’

Cả thế giới, trong đó có Việt Nam đang từng giờ theo dõi cuộc chiến tranh Nga và Ukraine. Chưa bao giờ, người Việt lại quan tâm đến chiến tranh như vậy.

Và cũng chưa có cuộc chiến nào phân hóa tình cảm và thái độ người Việt như thế. Phân cực quyết liệt trong từng nhóm bạn, từng cơ quan và từng gia đình.

Thậm chí, cả học sinh tiểu học cũng quan tâm. Cháu ngoại tôi đang học lớp 4 trường Vinschool. Cháu rất mê lịch sử, nói vanh vách về 2 cuộc thế chiến.

Bill Hayton hỏi trong cuộc chiến Ukraine, VN có kẹt giữa nghĩa vụ và nguyên tắc?

QUẢNG CÁO

https://0710ec79b36393f1a0870104611972db.safeframe.googlesyndication.com/safeframe/1-0-38/html/container.html

Người Việt ở Ukraine: Vì sao gia đình tôi ở lại

Đại sứ Việt Nam tại Ukraine nói về việc sơ tán người Việt sang các nước châu Âu

Hôm kia, tôi ngạc nhiên khi tình cờ thấy cháu đang xem Youtube về cuộc chiến Nga – Ukraine. Tôi giật mình khi cháu nói “Cháu không thích Putin vì Putin gây chiến tranh. Cháu thấy Putin giống Hitler!” Cứ như ông cụ non.

Cả Nga và Ukraine đều từng là anh em chung nhà Liên Xô (Liên bang Xô Viết) từ 1917 – 1991 và từng là bạn chí thân của Việt Nam.

Tại phiên họp Hội đồng Bảo an LHQ ngày 1/3/2022, Đại sứ Việt Nam Đặng Hoàng Giang dù không chỉ đích danh Nga, nước có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, nhưng đã mạnh mẽ nói: “Các học thuyết lỗi thời đề cao chính trị cường quyền, tham vọng thống trị, áp đặt và sử dụng vũ lực để giải quyết các tranh chấp quốc tế. Mọi tranh chấp quốc tế cần được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình, dựa trên các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và Hiến chương LHQ, bao gồm các nguyên tắc về bình đẳng chủ quyền, độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ của các quốc gia và không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực. Tất cả các quốc gia lớn hay nhỏ đều phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản này.”

Nói có vẻ mạnh miệng và hợp lý nhưng khi hành đồng thì ba phải. Việt Nam là 1 trong 35/191 quốc gia thành viên LHQ bỏ phiếu trắng, nghĩa là có vẻ không có ý kiến chống hay ủng hộ ai.

LHQ-Ukraine: Việt Nam bỏ phiếu trắng, Sứ quán Ukraine thất vọng

Giải mã quan điểm chính thức của Việt Nam về xung đột Nga-Ukraine

Nga-Ukraine: ‘Với tôi đây là cuộc chiến của lương tâm’

Kết quả cuộc bỏ phiếu nghị quyết lên án cuộc xâm lược của Nga đối với Ukraine trong phiên họp đặc biệt khẩn cấp lần thứ 11 của Đại hội đồng LHQ
Chụp lại hình ảnh,Kết quả cuộc bỏ phiếu nghị quyết lên án cuộc xâm lược của Nga đối với Ukraine trong phiên họp đặc biệt khẩn cấp lần thứ 11 của Đại hội đồng LHQ

Singapore, nhỏ bé mà còn không chịu nổi sự ngang ngược, ban hành lệnh trừng phạt Nga vì “vô cớ xâm lược Ukraine“.

Ngay sau khi Việt Nam bỏ phiếu trắng ở LHQ, đại biện Lâm thời của Ukraine tại Hà Nội Nataliya Zhinkyna, đã bày tỏ sự thất vọng. Bà viết trên Facebook “Trong số tất cả các thành viên ASEAN chỉ có Việt Nam và Lào là bỏ phiếu trắng. Việt Nam ơi, quê hương thứ hai của tôi, tôi rất thất vọng“.

Tôi muốn nói với bà Nataliya Zhinkyna rằng, không riêng gì bà mà rất nhiều người Việt Nam, trong đó có tôi, cũng rất thất vọng.

