Cụ Mạc Vân Trang giải thích “Rong công,phóng điểm” thời xây dựng XHCN(kinh tế nhà nước,tập trung..) trước đổi mới là cái chi chi ?

Mạc Vân Trang

THẾ NÀO LÀ “RONG CÔNG, PHÓNG ĐIỂM”?

Có bạn hỏi: Ngày xưa hợp tác xã “ Rong công, phóng điểm“ là thế nào?Đây là tổng kết của Ban nghiên cứu Cải tiến quản lý hợp tác xã nông nghiệp Trung ương. Coi “Rong công, phóng điểm” là hiện tượng tiêu cực, một trong những nguyên nhân làm cho HTX suy yếu, giá trị ngày công lao động của xã viên thấp dần đi… Cần phải “cải tiến”! (Cũng như Bộ trưởng giáo dục Nguyễn Thiện Nhân mới làm Bộ trưởng phát hiện ra “Bệnh thành tích”, “Chất lượng không đạt chuẩn”…Và đề ra “Nói không với bệnh thành tích”, “Nói không với chất lượng không đạt chuẩn”)… Biết đúng đấy nhưng không tài nào sửa được, hơn nữa, càng sửa càng hỏng, vì cơ chế sinh ra nó vẫn tồn tại.

“Rong công” là ngày công lao động được tính vô tội vạ, nống lên quá nhiều. Ví dụ, sửa một đoạn đường chỉ cần chừng 7 – 8 người làm một ngày, thì “huy động tập thể” vài chục đoàn viên “xung kích” ra làm cho có “khí thế” mà vẫn tính 10 điểm/người chẳng hạn…“Phóng điểm” là tính điểm bừa phứa, phóng tay cho điểm không cần tính toán, khiến một ngày công “đội lên” thành 15 – 20 điểm! Rồi điểm “gián tiếp” cho cán bộ họp hành, đại hội, học nghị quyết… ngày càng nhiều.

Thực ra khi mới vào hợp tác xã, tinh thần hăng hái, các xã viên đi làm khá nghiêm túc, lao động vô tư, thi đua với “nhiệt tình cách mạng”. Cuối ngày mỗi nhóm lao động họp nhau lại để bình điểm. Người làm tốt nhất thì được 10 điểm; Người làm kém hơn thì được 9, 8,7 điểm. Thực ra như thế vẫn thiệt cho những người lao động giỏi. Nhưng ban đầu bà con cũng xuê xoa bảo nhau: “sa vai, xuống cánh; lọt sàng xuống nia”, anh em trong họ, ngoài làng, hơn kém nhau một tí, có đi đâu mà thiệt…

Vụ đầu, năng suất lao động khá, nên cuối vụ thu hoạch, một ngày công (10 điểm) được chừng 5 – 6kg thóc. Đối với nông dân lao động trung bình, giá trị ngày công như vậy cũng chấp nhận được.

Nhưng nảy sinh vấn đề: Anh lực điền loại 1 cũng 10 điểm; cụ trồng cây loại 1 cũng 10 điểm; bà ngồi băm rau lợn loại 1 ở trại chăn nuôi cũng 10 điểm… Cán bộ đi họp không được điểm à?

Dân quân đi gác đêm không được điểm à?…Thế là từ vụ sau, lực điền phải 15 điểm; cán bộ HTX, thanh niên, phụ nữ, mặt trận… đi họp, đi học nghị quyết cũng phải được 10 điểm, họp đêm thì phải hơn chứ! Mấy bà đi cấy bảo: chúng nó đi họp, mưa không đến mặt, nắng không đến đầu, sườn sượt ra, mà 10 điểm. Các bà đi cấy “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời, mồ hôi cổ đổ mồ hôi lồn” thì phải 15 điểm là ít… Rồi phải tát nước đêm, cấy đêm, đi gác đêm… thì điểm phải gấp đôi chứ!…

Mấy anh tuyên giáo đi phát thanh, kẻ khẩu hiệu, làm cái cổng chào cũng phải điểm chứ. Thế là mặc cả với chủ nhiệm HTX, mỗi việc là bao nhiêu điểm thì mới làm, mà làm câu giờ ra thì mới nhiều điểm chứ! Đội văn nghệ tối tối đi tập cũng phải có điểm và chủ nhiệm cho bồi dưỡng chứ! Tự nhiên bây giờ việc gì cũng quan trọng, cũng đòi tăng điểm: Mấy cô trông trẻ, các cụ trồng cây, mấy anh thợ mộc sửa bàn ghế, mấy anh thợ rèn sửa chữa nông cụ… ai cũng đòi tăng điểm. Nhất là bộ phận “gián tiếp” ngày càng lắm, công “gián tiếp” ngày càng nhiều, ngốn điểm không thương tiếc!

