tạm quên những con số đau thương về dịch bệnh tại VN,đọc báo phản động quốc tế về cảnh “Mỹ cút nguỵ nhào “tại Afghanistan

BBC

Afghanistan ‘thay thầy đổi chủ’ tác động ra sao tới Nga, Trung Quốc, Iran và Pakistan?

Pablo Uchoa Jane's Intelligence Review, etc
  • Pablo Uchoa
  • BBC World Service

một giờ trước

Render of world map with a chess piece decorated with the flag of Afghanistan, marking that country's location
Chụp lại hình ảnh,Các sự kiện chính trị tại Afghanistan có tác động tới toàn khu vực và cả nhiều nơi khác trên thế giới

Vào lúc Taliban đang dần ổn định trong vai trò là nhà cầm quyền mới tại Afghanistan, các quốc gia khác đang chạy đua trong việc thích nghi với sự thay đổi quyền lực này.

Sự xáo trộn trong các trao đổi ngoại giao đã diễn ra tại nhiều thủ đô các nước trên thế giới, từ Moscow cho tới Bắc Kinh, từ Berlin cho tới Islamabad.

Taliban thu được nhiều vũ khí, khí tài Mỹ hiện đại

Nguồn gốc Taliban, làm thế nào ‘thắng Mỹ’?

Taliban sản xuất bao nhiêu thuốc phiện?

Và, như cuộc đánh bom kép nhắm vào sân bay Kabul hôm 26/8 cho thấy, các nhóm nổi dậy cũng đang có những phản ứng đối với việc Taliban lên nắm quyền.

Lợi ích mà những thế lực này đạt được hay mất đi là thế nào sau khi Taliban cầm quyền? Dưới đây là những ảnh hưởng có thể có từ việc thay đổi quyền lực ở Afghanistan đối với một số thế lực quốc tế quan trọng.

Pakistan

People cross the border into Afghanistan, at Chaman border, Pakistan, 20 August 2021.
Chụp lại hình ảnh,Khoảng 1,4 triệu người Afghanistan đã đăng ký tị nạn tại Pakistan, nhưng ước tính còn rất nhiều người khác chưa đăng ký

Quốc gia láng giềng của Afghanistan có rất nhiều thứ để được hoặc mất từ việc thay đổi quyền lực tại Kabul.

Hai nước có chung đường biên giới 2.400km, và 1,4 triệu người tị nạn Afghanistan hiện đang đăng ký tại Pakistan với rất nhiều người nữa được cho là đang sống tại đó mà không có giấy tờ.

Biden cảnh cáo có khả năng còn thêm cuộc tấn công khác vào sân bay Kabul

Afghanistan: Mỹ bị áp lực về thời hạn sơ tán

‘Hỗn loạn’ ở Afghanistan là thất bại ‘rõ ràng’ của chính quyền Biden

Do vậy, nước này thiệt hại rất nhiều từ tình trạng bất ổn tại Afghanistan.

Nhưng đây có lẽ cũng là nước có mối quan hệ gần gũi nhất với Taliban.

Taliban, có nghĩa là “sinh viên” trong tiếng Pashto, nổi lên từ hồi đầu thập niên 1990 vùng bắc Pakistan, nơi có hàng chục triệu dân cùng nói ngôn ngữ này với người ở bên kia biên giới, thuộc Afghanistan.

Nhiều người Afghanistan ban đầu gia nhập phong trào này là những người đã được đào tạo tại các trường tôn giáo (madrasas) Pakistan.

Tuy luôn bác bỏ việc đã giúp đỡ Taliban, nhưng Pakistan là một trong ba quốc gia duy nhất, bên cạnh Ả-Rập Saudi và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất (UEA) công nhận nhóm này khi khi họ lên nắm quyền tại Afghanistan hồi thập niên 1990.

Pakistan cũng là quốc gia cuối cùng cắt đứt quan hệ ngoại giao với Taliban.

BBC

Mặc dù mối quan hệ về sau đã trở nên không suôn sẻ , Umer Karim, một học giả vãng lai từ viện nghiên cứu Royal United Services Institute London (RUSI) nói rằng “cảm nhận chung giữa các nhà ra chính sách tại Pakistan là họ đã được một số lợi ích” vào thời điểm này.

Với những người tại Pakistan nhìn thế giới thông qua lăng kính cạnh tranh với Ấn Độ thì việc Taliban lên nắm quyền đồng nghĩa với việc ảnh hưởng của Ấn Độ tại Afghanistan sẽ bị giảm bớt.

Karim nói rằng “Pakistan đặc biệt lo lắng về sự hiện diện của các văn phòng lãnh sự Ấn Độ ở dọc biên giới Afghanistan-Pakistan, tại các thành phố như Jalalabad và Kandahar.

“Họ coi đây như những nhà bảo trợ chính cho các thành phần chống Pakistan, chẳng hạn như nhóm Tehreek-e-Taliban Pakistan ở miền Bắc và một số các nhóm nổi dậy Baloch ở miền Nam.”

Với việc Taliban lên nắm quyền, Pakistan tin rằng họ có thể sẽ tái thiết lập được ảnh hưởng của mình, Karim nói.

“Hầu hết hoạt động thương mại của Afghanistan diễn ra thông qua Pakistan, kể cả các sản phẩm cơ bản như bột mì, gạo, rau quả, xi măng và vật liệu xây dựng,” ông nói.

Thêm vào đó, Pakistan muốn tạo ra một “cầu nối kinh tế đường bộ” với các quốc gia Cộng hòa Trung Á thông qua Afghanistan, nhằm kết nối nước này với nền kinh tế khu vực rộng lớn hơn.

Sự phụ thuộc kinh tế này có thể sẽ khiến Taliban muốn hợp tác với Pakistan trong một loạt các vấn đề, gồm cả vấn đề an ninh.

“Một chính phủ Taliban đã phải đối diện với sự cô lập toàn cầu thì sẽ không thể chống lại Pakistan,” Karim nói.

