Tiếp về “huyền thoại văn hoá(sĩ phu )Bắc Hà( có ný nuận):”Có trí thì mới trá”-Chu Mộng Long

CÓ TRÍ THÌ MỚI TRÁ?

Chu Mộng Long

Ngài Phao Lồ Nguyễn Hoàng Đức, gốc Bắc chính hiệu, có bài viết tiếp lời tôi về vấn đề văn hóa Bắc/Nam. Rất cảm ơn ngài khi trong bài viết, ngài không tỏ ra sừng sộ, cự cãi, xuyên tạc, chụp mũ như bọn trí thức vô lại mà trao đổi ôn hòa đầy tinh thần xây dựng cho sự hòa hợp Bắc/Nam.

Trong một thái độ tỉnh táo, đầy lý trí thần thánh, ngài không tự ái rởm về thói xấu cổ lỗ, hủ Nho của “sĩ phu Bắc Hà”, kể cả hàng loạt những thói hư tật xấu của dân thường mà tôi đã chỉ ra để chứng minh điều mà giới tinh hoa xứ Bắc vẫn thường tự tôn là “văn hóa cao” một cách nguy hiểm. Ngài công bằng khi nói về ưu điểm, nhược điểm của cả hai miền theo lẽ càn khôn:

1- Người Bắc: Người Hoa nói “có trí thì trá”, nói chung những mưu mẹo nham hiểm, khôn ăn người ở người miền Bắc nhiều hơn. Nhưng vì khí hậu khắc nghiệt nên dân Bắc sống nguyên tắc và qui củ hơn, bởi nếu không sẽ bị trừng phạt liền. Vì có trí tuệ và sống nguyên tắc nên người Bắc truyền thống và cũng cổ hủ hơn.

2- Người Nam sống cởi mở chân thật hơn, nhiều cuộc cách mạng được khởi phát từ miền Nam (nói chung) như cuộc cải cách chữ quốc ngữ lại bắt đầu từ tờ báo phương Nam – Sài Gòn Gia Định… Nhưng ỷ vào khí hậu mát mẻ, người Nam lười nhác, sống tùy tiện, nông nổi, bồng bột hơn.

Ngài đi đến nhận xét chung về người Việt:

“Vô sỉ bất thành nhân”, người Việt chậm tiến vì cứ ai nói đụng đến mình thì giãy nảy phản ứng ngay, đó cũng là căn tính của nông dân và xã hội nông nghiệp. Chính vì thiếu tự sỉ mà Việt Nam hiện nay mới đội sổ thế giới, ăn cắp không chỉ nhiều nhất mà gấp bội thế giới, nước đôi trí trá, gian manh vụ lợi, lúc nào cũng thường trực “khôn ăn người”…

(Hết trích)

Rất cảm ơn ngài Phao Lồ. Tôi, tổ tiên hiển nhiên gốc Bắc, vào Nam từ thời chúa Nguyễn, tức đã là người Nam, không tự ái rởm, xin nghe lời chỉ giáo của ngài. Ngài sinh ra trên đất Hà Nội, trung tâm văn hóa của đất nước, lại tự xưng là Triết gia số một, nhà thơ hàng đầu của Á châu, lẽ nào tôi không học được điều gì?

Chỉ xin trao đổi lại một số điều thắc mắc, mong ngài dạy bảo.

