Một bài thơ cổ của Cao Bá Quát về bãi biển Thanh Khê Đà Nẵng:Chu hành há Thanh Khê-Gia Nguyen

Năm tôi học lớp Đệ Nhị (lớp 11 bây giờ), thầy Trần Thông khi dạy về Cao Bá Quát, thầy có nói Cao Bá Quát có làm bài thơ Chu hành há Thanh Khê (Thuyền xuôi Thanh Khê). Tôi hơi ngạc nhiên mới hỏi: Thưa thầy Thanh Khê này ở bên Trung Hoa phải không ạ? Thầy nói: Thanh Khê này là quê của anh đó. Hơn nửa thế kỷ rồi, hôm nay mới đọc được bài thơ Cao Bá Quát viết ở làng quê mình và nhớ một người thầy dạy Việt văn vô cùng tài hoa đã khuất bóng.

(Gia Nguyễn)

chu hành há Thanh Khê

May be an image of sky, ocean, twilight, nature, beach, palm trees and text that says '000 Samsung Triple Camera Chụp bằng Galaxy A7 (2018)'

Chu hành há Thanh Khê

nhân cố nhân ký biệt tòng du chư đệ tử

舟行下清溪因故人寄別從遊諸弟子 •

Thuyền xuôi Thanh Khê, nhân có người quen gửi lời từ biệt các học trò

Thơ Cao Bá Quát

舟行下清溪因故人寄別從遊諸弟子

諸子復不捨,

戀戀從我遊。

晨夕意未愜,

載酒隨輕舟。

五行在咫尺,

相望各夷猶。

草草涉山徑,

徒此念冥搜。

悵然心賞違,

恨與清江流。

人生感意氣,

聚散豈自謀。

吾詩固嘗云,

我初無行留。

故人達順翁,

送我卻掉頭。

因聲謝朋侶,

煩作致書郵。

雲關去不遠,

回首雲悠悠。

應憐一片月,

夜夜到銀溝。

May be an image of nature, cloud, tree, body of water and text that says '000 Samsung Triple Camera Chụp bằng Galaxy A7 (2018)'

Ngày xưa, khi chưa có đường bộ, từ Huế vào Đà Nẵng phải đi bằng đường biển. Một đường vào cửa Thanh Bình, theo lạch lên bến sông trước đình Thạc Gián. Một đường vào cửa sông Phát (ngày nay gọi là sông Phú Lộc), đi qua Quán Cơm, rồi đến Thanh Khê. Quán Cơm là nơi có quán cơm cho khách bộ hành vãng lai. Cửa sông Phát (Phú Lộc) xưa nước trong xanh, tương truyền, khi Cao Bá Quát qua đây, nhìn cảnh sắc lạ lùng, bảo: “Đất nước mình phong phú thật, ngay sát cửa biển lại có một vùng Thanh Khê (khe nước xanh), trong khi ở Trung Hoa thì trên núi mới có.” (ĐDN)

Qua bài thơ của Cao Bá Quát viết ở Thanh Khê, ta có thể hình dung ra cái làng chài Thanh Khê thời xưa qua những lối đi gieo neo gập ghềnh: Thảo thảo thiệp sơn kính/ Đồ thử niệm minh sưu (Giẫm bừa theo lối đi / Mò mẫm dò tìm nơi…). Cố nhiên, nhánh sông con Thanh Khê vào thời Cao Bá Quát cho thuyền xuôi Tái tửu tùy khinh chu (Tải rượu theo thuyền tôi) là một dòng sông nhỏ sạch, đẹp, nước trong xanh, bắt nguồn từ vùng đồi núi Khánh Sơn, chảy quanh co giữa lòng những cồn cát, bãi cát mênh mông Hòa Khánh, Hòa Minh, Phú Lộc (Thanh Khê), rồi đổ ra vịnh Đà Nẵng. Lịch sử không thấy ghi lại Chu Thần đã lưu lại đây bao lâu. Chỉ biết rằng, vào tháng 12-1843, triều đình Huế cử hai phái đoàn đi công cán một số nước vùng Đông Nam Á. Đoàn mà Cao Bá Quát đi dương trình hiệu lực phục vụ quân thứ sẽ đến vùng Tân-Gia-Ba (Singapore)?

*****

May be an image of beach, nature, coast, sky, ocean and text that says '000 Samsung Triple Camera Chụp băng Galaxy A7 (201 8)'

Chu hành há Thanh Khê

nhân cố nhân ký biệt tòng du chư đệ tử

Chư tử phục bất xả,

Luyến luyến tòng ngã du.

Thần tịch ý vị thiếp,

Tái tửu tuỳ khinh chu.

Ngũ Hành tại chỉ xích,

Tương vọng các di du.

Thảo thảo thiệp sơn kính,

Đồ thử niệm minh sưu.

Trướng nhiên tâm thưởng vi,

Hận dữ thanh giang lưu.

Nhân sinh cảm ý khí,

Tụ tán khởi tự mưu.

Ngô thi cố thường vân:

Ngã sơ vô hành lưu.

Cố nhân Đạt Thuận ông,

Tống ngã khước trạo đầu.

Nhân thanh tạ bằng lữ,

Phiền tác trí thư bưu.

Vân quan khứ bất viễn,

Hồi thủ vân du du!

Ứng liên nhất phiến nguyệt,

Dạ dạ đáo ngân câu.

*****

Dịch nghĩa

Thuyền xuôi Thanh Khê, nhân có người quen gửi lời từ biệt các học trò

Các anh vẫn chưa chịu chia tay,

Cứ quấn quít đi theo tôi mãi.

Hết sớm lại chiều vẫn chưa thoả lòng,

Lại còn tải rượu theo thuyền tôi.

Núi Ngũ Hành chỉ cách gang tấc,

Nhìn nhau đều tỏ vẻ dùng dằng.

Rồi rảo bước đi lên sườn núi,

Định bụng cứ lần mò thế mà đi.

Bỗng lòng bùi ngùi mất hứng thú,

Mối hận tràn theo dòng sông trong.

Ở đời người ta cảm nhau vì ý khí,

Sum họp hay chia phôi,

mình có tính lấy được đâu.

Trong thơ tôi đã từng nói:

Tôi chẳng bao giờ định ra đi hay ở lại.

Nay có ông bạn Đạt Thuận,

Đi tiễn tôi rồi trở về.Tiện gởi lời cảm ơn các trò,

Dám phiền ông làm trạm chuyển thư.

Đèo Hải Vân không còn xa mấy,

Ngoảnh đầu lại thấy mây lững lờ.

Đáng yêu thay một mảnh trăng kia,

Cứ đêm soi hoài trên dòng bạc.

Cao Bá Quát

Nguồn: Thơ chữ Hán Cao Bá Quát, NXB Văn Học, 1976

Bãi biển Thanh Khê (Ảnh Phạm Chỉnh)

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.