Nga

Russian servicemen participate in joint military drills involving Russia, Uzbekistan and Tajikistan, at the Harb-Maidon training ground, located near the Tajik-Afghan border in the Khatlon Region of Tajikistan August 10, 2021.
Chụp lại hình ảnh,Military officers from Russia, Uzbekistan and Tajikistan carry out a joint drill near the Tajik-Afghan border on 10 August

Nước Nga vẫn còn nhớ cuộc chiến kéo dài cả thập kỷ và sự thất bại của Liên Xô trước các thành phần nổi dậy Afghanistan trong thời gian từ 1979 tới 1989.

Mặc dù ngày nay lợi ích của Nga tại Afghanistan là không đáng kể, nhưng sự bất ổn tại Afghanistan lúc này có thể sẽ có ảnh hưởng to lớn tới các quốc gia láng giềng của Nga ở miền Bắc, vốn là các cựu thành viên Liên bang Xô viết vẫn còn những quan hệ gần gũi với Nga.

Mối quan tâm chính của Nga là liệu Afghanistan có trở thành nơi trú ẩn an toàn cho các nhóm thánh chiến từ vùng Caucasus hay không, đặc biệt là những nhóm có liên hệ với tổ chức tự xưng là Nhà nước Hồi giáo (IS), vốn là kẻ thù của cả Nga và Taliban.

BBC

Moscow đã nhanh chóng công nhận quyền lực của Taliban và bắt đầu có các liên hệ với nhóm này ngay từ trước khi binh lính phương Tây bắt đầu rút lui.

Fyodo Lukyanov, biên tập viên tạp chí Russia in Global Affairs, nói với BBC rằng Moscow sẽ tiếp tục “chính sách kép” của mình trong vấn đề Afghanistan.

“Một mặt nỗ lực kết nối với Taliban trong các mối quan hệ nhằm đảm bảo an ninh chính trị. Mặt khác, Nga đang đưa ngày càng nhiều lính tới Tajikistan và hợp tác quân sự ráo riết với Tajikistan và Afghanistan để ngăn chặn những kẻ cực đoan từ lãnh thổ Afghanistan xâm nhập vào các nước này,” ông nói.

Nhìn rộng ra thì việc Mỹ rút lui khỏi vùng Trung Á sẽ làm giảm ảnh hưởng của Washington đối với khu vực, và Nga coi đó là cơ hội để mình gia tăng ảnh hưởng.

“Điều tốt cho chúng tôi thì là điều xấu cho người Mỹ, và điều xấu cho chúng tôi thì là điều tốt cho người Mỹ. Ngày nay, tình hình đang xấu cho người Mỹ và do đó là tốt cho chúng tôi,” Arkady Dubnov, phân tích gia chính trị tại Moscow nói với ạp chí Financial Times.

Tàu

Các lợi ích của Trung Quốc tại Afghanistan liên quan tới cả kinh tế và an ninh.

Với việc rút quân của Hoa Kỳ, các công ty Trung Quốc đang trong vị thế tốt để khai thác tiềm năng khai mỏ của Afghanistan, trong đó gồm cả khai thác đất hiếm, chất liệu sử dụng để sản xuất microchip và các sản phẩm công nghệ cao.

Trữ lượng của Afghanistan được các chuyên gia Hoa Kỳ ước tính trị giá 1.000 tỷ đô la, còn theo tính toán của chính phủ Afghanistan thì cao gấp ba lần mức đó

Nhưng các công ty Trung Quốc vẫn đang cân nhắc với những rủi ro chính trị và an ninh, như Hoàn Cầu Thời báo của Trung Quốc tường thuật hôm 24/8.

Russian President Vladimir Putin and Chinese President Xi Jinping shake hands after signing a document after their talks in the Kremlin in Moscow, Russia, 09 May 2015.
Chụp lại hình ảnh,Ông Tập Cận Bình (trái) và ông Vladimir Putin (phải) đồng ý hợp tác chống lại bất kỳ mối đe dọa nổi dậy nào có thể đến từ Afghanistan

Thêm vào đó, khả năng của các hãng trong việc tự hoạt động tại Afghanistan sẽ phụ thuộc vào việc họ có bị ảnh hưởng bởi bất kỳ lệnh cấm nào mà Phương Tây có thể đưa ra hay không, báo này nói.

Các công ty tư nhân Trung Quốc đang rất nóng lòng được xâm nhập vào một thị trường trong đó “có hàng ngàn thứ đang chờ để được hoàn tất”, theo Hoàn Cầu Thời báo.

Nhìn từ khía cạnh chiến lược, chính phủ Trung Quốc có lý do tốt để tham gia nhiều hơn vào Afghanistan – quốc gia nằm tại vị trí giao thương quan trọng cho sáng kiến vành đai kinh tế Con đường Tơ lụa Trung Quốc, vốn liên quan tới các dự án thương mại và hạ tầng ở cả Iran và Pakistan.

Và cũng giống như Moscow, Bắc Kinh lo ngại về việc Afghanistan, nước có biên giới chung tuy không quá dài với Trung Quốc có thể được sử dụng làm nơi trú ẩn an toàn cho các nhóm cực đoan trong khu vực, đặc biệt là khi tính tới tình hình tại Tân Cương.

Jonathan Marcus, phân tích gia ngoại giao và là cựu phóng viên BBC, nói rằng Trung Quốc “có chung một đoạn đường biên giới ngắn với Afghanistan. Nước này đang tích cực đàn áp nhóm người Hồi giáo thiểu số ở nước mình và rất quan ngại về khả năng các nhóm khủng bố Hồi giáo cực đoan chống Bắc Kinh có thể sử dụng Afghanistan làm căn cứ để tấn công. Không nghi ngờ gì, giới ngoại giao Trung Quốc trong những tuần gần đây đang rất ráo riết trong việc ve vãn Taliban.”

Trong một cuộc điện thoại hôm 25/8, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin đã đồng ý sẽ sẵn sàng đẩy mạnh các nỗ lực nhằm chống lại những mối đe dọa về chủ nghĩa khủng bố và buôn lậu ma túy đến từ trong lãnh thổ Afghanistan.

