Tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống bầu cử Mỹ

Báo Thế giới và Việt Nam

Tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống bầu cử Mỹ

QUANG ĐÀO

24/10/2020

Người dân Mỹ đang rất nóng lòng tới ngày 3/11 để được chính thức đi bỏ phiếu bầu tổng thống Mỹ. Tuy nhiên, quy trình bầu cử Mỹ được coi là phức tạp và khá khó hiểu. Hãy cùng Thế giới & Việt Nam tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống này

Tìm hiểu về những nét cơ bản của hệ thống bầu cử Mỹ
Bầu cử Mỹ năm 2020 là cuộc đối đầu giữa Tổng thống Donald Trump (đảng Cộng hoà) và cựu Phó Tổng thống Joe Biden (đảng Dân chủ). (Nguồn: Financial Times)

PHÂN TÍCH CỦA TG&VN

PHÂN TÍCH bầu cử Mỹ 2020: Phía trước đầy bất định

Cuộc đua vào Nhà Trắng trong những ngày qua diễn ra vô cùng khốc liệt giữa hai ứng cử viên: đương kim Tổng thống Donald Trump, ứng viên của đảng Cộng hòa và cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden, ứng viên của đảng Dân chủ.

Cứ bốn năm một lần, vào ngày thứ Ba đầu tiên, sau ngày thứ Hai đầu tiên của tháng 11, người dân trên khắp nước Mỹ sẽ đi bỏ phiếu để bầu cử. Năm nay, khoảng 156 triệu cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu bầu tổng thống vào ngày 3/11 tới đây, theo số liệu của Catalist.

Ngoài ra, do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, dữ liệu của Dự án Bầu cử Mỹ (Đại học Florida) cho thấy hơn bốn triệu cử tri Mỹ đã đi bỏ phiếu sớm, cao gấp 50 lần so với con số 75.000 cử tri bỏ phiếu sớm cùng thời điểm năm 2016.

Về cơ bản, quá trình bầu cử Mỹ thay đổi nhiều do hệ thống này đã được quy định rõ trong Hiến pháp Mỹ. Quá trình bầu chọn tổng thống Mỹ rất phức tạp, gồm nhiều bước khác nhau để đảm bảo rằng cử tri có thể chọn người sáng giá và xứng đáng để lãnh đạo cường quốc hàng đầu thế giới trong nhiệm kỳ bốn năm.

Quá trình chọn ứng viên

Ứng viên tổng thống phải có tuổi từ 35 trở lên, sinh ra trên đất Mỹ và phải sống ở Mỹ tối thiểu 14 năm. Ngoài ra, không ai giữ chức tổng thống quá hai nhiệm kỳ. Phần lớn người chạy đua vào Nhà Trắng đã nổi tiếng từ lâu.

Nước Mỹ quá rộng và nếu ai đó muốn nhận sự ủng hộ của đa số cử tri Mỹ, đương nhiên người ấy phải được đa số người dân biết và yêu mến. Số liệu thống kê cho thấy đa số ứng cử viên tổng thống từng phục vụ trong cơ quan công quyền như chính phủ, nghị viện hoặc chính quyền bang. Nhiều quân nhân cũng từng tranh cử tổng thống.

Là một quốc gia đa đảng nhưng cuộc đua giành chiếc ghế tại Nhà Trắng là cuộc đối đầu giữa hai đảng lớn nhất: đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ. Tùy thuộc vào các bang, cuộc bầu cử có thể xuất hiện các ứng viên khác từ các đảng nhỏ hơn nhưng trong phần lớn lịch sử hiện đại của chính trị Mỹ, đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ chia nhau nắm quyền.

Trở thành người đại diện của đảng Dân chủ hay Cộng hòa là thách thức đầu tiên mà ứng viên tổng thống phải vượt qua. Để được đảng tiến cử, họ phải cạnh tranh mạnh mẽ với các đối thủ khác trong nội bộ đảng suốt khoảng thời gian từ tháng Một tới tháng Sáu của năm bầu cử.

Trong khi các ứng cử viên tranh đua vận động bầu cử, cử tri các đảng ở từng bang cũng tham gia lựa chọn những người sẽ đại diện cho họ tham dự đại hội đảng. Những người đại diện sẽ chọn ứng viên tổng thống của đảng mình.

Sau khi quá trình này hoàn tất, ứng viên tổng thống chọn ứng viên phó tổng thống để cùng tranh cử chính thức với đối thủ từ đảng còn lại. Họ chi rất nhiều tiền cho những chiến dịch quảng bá, vận động ở các bang. Ngoài ra họ cũng tranh luận trên truyền hình để cử tri hiểu rõ quan điểm, năng lực của từng ứng cử viên.

