Tìm lại Zorba(2)-Đào Hiếu

Đào Hiếu

TÌM LẠI ZORBA(2)

Mà có lẽ một người như Zorba cũng không cần đợi ai mời. Nếu hắn thích, chỉ cần tôi nói: “Ê, bạn già! Chúng ta làm một ly đi.” Thế là hắn đến. Hắn sẽ từ cõi niết bàn bước xuống.Bởi vì Zorba là một vị bồ tát. Những khoảnh khắc mà Zorba sống và chết là những khoảnh khắc của NIỆM. Hay chính xác hơn là CHÁNH NIỆM.Chánh niệm là một phép tu của đức Phật, là cốt lõi của Thiền. Nó quan trọng đến độ đức Phật từng nói: Thành Phật hay không thành phật, Niết Bàn hay không Niết Bàn cũng nằm trong Chánh Niệm.Trong tiếng Hán thì chữ Niệm bao gồm chữ Kim (hiện tại) ở trên, và chữ Tâm ở dưới. Như vậy Niệm là đưa cái Tâm về với hiện tại đang xảy ra. Thích Nhất Hạnh gọi Niệm là “có mặt”. Có mặt trong hiện tại. Có mặt “bây giờ” và “ở đây”. Tiếng Anh dịch chữ Niệm là mindfulness.Zorba là kẻ ít học, anh ta không hề biết gì về “chánh niệm” hay về “mindfulness”. Và anh ta đếch cần biết những thứ đó. Anh ta chỉ là một thợ mỏ, một người làm công cho một ông chủ thông thái, nhưng anh ta luôn bực mình khi thấy ông chủ miệt mài đọc sách. Anh ta thường nói: “Hãy ném những thứ nhảm nhí đó đi, ông chủ.”Anh ta quý từng giây phút của hiện tại vì thời gian cứ trôi tuột đi một cách ngu xuẩn và độc ác.Thời gian trôi đi và cuốn anh ta theo, càng lúc càng đến gần vực thẳm của cái chết. Sao có thể phí thì giờ để đọc sách? Sao có thể phí thì giờ để tiếc nuối quá khứ hay mơ mộng về tương lại?Zorba nhảy vào hiện tại, ngụp lặn trong nó, reo cười, la hét, làm tình, đớp hít và say xỉn.TRÍCH:“Một hôm tôi đi qua một thôn nhỏ thấy một ông cố nội tám chín mươi tuổi đang trồng một cây hạnh đào. “Ê! Nội ơi, tôi gọi lão, nội trồng một cây hạnh đấy à?” Và lão, lọm khọm, quay lại và bảo tôi: “Con ơi, lão hành động như không bao giờ lão phải chết cả.” Còn tôi, tôi trả lời lão: “Tôi hành động như tôi phải chết từng giây từng phút.” Trong hai chúng tôi ai là người có lý, ông chủ?” Rồi đến khi tiệc bày ra.“Hắn nhanh nhẹn lăng xăng chạy qua chạy lại, mắt sáng lên. Hắn hát nho nhỏ những bản tình ca cũ kỹ.-Sống là vậy, ông chủ. Lúc này, tôi hành động như thể tôi phải chết ngay bây giờ. Bởi vậy tôi hối hả để khỏi lăn đùng ra chết trước khi ăn con gà.”*Thời gian! Từ khi có loài người đến nay nó đã giết hàng tỉ người, đã huỷ diệt nhiều thế hệ. Nó là kẻ giết người hàng loạt. Mọi người đều là nạn nhân của nó. Nhân loại là miếng mồi ngon của nó. Không ai tránh khỏi kiếp nạn đó, nhưng chẳng ai làm gì được nó. Đức Chúa Trời, Lão Tử, Phật bà Quán Thế Âm hay Đức Cồ Đàm Phật Tổ Như Lai… hết thảy đều không làm gì được nó. Những bậc thánh nhân ấy