Sống trong sợ hải-Trần Lê

Lê Nguyên Vỹ‘s phê tê bốc

Sống trong sợ hãi ( *)

Facebook nhắc lại chuyện cũ, chuyện một người nông dân sống không sợ hãi, sẵn sàng và hàng ngày đối mặt với cái chết chỉ để lấn từng mét đất canh tác mưu sinh.

Tình cờ lục đống hình cũ để “thanh lý” cuối năm, bắt gặp tấm hình ông Ngô Đức Nhựt. Có ai tin người đàn ông đứng cạnh túp lều này là nguyên mẫu trong bộ phim “Sống trong sợ hãi” từng đoạt 5 giải Cánh diều vàng, giải Tài năng trẻ Châu Á tại Thượng Hải nhưng ông chưa bao giờ được coi phim này mà chỉ biết đạo diễn là một ông đầy râu, nói giọng Bắc.

Ông Nhựt “nổi tiếng” nhờ sau 1975 cùng vợ con dọn đến ở sát một căn cứ của Mỹ ở Vĩnh Hảo rồi gỡ mìn lấy đất sản xuất. Suốt 20 năm , ông đều đặn làm cho các cán bộ xã sợ xanh mặt vì mỗi tuần lại gánh lên xã đầy nhóc một gánh mìn để nộp. Năm1985 ông Nhựt được mấy cán bộ tuyên huấn mời về thao tác cho anh em học hỏi . Tin lời, người nông dân hổng sợ chết của chúng ta bước theo và bị …bắt nhốt luôn . Cán bộ huyện nói là họ nghi cha này gỡ mìn lấy thuốc nổ đem bán!

50 ngày kêu lên kêu xuống điều tra nhưng chẳng có tí bằng chứng nào. Thời gian này căn nhà tranh bao năm gầy dựng bỗng bị cháy sạch trơn . Hàng xóm kéo đến rần rần mà chả ai dám nháy vô chữa vì sợ …mìn nổ nhưng rút cuộc nhà cháy chỉ còn trơ cái nền mà chẳng có tiếng nổ nào . Coi vậy mà hên, của đi thay người vì cái vụ cháy nhà được xem như bằng chứng “thuận lợi” của ông Nhựt nên ông được thả . Sau vụ này, ông Nhựt lại mò ra bãi mìn để tiếp tục gỡ lén vào ban đêm vì sợ gỡ ban ngày bị bắt lần nữa . Và trong một lần như thế , ông Nhựt đã mãi mãi gởi lại con mắt trái của mình tặng cho bãi mìn . Ông Nhựt còn dạy cho công binh của bộ đội cách giải mã bom mìn Mỹ rất hay, nhờ thế cả chục ha đất gần đó được dọn sạch mà không ai bị thương. Khi tôi viết về ông Nhật, một đạo diễn đọc được và ông trở thành nhân vật của ít nhất hai bộ phim đình đám hồi đó.

Khi đoàn phim về đi thực tế, ông đã chỉ cách quay, diễn gỡ mìn ra sao nhưng đến khi phim công chiếu, đoạt giải thì đạo diễn một đi ko trở lại, thậm chí ko cho tiền ông Nhựt hút thuốc. Khu đất gần 4.000m2 của ông sau đó bị thu hồi và bồi thường với giá rẻ mạt để làm trường học còn ông dọn về sống trong một túp lều. Sau bộ phim “bom tấn” mà ông là nguyên mẫu không bao lâu thì ông Nhựt qua đời do lao phổi và tôi cùng lam hồng nguyễn, mãi mãi mắc nợ ông vì lời hứa sẽ huy động làm căn nhà tình thương cho ông nhưng không kịp nữa…Xin được thắp nén nhang cuối năm cho ông, một người Việt xứng đáng được vinh danh khi tay không gỡ 10.000 quả mìn, không , chính xác là hơn 20.000 quả mìn các loại!

Fb Phuong Nam

Nguồn: NCCTV
Link :https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=799268013872235&id=539512399847799

(*) : Tựa do người đăng bài đặt.
____

Đọc thêm về bộ phim .

( THD chọn đọc & giới thiệu trên trang nhà FB)

HAI GIỜ VỚI “SỐNG TRONG SỢ HÃI” TẠI BUDAPEST

Thứ sáu – 20/04/2007 00:57

(NCTG) Tối 19-4-2007, tại rạp Uránia, một trong vài rạp lâu đời và truyền thống nhất của Điện ảnh Hungary, nơi tọa lạc Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hung, bộ phim “Sống trong sợ hãi” của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên (chủ nhiệm: Đặng Tất Bình) đã được công chiếu trong khuôn khổ Liên hoan phim (LHP) Quốc tế Titanic lần thứ 14.

