liệu khúc ruột Miền Trung có còn bình yên ??-NR Khan Nguyen

NR Khan Nguyen

LIỆU KHÚC RUỘT MIỀN TRUNG CÓ CÒN BÌNH YÊN ?

Ai đó đã nói, “nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục, thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác”.

Cũng vậy, nếu phá vỡ hệ sinh thái, thì thiên nhiên sẽ tàn phá sự yên bình.

Dẫu nghị định thư Kyoto, hiệp ước Paris về biến đổi khí hậu được hầu hết các nước phê chuẩn, nhưng vẫn còn có ý kiến khác, cho rằng có bàn tay của các nhóm lợi ích siêu quốc gia, tức quyền lực ngầm, cố tình làm to chuyện vì lợi ích của họ.

Song việc suy giảm tầng Ozone đã nhìn thấy được, việc Trái Đất nóng lên đã đo được, việc băng vĩnh cửu hai đầu địa cực tan dần khiến nước biển dâng đã lượng định được. Tác động của nó làm khí hậu biến đổi đã thể hiện nhiều nơi, không còn là hiện tượng mà đã là bản chất, cho thấy sự bình yên của con người không dễ để duy trì trong tương lai gần, nghĩa là biến đổi khí hậu không còn là giả thuyết mà đang hiện hữu.

Chuyện khúc ruột Miền Trung sống chung bão lũ là chuyện xảy ra lâu đời, không phải là chuyện của người thời nay, cứ đến hẹn lại lên… Song đời nay, và hôm nay, cho thấy không còn dễ để sống chung, dẫu hiện tại, nhà cửa, đường xá, hạ tầng cơ sở được kiên cố hóa vững chắc chứ không còn mong manh như thuở ban sơ.

Như câu chuyện mươi năm trước, dư luận từng kháo nhau :

“Muốn buôn lậu ra Đông Hà, muốn làm nhà ra Đồng Hới”.

Đêm qua Đông Hà, đêm rồi Đồng Hới, và có thể đêm nay Hà Tĩnh, đã vang lên những tiếng kêu cứu xé lòng, cho thấy thiên nhiên không còn hiền hòa, đang đòi lại những gì mà con người lấy đi, thì liệu những tiện nghi hiện đại mà con người tạo dựng có bảo đảm được cuộc sống yên bình ? câu trả lời đang có ở Miền Trung.

Các nhà khoa học đã chứng minh, đánh đổi môi trường để lấy tăng trưởng, cái giá phải trả là dùng tất cả lợi ích kiếm được để phục hồi vẫn không có được ngày xưa.

Dồn dập hai tuần qua, và có thể kéo dài hơn tuần nữa, những đám mây no nước được các cơn bão (không lớn), các cơn áp thấp nhiệt đới với sức gió vừa phải, và đặc biệt là các rãnh thấp hội tụ những đám mây hơi nước dày đặt ngoài Biển Đông một cách khác thường, được gió đông lạnh thổi vào Miền Trung, ngưng tụ thành những cơn mưa dữ dội kéo dài, mưa như trút nước… Đã tạo ra đại hồng thủy. Các nhà khí hậu Việt Nam gọi là thời tiết cực đoan, bởi mây mưa không tuân theo bất cứ một quy luật nào, nên chuyện đại hồng thủy sẽ thường xuyên và khó lường hơn, năm sau có thể lớn hơn năm trước, tỷ lệ thuận với sự nóng dần lên của Trái Đất.

Điều đáng sợ là sự biến đổi khí hậu làm mặt biển nóng hơn, thì những vùng biển nhiệt đới gió mùa như Việt Nam hơi nước sẽ bốc lên nhiều hơn, tạo ra nhiều rãnh thấp là căn nguyên phát triển thành áp thấp nhiệt đới. Nước biển nóng hơn biến số lượng những tâm áp thấp mạnh lên thành bão nhiều hơn.

Tóm lại, khí hậu càng nóng thì số lượng rãnh thấp càng nhiều, áp thấp nhiệt đới và bão càng dày đặc, tăng cấp mạnh hơn, mây mưa cực đoan thường xuyên hơn. Và một trong những địa chỉ mưa gió ưa thích là khúc ruột Miền Trung.

Nếu hiệu ứng gió Lào khiến Miền Trung nóng khô như đổ lửa là do gió mùa Tây Nam mang mây (hơi nước) từ Ấn Độ Dương trút mưa xuống Tây Trường Sơn, chỉ còn gió khô nóng thổi qua Đông Trường Sơn.

Thì khi các khối mây nhiệt, áp thấp nhiệt đới hay bão nhiệt đới từ Biển Đông tràn vào khúc ruột Miền Trung sẽ ngược quy luật gió Lào, nghĩa là mây trút hầu hết nước mưa xuống Đông Trường Sơn khiến khúc ruột Miền Trung ôm trọn mây mưa lũ lụt.

Đã vậy, chiều ngang khúc ruột Miền Trung rất hẹp, có nơi như Quảng Bình vỏn vẹn 50km, địa hình dốc về phía Tây, dốc đứng trên dãy Trường Sơn, nên các con sông thường ngắn, độ dốc lớn, nước chảy xiết, nhờ tán rừng nguyên sinh dày đặc giữ nước mưa giúp điều hòa nước trong mùa khô và giảm lũ lụt tàn phá trong mùa mưa. Đó là lý do nhân dân Miền Trung sống chung rất tốt, rất quen với lũ lụt bao đời.

Nhưng nay, và nhất là mấy hôm nay, cho thấy nhân dân Miền Trung đã bắt đầu lúng túng và bối rối thật sự trước bão lũ, vì lũ lụt vượt quá tiên liệu, vượt quá sức chịu đựng của họ. Vì sao ?

Dĩ nhiên, trước nhất là do biến đổi khí hậu làm Trái Đất nóng dần lên khiến mây nhiệt, rãnh thấp nhiệt, áp thấp nhiệt đới và bão tố nhiều hơn, dữ dội hơn. Nhưng nếu Miền Trung còn giữ được thảm rừng nguyên sinh bao đời, thì với đặc tính thông minh, ham học hỏi, sống cần kiệm, quen chịu đựng… Nhân dân Miền Trung sẽ dễ dàng thích nghi với biến đổi khí hậu để sống chung.

Nhưng nay thảm rừng nguyên sinh đã bị tàn phá, theo báo chính thống thì các cơ quan nhà nước đã phá 80% rừng cho những mục đích khác, các quan chức sai lầm khi nghĩ trồng cây phục vụ kinh tế có thể thay thế rừng, không biết rằng cây trồng không thể thay thế thảm rừng trong việc ngăn lũ. Đã vậy, các quan chức địa phương còn vì lợi ích nhóm, lợi dụng triền dốc của các con sông để cấp phép làm thủy điện cóc dày đặc, thủy điện cóc bậc thang tràn lan, đem lại lợi ích lớn cho một vài cá nhân, nhà nước chẳng lợi mấy. Nhưng nó phá hoại sinh kế và đời sống của người dân là không thể đong đếm hết, vì các đập thủy điện cóc không có khả năng điều tiết lũ, chỉ tạo ra lũ chồng lũ, góp phần tạo nên những thảm họa lũ lụt không đáng có. Đó là chưa tính đến rủi ro vỡ đập.

Trái Đất càng ngày càng nóng, thới tiết càng ngày càng cực đoan, tần suất bão lũ mưa gió càng ngày càng dày và dữ dội. Nếu nhà nước không dẹp dần thủy điện cóc, không khôi phục các tán rừng, thì tương lai khúc ruột Miền Trung sẽ khó có thể bình yên.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.