Ngạn ngữ Anh có câu “Hãy cho tôi biết bạn của anh là ai, tôi sẽ chỉ cho anh biết, anh là người như thế nào?”. Là bạn tốt của nhau, thấy bạn làm sai phải can ngăn, nếu không nghe phải lên án và nhờ pháp luật can thiệp. Kể cả người thân trong nhà cũng vậy. Giữ thái độ im lặng là gián tiếp đồng lõa. Bỏ phiếu trắng là không chống, cũng không ủng hộ, là”ba phải”.

Lâu nay, rất nhiều người Việt thần tượng Tổng thống Nga Vladimir Putin ở tính cách mạnh mẽ, thái độ quyết đoán, đưa nước Nga thoát khỏi khủng hoảng và vòng kim cô xã hội chủ nghĩa.

Với nhiều người, thần tượng đó ngày càng nhạt nhòa khi chứng kiến những hành xử độc đoán, trấn áp các phần tử đối lập. Khi xua quân xâm lược Ukraine, Putin đã tự lột mặt nạ, bỏ hết cả phấn son.

Từng là người lính, tôi càng căm ghét chiến tranh và không thể tha thứ cho kẻ gây chiến vì “Chiến tranh đâu phải trò đùa” (Pham Minh Tuấn). “Cuộc chiến nào thì nhân dân cũng thất bại” (ý thơ Nguyễn Duy).

Dùng vũ lực giải quyết mâu thuẫn, nhất là xâm lược nước khác, là thể hiện hành xử phần Con. Chứ Người với nhau thật sự, luôn yêu chuộng và trân quí hòa bình.

Trung Quốc đang tập trận ở Biển Đông từ 4 – 15/3/2022, cấm tàu bè các nước qua lại trong cả vùng biền mà Việt Nam tuyên bố có chủ quyền. Phải chăng đây là hành động có chủ ý, lựa chọn thời cơ thế giới đang phân tâm về cuộc chiến, thăm dò dư luận và thái độ các nước, nắn gân Việt Nam?

Cặp bài trùng Putin – Tập Cận Bình dù có nhiều mâu thuẫn, đang dựa vào những lợi ích bá quyền cục bộ của nhau, liên minh uy hiếp hòa bình nhân loại.

Putin vs Xi

Tôi cũng nực cười khi có người bảo lý do Nga xâm lược Ukraine để ngăn Ukraine gia nhập Nato. Ô hô, đến con cái tới tuổi trưởng thành (18 tuổi), đều có quyền độc lập, tự quyết định và chịu trách nhiệm về mọi hành xử của mình. Cha mẹ còn không thể cấm con chơi với ai nữa là các quốc gia bình đẳng, độc lập, có chủ quyền.

Bữa kia, bên phường họp cán bộ hưu trí bất thường “đề nghị tất cả đảng viên tránh quan tâm và bình luận về cuộc chiến Nga – Ukraine vì thông tin nhiễu, dễ bị lôi uốn và lợi dụng“. Tôi cười trong bụng, đâu phải con nít mà dễ dụ.

Con nít bây giờ cũng khó dụ nữa là mấy ông già gần đất xa trời. Nhưng dù sao họ chỉ đề nghị chứ không cấm, nên tôi và nhiều người hàng ngày vẫn theo dõi chiến sự theo những kênh tin cậy và có chính kiến riêng, chứ không ba phải hay sọc dưa.

Báo chí Việt Nam
Chụp lại hình ảnh,Báo chí Việt Nam đồng loạt đưa tin Nga tấn công Ukraine nhưng vẫn không dùng từ ‘xâm lược’ như truyền thông phương Tây

Về đối ngoại, Việt Nam chủ trương 5 không – “Không tham gia liên minh quân sự – Không liên kết với nước này để chống nước kia – Không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác – Không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế – Không liên kết nước này để chống nước kia“.

Không chống nước nào cả, không có nghĩa là làm ngơ, im lặng trước cái ác.

Mọi cuộc chiến tranh xâm lược đều cần lên án và góp phần tích cực chặn đứng.

Cuộc chiến Nga – Ukraine sẽ trờ thành tiền lệ xấu, rất xấu cho các nước nhỏ, yếu hơn trước các cường quốc, mà Việt Nam là điển hình.

Nếu Việt Nam bị ai đó xâm lược, các nước khác bỏ phiếu trằng thì sao nhỉ. Không chừng lúc đó Việt Nam có thêm không thứ 6 – Không nước nào lên án (kẻ xâm lược Việt Nam) thì chí nguy.