Sau bộ phim, khán giả đã có dịp giao lưu và trao đổi với đạo diễn và chủ nhiệm bộ phim.

“Sống trong sợ hãi” là một trong số những bộ phim thành công nhất của điện ảnh Việt Nam trong những năm gần đây. Năm 2005, bộ phim đã giành 5 giải Cánh Diều Vàng trong cuộc bình chọn do Hội Điện ảnh Việt Nam tổ chức.

Cuối tháng 6-2006, phim được giải Phim hay nhất (“Best film”) trong cuộc thi “Giải thưởng tài năng mới châu Á” (The Asian new talent prize) tại LHP Quốc tế Thượng Hải lần thứ 9: vượt 83 bộ phim tham gia, “Sống trong sợ hãi” đã được Ban giám khảo đánh giá rất cao:

“Bộ phim khắc họa một cách sinh động những vết thương để lại sau cuộc chiến Việt Nam đi vào cuộc sống thường nhật của người dân, một cuộc sống đầy những áp lực nặng nề và băn khoăn lo lắng. Chủ đề độc đáo này có được một sức lay động tối đa, thông qua ngôn ngữ điện ảnh đầy sức mạnh của đạo diễn”.

Cuối tháng Ba, đầu tháng Tư năm nay, phim cũng đã được trình chiếu tại các trường đại học danh tiếng của Mỹ như Harvard, Columbia, Yale, Corneille, Brown, Pennsilvania, Berkeley, Ivrine…, và sẽ tiếp tục có mặt tại Đại hội Điện ảnh Việt Nam Quốc tế (VIFF), một liên hoan gần với cộng đồng Hollywood tại Mỹ và thu hút đại diện một số hãng phim lớn của “vương quốc điện ảnh” này.

Tại LHP Quốc tế Titanic lần này, bộ phim được người điều hợp chương trình, ông Vízer Balázs, trong một trao đổi riêng, đánh giá là một trong vài bộ phim mà ông thích nhất của Liên hoan.

“Sống trong sợ hãi” cũng được điện ảnh Hungary đánh giá “là một tác phẩm có thể liệt vào hàng những bộ phim kinh điển về chiến tranh của Việt Nam”, “đồng thời, là rất mới trong hoàn cảnh của Việt Nam khi phim đề cập tới câu chuyện của người đàn ông hai vợ, từng đúng về phe “xấu” trong chiên tranh và sau đó, liên tục phải giữ thăng bằng giữa cuộc sống và cái chết”.

*

Là bộ phim nhựa đầu tiên được thu tiếng trực tiếp của Hãng phim truyện I và được sự hậu thuẫn của hãng NHK (Nhật Bản), “Sống trong sợ hãi” thuật lại câu chuyện động lòng của Tải, một cựu quân nhân Việt Nam Cộng hòa. Sau ngày đất nước thống nhất, Tải phải đi cải tạo, rồi về quê vất vưởng tìm kế sinh nhai cho hai gia đình nheo nhóc của người vợ cả và lẽ.

Đặt trong bối cảnh rất khó khăn sau biến cố 1975 tại tỉnh Ninh Thuận (miền Trung Việt Nam), khi nhiều người lính của chế độ cũ lâm vào cảnh bần cùng vì nghèo đói và cái nhìn ít thiện cảm của chế độ mới, “Sống trong sợ hãi” mô tả rất thật và rất cảm động nỗ lực để sống, để sinh tồn của nhân vật Tải.

Trên mảnh đất đầy rẫy bom mìn do chiến tranh để lại, không biết làm gì khác, Tải theo học một cựu du kích cách tháo gỡ bom mìn, cắt dây thép gai bán phế liệu như rất nhiều người dân trong vùng.

Công việc ấy của anh, diễn ra trong nỗi lo âu, sợ hãi thường trực của cái chết có thể xảy ra bất cứ lúc nào, kèm theo, sự sợ hãi trước chính quyền mới, vốn coi anh là phần tử bất hảo và việc dỡ bom mìn để buôn bán cũng bị cấm.

Những mặc cảm, những nỗi âu lo căng thẳng ấy – cùng với khao khát được sống – của nhân vật chính, đã được anh giải tỏa bằng quan hệ tính dục với hai người vợ, được đạo diễn đặc tả như một sinh hoạt đời thường, một nhu cầu quan trọng và không thể thiếu được của cuộc sống.

Bộ phim kết “có hậu”. Sau bao nhọc nhằn và nỗ lực, những cố gắng của Tải đã được bù đắp bởi sự thừa nhận ít nhiều của chính quyền mới, bởi những thửa rau xanh ngát ngay trên mảnh đất cách đó ít lâu tử thần còn ngự trị…

*

“Sống trong sợ hãi” là một bộ phim hay và đặc biệt ở nhiều điểm.

