” Vợ là cơm nguội nhà ta;Lại là phở tái thằng cha láng giềng”!-Thơ(bút tre mới)Bảo Sinh

Thư giản mùa Cô Vy Vũ Hán

Vợ là cơm nguội nhà ta
Lại là phở tái thằng cha láng giềng.

Bảo Sinh(chủ khách sạn có mèo)

Tác giả của câu thơ trứ danh nói trên chính là nhà thơ dân gian Bảo Sinh – một trong những ông “nghiện thơ” lục bát tên tuổi của làng thơ hài Hà thành hôm nay.

Ông Nguyễn Bảo Sinh (với bút danh Huyền Thi) hiện ngụ ở “Khách sạn chó-mèo” (ông Sinh chuyên kinh doanh chó cảnh-mèo cảnh) tại Hà Thành tỉnh, Hai Bà quận, Trương Định phố.
Cho đến thời điểm này, ngoài Bút Tre tiên sinh đã đi vào dĩ vãng thì chỉ còn Bảo Sinh là một trong số hiếm hoi vài nhà thơ dân gian “bẩm sinh” thứ thiệt, còn sống tới hôm nay.

Trong một buổi giao lưu thơ ở trường viết văn Nguyễn Du, đại học Văn hóa Hà Nội, người viết bài này đã “mục sở thị” ông Bảo Sinh “mần thơ” bài nào ra bài nấy. Mọi người dự buổi giao lưu thơ hôm ấy cứ ôm bụng cười phớ lớ, nghiêng ngả.
Phải công nhận là ông Bảo Sinh có duyên đọc thơ hài, khi ông tằng tằng “nổ” liền một mạch đến hai chục bài thơ, mà bài nào cũng khiến người ta phải khoái cái nhĩ- tai-thơ. Thơ ông làm vốn đã tức cười, lại được đọc bởi cái bộ điệu khôi hài đến mức thản nhiên và đầy tự tin đã tạo nên một sức hấp dẫn lạ thường. Tôi cứ nhớ mãi cái dáng hăm hở đến chết cười đi được, lúc ông “vặn người, vẹo mắt” trước cử tọa, khi thủng thẳng đọc cả loạt những bài thơ sau:

Muốn cho trộm chẳng đến nhà
Đề vào trước cửa đây là nhà thơ.

Muốn đuổi khách ra khỏi nhà
Đọc thơ được giải họ ra tức thì.

Rồi :

Làm thơ chẳng dám nổi danh
Sợ trùm khủng bố bắt thành con tin.

Ngu si được hưởng thái bình
Làm thơ con cóc mong mình yên thân.

Đến :

Ái tình nếu uống đủ liều
Loài người sẽ thoát được điều tà dâm.

Ai ai cũng sống khỏa thân
Mặc quần sẽ lại khiêu dâm mọi người.

Này :

Hiện đại mà không thiên nhiên
Loài người sẽ tới chỗ điên chỗ khùng
Thiên nhiên hoang dã tận cùng
Loài người cũng đến chỗ khùng chỗ điên.

Tiếp :

Tôi tu với vợ tại gia
Vợ dài dằng dặc đâu là bến mơ
Khi tình khi ý cùng thơ
Đường trơn gánh thực, gánh hư trĩu đầy
Nằm mơ trên tấm thân gầy
Gánh vàng đi đổ lấp đầy sông mê.

Còn :

Người ghi bia đá để đời
Còn tôi tìm chỗ tôi ngồi để quên
Nhìn trời nước dưới, mây trên
Cúi xem lại thấy nước trên mây trời
Ngồi quên, quên hết mây trời
Hỏi thăm chẳng biết tên tôi là gì.

Nữa :

Thiên tài cùng với thằng điên
Cách nhau chỉ một đường biên mơ hồ.

Khi yêu cái xích dưới chân
Thì xiềng xích ấy, là thần Tự do.

Thêm :

Làm thơ anh chỉ nghiệp dư
Hội thơ chuyên nghiệp họ chưa cho vào

Yêu em anh cũng nghiệp dư
Hội yêu chuyên nghiệp họ chưa cho vào.

Chưa hết :

Làm thơ mà chẳng đi tù
Là nhờ kiếp trước đã tu ngàn đời

Ễnh ương phễnh bụng kêu to
Cũng không ngăn được đàn bò đi qua
Thơ ca văn nghệ nước ta
Phùng mang trợn mắt chỉ là ễnh ương.

Ông Bảo Sinh chơi khá thân với nhà văn Nguyễn Huy Thiệp. Nhận xét về bạn một cách khá rạch ròi về tài năng và nhân cách thơ, ông Thiệp cho biết : “Nguyễn Bảo Sinh, sinh năm 1940, sống trong một gia đình đã định cư nhiều đời ở Hà Nội. Thời trẻ, ông từng đi lính, từng là võ sư Judo. Từ trẻ đến già, Nguyễn Bảo Sinh chỉ ở số 30, ngõ 167 Trương Định (ngõ Bảo Sinh).
Gần như suốt đời không hề chuyển dịch đi đâu, luôn ở cùng gia đình, xung quanh có vợ con, anh em, họ hàng, bè bạn nhưng ông luôn tự nhận mình là một tay sống trong giang hồ (!), một người tu tại gia (!).
Nguyễn Bảo Sinh từng có hỗn danh là “Sinh chó”. Việc này duyên do từ chuyện có thật : Hồi bé, vốn tính ngỗ ngược, thân phụ ông là cụ Nguyễn Hữu Mão (năm nay 95 tuổi, cũng là người rất hay thơ) có lần tức giận bảo rằng:
– Lớn lên thì chó nuôi mày !
Một lời là một vận vào ! Lời nguyền của người cha tự nhiên vận vào số phận đứa con. Từ nhiều năm nay Nguyễn Bảo Sinh vẫn sống bằng nghề nuôi chó mèo cảnh, nuôi gà chọi, cũng có khi làm hậu cần cho các xới chọi gà khắp một vùng nội ngoại thành Hà Nội.
*

Làm thơ, nuôi chó, chọi gà
Ba trò chơi ấy làm ta bơ phờ
Suốt ngày nửa tỉnh, nửa mơ
Trông ai cũng thấy nửa thơ nửa gà !