Iran

Taliban fighters are seen on the back of a vehicle in Kabul, Afghanistan, 16 August 2021.
Chụp lại hình ảnh,Việc Taliban bị cô lập trên toàn cầu sẽ có lợi cho Iran, theo Umer Karim

Iran đã có sự kết nối với Taliban “trong một số năm”, Karim nói, đặc biệt là thông qua Lực lượng Quds, một chi nhánh của Quân đoàn Phòng vệ Cách mạng Hồi giáo (Islamic Revolutionary Guard Corps – IRGC) – một nhóm chuyên tiến hành chiến tranh không quy ước và bị Hoa Kỳ coi là một nhóm khủng bố.

Karim nói nhóm này “tiếp tục duy trì mối quan hệ hợp tác với Taliban”.

“Họ đã tiếp đón các lãnh đạo Taliban và cũng đã cung cấp vũ khí cùng những ủng hộ tài chính. Đổi lại, Taliban đã hỗ trợ nhiều hơn đối với người Shia Afghanistan, đặc biệt là cộng đồng người Hazara, và đó là lý do vì sao các vùng đất chính của người Hazara đã rơi vào tay Taliban mà không cần tốn một viên đạn.”

Tuy nhiên, bất chấp việc Taliban đã mềm hoá quan điểm, vẫn có một số tường thuật nói về tình trạng các tay súng Taliban đối xử tệ đối với cộng đồng thiểu số Hazara.

Sự cô lập Afghanistan trên toàn cầu có thể sẽ khiến Iran tăng ảnh hưởng của mình đối với nước này, Karim nói.

“Iran cũng sẽ quan tâm tới việc có thể có được và phân tích, mổ xẻ một số các thiết bị drone tân tiến, hỏa tiễn và các hệ thống vũ khí khác mà Hoa Kỳ đã bỏ lại hoặc hiện đang trong tay Taliban để dùng cho các chương trình sản xuất vũ khí quốc phòng của mình.”

Đem lại sự ổn định cho Taliban cũng sẽ làm giảm bớt dòng người di dân tới Iran, nơi vốn đang tiếp nhận 780.000 người tị nạn và xin tị nạn Afghanistan, theo Cao uỷ Tị nạn Liên Hiệp Quốc.

Các nước phương Tây

Các nhà lãnh đạo Phương Tây có lẽ sẽ nỗ lực đưa ra hình ảnh thành công của một chiến dịch quân sự 20 năm, nhưng không nghi ngờ gì, Taliban tin tưởng rằng chiến thắng thuộc về họ.

“Chúng tôi đã chiến thắng cuộc chiến và người Mỹ đã thua,” một lãnh đạo Taliban nói với Secunder Kermani của BBC hồi tháng Tư, thậm chí ngay cả trước khi họ có chiến dịch chiến thắng thần tốc tại mọi thành phố lớn và thủ đô.

Với Hoa Kỳ và các đồng minh phương Tây, việc xây dựng hình ảnh của mình sau thất bại to lớn này sẽ mất một thời gian.

Nhưng phát biểu tại Quốc hội Đức hôm 25/4, Thủ tướng Angela Merkel nói việc rút quân “không có nghĩa là chấm dứt các nỗ lực bảo vệ những người Afghanistan từng hỗ trợ phương Tây và giúp đỡ những người Afghanistan bị bỏ lại trong tình trạng khẩn cấp do sự trở lại nắm quyền của Taliban”.

“Mục tiêu của chúng ta phải là đảm bảo an toàn ở mức tối đa có thể đối với những gì đã đạt được tại Afghanistan trong vòng 20 năm qua,” bà nói.

Phát biểu tại cuộc họp trực tuyến khối G7 hôm 24/8, Chủ tịch Hội đồng EU Charles Michel nói rằng hiện còn “quá sớm để quyết định chúng ta sẽ phát triển kiểu quan hệ nào với nhà cầm quyền mới tại Afghanistan”.

Mối quan hệ mới này sẽ phụ thuộc vào “hành động và thái độ của chế độ mới”, Michel nói.

“Cả trong việc cần phải bảo vệ những thành quả đã đạt được về mặt chính trị kinh tế và xã hội cho người dân Afghanistan, và nhân quyền dành cho họ, đặc biệt là những quyền dành cho phụ nữ, các bé gái và các cộng đồng thiểu số. Và trong vấn đề nghĩa vụ quốc tế đối với Afghanistan – cụ thể là trong lĩnh vực an ninh, cuộc chiến chống khủng bố và chống nạn buôn bán ma túy.”

A US aircraft evacuating Afghans

Ngăn ngừa một làn sóng mới người tị nạn và người xin tị nạn cũng sẽ là một mối ưu tiên hàng đầu của các quốc gia phương Tây, ngoài việc nỗ lực ngăn chặn Afghanistan trở thành nơi dung dưỡng chủ nghĩa cực đoan.

Mối đe dọa này thể hiện một cách rõ rệt trong các cuộc tấn công gần sân bay mà nhóm tự xưng là Nhà nước Hồi giáo tỉnh Khorasan (viết tắt là ISIS-K hoặc ISKP) – một nhóm có liên hệ với IS tại Afghanistan – đã đứng ra nhận trách nhiệm.

Phát biểu sau cuộc tấn công, Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden nói rằng những kẻ đã thực hiện vụ tấn công sẽ “bị truy lùng bằng được”.

“Với những kẻ đã hiện vụ tấn công này cũng như bất kỳ những ai muốn gây hại cho nước Mỹ, hãy biết rằng: Chúng tôi sẽ không tha thứ. Chúng tôi sẽ không quên. Chúng tôi sẽ săn lùng các người và khiến các người phải trả giá. Tôi sẽ bảo vệ các lợi ích của chúng tôi và của nhân dân chúng tôi bằng mọi biện pháp tôi có,” ông nói.

Một phần của Thỏa thuận Doha giữa Taliban và Hoa Kỳ quy định rằng Taliban phải cấm các nhóm cực đoan sử dụng lãnh thổ Afghanistan làm căn cứ để tổ chức các cuộc tấn công nhằm vào Hoa Kỳ hoặc các đồng minh của Hoa Kỳ.

