Sữa học đường thời “Mỹ Nguỵ” và thời “XHCN”-Lê Học Lãnh Vân

SỮA HỌC ĐƯỜNG XƯA VÀ NAY

Lê Học Lãnh Vân

Năm 1962 tụi tui học lớp Năm, lớp Tư (tức lớp 1, lớp 2 bây giờ) tại trường tiểu học Bàn Cờ. Mấy năm đó đi học, tới giờ ra chơi học sinh sắp hàng theo cô giáo đi tới cuối sân trường uống sữa miễn phí.

Góc sân có một cái bàn to, trên bàn để một cái nồi cũng thiệt to đầy sữa. Lớp này theo sau lớp kia, từng lớp theo hàng rất trật tự tiến tới gần bàn. Hai cô bận áo màu trắng, coi giống áo y tá, liền tay múc, đưa, múc, đưa… Uống xong học sinh đi vòng ra phía sau, nơi đặt một chiếc bàn nhỏ hơn, để chiếc ly không trên đó.

Mỗi học sinh bắt buộc uống một ly, bạn nào thèm xin thêm ly nữa! Tui thích vị sữa, thích mùi sữa nên có khi uống ba ly. Đám con nít quẹt miệng không sạch, nhiều đứa còn sót bọt sữa đóng trên mép, coi giống như ria mép màu trắng, đứa này lêu lêu chỉ trỏ đứa kia cười hỉ hả!

Hồi đó còn nhỏ, sáu bảy tuổi, tui hay tiêu chảy, có bữa đi học giữa đường phải quay về nhà thay đồ! Bụng dạ con đi re re thế này chắc không uống sữa được đâu, Mẹ tôi phán. Thế là Mẹ tôi phải viết lá thơ, dắt tôi vào trao thơ tận tay cô giáo, xác nhận thằng nhỏ bị đau bụng, xin cô cho nó được không uống sữa. Khi dắt tôi vào gặp cô giáo, Mẹ tôi mặc áo dài.

Kể từ đó, giờ ra chơi tôi phải ở lại lớp, thèm thuồng ngó mấy đứa bạn lục tục theo cô đi ra rồi lục tục về trên mép có hàng ria sữa và miệng thơm mùi sữa.

Sáng nay đọc báo Tuổi Trẻ online (ngày 23/6/2020), thấy trong bài viết về Ban Văn hóa Xã hội HĐND TP.HCM vừa có buổi khảo sát việc thực hiện đề án “Sữa học đường” có câu:

Để uống được sữa miễn phí, các em hộ nghèo, cận nghèo phải có sổ xác nhận hộ nghèo

Ôi chu choa, ai mà có thể nghĩ ra một chuyện bất cận nhân tình như vậy? Các em học sinh nghèo và cận nghèo ơi, gia đình các em phải đi xin để được cho sự xác nhận! Còn các em không phải “nghèo và cận nghèo” muốn uống thì phải đóng 50% tiền sữa! Không có cái gì miễn phí vô điều kiện cả, dù là miễn phí cho các mầm non tương lai Tổ Quốc!

Mà đám học sinh trẻ con đầu óc trắng trong kia rất cần môi trường không phân biệt, chan hòa tình bạn bình đẳng và yêu thương. Môi trường giáo dục đầu đời cho trẻ con rất cần thấm đẫm tính bình đẳng nhân văn! Cớ sao đưa cái sự phân biệt nghèo, không nghèo vào đây? Chỉ vì một ly sữa con con mỗi ngày!

Hồi đó, sáu mươi năm xưa, người làm công chức rất trong sạch, liêm chính, và học sinh tiểu học được uống sữa miễn phí. Bây giờ, trong hệ thống công quyền, người ta đầu tư những công trình đắp chiếu bỏ hoang hàng chục triệu, hàng trăm triệu đôla Mỹ, người ta tham nhũng cũng mức hàng chục triệu, hàng trăm triệu đôla Mỹ, không ít quan chức cấp quận, cấp huyện đã có biệt phủ rồi, thì xã hội lại không thể dành chút đỉnh nào cho những đứa trẻ tiểu học được uống sữa miễn phí và bình đẳng sao?