Thứ nhất, mặc dù trưởng thành trong thời hậu chiến, nhưng đạo diễn Bùi Thạc Chuyên đã có một tác phẩm khá đáng tin cậy về các tình tiết. Cốt truyện cũng như nhân vật chính trong phim, theo lời đạo diễn, là có thực và đã được Bùi Thạc Chuyên đề cập trong bộ phim tài liệu “Tay đào đất” trước đó ít năm.

Chính thời gian có mặt tại “thực địa” và tiếp xúc với những “người thực, việc thực” như thế, đã khiến Bùi Thạc Chuyên có được cái nhìn sâu sắc và xác tín về những sự kiện, những con người mà anh đề cập trong phim. “Sống trong sợ hãi”, như thế, xuất sắc về kịch bản, lời thoại và cách dàn dựng.

Thứ nhì, có lẽ đây là bộ phim hiếm có của điện ảnh Việt Nam, khi nhân vật chính là một người lính của “phía bên kia”, được mô tả tương đối “trung tính”, không bị những ảnh hưởng của ý thức hệ.

Người lính ấy, đã được khắc họa trong hoàn cảnh, trong cái nền khắc nghiệt của thời cuộc, của một đất nước hiếm khi được bình yên, được thống nhất trong vòng mấy trăm năm trước biến cố 1975.

“Sống trong sợ hãi” mô tả Tải, nhân vật chính, với đầy đủ mọi tình cảm yêu ghét, những ưu và nhược điểm, với sự can trường và bản năng sợ hãi, với những tấn bi kịch riêng tư… như bất cứ một người bình thường nào, và hình ảnh đó chúng ta ít được thấy trong các tác phẩm điện ảnh trước đây, có đề cập tới người lính Cộng hòa xưa.

Phim cũng xuất sắc với dàn diễn viên miền Nam, diễn xuất chân thực, tự nhiên, không “lên gân” như điều thường thấy ở phim Việt Nam. Những cảnh “nóng” trong phim được dàn dựng hợp lý, đẹp và “đúng chỗ”, làm toát lên được khát vọng sống, duy trì nòi giống của con người trong hoàn cảnh hiểm nghèo.

Bộ phim nhựa đầu tay của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên, như thế, cho chúng ta có quyền kỳ vọng về tài năng của tác giả, cũng như về những điểm son tiếp tới trong sự nghiệp điện ảnh của anh.

Sau gần 2 tiếng, khán giả tại rạp Uránia có thể có những cảm tưởng khác nhau về phim, song không ai có thể phủ nhận rằng đó là một tác phẩm lớn của điện ảnh Việt Nam, đến nay vẫn chưa được biết đến nhiều trên trường quốc tế.

Cũng như, thông điệp của bộ phim, làm sao để con người khỏi phải sống trong nỗi lo âu thường trực về cái chết và sự sinh tồn, để đừng bao giờ có sự chia cắt đất nước và chia rẽ dân tộc, để Việt Nam có sự hòa giải thực sự… – đó là những điều mà bất cứ ai cũng có thể chấp nhận và tâm đắc, sau khi xem “Sống trong sợ hãi”.

(*) Phim sẽ còn được trình chiếu tại rạp Vörösmarty (21 giờ, ngày 21-4), cũng như tại Trung Tâm Thăng Long (cho cộng đồng Việt Nam, vào hồi 19 giờ ngày 21-4-2007).

___

“Sống trong sợ hãi” (Living in fear)
– Đạo diễn: Bùi Thạc Chuyên
– Diễn viên: Trần Hữu Phúc, Hạnh Thúy, Mai Ngọc Phượng, Mai Văn Thịnh, Mỹ Uyên, Nam Yên
– Kịch bản: Bùi Thạc Chuyên, Nguyễn Thị Minh Ngọc
– Hãng sản xuất: Hãng phim Truyện 1
– Độ dài: 110 phút
– Tiếng: Việt, phụ đề Anh ngữ
Giải thưởng:
* Cánh Diều Vàng 2005 – Phim truyện nhựa xuất sắc nhất (của báo chí phê bình điện ảnh); Nam diễn viên chính xuất sắc nhất (Trần Hữu Phúc); Đạo diễn phim truyện nhựa xuất sắc nhất (Bùi Thạc Chuyên); Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất (Mai Văn Thịnh); Biên kịch phim truyện nhựa xuất sắc nhất (Bùi Thạc Chuyên, Nguyễn Thị Minh Ngọc).
* “Giải thưởng tài năng mới châu Á” (“The Asian new talent prize”) tại LHP Quốc tế Thượng Hải lần thứ 9 (2006).

Trần Lê

Nguồn: Nhịp cầu thế giới online

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.