Có chuyện buồn cười: Bí thư tỉnh uỷ buổi tối đi xe com-măng – ca về họp với Ban quản trị HTX, chuẩn bị có đồng chí Trung ương sắp về thăm HTX, không may xe bị sa xuống hố đầu làng, ông phải đi bộ vào họp. Chủ nhiệm gọi Bí thư chi đoàn ra xem “khắc phục” cái xe. Mấy thanh niên về báo cáo chủ nhiệm: “Phải 10 thằng ra vừa đẩy, vừa kéo, xin 100 điểm”! Chủ nhiệm chửi tục một câu rồi bảo, 100, 200 gì cũng được, làm ngay đi!

Đúng là “phóng điểm”!“Rong công” còn chủ yếu do “lãn công”, việc đáng làm một ngày thì kéo ra vài ba ngày.. Chờ kẻng rồi mới đủng đỉnh từ từ rủ nhau đi ra làm; làm thì chả dại gì mà “hùng hục như trâu húc mả”! “Xã viên làm việc bằng hai/ Để cho cán bộ mua đài, mua xe”; “Xã viên làm việc bằng ba/ Để cho chủ nhiệm xây nhà, xây sân” à?… Những anh láu cá, “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm”, bới việc ra mà làm, mà tính điểm, có khi một ngày đêm kiếm được 20 – 30 điểm!

Vậy là một vụ có 6 tháng mà có xã viên đạt được 3000 – 4000 điểm. Ngày công lao động của xã viên thấp dần, có vụ được 1kg thóc 1 ngày công (10 điểm); thậm chí có vụ chỉ 0,5kg thóc một ngày công. Nhà có nhiều thanh niên, “làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm” thì vô khối điểm. Nhà người già, lao động chân chất thì điểm ít, lĩnh thóc cả vụ về ăn một tháng đã hết! Rõ ràng “Trung thực, thật thà thì thua thiệt/ làm liều, làm láo lại “lên lương”!…

Sau này cải tiến quản lý HTX, dùng phương thức KHOÁN VIỆC, lại dẫn đến làm ẩu cho nhanh, nhiều nhưng chất lượng kém.

Ông Kim Ngọc Áp dụng KHOÁN HỘ thì thành công, nhưng bị phê phán là phá hợp tác xã, quay về làm ăn cá thể, bị dẹp ngay!

Xét qua như vậy, ta thấy: hậu quả của mô hình HTX nông nghiệp không chỉ huỷ hoại kinh tế, gây ra đói rách cho toàn dân, mà nguy hại hơn, nó huỷ hoại các quan hệ xã hội truyền thống và đạo đức con người.

Chuyện thi đua hình thức, dối trá “Rong công, phóng điểm” ảnh hưởng rõ nhất đến giáo dục. Cả lớp có 40 học sinh thì giáo viện cho 35 em Tiên tiến, 30 học sinh giỏi, lên lớp 100%. Nhưng đến lớp 5 có học sinh vẫn chưa biết đọc, phải học lại “Sáng lớp 5, chiều lớp 1”. Có một ông Phó Chủ tịch một thành phố lớn, gọi điện cho Giám đốc Sở Giáo dục, quát: Bao nhiêu năm, tôi chăm lo cho giáo dục mà con gái thiếu có 1 điểm để vào thẳng Đại học (trước năm 2000, có quy định này) mà các anh nỡ đánh trượt con tôi? Điểm ở trong tay các anh mà khó khăn thế à?…

Di hại của việc “cha chung không ai khóc”; “làm thì láo, báo cáo thì hay”; lãng phí thì giờ, sức lực vào những việc vô bổ; chỉ thổi phồng số lượng, coi thường chất lượng; thói dối trá, ganh đua, xoi mói, tị hiềm, ích kỷ…còn ảnh hưởng đến dân ta không biết đến bao giờ!

PS: Vẫn có người cho rằng, “nhờ có HTX ta mới đánh thắng đế quốc Mỹ”… Xin hỏi: Thời Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung có HTX không, ta vẫn thắng những kẻ thù hùng mạnh? Rồi kháng chiến 9 năm chống Pháp, làm nên Điện Biên Phủ, ta có HTX không?

Võ Kim Cự,của xứ địa linh nhân kiết Chủ Tịch Liên Hiệp Hợp tác xã,chủ tịch UBND Hà Tĩnh,thạc sĩ CTKD truiwufng ngoại cấp nhưng “no inh gờ lích..”

11/12/2020

Mạc Vân Trang

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.