Nguyễn Bảo Sinh khá điển hình cho một dạng nhà thơ dân gian, vốn tồn tại từ xưa đến nay ở nhiều nơi trên thế giới. Trí tuệ dân gian thông qua hình thức nói vần được truyền khẩu nhiều khi biến thành ca dao, tục ngữ, thành lời các bài hát dân ca. Có thể nhận ra đặc tính chính của lối thơ này, là ở chỗ luôn ngẫm sự đời để từ đó rút ra những kinh nghiệm sinh tồn, những kinh nghiệm sống. Việc ngẫm sự đời ấy dựa trên những quan sát trực tiếp ở những ngành nghề, ở những hoàn cảnh nhiều khi rất lạ lùng, hiếm có.

Nhà thơ dân gian là người trực tiếp ở trong cuộc, trực tiếp lội xuống bùn để bắt những con cá chân lí trong cuộc sống. Yếu tố kinh nghiệm cá nhân không thể chia sẻ cho ai được đã làm nên nhiều sự bất ngờ và độc đáo của lối thơ này. Và bài thơ “Mê-Ngộ” của Bảo Sinh dưới đây là một dẫn chứng sinh động :

Khi mê bùn chỉ là bùn
Ngộ ra mới biết trong bùn có sen
Khi mê tiền chỉ là tiền
Ngộ ra mới biết trong tiền có tâm
Khi mê dâm chỉ là dâm
Ngộ ra mới biết trong dâm có tình
Khi mê tình chỉ là tình
Ngộ ra mới biết trong tình có dâm

Cùng chung một chuyến đò ngang
Kẻ thì sang bến, kẻ đang trở về
Lái đò lái mãi thành mê
Sang về chẳng biết, mình về hay sang ?

Con ta không phải của ta
Tai họa của nó mới là của ta
Của chìm của nổi trong nhà
Của ta rồi sẽ lại là của con.

Ông Bảo Sinh cho biết, việc ông làm thơ, trọng thơ cũng một phần ảnh hưởng từ ông cụ thân sinh. Ông kể rằng ông cụ thân sinh của ông, ngày trước là một người trọng thơ có một không hai ở Việt Nam này. Có lẽ ông cụ là người đầu tiên trả tiền nhuận tai, tức là tiền trả cho những người nghe thơ của mình. Thời điểm năm 2000 mà ông cụ đã bỏ ra số tiền tới cả trăm triệu đồng để trả tiền nhuận tai đủ biết ông là người trọng thơ đến mức nào !
Khi sắp mất, cụ cho gọi tất cả các con lại hỏi :
“Thơ của cha thế nào ?”
Không ai trả lời, vì có ai đọc thơ của cụ đâu. Chỉ có Bảo Sinh là người lên tiếng :
“Thơ của cha hay lắm !”
Ông cụ nói “Thằng này có hiếu” rồi đi.
Bảo Sinh cũng là người được hưởng toàn bộ gia tài của ông cụ thân sinh để lại, đó là những bài thơ của ông cụ – một gia tài vô giá không được ghi vào bản di chúc.

Nhại dòng thơ dân dã của Nguyễn Bính, khi gặp thi hữu, ông Bảo Sinh thường ngâm nga :

Hôm xưa lên tỉnh về làng
Áo cài khuy bấm em làm khổ tôi
Bây giờ quần trễ rốn lồi
Khổ tôi, khổ cả bố tôi đang thiền.

Có lúc ông hứng lên :

Sông Cầu nước chảy lơ thơ
Có đôi trai gái ngồi hơ quần đùi
Có chàng thi sĩ dở hơi
Sông Cầu không ngắm, ngắm đùi cô em.

Rồi ông khoái khẩu :

Yêu nhau đến đứt cả khuy
Đội mũ mặc áo giầy đi trên giường
Anh hùng đo bởi huân chương
Đắm say đo bởi trên giường khuy rơi.

Và có nhiều lúc thơ ông chua chát :

Không gì vượt được thiên nhiên
Cách nhau lớp kính hôn tiên chẳng màng
Ly thân mà vẫn đồng sàng
Âm dương cách biệt một màng cao su.

Nghe mấy đoạn thơ trên của Bảo Sinh, tôi cứ ngờ ngợ như đã được nghe thấy ở đâu đó rồi. Tôi chợt nghĩ, phải chăng thơ dân gian rồi thơ Bút Tre và Hậu Bút Tre … là thứ thơ của mọi người, mỗi người góp vào một câu, mỗi ngày nhặt được một câu … thế là góp thành Bảo Sinh. Nhưng nếu không có Bảo Sinh thì việc “truyền khẩu” một cách có hệ thống cho dòng thơ này có nguy cơ bị mai một, bị thất truyền … Bởi thế ông mới trở thành một nhà thơ dân gian trứ danh.

Khắc Thái

(Theo báo Đời sống và Pháp luật ngày 29- 01- 2014).

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.