Năm xưa thằng nhỏ cần xác nhận thì mới được KHÔNG UỐNG SỮA. Bây giờ thằng nhỏ cần xác nhận thì mới ĐƯỢC UỐNG SỮA! Hai sự xác nhận có hai mục đích ngược hẳn chiều nhau! Xin các anh chị Ban Văn hóa Xã hội HĐND TP.HCM cân nhắc xem chiều nào có tinh thần trách nhiệm hơn, chiều nào có tính giáo dục cao đẹp hơn. Để có chủ trương, quyết sách có lợi cho sự nghiệp giáo dục các em!

Cũng xin thưa chuyện thêm. Cô giáo dạy tôi năm lớp Năm là cô Băng Tâm, người tới giờ nhớ mỗi khi nhớ lại lòng tôi vẫn tràn ngập yêu thương. Dù đã gần 60 chục năm trôi qua, tôi nghĩ những ai cùng lứa tuổi tôi học trường Bàn Cờ chắc vẫn còn nhớ. Cô là con dâu của Đốc phủ Chấn. Đốc phủ Chấn là bạn thân của các ông Trần Văn Hữu, Nguyễn Văn Xuân, Nguyễn Ngọc Thơ. Không như các ông bạn tham chính của mình, đốc phủ Chấn sống đời công chức hiền lành, không tham gia chính trường. Gia thế danh giá và giàu sang tót vời, cô Băng Tâm có cuộc sống giản dị, ngày ngày tới trường trên xe xích lô, áo dài yêu thương chăm sóc học trò!

Lê Học Lãnh Vân(vanviet.info)

Ngày 24 tháng 6 năm 2020

SỮA FOREMOST VÀ HỌC ĐƯỜNG TRƯỚC 75

Nguyễn Cao Trường)

July 15, 2016 by Lê Thy

kienthuc-giao-thong-sg-truoc-1975-05_pien

Nhớ lại một thời chiếc xe Foremost đã ám ảnh biết bao học sinh tiểu học. Cứ đến giờ ra chơi là mỗi học sinh được phát một ổ bánh mì và một hộp sữa, chương trình phát sữa miễn phí cho học sinh tiểu học những năm đó nhằm chống còi xương và tăng cường thể trạng, thể chất cho trẻ em Việt Nam. Ngày nào cũng được phát đến nổi học sinh ngán quá phải dấu đem bỏ đi. Đầu tiên là phát sữa bằng hộp giấy, đến năm 1973, thì phát cho mỗi lớp một bao sữa nhựa lớn khoảng chừng 5-10 lít, có ống vòi để vặn rót vào cái ly giấy cùng nhãn hiệu.

Còn nhớ 1973, khi đó tui còn học mẫu giáo trường công Lê Quang Định đối diện với Lăng Ông, cứ mỗi lần xe tới thì ông lao công mở cổng trường cho chiếc xe chạy đến gần thềm ba lớp học, chú nhân viên hãng sữa, mặt bộ đồ đồng phục trắng cam nhảy xuống xe, chạy ra phía sau xe mở cửa hông dày cui để lấy sữa, tụi tui ngồi bên trong nhìn ra cửa sổ, khói hơi lạnh bên trong thùng xe bay ra trắng toát. Kế đến Chú nhân viên hãng sữa ôm bịch sữa với xấp ly giấy bước xuống thùng sau và đi vào lớp để bịch sữa lên bàn Cô giáo. Tụi nhỏ chúng tôi, có đứa nhăn mặt, có đứa nhao nhao nói chuyện um sùm vì giờ này Cô giáo không cấm nói chuyện, tụi tui xếp hàng từ từ lên bàn cho Cô giáo bấm vòi rót sữa vào ly rồi xuống bàn để ăn bánh mì và uống sữa trong khi vẫn chờ tiếng reng chuông để ra chơi. Tụi tui đứa nào thích sữa thì uống thoải mái ngon lành, đứa nào ngán sữa thì chỉ dán mắt nhìn ly sữa trắng bóc trên bàn như kẻ thù, không biết làm sao để khỏi phải uống, vì không uống là bị Cô giáo la, cứ mỗi lần Cô giáo đi qua thì làm bộ lấy tay đưa ly lên miệng, thiệt ra chỉ giả đò đưa ly kề lên cái môi chứ không có nhấp vô họng miếng nào đâu, lúc đó chỉ trông chờ tiếng reng chuông là cầm ly sữa chạy ra khỏi lớp rồi kiếm chỗ đổ đi. Đổ đi cũng khổ sở lắm vì cứ cảm tưởng như có cả đống con mắt đang nhìn mình, cái tâm lý đang làm điều gì đó bậy thì nó vậy đó mà. Hồi đó ở nhà Bà Ngoại hay dạy là không được bỏ mứa, bỏ mứa thì mang tội nặng lắm, nên cứ nhớ mà lo sợ là vậy.