suốt đời chỉ loay hoay tìm… CÁCH ĐỂ CHẾT. Người thì gọi chết là lên thiên đường, người lại gọi là niết bàn, người lại tìm lối hoà nhập vào bản thể của tự nhiên. Chỉ có một kẻ rồ dại nhất, dốt nát nhất muốn dùng quyền lực của mình tìm cách trường sinh để rồi rốt cuộc chết sình thối dọc đường ở tuổi 49. Đó là Tần Thuỷ Hoàng.Zorba không giống những vị đó. Hắn đứng chống nạnh, nhìn thẳng vào cái chết, ngửa mặt cười, ngạo mạn và chế diễu Thượng Đế.Nhưng dù ngạo mạn tới đâu, hắn vẫn bị thời gian cuốn đi theo vòng xoáy bất tận và lạnh lùng của nó. Cho nên trong sự ngạo mạn của Zorba có nỗi tuyệt vọng và cay đắng. Chúng ta sẽ dễ dàng chứng kiến nhiều lần Zorba khóc: khi thì khóc cho mình, khi thì khóc cho người tình “con đĩ già Hortense” của mình đang hét lên cách tuyệt vọng: “Tôi không muốn chết! Tôi không muốn!”. Nhưng bà ta vẫn chết.TRÍCH:“Họ tắm mụ bằng rượu, mụ già khâm liệm mở rương quần áo sạch sẽ ra thay cho mụ, dội một chai eau de Cologne lên người mụ. Từ những vườn lân cận những con ruồi bay tới, đẻ trứng trong lỗ mũi, quanh mắt và trong mép mụ.”Trong nỗi tuyệt vọng bi thương ấy. Con người sẽ làm gì? Con người sẽ làm gì ngoài việc gạt phăng cái chết sang một bên để sống như một sự bùng nổ?Zorba không hề giấu diếm sự cuồng loạn của chính mình và của đám dân đen trong cái xã hội Nga lầm than, những ngày đầu của cái gọi là Cách mạng Tháng Mười Nga 1917.Đây chính là đoạn trích mà tôi đã đưa lên facebook và đã nhận được một lời comment “ác liệt” như tôi vừa trích dẫn ở đầu bài viết này.TRÍCH:“Hôm đó, là ngày phiên chợ, và từ khắp các làng vùng lân cận, đàn ông đàn bà đều đổ về mua bán. Một nạn đói kinh khủng, trời rét như cắt, dân làng đem bán tất cả những gì họ có, cho đến cả những thánh tượng, để mua bánh mì.“Tôi len lỏi vào chợ khi tôi thấy một thôn nữ cao độ hai thước với đôi mắt mầu xanh nước biển, và đùi với mông đó… một con ngựa cái, thực thế!… Tôi chết đứng.“Này, Zorba đáng thương ơi! Tôi tự nhủ, đời mày tàn rồi!”“Tôi bắt đầu đi theo nàng. Và tôi nhìn nàng không chán… không thể nào dời mắt đi chỗ khác được! Ông phải thấy đôi mông nàng đong đưa qua lại như chuông nhà thờ ngày lễ Phục Sinh! “Tại sao lại đi tìm những hầm mỏ, hở ngốc tử? Tôi tự nhủ. Mi đã lầm đường rồi. Tại sao lại phí thì giờ quí báu ở đó, quân thay đổi ý kiến như chong chóng! Kia mới là hầm mỏ thực cho mi: Hãy chui mình vào đó và đào những đường hầm!”