Chuyện xưa tích cũ mùa ôn dịch :Chuyện Chú Hoã(Hui Bon Hoa) ở Saigon xưa !

Chuyện bâng quơ mùa ôn dịch

Họ tên thật của Chú Hoả

(Năng Lượng Mới số568 [21-10-2016]).

An Chi·

Thursday, October 20, 2016·

Chú Hoả tên họ thật là Hoàng Văn Hoa [黃文華]. Ông là một trong những người giàu có nhất miền Nam Việt Nam, nếu không phải là người giàu nhất. Sinh năm 1845 tại Hạ Môn, Phúc Kiến, Trung Quốc, ông sang Việt Nam vào năm 20 tuổi, rồi vào làng Pháp năm 1887 với cái tên Jean Baptiste Hui Bon Hoa. Rồi cái tên Hui Bon Hoa đã trở thành họ mới của dòng tộc họ Hoàng nhà ông. Lúc đã có tuổi, ông trở về quê rồi qua đời tại đó vào năm 1901 và được an táng ở Tuyền Châu [泉州], tỉnh Phúc Kiến.

Chúng tôi đã được nhiều bạn đọc hỏi về vấn đề tên họ thật của ông ngay từ khi còn giữ chuyên mục “Chuyện Đông chuyện Tây” của Kiến thức Ngày nay. Lúc đó chúng tôi chưa có cứ liệu mà chúng tôi cho là chắc chắn để giải đáp. Sau một vài bài có độ tin cậy khá cao, bây giờ thì chúng tôi đã đọc được một bài viết cho phép khẳng định một cách dứt khoát tên họ thật của nhân vật này. Đó là bài “The True story of Hui Bon Hoa and «Uncle Hoa’s Mansion»” (Chuyện thật về Hui Bòn Hoả và «Nhà Chú Hoả») của Chen Bichun [陳碧純], đưa lên “Tây Cống cố sự quán” [西貢故事館] (saigoncholon.blogspot) ngày 9-9-2014 . Bà Chen Bichun (Trần Bích Thuần – Chữ [純] cũng đọc là “chuẩn”) là người đã có liên lạc thư tín lâu ngày với hậu duệ của dòng họ Hui Bon Hoa nên từng nhận được từ họ những tư liệu quý mà bà đã đưa vào bài viết của mình.

Bài của Chen Bichun cho thấy Lý Nhân Phan Thứ Lang đã rất sai khi công bố tên thật của nhân vật Hui Bon Hoa là Hoàng Trọng Toản. Trong bài “Sài Gòn – Gia Định một thời để nhớ – Kỳ 6: Đại phú hào chú Hỏa” (Thanh niên, 16-7-2015), tác giả này đã viết: “Năm 1968, chúng tôi lên Đà Lạt, tìm gia đình Dominique Hui Bon Hoa, là cháu ruột đời thứ ba của chú Hỏa đang ở đây, và năm 1991 gặp bác sĩ Guy Hui Bon Hoa, một người cháu khác của chú Hỏa từ Bordeaux (Pháp) về VN. Từ đó được biết, chú Hỏa là người gốc Phúc Kiến (Trung Quốc), nguyên tên là Hoàng Trọng Toản (tên Pháp Jean Baptiste Hui Bon Hoa), sinh năm 1845, mất năm 1901. Ông có con trai là Hoàng Trọng Huấn.”

Thực ra thì Hoàng Trọng Toản không phải là tên của Jean Baptiste Hui Bon Hoa. Hoàng Trọng Huấn [黃仲訓] thì đúng là con trai của Chú Hoả, và là con trai trưởng. Còn tên của người mà Lý Nhân Phan Thứ Lang ghi là Hoàng Trọng Toản thực ra lại là Hoàng Trọng Tán [黃仲讚]. Đây là con trai thứ của Chú Hoả còn con trai út là Hoàng Trọng Bình. Tác giả Hồ Tường cũng cho biết: “Tháng 7-2006, vài thành viên trong dòng họ Hui Bon Hoa từ Pháp về thăm lại nhà Chú Hỏa, mồ mả cha ông và tìm hiểu lịch sử gia đình. Họ ngụ tại khách sạn Majestic, nơi cha chú họ đã xây dựng. Một thành viên trong đoàn tên Eddie Hui-Bon-Hoa khẳng định Chú Hỏa – Huang Wen Hua – Jean Baptiste Hui Bon Hoa chỉ có ba người con trai, lần lượt mang tên là: Huỳnh Trọng Huấn (Tang Huon Hui Bon Hoa), Huỳnh Trọng Tán (Tang Chanh Hui Bon Hoa) và Huỳnh Trọng Bình (Tang Phien Hui Bon Hoa).” ( “Nhà Chú Hỏa có con ma nào họ Hứa không?”, Việt báo, 30-1-2016) Vậy tên thật của Chú Hoả là Hoàng Văn Hoa [黃文華], như Chen Bichun cũng đã khẳng định:

“Hui Bon Hoa (Huang Wen Hua, 黃文華) was born in Xhamen (chắc là Xiamen bị in sai – AC) in 1845. When he was 20 years old, he came to Saigon from Fujian province of China (…)”,

nghĩa là:

“Hui Bon Hoa (Hoàng Văn Hoa, 黃文華) sinh tại Hạ Môn năm 1845. Khi được 20 tuổi, ông đã đến Sài Gòn từ tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc (…)”

“Huang Wen Hua” là âm Quan thoại (Bắc Kinh) của ba chữ [黃文華], mà Chen Bichun ghi theo lối pīnyīn (nhưng không đánh dấu thanh điệu). Hán ngữ phương âm tự hội, đệ nhị bản trùng bài bản, của Ngữ ngôn học giáo nghiên thất thuộc Bắc Kinh Đại học Trung Quốc ngữ ngôn văn học hệ (Ngữ văn xuất bản xã, 2003) cho âm Hạ Môn của chữ [文] là “bun” (tr. 300) và của chữ [華] là “hua” (tr. 16). Vậy âm Hạ Môn – tiếng mẹ đẻ của Chú Hoả – của hai chữ [文華] trong tên họ của nhân vật này là “Bun Hua” . “Bun Hua” đã được Pháp ghi âm bằng chữ cái La Tinh thành “Bon Hoa” trong “Hui Bon Hoa”. Người Việt Nam đã “thanh điệu hoá” ba tiếng này thành “Hui Bòn Hoả” nên dân gian mới gọi ông ta là “Chú Hoả”. “Hui Bòn Hoả” và “chú Hoả” là những cách gọi đã “chết tên” nên không còn có cách gì thay đổi được nữa. Mà cũng không cần thay đổi. Nhưng cái tên “Hứa Bổn Hoà” bị gán cho Chú Hoả thì khác. Đây là hệ quả của một sự suy luận tuỳ tiện, hoàn toàn vô căn cứ mà một số người đã “ứng dụng” một cách vô tư. Xét về mặt sử liệu thì đây là một điều dứt khoát không thể chấp nhận được.

khách sạn Majestic Saigon chú Hoả xây

Còn âm Hạ Môn của chữ [黃] – họ của Chú Hoả – mà quyển từ hội nói trên đã cho tại trang 329 là “hɔŋ” (âm văn ngôn) và “ŋ” (âm bạch thoại). Cả hai âm này, không âm nào có cái dáng dấp của “hui”. Vậy “hui” trong “Hui Bon Hoa” chỉ là một cách ghi không thoả đáng chứ họ của Chú Hoả thì chắc chắn là “Hoàng”. Chẳng thế mà khu nhà Chú Hoả lại được đặt tên là “Hoàng Vinh Viễn Đường” [黃榮遠堂]. Cho nên vấn đề cuối cùng không phải là đi tìm một chữ/từ chỉ họ người na ná âm “hui” mà là đi tìm xem tại sao họ “Hoàng” của Chú Hoả lại bị ghi thành “Hui”. Đây là chuyện không đơn giản. Nói rằng “Hui Bon Hoa” chính là tên “Hoàng Văn Hoa” của ông được ghi theo âm của phương ngữ Phúc Kiến thì chỉ đúng có hai phần ba (với hai chữ sau) còn một phần ba (với chữ đầu tiên) thì hoàn toàn sai.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.