Vụ tấn công gần đây tại sân bay Kabul cho thấy những nhóm này đã có mặt bên trong Afghanistan và đang hoạt động mạnh.

Các nhóm Hồi giáo cực đoan

Như cuộc tấn công cho thấy, không chỉ chính phủ các nước mới phải lo thích nghi với trật tự mới trong khu vực.

Quyền lực mới của Taliban tác động tới sự cân bằng sức mạnh giữa các nhóm nổi dậy.

Một mặt, các chuyên gia cảnh báo về khả năng tái nhóm của al-Qaeda – tổ chức đã tiến hành các vụ tấn công 11/9 tại Hoa Kỳ, từ đó dẫn tới việc Hoa Kỳ và đồng minh đưa quân vào Afghanistan hồi 2001.

Mặt khác, các nhóm thánh chiến được IS truyền cảm hứng nay sẽ “bị áp lực phải chứng tỏ vai trò liên quan của mình”, Sana Jafffrey, giám đốc Viện Phân tích Sách lược Xung đột (Institute for Policy Analysis of Conflict – IPAC) từ Jakarta, nói.

A victim of the double attack on Kabul airport on 26 August

Các nhóm ủng hộ IS đã “lên án” chiến thắng của Taliban là “một thứ có được từ thỏa thuận bất chính với Hoa Kỳ thay vì là một cuộc thánh chiến chân chính,” Jafffrey nói với BBC.

Nhưng ngay cả như vậy thì chiến thắng của Taliban vẫn được coi là “tin tốt lành nhất mà các nhóm al-Qadea từng chứng kiến kể từ một thời gian dài qua”, bà nói.

“Trong phạm vi Đông Nam Á, chúng tôi nhìn thấy trên các trang mạng xã hội do các nhóm cực đoan điều hành và cả các tuyên bố chính thức của họ nữa, đều là thái độ ăn mừng nói chung trước thực tế là Taliban đã chiến thắng.”

“Thông điệp chính mà họ đưa ra, đó là sự kiên cường, bền bỉ đã đem lại kết quả. Và không nghi ngờ gì, điều này sẽ truyền cảm hứng cho nhiều kẻ cực đoan trong khu vực.”

VOA

Afghanistan: Chuyến bay cuối cùng sau cuộc chiến dài nhất của Mỹ

31 tháng 8 2021

(Ảnh minh họa)
Chụp lại hình ảnh,(Ảnh minh họa)

Chuyến bay quân sự cuối cùng của Mỹ đã rời Kabul, đánh dấu sự kết thúc sự hiện diện của nước này tại Afghanistan.

Chỉ huy quân sự hàng đầu của Mỹ trong khu vực, Tướng Kenneth McKenzie, cho biết chiếc máy bay C17 cuối cùng rời Kabul cùng với đại sứ Mỹ ngay sau nửa đêm theo giờ địa phương hôm thứ Ba.

Ông nói thêm rằng phái đoàn ngoại giao hỗ trợ những người không thể rời đi trước thời hạn sẽ tiếp tục.

Tiếng súng ăn mừng của Taliban đã vang lên sau khi chiếc máy bay cuối cùng cất cánh.

Chiếc máy bay cuối cùng rời đi báo hiệu sự kết thúc cuộc chiến dài nhất của nước Mỹ, và một nỗ lực sơ tán lớn bắt đầu vào ngày 14/8 ngay sau khi Taliban tiếp quản đất nước.

Tướng McKenzie nói rằng tổng cộng, máy bay của Mỹ và liên quân đã sơ tán hơn 123.000 dân thường – trung bình hơn 7.500 người mỗi ngày trong thời gian vừa qua.

Phát biểu sau thông báo trên, Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken, từ Washington, gọi cuộc sơ tán là một “hoạt động quân sự, ngoại giao và nhân đạo quy mô lớn” và là một trong những thách thức nhất mà Mỹ từng thực hiện.

“Một chương mới bắt đầu,” ông nói. “Sứ mệnh quân sự đã kết thúc. Một sứ mệnh ngoại giao mới đã bắt đầu.”

Nhưng ông nói rằng Taliban cần có đạt được tính chính danh, và sẽ bị đánh giá dựa trên việc chính quyền này thực hiện các cam kết và nghĩa vụ đối với người dân ở mức độ nào. Các cam kết bao gồm cho phép dân thường tự do đi đến và rời khỏi Afghanistan, bảo vệ quyền của tất cả người Afghanistan bao gồm phụ nữ, và ngăn chặn các nhóm khủng bố chiếm được vị thế ở Afghanistan.

Ông Anthony Blinken nói thêm rằng mặc dù Mỹ đã ngưng hiện diện ngoại giao ở Kabul, chuyển các hoạt động tới Doha, nhưng sẽ tiếp tục “nỗ lực không ngừng” để giúp người Mỹ và người Afghanistan có hộ chiếu Mỹ rời khỏi Afghanistan nếu họ muốn.

Ông Blinken là thành viên đầu tiên của nội các Biden nói về việc rút quân.

Các chiến binh Taliban từ đơn vị Fateh Zwak, sử dụng vũ khí, thiết bị và quân phục do Mỹ cung cấp, tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31 tháng 8 năm 2021
Chụp lại hình ảnh,Các chiến binh Taliban tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31/8/2021
Các chiến binh Taliban từ đơn vị Fateh Zwak, sử dụng vũ khí, thiết bị và quân phục do Mỹ cung cấp, tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31 tháng 8 năm 2021
Chụp lại hình ảnh,Các chiến binh Taliban tiến vào Sân bay Quốc tế Kabul ngày 31/8/2021

Tổng thống Joe Biden đã đưa ra một tuyên bố ngắn cảm ơn tất cả những người tham gia vào hoạt động sơ tán trong 17 ngày qua và nói rằng ông sẽ phát biểu trước toàn quốc vào thứ Ba.

Trong khi đó, Mỹ vẫn chưa giải thích thông tin về một vụ tấn công bằng drone của Mỹ nhắm vào một kẻ tình nghi đánh bom liều chết ở Afghanistan đã giết chết một số dân thường, trong đó có 6 trẻ em và một nam giới làm phiên dịch cho quân đội Mỹ.