Cách cử tri Mỹ bỏ phiếu

Khác với nhiều quốc gia trên thế giới, Mỹ không áp dụng hình thức tổng tuyển cử, tức người dân bầu cử trực tiếp cho tổng thống mà “ủy quyền” cho các đại cử tri, những người trực tiếp chọn ứng viên theo kết quả phiếu phổ thông của bang.

Về cơ bản, cử tri Mỹ không trực tiếp bầu tổng thống mà họ dùng phiếu phổ thông để chọn các “đại cử tri” trong bang, những người ủng hộ ứng cử viên mà họ muốn trở thành tổng thống. Đây là quy trình bầu cử tri đoàn.

Trong tổng số 50 bang của Mỹ, mỗi bang sẽ được trao một số đại cử tri nhất định. Số lượng đại cử tri của mỗi bang được phân bổ dựa trên quy mô dân số của bang đó, tương ứng số đại diện họ có trong 435 ghế hạ viện và 100 ghế thượng viện. Ví dụ, California, bang có dân số lớn nhất, có 55 đại cử tri. Ngược lại, Delaware, bang có dân số nhỏ nhất, chỉ có ba đại cử tri. Tổng số đại cử tri từ 50 bang và thủ đô Washington là 538.

Tin liên quan
Bầu cử Mỹ 2020: Diễn biến mới trong cuộc ‘so kè’ tại bang chiến trường khốc liệt nhất

Những đại cử tri này sẽ là người trực tiếp bầu ra tổng thống và cuộc họp của Cử tri đoàn sẽ diễn ra vào ngày 14/12 tới. Hai chính đảng sẽ chọn ra những thành viên trung thành làm đại cử tri để đảm bảo họ sẽ bầu đúng theo kết quả bỏ phiếu phổ thông. Người chiến thắng trong cuộc đua vào Nhà Trắng là người giành được tối thiểu 270 phiếu đại cử tri.

Sau khi công chúng bỏ phiếu vào ngày tổng tuyển cử (tức ngày 3/11), các tiểu bang sẽ tổ chức các cuộc kiểm phiếu riêng biệt. Ứng viên giành chiến thắng số phiếu phổ thông ở bang nào thì các đại cử tri tiềm năng ủng hộ ứng viên đó sẽ trở thành đại cử tri chính thức của bang.

Tại hầu hết các bang, ứng viên nào thắng phiếu phổ thông sẽ nhận được tất cả phiếu đại cử tri của bang đó. Tuy nhiên, riêng hai bang Maine và Nebraska lại sử dụng hệ thống tỷ lệ, giúp lượng phiếu đại cử tri được phân bổ cho cả hai ứng viên, nhưng phần lớn nghiêng về người thắng cuộc.

Hiến pháp Mỹ không quy định đại cử tri phải tuân theo quyết định của đa số phiếu bầu phổ thông, vậy nên trường hợp đại cử tri bất tuân đã từng xảy ra. Tuy nhiên, lịch sử cho thấy những người này hiếm khi làm thay đổi kết quả bầu cử.

Để tránh trường hợp bất tuân xảy ra, một số bang đã ra luật yêu cầu đại cử tri tuân theo kết quả phổ thông. Ví dụ, nếu đa số cử tri bang Utah bầu cho ông Trump thì đại cử tri phải bầu cho ông làm tổng thống.

Với hệ thống như vậy, ứng viên tổng thống chỉ có thể đảm bảo chiến thắng khi giành được ít nhất 270 phiếu đại cử tri mà không nhất thiết phải giành được đa số phiếu phổ thông.

Trong trường hợp mỗi ứng viên đều giành 269 phiếu, Hạ viện Mỹ sẽ quyết định người sẽ trở thành tổng thống, còn Thượng viện chọn phó tổng thống. Nhưng trong lịch sử hiện đại của Mỹ, trường hợp này chưa bao giờ xảy ra. Lần duy nhất Hạ viện phải lựa chọn tổng thống là vào năm 1800, khi hai ứng cử viên Thomas Jefferson và Aaron Burr của đảng Dân chủ-Cộng hòa (tồn tại từ năm 1792-1824) cùng giành được 73 phiếu đại cử tri và khi đó, Hạ viện đã bầu chọn ông Jefferson làm Tổng thống thứ ba của Mỹ.

Cuộc chạy đua vào Nhà Trắng hiện tại đang trong giai đoạn nước rút và cả hai ứng viên là Donald Trump và Joe Biden đều đang lên kế hoạch để thu hút thêm cử tri tại những bang chiến lược. Đây là những bang khá dao động và thường có kết quả khác nhau trong các cuộc bầu cử. Các bang này chính là chìa khóa để giành thắng lợi.