“Cô gái dừng lại, mặc cả, mua một mớ củi, khuân lên – Jesus, hai cánh tay! Và ném hết lên xe ngựa. Cô mua một ít bánh mì và năm sáu con cá sấy. “Bao nhiêu tất cả?” Nàng hỏi “Dữ vậy…?” Nàng gỡ hoa tai bằng vàng để trả tiền. Vì nàng hoảng kinh. Ðể cho một người đàn bà thế hoa tai của mình, những món trang sức của họ, những miếng xà phòng thơm, những lọ nước hoa… Nếu nàng bỏ tất cả những thứ ấy thì đời không còn gì nữa! Cũng như thể ông nhổ lông một con công đi. Ông có tâm địa nào nhổ lông một con công không? Không bao giờ! Không, chừng nào Zorba còn sống, tôi tự bảo, việc ấy không thể xẩy ra.” “Thế là tôi trả. Con đĩ rạc quay lại, liếc nhìn tôi. Ả cầm tay hôn. Nhưng tôi, tôi rút tay lại. Sao, nàng cho tôi là một cụ già à? ‘Spassibla! Spassibla!’ ả nói với tôi như thế; thế có nghĩa là: ‘Cám ơn! Cám ơn!’ Và ả nhảy lên xe ngựa; nàng cầm dây cương và dơ cao chiếc roi. ‘Zorba, lúc ấy tôi tự nhủ kìa, ông bạn, nàng sắp lọt khỏi tay mi rồi đó!’ Phóc một cái, tôi ở bên cạnh nàng trên xe ngựa. Nàng không nói gì. Nàng cũng không quay lại nhìn tôi. Một roi ngựa và thế là chúng tôi lên đường.”“Trên đường nàng đã hiểu rằng tôi muốn lấy nàng. Tôi ấp úng dăm ba câu tiếng Nga, nhưng đối với những chuyện này, không cần phải nói nhiều. Người ta nói với nhau bằng mắt, bằng tay, bằng đầu gối. Sau cùng, chúng tôi về đến làng và dừng lại trước isba của nàng. Chúng tôi xuống xe. Lấy vai đẩy một cái, thiếu nữ mở cổng và chúng tôi bước vào. Chúng tôi quăng củi xuống sân, lấy cá và bánh mì rồi chúng tôi chui vào phòng. Có một bà lão nhỏ thó ngồi bên lò sưởi nguội lạnh. Bà lão run cầm cập. Bà ta quấn mình trong những cái bị, những tấm giẻ rách, những tấm da cừu, nhưng bà cũng vẫn run như thường. Trời lạnh như cắt, mẹ kiếp! Tôi khom mình, lấy một ôm củi bỏ vào lò sưởi và nhóm lửa. Bà lão mỉm cười nhìn tôi. Cô con gái bà đã nói với bà điều gì, nhưng tôi không hiểu. Tôi gầy lửa, bà lão đã được sưởi ấm và bà hồi sinh dần.”“Trong lúc đó, thiếu nữ dọn bàn ăn. Nàng mang ra một ít rượu Vodka, và chúng tôi uống. Nàng châm lửa cái samovar và pha trà, chúng tôi ăn và chia phần ăn cho bà lão. Ðoạn nàng nhanh nhẹn dọn giường trải drap sạch, đốt ngọn đèn chong trước thánh tượng Ðức Mẹ Ðồng Trinh và làm dấu Thánh giá ba lần. Và nàng ra dấu gọi tôi; chúng tôi quì trước bà lão và hôn tay bà. Bà lão đặt đôi bàn tay xương xẩu lên đầu chúng tôi vừa thì thầm điều gì. Có lẽ bà ban phúc lành cho chúng tôi. ‘Spassibla! Spassibla!’ Tôi la, và, phóc một cái, tôi đã ở trên giường với con đĩ non.”Zorba nín lặng. Hắn ngẩng đầu lên và nhìn về phía biển xa.- Nàng tên Sophinka…, lát sau hắn nói, và lại rơi vào im lặng.- Sao nữa? Tôi sốt ruột hỏi hắn. Sao nữa?TRÍCH TIẾP: “Tôi đi qua làng Kuban và tôi thấy một người đàn bà trong vườn rau. Tôi thích nàng. Ông nên biết rằng, ông chủ, người đàn bà Slave họ không giống những cô ả Hy Lạp ốm o, tham lam, bán xẻ ái tình bằng ống nhỏ giọt và tìm đủ mọi cách để bòn rút và cân thiếu lường gạt ông.”