Người thân của các nạn nhân cho biết cuộc tấn công nhắm vào một chiếc xe hơi gần sân bay Kabul, là dựa trên thông tin sai. Lầu Năm Góc cho biết họ đang đánh giá và điều tra các báo cáo.

Tương lai bất định chờ đợi hàng triệu người Afghanistan
BBC

Ngay cả sau 40 năm chiến tranh, tôi không nghĩ rằng người Afghanistan đã phải trải qua một quá trình chuyển đổi bấp bênh đến thế, bị bao phủ bởi bóng tối và u ám đến mức sợ hãi. Một tương lai bất định đang chờ đợi phía trước.

Sự bất định và lo sợ đối với hàng ngàn người Afghanistan đã rời khỏi đất nước trong vài ngày qua, những người sẽ tự hỏi liệu họ có còn được quay về quê hương nữa không.

Đối với 38 triệu người Afghanistan vẫn còn ở lại, đó là mối hoài nghi lớn về hình thức cai trị mà Taliban sẽ áp đặt. Liệu Taliban có mang trở lại những luật lệ và hình phạt khắc nghiệt đặc trưng cho thời kỳ cuối cùng họ điều hành đất nước hay không.

A Taliban fighter walks past a beauty salon carrying an M16 weapon.

Nhiều người Afghanistan nhìn vào sự cai trị của Taliban ở các vùng nông thôn và lo sợ rằng chúng không thay đổi, mà thậm chí còn tồi tệ hơn.

Đây là một xã hội vô cùng truyền thống. Phụ nữ và trẻ em gái đã giành được chút ít tự do khi các lực lượng liên minh phương Tây khuyến khích giáo dục ở đây. Những người thất bại nặng nề nhất là những cô gái đã trưởng thành trong 20 năm qua, những người tin rằng giờ đây họ không thể sống cuộc sống mà họ được hứa hẹn.

Ngày mai sẽ bắt đầu chương tiếp theo của cuộc chiến dài hơi này. Cuộc chiến dài nhất ở châu Mỹ đã kết thúc, nhưng cuộc chiến đối với người Afghanistan chắc chắn vẫn còn đó.

Người Mỹ gốc Afghanistan lo lắng cho người thân sống dưới chế độ Taliban

Tên lửa nhắm vào quân đội Mỹ khi việc rút quân ở Afghanistan bước vào giai đoạn cuối

30/08/2021


Một chiếc xe bị trúng tên lửa ở Kabul, 30/8/2021.
Một chiếc xe bị trúng tên lửa ở Kabul, 30/8/2021.

Một quan chức Mỹ cho biết các hệ thống phòng thủ chống tên lửa của Mỹ đã chặn được 5 quả tên lửa bắn vào sân bay Kabul vào sáng ngày 30/8, theo Reuters.

Sau khi sơ tán khoảng 114.400 người, bao gồm cả công dân nước ngoài và những người Afghanistan được coi là “có nguy cơ”, trong một nỗ lực bắt đầu một ngày trước khi Kabul rơi vào tay Taliban vào ngày 15/8, các lực lượng Mỹ và đồng minh sẽ hoàn thành việc rút quân của họ trước hạn chót vào ngày 31/8 như đã thỏa thuận với các chiến binh Hồi giáo.

Vào cuối tuần qua, số lượng lính Mỹ tại sân bay Kabul đã giảm xuống dưới 4.000, khi các cuộc khởi hành trở nên khẩn cấp hơn sau một vụ đánh bom liều chết của Nhà nước Hồi giáo (IS)bên ngoài cổng sân bay vào 26/8 khiến hàng loạt người Afghanistan và 13 lính Mỹ thiệt mạng.XEM THÊM:Hoa Kỳ tấn công chiến binh Nhà nước Hồi giáo ở Kabul

Truyền thông Afghanistan cho biết cuộc tấn công bằng tên lửa hôm 30/8 được phóng từ phía sau một chiếc xe. Hãng thông tấn Pajhwok cho biết một số tên lửa đã tấn công vào các khu vực khác nhau của thủ đô Afghanistan.

Một quan chức Mỹ không tên nói với Reuters rằng các nguồn tin ban đầu không cho biết số thương vong nào của Mỹ từ vụ tấn công tên lửa mới nhất.

Trong một tuyên bố, Nhà Trắng cho biết Tổng thống Joe Biden đã xác nhận lại mệnh lệnh của ông đối với các chỉ huy làm “bất cứ điều gì cần thiết để bảo vệ lực lượng của chúng ta trên mặt đất” sau khi ông được báo cáo vắn tắt về cuộc tấn công.

Ông Biden được thông báo rằng các hoạt động của sân bay Kabul vẫn không bị gián đoạn, tuyên bố nói thêm.

Hôm 29/8, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ đã giết chết một kẻ đánh bom xe liều chết, người mà các quan chức Lầu Năm Góc cho biết đã chuẩn bị tấn công sân bay thay mặt cho ISIS-K, một chi nhánh địa phương của Nhà nước Hồi giáo, kẻ thù của cả phương Tây và Taliban.

Phát biểu trên kênh truyền hình nhà nước Trung Quốc CGTN hôm 30/8, ông Zabihullah Mujahid, Phát ngôn viên của Taliban, cho biết cuộc tấn công bằng máy bay không người lái đã giết chết 7 người, đồng thời ông chỉ trích hành động của Mỹ như vậy ở ngoài nước là trái pháp luật.

Đối với tất cả những nỗ lực của các cường quốc phương Tây nhằm sơ tán càng nhiều người càng tốt, hàng chục nghìn người Afghanistan tuyệt vọng đang phải đối mặt với việc bị bỏ lại phía sau.

Hai quan chức Hoa Kỳ nói với Reuters rằng các cuộc sơ tán sẽ tiếp tục hôm 30/8, ưu tiên những người được coi là có nguy cơ cao. Các quốc gia khác cũng đã đưa ra yêu cầu vào phút cuối để sơ tán những người trong diện này, các quan chức cho biết.