Nghĩ mà lo và buồn.

Sứ quán Ukraine ở Hà Nội làm hội chợ gây quỹ trong lúc Nga đánh Ukraine
Chụp lại hình ảnh,Sứ quán Ukraine ở Hà Nội làm hội chợ gây quỹ hôm 5/3, trong lúc Nga đánh Ukraine

Cuộc chiến Nga-Ukraine đang ngày càng lan rộng. Thương vong ngày mỗi gia tăng. Thiệt hại ngày càng khủng khiếp.

Tôi cho rằng hỗ trợ nhân dân Ukraine, buộc Nga chấm dứt và bồi thường chiến tranh là trách nhiệm của cả nhân loại, để thế giới giữ vững hòa bình.

Người Việt nhìn về chiến tranh Ukraine-Nga, nghĩ đến Trung Quốc

  • Đặng Đình Mạnh
  • BBC
Bản đồ cho thấy cuộc tiến công của quân đội Nga vào Ukraine từ phía đông. Cập nhật ngày 7 tháng 3
Chụp lại hình ảnh,Bản đồ cho thấy cuộc tiến công của quân đội Nga vào Ukraine từ phía đông. Cập nhật ngày 7 tháng 3

Ngay từ khi ông Putin tập trung 20 vạn quân đóng dọc biên giới phía đông Ukraine dưới chiêu bài tập trận, thì nhiều người Việt mẫn cảm với thời cuộc đã sớm có sự so sánh tình cảnh Ukraine với Việt Nam hiện tại.

Nga xâm lược Ukraine: Lo, buồn cho Việt Nam

Nga-Ukraine: Mỹ có hòa hoãn với TQ để Việt Nam khỏi phải ‘đi dây’?

Cũng đều là các nước sống cạnh láng giềng khổng lồ luôn luôn có tham vọng lãnh thổ vượt ngoài phạm vi biên giới và thực tế đã nhiều lần ra tay thực hiện tham vọng đó. Ukraine bị Nga chiếm Crimea và lăm le chiếm hai tỉnh phía đông có đa số dân Nga cư ngụ. Việt Nam cũng vậy, bị Trung Quốc chiếm Hoàng Sa và chực chờ chiếm phần Trường Sa còn lại.

Cả Việt Nam với Ukraine là những quốc gia độc lập, có chủ quyền. Mà theo đó, lẽ ra có toàn quyền chọn lựa, tự quyết tất cả mọi vấn đề về đối nội, đối ngoại phù hợp với sự phát triển quốc gia mình. Thế nhưng, sống bên cạnh gã hàng xóm khổng lồ xấu tính, thì những lựa chọn tự quyết đều bị can thiệp.

Biden và Putn
Chụp lại hình ảnh,Biden và Putn

Nga yêu cầu Ukraine phải giữ vai trò “trái độn” an ninh cho Nga. Thế nên, Nga cho rằng các toan tính của Ukraine kết nối, gia nhập sâu rộng hơn với phương tây đều mang ý nghĩa thù địch, có khả năng tạo mối đe dọa an ninh cho Nga.

Vai trò “trái độn” của Ukraine chỉ mới phát sinh sau từ đầu thập kỷ 90 của thế kỷ trước khi Liên Xô sụp đổ và Ukraine trở thành một quốc gia độc lập và mâu thuẫn trở nên sâu sắc hơn kể từ sự kiện 100 ngày Euromadan vào năm 2014. Từ đó, Ukraine mạnh mẽ chuyển đổi dân chủ hóa đất nước và giữ khoảng cách với Nga. Đồng thời, Ukraine cũng công khai ý định gia nhập khối Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương (NATO).

Ukraine bị lôi kéo vào cuộc chiến năm 2014 khi phe ly khai thân Nga chiếm giữ các khu vực ở phía đông
Chụp lại hình ảnh,Ukraine bị lôi kéo vào cuộc chiến năm 2014 khi phe ly khai thân Nga chiếm giữ các khu vực ở phía đông

Về phương diện pháp lý, tất cả những động thái vừa kể của Ukraine đều phát sinh từ quyền tự quyết của một quốc gia. Thế nhưng, về phương diện chính trị, động thái ấy lại thành cái cớ hoàn hảo để ông Putin động binh đông tiến.