“Người đàn bà Slave, ông chủ, họ cân già cho mình. Trong giấc ngủ, trong tình yêu, trong việc ăn uống; họ rất gần với thú vật với đồng ruộng và với đất đai. Họ cho, họ cho một cách rộng rãi, họ không như mấy cô ả Hy Lạp gùn ghè, keo kiệt ấy đâu! Tôi hỏi nàng: ‘Cô tên gì?’ Với đàn bà ông thấy không, tôi đã học được một ít chút tiếng Nga. ’Noussa, còn anh?’ ‘Alexis. Tôi thích cô lắm, Noussas. Nàng chăm chú nhìn tôi như người ta ngắm nghía một con ngựa trước khi mua. ‘Anh cũng vậy, anh không có vẻ một thằng con trai khờ khạo,’ nàng bảo tôi thế. ‘Anh có hàm răng chắc chắn bộ ria mép rậm, lưng rộng, hai cánh tay khỏe mạnh. Tôi thích anh.’ Chúng tôi không nói gì nhiều hơn nữa, không cần thiết. Chúng tôi thỏa thuận với nhau trong nháy mắt. Tôi phải đi ngay đêm đó về nhà nàng trong bộ quần áo diện nhất. ‘Anh có áo khoác bằng lông thú không?’ Nàng hỏi tôi. ‘Có, nhưng với sức nóng này…’’ ‘Không sao. Mang nó theo, như thế trông có vẻ sang trọng.’”“Thế rồi đêm hôm đó tôi ăn mặc như một chú rể, tôi cầm áo lông thú trên tay, tôi cũng mang theo một cây gậy đầu bịt bạc và tôi ra đi. Nhà nàng là một ngôi nhà kiểu quê rộng lớn, với những nhà phụ, bò cái, máy ép nho, hai đống lửa nhóm trong sân, những nồi niêu bắc trên bếp lửa.…“Tôi leo lên cầu thang, một cầu thang gỗ thật to kêu ken két. Trên bậc đầu cầu thang cha mẹ Noussa ngồi. Họ mặc loại quần cụt xanh lá cây và đeo thắt lưng đỏ có búp tua; họ đội mũ trùm đầu lớn. Họ thực giầu sang. Họ dang tay và ôm tôi hôn lấy, hôn để. Tôi bị thấm đầy nước bọt. Họ nói với tôi thực nhanh và tôi không hiểu gì cả, nhưng qua nét mặt họ, tôi thấy rằng họ không muốn điều xấu cho tôi.”“Tôi bước vào phòng và tôi thấy gì? Các bàn ăn la liệt thức ăn và rượu nặng trĩu như những cái thuyền buồm. Mọi người đều đứng – họ hàng đàn ông, đàn bà và trước mặt là Noussa trang điểm, ăn mặc chỉnh tề với bộ ngực nhô ra như mỏm thuyền. Rực rỡ tuổi trẻ và sắc đẹp. Nàng thắt một cái khăn đỏ quanh đầu và ở giữa có thêu một cái lưỡi liềm và cái búa. ‘Hỡi tên Zorba số đỏ tội lỗi lút đầu, tôi thì thầm với mình, phần thịt đó của mi đó ư? Phải chăng đó là cái thân xác mi sắp ôm trong tay đêm nay? Thượng Ðế tha thứ cho cha mẹ mi, người đã mang mi vào thế gian này!’”“Tất cả chúng ta nhào vào yến tiệc ăn uống ngon lành, đàn bà cũng như đàn ông. Chúng tôi ăn như lợn và uống như hũ chìm. ‘Còn mục sư đâu?’ Tôi hỏi cha Noussa đang ngồi bên cạnh tôi và dường như ông ta sắp nổ tung vì nhồi nhét quá nhiều. ‘Mục sư ban phúc lành cho chúng tôi đâu?’ ‘Không có mục sư, ông trả lời tôi, phun cả nước bọt ra, không có mục sư. Tôn giáo là thuốc phiện của quần chúng.’”“Nói đoạn ông vừa đứng dậy vừa ưỡn ngực, nới cái thắt lưng đỏ và giơ tay lên ra hiệu im lặng. Ông cầm ly rượu đầy tràn, và ông nhìn thẳng vào mắt tôi. Rồi ông bắt đầu nói liên tu bất tận: Ông dành cho tôi một bài diễn thuyết. Ông ấy nói gì? Có Trời biết! Tôi đứng phát mệt. Hơn nữa, lúc đó tôi cũng hơi chếnh choáng. Tôi ngồi xuống và kề đầu gối tôi vào đầu gối Noussa đang ngồi bên phải tôi.“Ông lão vẫn chưa chịu ngừng, mồ hôi tháo ra như tắm. Thế là tất cả nhào đến bao quanh ông ta, ôm ghì lấy lão để bắt lão ngừng nói. Lão không nói nữa. Noussa ra hiệu cho tôi: ‘Nào bây giờ, anh nói đi!’“Ðến lượt tôi đứng dậy và tôi đọc một diễn từ nửa Nga nửa Hy Lạp. Tôi nói gì? Trời đánh nếu tôi biết tôi nói gì. Tôi chỉ nhớ là cuối cùng tôi nhào vào mấy bản hát thảo khấu Klepht. Tôi bắt đầu rống lên lộn xộn, vô ý nghĩa không ra chi tiết:.Bọn thảo khấu đã bò xuống núi để trộm ngựa.Chúng không tìm thấy ngựa đâuChúng bèn bắt Noussa!Ông thấy không, ông chủ, tôi cũng biết tùy cơ ứng biến đấy chứ.Và chúng rút đi, chúng rút đi…(Chúng đã rút đi, má ơi!)Ôi ! Em Noussa của tôi!Ôi! Em Noussa của tôi!Vai!.“Và, vừa rống ‘Vai’ xong, tôi nhẩy bổ vào Noussa và hôn nàng.“Tất cả chỉ muốn có thế! Như thế tôi ra dấu hiệu mà họ đã chờ đợi và họ, thực ra chỉ chờ đợi có điều đó, mấy gã to lớn râu đỏ nhào tới tắt đèn.“Bọn đàn bà, mấy con đĩ, bắt đầu kêu ăng ẳng, làm như sợ hãi lắm. Nhưng liền đó trong bóng tối, họ bắt đầu kêu những tiếng nho nhỏ: ‘Hi! Hi! Hi!’ Họ thích bị cù nhột và cười cợt.“Cái gì đã xảy ra, ông chủ, chỉ có Trời biết. Nhưng tôi tin là ngài cũng không biết nữa vì nếu không ngài đã cho sét quay chín chúng tôi rồi. Ðàn ông đàn bà lẫn lộn, lăn lóc dưới đất. Tôi bắt đầu đi tìm Noussa, nhưng làm sao có thể tìm thấy nàng? Tôi gặp một cô khác và tôi làm công việc với cô ta.“Tờ mờ sáng, tôi thức dậy để ra đi với vợ tôi. Trời còn tối và tôi không thấy rõ. Tôi nắm lấy một cái chân, tôi lôi ra. Không phải chân của Noussa. Tôi nắm lấy một chân khác – không phải! Tôi kéo một chân khác – cũng không phải nữa! Tôi nắm lấy một chân khác, rồi một chân khác nữa, và sau cùng, sau biết bao lộn xộn, tôi tìm được chân của Noussa, tôi kéo ra, tôi gỡ nàng ra khỏi ba tên quỉ sứ to lớn đã đè bẹp nàng, tội nghiệp, và tôi đánh thức nàng dậy: ‘Noussa,’ tôi gọi nàng, ‘Chúng ta đi thôi!’“Ðừng quên chiếc áo lông của anh nhé! Nàng đáp. ‘Ði!’ Và chúng tôi lên đường.”

(CÒN TIẾP)

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.