Taliban ăn mừng chiến thắng khi binh sĩ Mỹ cuối cùng rời Afghanistan

31/08/2021


Thiếu tướng Chris Donahue, tư lệnh Sư đoàn Dù 82, người lính Mỹ cuối cùng lên máy bay C-17 rời Kabul hôm 31/8/2021.
Thiếu tướng Chris Donahue, tư lệnh Sư đoàn Dù 82, người lính Mỹ cuối cùng lên máy bay C-17 rời Kabul hôm 31/8/2021.

Tiếng súng ăn mừng đã vang lên khắp thủ đô Kabul hôm 31/8 khi các tay súng Taliban giành quyền kiểm soát sân bay trước bình minh, sau khi binh sĩ Mỹ cuối cùng rút khỏi Afghanistan, theo Reuters.

Đoạn video được Taliban phát đi cho thấy các tay súng tiến vào sân bay sau khi các binh sĩ cuối cùng của Mỹ lên máy bay C-17 bay đi một phút trước nửa đêm.

“Đó là một ngày lịch sử và một thời khắc lịch sử”, phát ngôn viên của Taliban Zabihullah Mujahid nói trong một cuộc họp báo tại sân bay. “Chúng tôi tự hào về những khoảnh khắc này, rằng chúng tôi đã giải phóng đất nước mình khỏi một cường quốc.”

Một bức ảnh của Lầu Năm Góc được chụp bằng kính quang học nhìn đêm cho thấy người lính Mỹ cuối cùng bước lên chuyến bay cuối cùng rời khỏi Kabul – đó là Thiếu tướng Chris Donahue, tư lệnh Sư đoàn Dù 82.

Cuộc chiến dài nhất này của Mỹ đã cướp đi sinh mạng của gần 2.500 lính Mỹ và ước khoảng 240.000 người Afghanistan, và tiêu tốn khoảng 2 nghìn tỷ đôla.

Phát ngôn viên Taliban Zabihullah Mujahid.
Phát ngôn viên Taliban Zabihullah Mujahid.

Hàng nghìn người Afghanistan đã tháo chạy vì lo sợ bị Taliban trả đũa. Hơn 123.000 người đã được sơ tán khỏi Kabul trong một cuộc không vận khổng lồ với sự hỗn loạn của Hoa Kỳ và các đồng minh trong hai tuần qua, nhưng vẫn còn hàng chục nghìn người đã từng cộng tác làm việc cho lực lượng phương Tây trong cuộc chiến đã bị bỏ lại phía sau.

Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken ước tính là vẫn còn từ 100 đến 200 người, hoặc ít hơn, muốn rời đi nhưng không thể lên chuyến bay cuối cùng.

Ngoại trưởng Anh Dominic Raab cho biết số công dân Anh còn ở lại Afghanistan khoảng một vài trăm người, sau khi khoảng 5.000 người đã sơ tán.

Vào đêm trước, quân đội Mỹ đã phá hủy hơn 70 máy bay, hàng chục xe bọc thép và vô hiệu hóa hệ thống phòng không dùng để ngăn chặn một cuộc tấn công bằng tên lửa của Nhà nước Hồi giáo.

Afghanistan : Quân đội Mỹ rời khỏi Kabul, kết thúc cuộc chiến tranh 20 năm

 31/08/2021 –

Lực lượng Taliban kiểm soát sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, sau khi Mỹ rút hết quân khỏi Afghanistan, ngày 31/08/2021.
Lực lượng Taliban kiểm soát sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, sau khi Mỹ rút hết quân khỏi Afghanistan, ngày 31/08/2021. AP – Khwaja Tawfiq Sediqi

Anh Vũ

Theo thông báo của bộ Quốc Phòng Hoa Kỳ, rạng sáng ngày hôm nay 31/08/2021, những người lính Mỹ cuối cùng đã rời khỏi Kabul, để lại toàn bộ đất nước Afghanistan dưới sự kiểm soát cả Taliban, khép lại cuộc chiến tranh dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.QUẢNG CÁO

Trong một cuộc họp báo, tướng Kenneth McKenzie, chỉ huy trưởng các lực lượng Mỹ đóng tại Afghanistan, thông báo, vào lúc 19h29 phút, giờ quốc tế, ngày 30/08, chiếc máy bay vận tải quân sự C-17 cuối cùng của quân đội Mỹ đã cất cánh rời khỏi sân bay Kabul. Đại sứ Hoa Kỳ tại Kabul và một viên tướng nằm trong số những người Mỹ cuối cùng rời khỏi Afghanistan.

Ngay sau thông báo trên, Anas Haqqani, một lãnh đạo của phong trào Taliban đã hân hoan tuyên bố trên Twitter : « Chúng ta một lần nữa làm nên lịch sử. Hai mươi năm chiếm đóng Afghanistan của Hoa Kỳ và Nato đã kết thúc tối nay ».

Như vậy là Washington đã hoàn tất rút toàn bộ lực lượng ra khỏi Afghanistan 24 giờ trước khi hết ngày 31/08, hạn chót mà tổng thống Joe Biden đã ấn định. Hai mươi năm sau khi đưa quân vào Afghanistan lật đổ chính quyền Taliban năm 2001, và sau 15 ngày di tản trong hỗn loạn, Mỹ và các đồng minh phương Tây đã rời đi, để lại quyền cai quản đất nước cho phe Taliban.

Bộ Quốc Phòng Mỹ thừa nhận vẫn chưa thể đưa hết toàn bộ người Afghanistan muốn di tản như mong muốn. Theo số liệu của Lầu Năm Góc, cầu không vận bắt đầu từ ngày 14/08 đã đưa được tổng cộng 123.000 người. Ngày 30/08, ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho biết Washington hứa tiếp tục « giúp đỡ » tất cả những người Mỹ muốn rời Afghanistan và Hoa Kỳ sẽ làm việc với Taliban nếu họ giữ đúng cam kết. Theo ông Blinken, hiện vẫn còn khoảng từ 100 đến 200 công dân Mỹ kẹt lại ở Afghanistan. Cơ quan đại diện Mỹ tại Kabul đã được chuyển qua Doha (Qatar) để tiếp tục các hoạt động ngoại giao và lãnh sự.