Dù đã hơn 40 năm nhưng tới giờ tui vẫn còn nhớ mùi béo béo lạt nhách của nó, không biết tới chừng nào mới được thưởng thức lại hương vị xưa mà hồi đó muốn bỏ chạy không kịp. Sữa tươi ngày nay uống thì có mùi như sữa bột chứ không giống như sữa bò tươi ngày xưa.

Trở lại nhãn hiệu Foremost với ký ức của anh Viet Hung Mai,

sua-nestle

Nhãn hiệu này bắt đầu có mặt tại VN qua sự “ăn theo” việc tiếp liệu cho quân đội Mỹ tham chiến tại VN 

Lúc đầu, nhãn hiệu được người Việt thời xưa nhớ và ưa chuộng là Nestlé (sữa Con Chim), Mont-Blanc (sữa Trái Núi), Vache (đầu Bò) … v..v…. 

Đến đầu thập niên 1960 thì người ta thấy ngoài sạp hàng chợ trời đường Tôn Thất Đạm có một loại sữa đựng trong các hộp giấy (sử dụng một lần rồ bỏ), ngoài vỏ hộp có hai màu ..”Trắng trên”, “Cam dưới”, một mặt có hình chữ “F” uốn éo cùng với hàng chữ “Foremost”. Coi kỹ nhãn hộp thì thấy có chữ “Made in the USA”. Theo lời mấy bà bạn hàng thì “Cái đó là sữa Mỹ đó !! … Uống thơm mùi Cam … Nho … ngon lắm !!!”. Thật lòng mà nói, mua một hộp uống vô thấy nó khác hẳn các loại sữa mà trước kia đã xài. Kiểu ngọt không ra ngọt, lạt không hẳn lạt. Đã vậy còn có vị béo của bơ, mùi của fromage tươi … Nói gọn lại là,”không phù hợp với khẩu vị đã quen với kiểu Pháp !!!!!…..” 

Kịp khi các trường tiểu học được chương trình “bữa ăn giờ ra chơi” của Caritas Asia (“một ly sữa và một khúc bánh mì cho mỗi học sinh”) tài trợ thì nhãn hiệu sữa này xuất hiện bằng các hình thức bột đựng trong thùng 5kg hoặc loại hộp dùng cho quân đội bên ngoài có hình hai bàn tay nắm vối nhau cao khoảng 40cm. Hồi xưa ai đã từng qua thời Tiểu học ở Saigon vào thập niên 1960-70 chắc chắn không quên ..”sự kinh hoàng vì uống sữa” của học sinh thời đó … Không hiếm người đã trốn không ra chơi … hoặc ra sân rồi chạy liền đi chỗ khác chứ không dám lẩn quẫn gần lớp để bị các thầy cô bắt buộc xếp hàng đi … uống sữa” … Bởi sữa pha trong những cái nồi 50cm … khuấy bằng những chiếc đũa bếp dài cả thước Tây … đã cho ra một loại “dung dịch sữa” thật “nặng mùi bơ” … và chỉ “lơ lớ về vị ngọt” đã khiến cho không đứa học trò nào can đảm để uống hết một ly ….(loại ly dùng pha cà-phê đá hiện giờ) … Kinh hoàng là ở chỗ ngày nào cũng vậy !!! … Ngán gần chết !!! …

Đến đầu thập niên 1970 thì hãng sữa này thiết lập nhà máy chính thức sản xuất tại Việt Nam (Thủ Đức) … Nhưng lại không dùng nhãn hiệu “Foremost” … thay vào đó là hình một viên hột xoàn kích thước khoảng 5cm bề cao x 3cm bề ngang … Người tiêu thụ tại VN khi đó đã kêu tên sữa này là “sữa Kim Cương” … Nếu lúc đầu chỉ bán trong Quân Tiếp Vụ … thì về sau nó là một trong những mặt hàng nhu yếu phẩm bán cho công chức …. Đặc biệt, siêu thị Nguyễn Du gần như là “tổng kho” của nhãn sữa này ….