Hà Nội ngày 22/2
Chụp lại hình ảnh,Hà Nội ngày 22/2

Việt Nam, quốc gia rất thấm thía vai trò “trái độn” từ khá lâu, trước Ukraine ít nhất gần bốn thập kỷ. Từ giữa thập kỷ 50 thế kỷ trước với sự kiện ký kết Hiệp định Genever 1954, mà trong đó, “đàn anh” Trung Quốc đã tác động để phần phía bắc lãnh thổ Việt Nam, từ vĩ tuyến 17 trở lên trở thành “trái độn” an ninh cho Trung Quốc cho đến tận tháng 04/1975. Tương tự như việc phân chia hai miền Nam, Bắc Triều Tiên là di sản tồi tệ còn tồn tại đến tận ngày nay chưa thể giải quyết được.

Thế nên, quan sát những biến động trong quan hệ Ukraine – Nga cũng chính là cách rút ra bài học làm đối sách cho Việt Nam trong quan hệ Việt – Trung. Không chỉ Việt Nam, mà chắc chắn, ngay cả Trung Quốc cũng thế, vì họ còn có mối bận tâm lớn không kém là Đài Loan.

Thế giới, từng quốc gia, từng khối liên minh công bố các biện pháp trừng phạt Nga với các cách thức chưa từng áp dụng bao giờ. Thậm chí, cả Thụy Sỹ, các tổ chức thể thao cũng đã mau chóng từ bỏ vai trò trung lập, phi chính trị truyền thống để sớm công bố, nối dài thêm các biện pháp trừng phạt Nga.

Харків
Chụp lại hình ảnh,Kharkiv sau bom đạn Nga bắn vào

Chưa hết, ngày 02/03/2022, cuộc họp Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc đã thông qua nghị quyết với đa số phiếu lên án cuộc chiến xâm lược Ukraine của Putin.

Trong cuộc bỏ phiếu công khai đó, việc các quốc gia bỏ phiếu thuận để lên án Nga là phổ biến, là bình thường. Nhưng công chúng đặt sự chú ý của mình hơn đối với các quốc gia bỏ phiếu chống và bỏ phiếu trắng.

Việt Nam không bỏ phiếu chống, nhưng là 01 trong 35 quốc gia bỏ phiếu trắng mặc cho những lời tuyên bố trước đó của người đại diện Việt Nam tuyên bố trước cuộc họp của Đại Hội Đồng Liên Hiệp Quốc gồm: Phê phán chiến tranh, đề cao luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hiệp Quốc, bảo vệ độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ … Tuy lời tuyên bố không nhắc đích danh Nga, nhưng Nga có vẻ đã là đối tượng của lời tuyên bố khi họ là quốc gia chủ động phát động chiến tranh, phủ nhận luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hiệp Quốc, đồng thời, xâm phạm vào độc lập chính trị và toàn vẹn lãnh thổ của Ukraine !

Một hình ảnh vệ tinh cho thấy hậu quả của các cuộc pháo kích ở ngoại ô phía đông bắc Kharkiv, Ukraine ngày 26 tháng 2 năm 2022
Chụp lại hình ảnh,Một hình ảnh vệ tinh cho thấy hậu quả của các cuộc pháo kích ở ngoại ô phía đông bắc Kharkiv, Ukraine ngày 26 tháng 2 năm 2022

Rõ ràng, với vị thế khá tế nhị của chính quyền Việt Nam trong quan hệ với Nga, chúng ta khó hình dung ra một lời tuyên bố chính thức nào tốt hơn thế.

Kyiv năm 2018
Chụp lại hình ảnh,Kyiv năm 2018

Với lá phiếu trắng, nhiều người Việt đã phải tự hỏi, nếu Việt Nam rơi vào hoàn cảnh Ukraine, thì thế giới có ủng hộ như đã từng ủng hộ Ukraine không ? Họ có bỏ phiếu thuận để lên án kẻ xâm phạm đến Việt Nam như đang lên án Nga? Hay họ bỏ phiếu trắng để đáp trả phiếu trắng của Việt Nam cho Ukraine?

Bên ngoài sứ quán Ukraine tại Hà Nội hôm 5/3
Chụp lại hình ảnh,Bên ngoài sứ quán Ukraine tại Hà Nội hôm 5/3

Các câu hỏi được đặt ra đều hết sức cần thiết và chính đáng, mà trả lời những câu hỏi đó, nó giúp cho Việt Nam có đối sách thích hợp nếu lỡ rơi vào hoàn cảnh như Ukraine.