Quân đội Mỹ cũng thông báo đã cho phá hủy toàn bộ các máy bay, xe bọc thép và hệ thống phòng không chống tên lửa trước khi rời khỏi sân bay Kabul.

Cuộc chiến tranh kéo dài và tiêu tốn tiền của nhất trong lịch sử nước Mỹ còn được khép lại bằng những mất mát đau thương trong những ngày cuối cùng. Vụ đánh bom khủng bố trước cửa sân bay Kabul nhóm Daech tại Afghanistan hôm 26/08 vừa rồi đã làm hơn 100 người chết, trong đó có 13 binh sĩ Mỹ.

Trong hai thập kỷ, ba đời tổng thống Mỹ nối tiếp sau George W. Bush đều muốn kết thúc cuộc chiến tranh Afghanistan. Chính quyền Donald Trump đã thương lượng thỏa thuận với Taliban năm 2020. Người kế nhiệm Joe Biden thực thi việc rút quân cuối cùng. Cuộc chiến tranh Afghanistan đã kết thúc như khi nó bắt đầu: Taliban nắm quyền.

Taliban ăn mừng chiến thắng

Ngay khi những người Mỹ sau cùng rời lãnh thổ, phe nổi dậy Taliban ngày 31/08/2021, đã tổ chức ăn mừng chiến thắng. Mang giày và áo chống đạn mầu be, bên trong là bộ quân phục rằn ri ngụy trang, tay cầm súng Mỹ, với lá cờ trắng in dòng tuyên thệ Shahada mầu đen, lực lượng đặc nhiệm của Taliban, có tên gọi « Badri 313 », diễu binh tại sân bay Kabul sáng nay, theo tường thuật của AFP.

Trước đó, những tiếng súng nổ vang lên ở Kabul mừng thắng lợi, ngay khi quân đội Mỹ thông báo kết thúc cuộc triệt thoái. Với Taliban, đây là một chiến thắng « lịch sử », 20 năm sau khi bị Mỹ – đứng đầu một liên quân quốc tế – đánh đuổi năm 2001, nay đã trở lại cầm quyền từ ngày 15/08/2021. 

Tại sân bay Kabul, phát ngôn viên của Taliban, Zabihullah Mujahid, tuyên bố : « Chúc mừng Afghanistan (…) Chiến thắng này là của chúng ta, của mọi người dân Afghanistan ». Vẫn theo phát ngôn viên này, « đây là một bài học lớn cho bất kỳ kẻ xâm lược nào khác và cho cả thế hệ tương lai của chúng ta » và « đây cũng là một bài học cho cả thế giới »« Hôm nay là một ngày lịch sử, đây là một thời khắc lịch sử và chúng ta tự hào về ngày hôm nay ». Trước báo giới, Zabihullah Mujahid còn tuyên bố « mong muốn có quan hệ tốt với Hoa Kỳ và thế giới ».

Nổi tiếng với những đạo luật hà khắc, trở lại cầm quyền lần này, Taliban đã ra sức chứng tỏ một diện mạo mới cởi mở và hòa dịu hơn, nhưng vẫn còn gây nghi ngại đối với nhiều nước và nhiều nhà quan sát.

Để trấn an phương Tây và thế giới, Taliban cam kết không trả thù những người từng cộng tác cho chính quyền cũ, tiến hành thành lập một chính phủ mở rộng cho nhiều phe phái khác, một khi toàn bộ các lực lượng quân sự nước ngoài rút đi.

Ông Zabihullah Mujahid nói tiếp : « Vương quốc Hồi Giáo tiến hành cuộc thánh chiến trong 20 năm qua. Giờ đây, vương quốc có đủ các quyền để điều hành một chính phủ sắp tới. Việc còn lại là thành lập một chính phủ bao gồm mọi thành phần ».

Vẫn theo AFP, Taliban chỉ trích phương Tây đã dẫn theo họ nhiều nhà trí thức giỏi nhất của Afghanistan. Taliban giờ phải bắt tay vào một nhiệm vụ to lớn mà không có giới trí thức : Vực dậy một đất nước và một nền kinh tế bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Afghanistan : Hội Đồng Bảo An ra nghị quyết về di tản, không đề cập “vùng an toàn”

 31/08/2021 – 11:16

Lính Mỹ hộ tống người sơ tán tại sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, Afghanistan, ngày 25/08/2021.
Lính Mỹ hộ tống người sơ tán tại sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, Afghanistan, ngày 25/08/2021. © REUTERS – US MARINES

Thụy My3 phút

Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc hôm qua 30/08/2021 đã thông qua một nghị quyết về Afghanistan, kêu gọi phe Taliban tôn trọng các lời hứa, và để cho những ai muốn di tản được ra đi. Nhưng nghị quyết không đề cập đến vùng an toàn như tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã đề nghị cuối tuần qua.QUẢNG CÁO

Từ New York, thông tín viên Loubna Anaki tường trình :

« Cuộc họp được cho là nhằm tìm ra giải pháp khẩn cấp để tiếp tục di tản, một khi người Mỹ đã ra đi. Nhưng rốt cuộc, Hội Đồng Bảo An Liên Hiệp Quốc chỉ đưa ra một nghị quyết kêu gọi ‘‘phe Taliban tôn trọng các lời hứa, và để cho những người ngoại quốc cũng như người Afghanistan nào muốn di tản được ra khỏi nước’’.

Như vậy đây chỉ mới là kêu gọi, và hiện chưa phải là một nghị quyết mang tính ràng buộc. Đại diện Estonia hôm qua cho biết đã hy vọng vào một chủ trương cứng rắn hơn, chỉ trích Hội Đồng Bảo An không có hành động nào.

