“Mệ hay Mụ ” danh xưng của xứ Huế

Nguyễn Hữu Thông

“Mệ” – Tiếng gọi thân thương mà quen thuộc.” Mệ hay Mụ” là tiếng thổ ngữ của dân Huế dùng để gọi người phụ nữ lớn tuổi một cách thân thương nhưng chắc không mấy ai biết về nguồn gốc của từ ni.

Từ buổi đầu, người Việt sớm chuyển hóa Bà mẹ xứ sở Poh Inư Nagar thành Thiên Y A Na và cô đọng thành Thiên Mẫu, dân gian quen gọi Thiên Mụ. Người Việt lại đưa Bà trời Áo Đỏ ở đồi Hà Khê, hay núi Hòn Chén, về hóa thân thành Quan Âm, khai sinh chùa Thiên Mụ.

Phật giáo hòa quyện Đạo giáo và những phương thuật trong tín ngưỡng dân gian để hóa giải vận hạn, giúp hoàng gia chúa Nguyễn vượt qua tai ách.

“Mệ” từ đó được tôn xưng cho hoàng gia chốn cung nội, rồi mở rộng dần, chỉ danh phận, cốt cách riêng có của họ. Nó lan dần trong tâm thế, nếp nghĩ suy của lớp lớp chủ nhân chốn kinh đô và cả cố đô.

“Các Mệ” là từ dùng để chỉ tầng lớp quý tộc Nguyễn, các hoàng thân cư trú trong nội, ngoại thành ở những phủ đệ quanh Huế.

Dần dần sau đó dùng luôn cho những người phụ nữ Huế đã có cháu nói chung.

“Mệ” noi gương tiền nhân, làm gương cho hậu bối và ráng làm điều tốt đẹp nhất cho gia môn, có “phương danh” và để lại “phước đức” cho con cháu, cho đời.

Khi không làm được gì tốt đẹp cao xa thì cũng tối kỵ, không được làm điều xấu xa, “tạo nghiệp”, ô danh gia tộc.Lý tưởng quân tử của xã hội truyền thống chưa xa tựa như sự “bao đồng” kiểu “vác tù và hàng tổng” luôn thường trực trong “Mệ”: Trăn trở với khát vọng xả thân, đau đáu với nỗi đau của tha nhân, dù chỉ là “dài lưng tốn vải”, có khi gia cảnh “chạy gạo”.

Phước thì ko còn mệ từ nhỏ nhưng vẫn hay gọi các o, các bà là mệ khi biết là người HuếBài viết tham khảo từ cuốn Đời của mệ –

Mệ bán bánh canh Nam Phổ

Nguyễn Hữu Thông.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.