Năm nay, North Carolina, Florida, Michigan, Wisconsin, Pennsylvania và Arizona là các bang có thể quyết định kết quả cuộc bầu cử. Đây đều là các bang mà ông Trump từng giành chiến thắng suýt soát về phiếu bầu phổ thông trước bà Clinton hồi năm 2016, giúp ông chiến thắng phiếu bầu cử đại cử tri.

Cứ bốn năm, bầu cử Tổng thống Mỹ lại trở thành đề tài nóng và tốn nhiều giấy mực của giới truyền thông. Lý do là bởi Mỹ là cường quốc hàng đầu thế giới và mỗi một thay đổi, dù lớn hay nhỏ sẽ định hình diện mạo của nước Mỹ và phần nào cả thế giới.

Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng 'chiến trường', hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện
Bầu cử Mỹ 2020: Đua nhau mở rộng ‘chiến trường’, hai đảng bùng nổ cuộc chiến giành ghế ở Hạ viện TGVN. Cuộc chiến giành ghế tại Hạ viện Mỹ giữa đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa hiện đang diễn ra trên phạm vi lớn …
Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á
Bầu cử Mỹ 2020: Ai chiến thắng và nỗi lo của châu Á TGVN. Châu Á gần đây khá căng thẳng với cạnh tranh Mỹ-Trung ngày càng gay gắt, nhiều người kỳ vọng vào cuộc bầu cử Mỹ …
Bầu cử Mỹ 2020: Phe Cộng hòa 'chao đảo' ở bang thành trì, nguy cơ mất lợi thế gia tăng
Bầu cử Mỹ 2020: Phe Cộng hòa ‘chao đảo’ ở bang thành trì, nguy cơ mất lợi thế gia tăng TGVN. Ngày 20/10, theo kết quả khảo sát của tờ New York Times và Đại học Siena, sự thay đổi quan điểm của nhóm cử …
EXTRA

Tài sản của ông Biden – đối thủ của Tổng thống Mỹ Trump, ‘khủng’ cỡ nào?

Minh Châu 12/10/2020 . Dù chưa phải là đối thủ ngang tầm với tỷ phú Donald Trump về tài sản, nhưng ứng cử viên của đảng Dân chủ Joe Biden đã có thu nhập hàng triệu USD kể từ khi rời chức phó cho cựu Tổng thống Mỹ Obama.

Tài sản của ông Biden - đối thủ của Tổng thống Mỹ Trump, ‘khủng’ cỡ nào?
Tài sản của ông Biden – đối thủ của tỷ phú, Tổng thống Mỹ Donald Trump, ‘khủng’ cỡ nào? (Nguồn: AP)

Từng là thượng nghị sĩ nghèo nhất, nhưng kể từ khi thôi chức Phó Tổng thống, khối tài sản thuộc sở hữu của ông Joe Biden – đối thủ chính trị của Tỷ phú Donald Trump cũng “không phải dạng vừa đâu”. Ông ấy đã làm gì để kiếm tiền nhanh như thế?

Ngôi biệt thự cổ sang trọng theo phong cách Georgian – nhìn từ phía trước là một phiên bản bằng gạch của Nhà Trắng – từng thuộc quyền sở hữu của cựu ngoại trưởng Alexander Haig. Ẩn mình trong khu vườn tuyệt đẹp, cây lá sum suê ở McLean, khu dinh thự rộng gần 12.000 m2 có 5 phòng ngủ và 10 phòng tắm, lò sưởi bằng đá cẩm thạch, phòng tập thể dục và phòng xông hơi khô.

“Tọa lạc giữa trung tâm của giới thượng lưu Washington, nhìn xuống dòng sông Potomac xanh mướt mát chảy giữa lòng thủ đô nước Mỹ, nơi này toát lên vẻ xa hoa không thể phủ nhận ngay từ trong thiết kế.”đó là nội dung của video giới thiệu về bất động sản sang trọng bậc nhất này, khi nó được tung ra thị trường vào năm 2015.

“Ngôi biệt thự còn tạo ấn tượng mạnh với bãi đậu xe “khủng”, đủ cho hơn 20 chiếc xe và sở hữu một khung cảnh hoàn hảo cho những sự kiện xa hoa bậc nhất nước Mỹ.

Căn biệt thự hiện là nơi ở của ông Joe Biden. Ông và vợ – bà Jill đã thuê nó sau khi rời nơi ở dành cho Phó Tổng thống Mỹ tại Đài quan sát Hải quân vào năm 2017. Căn nhà này đã được Mark Ein, một nhà đầu tư mạo hiểm giàu có, sống ở bên cạnh mua với giá 4,25 triệu USD vào tháng 6/2016.