Về phía Anh Quốc, Hoa Kỳ và Pháp, cuối tuần rồi đã loan báo sẽ thiết lập một vùng an toàn, các nước này nói rằng đó là bước đầu trong khi chờ đợi xem xét hành động của Taliban một khi họ lập xong chính phủ. Đại sứ Anh giải thích : ‘‘Chúng tôi có các phương tiện gây áp lực, và có thể áp đặt trừng phạt nếu cần thiết

Afghanistan: Taliban đề nghị Thổ Nhĩ Kỳ điều hành sân bay Kabul

 31/08/2021 – 11:27

Sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, Afghanistan, ngày 31/08/2021 sau khi Mỹ rút hết quân.
Sân bay quốc tế Hamid Karzai ở Kabul, Afghanistan, ngày 31/08/2021 sau khi Mỹ rút hết quân. AP – Kathy Gannon

RFI

Việc quân Mỹ kết thúc cuộc triệt thoái khỏi Afghanistan hôm nay, 31/08/2021, đang đặt ra vấn đề về kiểm soát sân bay quốc tế Kabul, địa điểm chính để tiến hành các hoạt động cứu trợ nhân đạo. Đây là vấn đề đang đuợc đàm phán giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Taliban.QUẢNG CÁO

Phía Taliban đã đề nghị với tổng thống Recep Tayyip Erdogan là Thổ Nhĩ Kỳ đảm nhiệm việc điều hành sân bay Kabul. Nếu như thoả thuận này được ký kết, lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng sẽ có thêm nhiều lợi thế trên trường quốc tế.

Từ Istanbul, thông tín viên Anne Andlauer tường trình:

« Miễn là Taliban để họ bảo đảm an ninh cho các nhân viên tham gia vào sự vận hành của sân bay Kabul, chính quyền Ankara sẵn sàng đảm nhận nhiệm vụ đầy rủi ro này.

Khi báo chí trong nước hỏi về những động cơ thúc đầy họ chấp nhận điều hành sân bay Kabul, các lãnh đạo Thổ Nhỹ Kỳ giải thích rằng nước này muốn bảo đảm cho Afghanistan « không bị cắt đứt với thế giới hiện đại, văn minh », « duy trì các kênh chính trị, kinh tế rộng mở » và « giúp đỡ những người anh em Afghanistan ».

Nga củng cố vùng đệm Trung Á ngăn ngừa đe dọa từ Afghanistan

 31/08/2021 – 10:46

Xe tăng của Tadjikistan tập trận chung với Nga và Uzbekistan tại Harb-Maidon, ở Tadjikistan, cách biên giới Afghanistan khoảng 20 km, ngày 10/08/2021. Cuộc tập trận huy động 2.500 quân nhân từ ba nước và 500 xe quân sự.
Xe tăng của Tadjikistan tập trận chung với Nga và Uzbekistan tại Harb-Maidon, ở Tadjikistan, cách biên giới Afghanistan khoảng 20 km, ngày 10/08/2021. Cuộc tập trận huy động 2.500 quân nhân từ ba nước và 500 xe quân sự. AP – Didor Sadulloev

Thu Hằng

Taliban, bị Nga xếp trong danh sách khủng bố, lên nắm quyền ở Afghanistan từ ngày 15/08/2021 khiến Matxcơva lo ngại. Không giáp giới với Afghanistan, nhưng Nga buộc phải củng cố vùng đệm để ngăn ngừa nhiều mối đe dọa trong thời kỳ quá độ, từ nguy cơ quân thánh chiến Afghanistan trà trộn vào dòng người di cư, nguy cơ Hồi Giáo cực đoan, đến bùng nổ buôn bán ma túy.

Ngay khi nhận thấy đà tiến của Taliban và nguy cơ quân đội Afghanistan thất trận, chính quyền Matxcơva đã tăng cường tập trận chung, cam kết cung cấp vũ khí cho các đồng minh Trung Á. Về mặt ngoại giao, Matxcơva chuyển hướng “thực dụng”, thể hiện thái độ hòa hoãn với Taliban, dù lực lượng này vẫn bị Nga liệt là “tổ chức khủng bố”, với hy vọng Taliban sẽ sớm ổn định được tình hình ở Afghanistan. 

Trang bị vũ khí cho các nước đồng minh giáp với Afghanistan 

Kazakhstan, Kirghizistan và Tadjikistan, ba thành viên của Tổ chức Hiệp ước An ninh Tập thể (CSTO), cùng với Uzbekistan (ngừng tham gia năm 2012), trở thành tuyến phòng thủ đầu tiên cho Nga. CSTO là liên minh chính trị-quân sự được thành lập năm 2002, nay bao gồm 6 nước Armenia, Belarus, Nga, Kazakhstan, Kirghizistan và Tadjikistan. Theo thứ trưởng ngoại giao Nga Alexandre Pankine, được trang Courrier International trích dẫn ngày 26/08, Matxcơva “cho là không cần phải làm trầm trọng mọi chuyện bằng cách thể hiện sức mạnh của mình” ở cấp CSTO,“mục tiêu đầu tiên là bảo vệ các đường biên giới phía nam của Nga, đó là Tadjikistan và Turkmenistan”.  

Uzbekistan và Tadjikistan từng là nạn nhân các vụ khủng bố thánh chiến trong những năm 1990-2000 và hiện lo ngại khi thấy Taliban lên nắm quyền ở Afghanistan. Tuy nhiên, chỉ ba nước Trung Á sẽ không thể chống lại được lực lượng Taliban, vừa thu được kho vũ khí Mỹ mà quân đội Afghanistan tháo chạy bỏ lại. Cho nên Nga quyết định tăng cường khả năng phòng thủ cho các nước đồng minh giáp ranh với Afghanistan.

Chỉ ba ngày sau phát biểu bên lề Diễn đàn Kỹ thuật Quân sự và Hội thao Quân sự Quốc tế 2021 của phó thủ tướng Youri Borissov, ngày 26/08, tổng giám đốc công ty xuất khẩu vũ khí Rosoboronexport cho hãng tin Ria Nonosti biết “đã thực hiện một số đơn đặt hàng của các nước trong vùng để cung cấp máy bay trực thăng Nga, vũ khí hạng nhẹ và hệ thống biên phòng hiện đại”.  

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.