Theo đó, tôi đã đọc được nhiều câu trả lời mà đa phần là khá bi quan !

Tôi nghĩ khác. Nếu là Việt Nam, thì phản ứng của thế giới vẫn không khác. Điều có thể khác, chỉ là mức độ mà thôi. Vì các lẽ :

– Khi lập nên các định chế quốc tế như Liên Hiệp Quốc, Tòa án Quốc tế, luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hiệp Quốc … thì các quốc gia sáng lập viên đều hướng đến các mục tiêu đẹp đẽ, tiến bộ cho nhân loại. Đến nay, các định chế quốc tế này vẫn đang hoạt động. Ngoại trừ một thiểu số rất nhỏ, thì nhìn chung, thế giới ứng xử với nhau tử tế hơn so với mức người Việt bi quan. Các giá trị công lý, công bằng vẫn được minh thị bảo vệ. Việc một quốc gia mang quân đội đến xâm phạm một quốc gia khác có chủ quyền là hành vi xâm lược, vi phạm luật pháp quốc tế, Hiến chương Liên Hiệp Quốc, đi ngược với lợi ích chung của thế giới. Cho nên, nếu Việt Nam là nạn nhân của sự xâm lược, thì thế giới, kể cả Ukraine sẽ vẫn lên tiếng bênh vực.

– Ngoại trừ một số ít quốc gia là cường quốc, hoặc thành viên của các liên minh quân sự hùng mạnh có thể tự bảo vệ mình trước các sự xâm phạm, thì đa phần còn lại đều là các quốc gia nhỏ, đều phải dựa vào luật pháp quốc tế để bảo vệ mình. Cho nên, nếu Việt Nam là nạn nhân của sự xâm lược, thì hầu hết các quốc gia nhỏ đã từng bỏ phiếu thuận lên án Nga thì cũng sẽ bỏ phiếu thuận lên án quốc gia xâm lược Việt Nam. Vì họ bỏ phiếu thuận cho Việt Nam cũng là cách họ bỏ phiếu thuận bảo bệ cho chính mình vào tương lai và theo đó, luật pháp quốc tế được tôn trọng.

Đây cũng chính là lý lẽ mà bà Nataliya Zhynkina, Đại biện lâm thời Ukraine tại Việt Nam ngỏ trên trang cá nhân của mình: “Tôi hiểu được việc Việt Nam muốn giữ thế trung lập. Nhưng hiện không phải thời điểm thích hợp để giữ lập trường như vậy, bởi vì đây không chỉ là chuyện của Ukraine. Đây là vấn đề trật tự thế giới, đây là vấn đề tôn trọng luật pháp quốc tế. Việt Nam là nước nhỏ, cần dựa vào luật pháp quốc tế. Họ cần thể hiện ra rằng bất cứ ai vi phạm luật pháp quốc tế đều phải chịu hậu quả và phải đối mặt với công lý”.

Thế nên, bất kể phiếu trắng của Việt Nam tại Liện Hiệp Quốc khác biệt so với 141 phiếu thuận của thế giới có làm phiền lòng Ukraine và nhiều người Việt khác đang lên án cuộc chiến xâm lược của ông Putin, thì điều đó vẫn không ngăn cản thế giới ủng hộ Việt Nam nếu rơi vào trường hợp như Ukraine trong tương lai. Đó là điều chắc chắn.

Tuy vậy, Việt Nam cũng cần thấy rằng việc điều chỉnh chính sách đối ngoại để không còn giữ mình trong hoàn cảnh tế nhị như hiện nay với Nga là điều hết sức cần thiết, khi mà quyền lợi mà ông Putin đòi hỏi cho nước Nga đang chà đạp luật pháp quốc tế, đi ngược với lợi ích chung của thế giới. Để Việt Nam không còn phải bỏ phiếu trắng cho những nỗ lực chung của nhân loại nhằm giữ gìn trật tự thế giới và tôn trọng luật pháp quốc tế.

Hôm nay, người Việt lo lắng nhìn về Ukraine. Lo lắng cho Ukraine một, thì phải lo lắng cho Việt Nam gấp muôn phần. Vì lẽ, Việt Nam không chỉ là một danh xưng quốc gia, mà đó còn là quê hương.

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.