Ông Biden từng nói trong chiến dịch tranh cử tổng thống rằng, ông từng là thành viên nghèo nhất của Thượng viện Mỹ và trong ít nhất một thập kỷ, đã tự gọi mình là “Joe thuộc tầng lớp trung lưu”. Nhưng kể từ khi rời nhiệm sở, ông đã tận hưởng sự bùng nổ về tài sản, ông nhanh chóng kiếm được hàng triệu USD phần lớn từ bản quyền béo bở của hai cuốn sách Promises to Keep và Promise me, Dad. Tiền ông kiếm được còn từ các bài phát biểu “đắt giá” lên tới 200.000 USD cho mỗi bài, các tài liệu công khai cho thấy.

Trong hành trình khắp nước Mỹ để khởi động cho chiến dịch tranh cử tổng thống, các nhà tài trợ của ông Biden đã không tiếc tiền chi cho chuyến đi, với các dãy phòng khách sạn hạng VIP, xe ô tô xịn, tài xế chuyên nghiệp và các chuyến bay thuê riêng… Theo số liệu công khai từ bản hợp đồng do Washington Post đăng tải, các khoản chi phí cho một số lần xuất hiện của ông Biden mất ít nhất 10.000 USD cho mỗi sự kiện.

Ông Biden bắt đầu thuê căn biệt thự ở McLean kể từ khi rời nhiệm kỳ Phó Tổng thống. Thông tin về bản hợp đồng thuê khủng không được tiết lộ chi tiết, nhưng trang bất động sản Zillow ước tính, giá thuê hàng tháng cho ngôi nhà là không ít hơn 20.000 USD.

Ngay sau rời nhiệm sở không lâu, năm 2017, ông Biden mua căn biệt thự nghỉ dưỡng rộng 446 m2, trị giá 2,7 triệu USD, tọa lạc trên bãi biển Rehoboth tuyệt đẹp của bang Delaware.

Tài sản của ông Biden - đối thủ của Tổng thống Mỹ Trump, ‘khủng’ cỡ nào?
Căn biệt thự nghỉ dưỡng rộng 446 m2, trị giá 2,7 triệu USD, tọa lạc trên bãi biển Rehoboth tuyệt đẹp của bang Delaware hiện thuộc sở hữu của ông Biden. (Nguồn: Twitter)

Ứng viên Tổng thống Mỹ Biden và vợ hiện cũng đang sở hữu một căn biệt thự ven hồ, rộng 650 m2, có trị giá khoảng 2 triệu USD, cũng thuộc bang Delaware, nhưng tại thành phố Wilmington. Khi còn túng thiếu, ông Biden đã đôi lần phải tính chuyện bán căn nhà này – tài sản lớn duy nhất của vợ chồng ông khi đó.

Thu nhập tăng nhanh và lối sống của các nhà tài trợ giàu có đã đặt cựu Phó Tổng thống vào một thế giới khác hẳn so với thế giới mà ông từng sống trước đây. Trường hợp các chính trị gia Mỹ giàu không có gì đặc biệt, nhưng hoàn cảnh của ông Biden lại khác. Trong giới quan sát, một số người đã cho rằng, hoàn cảnh mới của ông Biden có nguy cơ đi ngược với thông điệp cốt lõi trong chiến dịch tranh cử của ông: rằng, ông là duy nhất trong số các ứng cử viên tổng thống có thể kết nối và đại diện cho tầng lớp trung lưu.

Hiện giờ, tổng khối tài sản mà ông Biden sở hữu trị giá khoảng 9 triệu USD. Ông Biden rời nhiệm sở vào tháng 1/2017 và cũng như nhiều chính trị gia nổi tiếng khác, tháng 4 năm đó, ông đã ký một hợp đồng xuất bản sách khá béo bở, mà theo Publishers Weekly, bản hợp đồng có trị giá 8 triệu USD, gồm ba cuốn sách, hai cuốn của cựu Phó Tổng thống và một cuốn của cựu đệ nhị phu nhân Jill Biden.

Ông Joe Biden cũng đã thành lập một số tổ chức kể từ khi rời nhiệm sở, thành lập Quỹ Biden, Trung tâm Penn Biden về Ngoại giao và gắn kết toàn cầu tại Đại học Pennsylvania, Viện Biden tại Đại học Delaware và Sáng kiến ​​Ung thư Biden. Vợ ông, Jill Biden là giảng viên tại Đại học Cộng đồng Bắc Virginia với thu nhập 100.000 USD/năm.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.