Phù sa ??? Xa rồi !!

PHÙ SA ?… XA RỒI !!

Lông dân Khan Nguyen

May be an image of body of water

Thuở xưa, NR học về đồng bằng Cửu Long, một vùng đất phù sa sông nước, bạt ngàn cây trái, cá tôm, hoa màu, thóc lúa v.v… Kênh rạch chằng chéo thuận lợi giao thông đường thủy, người dân hiền hòa mến khách, cuộc sống no đầy, lối sống tài tử, tốt bụng, không bon chen, nơi đây đờn ca tài tử là nét văn hóa đặc trưng.

Nhiều người ấn tượng khi chiêm ngưỡng các cô gái Cửu Long duyên dáng trong chiếc áo bà ba chèo ghe, hát nghêu ngao vài câu vọng cổ trên dòng kênh đôi bờ xum xuê cây trái.

Đồng bằng Cửu Long là vùng đất được hình thành từ sự lắng đọng phù sa sông Mekong, rất phì nhiêu, bằng phẳng, mênh mông… Cây trồng không cần nhiều phân bón vẫn xum xuê tươi tốt. Hàng năm, tới mùa nước nổi, dòng nước màu mận chín tràn ngập cánh đồng, mang phù sa bù đắp cho đất tăng thêm độ phì, giúp cây trồng giữ mãi màu xanh. Nước phù sa cũng là nguồn thức ăn cho tôm cá sinh sôi nảy nở, bù số tôm cá nước ngọt bị đánh bắt hàng năm, nên trữ lượng cá tôm luôn dồi dào.

Đồng Tháp Mười là vùng trũng nhất, là rốn lũ của đồng bằng Cửu Long. Nơi đây có giống lúa nổi đặc trưng, nước dâng đến đâu lúa vươn đến đó, trổ bông và chín lúc nước lũ rút để nông dân thu hoạch.

NR ao ước một lần đến đó, song vì khó khăn nên vẫn chưa một lần…! Thích lắm hai câu thơ của Xuân Diệu về vùng đất Mũi

:Phù sa vạn dặm đến đây tuông

Lắng lại và chân người bước tới.

Xuân Diệu đã chấm phá rõ nét sự hình thành và phát triển của vùng sông nước gọn lỏn trong hai câu thơ. Rất tiếc, vì những lý do khác nhau, con người đã can thiệp thô bạo vào dòng Mekong, để đến hôm nay, hai câu thơ rất hay ấy chỉ khơi thêm niềm nuối tiếc.

Nước Sông Cửu Long không những đang giảm mạnh lưu lượng mà còn nghèo phù sa, trong veo, dòng nước màu mận chín đã trôi dần về dĩ vãng.

*Thời bao cấp đói nghèo khiến cố thủ tướng Võ Văn Kiệt phải can thiệp thô bạo vào đồng bằng sông nước này. Thủ tướng và viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu dùng thuyền đi khảo sát dự án thoát lũ ra biển tây để khai thác vùng trũng Tháp Mười cho ba vụ lúa, làm biến dạng tập tính của đồng bằng này, nhiều người lắc đầu. Tuy dự án hoàn thành đem lại nhiều lương thực giúp giải quyết khó khăn trong ngắn hạn, song để lại hậu quả khó lường trong dài hạn. Vùng trũng Tháp Mười không còn chứa lũ, gây sức ép lũ lên các vùng khác, khiến đồng bằng Sông Cửu Long phải vây đắp chằn chịt đê bao chắn lũ, nước phù sa không còn tràn ngập tự nhiên ruộng đồng, lượng phù sa bồi đắp hàng năm bị mất, đất giảm độ phì phải sử dụng nhiều phân bón, nhất là phân vô cơ gây thêm bạc màu…

* Khi chuyển qua nền kinh tế thị trường, tốc độ đô thị hóa quá nhanh khiến việc khai thác cát trong các dòng sông quá nhiều dẫn đến cạn kiệt, làm thay đổi dòng chảy gây sụt lỡ và sụt lún đôi bờ.

Các dòng sông không còn bên lỡ bên bồi như xưa, khi trữ lượng nước sông Mekong giảm mạnh, Đồng Tháp Mười không còn tích nước bù đắp cho lượng nước ngầm bị khai thác quá mức, nước sông nghèo, trong veo không còn phù sa… Góp phần tạo ra hiện tượng sụt lún không chỉ đôi bờ, mà có thể sụt lún cả đồng bằng Cửu Long theo quy trình ngược, nghĩa là sụt lún từ từ thành đáy biển như trước khi sông Cửu Long bồi đắp phù sa.

* Việc Trung Cộng làm xong 11 con đập khổng lồ ngăn dòng chính Mekong làm giảm mạnh lượng nước về đồng bằng Sông Cửu Long. Đập Cảnh Hồng gần biên giới Trung Lào, cũng là chốt chặn cuối cùng của TC để thắt họng dòng nước chảy về hạ nguồn, giúp Trung Cộng nắm quyền “sinh sát”…. Tháng trước Trung Cộng thắt họng dòng Mekong một thời gian ngắn thì Sông Cửu Long đã trơ đáy.

Cuối năm ngoái, đập Xaya Buri của Lào tích nước khai thác điện, biến nước sông Mekong thành dòng nước nghèo trong veo không còn một chút phù sa. Đặc tính của dòng nước nghèo là không còn khả năng bồi đắp, biến thành sát thủ làm sạt lở và sụt lún đôi bờ…

Vài tháng tới Lào sẽ khởi công xây đập thủy điện Luang Prabang, VN Petro làm chủ đầu tư dự án này. Khi công trình này hoàn thành, cùng với rất nhiều dự án đập thủy điện khác trên đất lào, thì số phận đồng bằng Sông Cửu Long trù mật một thời xem như đã được định đoạt, trong đó VN Petro “có công” dự phần vào việc bức tử đồng bằng Sông Cửu Long.

Chu kỳ El Nino quay lại quá nhanh vào đầu năm ngoái, lượng mưa giảm mạnh, Sông Mekong giảm 1/3 trữ lượng khiến đồng bằng Sông Cửu Long thiếu nước trầm trọng, khô hạn hơn đợt hạn lịch sử năm 2016. Nước mặn tràn vào gần trăm km đe dọa ruộng đồng, tình trạng thiếu nước ngọt sinh hoạt thêm gay gắt.

Có thể nói, những ngày sắp tới sẽ muôn vàn khó khăn cho không ít nhân dân Miền Tây, kênh rạch sông ngòi xuống mực nước chết, ruộng đồng nứt nẻ khô cháy, bắp lúa hoa màu thất thu, thiếu nước sinh hoạt v.v… Khiến dòng người Miền Tây bỏ quê lên Sài Gòn, Bình Dương v.v… Kiếm sống nhiều hơn, làm đôi câu thơ rất hay của Xuân Diệu trở thành niềm nuối tiếc :

Phù Sa vạn dặm đến đây tuông

Lắng lại và chân người bước tới Phù Sa ư?… Xa rồi !!

Lông dân Khan Nguyen

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.