Còm-men: chuyện xưa

Cầm Dương Đó là ngày xưa, truóc khi vào lớp nhận một khúc bánh mì bên trên rắc sữa bột và một ly sữa.

Tèo Ngu Khìn Giờ chỉ ước mong được ngán sữa này khi đi học. Mẹ bố chúng nó, thời thơ ấu của em làm gì biết đến sữa. Đi học buổi sáng hôm nào còn thừa cơm nguội thì ăn lót dạ, còn không thì bụng trống mà vào học. 1 hột cơm cõng 2,3 miếng khoai sắn (củ mì). Hãi hùng thời thơ ấu.

Saigon Oct 1968 
Cal-Best sign opposite Embassy

Pham van Thach: Sữa Foremost có lẽ là sữa tươi pha sẳn vô hộp giấy đầu tiên ở Việt Nam . Trước đó , mọi người thường dùng sữa đặc có đường trong lon ( sữa bò) , sữa bột viện trợ , sữa bột Babylac , Guigoz ,… và sữa bò tươi – sữa dê tươi của mấy ông Chà và ,…Có một loại sữa đặc ít ai nhớ có hình con Bò và đóa hoa Cal-Best . Nổi tiếng mà “quý” nhất là Sữa Ông Già , Ông Thọ và sữa con Chim .

Huu Vinh Nguyen Một thời huy hoàng và kinh hoàng hahaha

Nguyen Van Truong Tôi nhớ mang máng là cuối năm 1994 còn “mần” hộp 1/4 litre kem vanilla ở Tao Đàn trên chiếc xe đông lạnh vào dịp Tết theo đúng truyền thống. Sau đó có đi tìm lại kem Foremost thì không thấy nữa. Tiệm kem Foremost cuối cùng tôi biết nằm trên đường Cách Mạng Tháng 8, đối diện Liên Hiệp Công Đoàn – nơi trình diễn vở kịch “Tôi và Chúng Ta” của ông Lưu Quang Vũ.

sua-ongtho

Trước năm 1975, Công ty sữa đa quốc gia Foremost hoạt động kinh doanh tại Sài Gòn với thương hiệu nổi tiếng “Longevity” cùng hình ảnh một ông già cầm trái đào tiên (dân gian quen gọi là sữa “Ông Thọ”). Sau năm 1975, các cơ sở của Foremost bị quốc hữu hóa và được Vinamilk tiếp quản. Công ty Vinamilk tiếp tục sản xuất loại sữa đặc Ông Thọ với hình ảnh một ông già cầm quả đào tiên như trước đó. Vào giữa thập niên 90, Công ty Foremost quay lại Việt Nam đầu tư kinh doanh, họ quyết định đòi lại nhãn hiệu sữa với hình ảnh ông già cầm quả đào tiên từ tay Vinamilk. Vụ kiện kéo dài rồi được tòa án quốc tế tuyên rằng hình ảnh ông già cầm quả đào tiên là của Foremost (không bao gồm chữ “Ông Thọ” bằng tiếng Việt). Sau khi thắng kiện, Công ty Foremost khuếch trương sản phẩm một thời vang bóng “Longevity” với ông già cầm quả đào tiên. Tuy nhiên người Việt bây giờ đã quen với chữ “Ông Thọ” của Vinamilk, cho rằng “Longevity” là nhãn hiệu nhái sản phẩm “Ông Thọ” nên Foremost phải đổi chữ “Longevity” thành chữ “Trường Sinh”. Công ty Foremost Việt Nam hiện vẫn đang chật vật trong việc giành giật thị phần sữa tại Việt Nam 

Tổng hợp bởi Nguyễn Cao Trường
(nguồn: Sàigòn-Gia Định: Đất & Người)

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.