1) Theo càn khôn luận của ngài, ngài nhấn đi nhấn lại phong thủy đất Bắc núi cao sông sâu và suy luận, người Bắc có trí và nhờ “có trí mới trá”. Tưởng ngài đưa ra để chê nhưng thực chất cuối bài ngài lại tự hào và dễ hình dung ngài vỗ đùi khen: Tài đến thế là cùng, tiên sư anh trí trá! Theo ngài, nhờ có trí trá mà người Bắc mới có nhân tài, có nghĩa khí hơn, thậm chí “nho nhã” hơn người Nam. Trong sự đối lập nhị phân của tư duy siêu hình học, ngài cho rằng đất phương Nam sơn cùng thủy tận, nên người Nam “lười nhác, sống tùy tiện, nông nổi, bồng bột”, tức không thể có nhân tài, thiểu trí và thô lỗ hơn so với người Bắc? Điều này tưởng mới mẻ, nhưng thực chất đã là một định kiến có từ thời Trịnh/Nguyễn phân tranh và đẩy lên cao trào thời Tây Sơn khởi nghĩa. Và điều ngài nói, dù không bộc trực như cụ Mạnh, nhưng không khác cái tư tưởng Bắc văn hóa cao/ Nam văn hóa thấp?

Khoan nói “có trí mới trá”, việc đem một mảnh đất chỉ có 400 năm lịch sử so với mảnh đất có bốn ngàn năm văn hiến để so sánh nhân tài thì khác nào đem so sánh Mỹ với Anh? Ngài có tin, nếu không có cuộc Nam tiến sau năm 1975, đất phương Nam bây giờ đã là hòn ngọc Viễn Đông thực sự không hay cũng giống như cái ao làng cổ hũ ngoài Bắc?

Tôi không cần chứng minh điều tôi đã viết. Ngài cứ đi đường, hỏi đường, hỏi nhà và vào chỗ mua bán của người Bắc và người Nam, xem ai lịch sự, niềm nở hơn, ai thô lỗ hơn? Ngôn ngữ là sản phẩm văn hóa địa phương, dân tộc nào cũng có phương ngữ, khác với nói ngọng. Chỉ trích người Nam nói ngọng, vậy người Bắc không “lói ngọng” mà chỉ có chuẩn trở lên như ngài ngợi ca?

Ngài Phao Lồ phán: Đất phương Nam sơn cùng thủy tận nên không thể có nhân tài, vậy các nước phương Nam như Thái Lan, Singapore, Malaysia… thì sao? Thước đo nào để gọi là “nhân tài”? Ba hoa chuyện văn chương chăng? Do “có trí thì trá” mới thành nhân tài hay sao?

2) Tôi không tin người Nam không có trí và cũng không tin “có trí thì phải trá”. Ngài khoe người Bắc giàu nghĩa khí (lẽ ra theo đối lập nhị phân của tư duy siêu hình học, ngài phải nói người Nam “hèn nhát” chứ không cần né tránh, quanh co?), vậy trong lịch sử Trịnh/ Nguyễn phân tranh, phong trào Tây Sơn và cả hai cuộc kháng chiến từ chống Pháp đến chống Mỹ, những anh hùng hào kiệt miền Nam có vô số, ngài vứt bỏ đi đâu? Hay là ngài xem họ là những anh hùng thiểu năng trí tuệ bị người Bắc xỏ mũi?

Tôi không tin trí trá thì có nghĩa khí, vì trí trá thì ắt hẳn cúi luồn. Trí gắn với dũng thì mới có nghĩa khí, ngài Phao Lồ ạ.

Theo tôi, do có trí mà không trá, tức không chấp nhận gian xảo, cho nên trong các cuộc chiến tranh quá khứ lẫn cạnh tranh sinh tồn hiện tại, người Nam luôn hào hiệp, cởi mở, nhường nhịn người Bắc, xem người Bắc như anh em một nhà, thậm chí là cội nguồn của mình (đến mức mang theo cả Tổ Hùng Vương để thờ và các tượng đài đều hướng về nguồn cội đất Bắc) nên người Nam luôn sẵn sàng chịu thiệt thòi. Ba tôi chấp nhận sống nghèo hèn ở quê để nhường cho chú tôi tập kết từ Bắc về cả một căn nhà mặt tiền ở phố. Ngay trong cơ quan của tôi, tôi thừa trí để biết cái trá của đồng nghiệp đất Bắc, nhưng sẵn sàng nhường nhịn (trừ phi bị áp bức quá đáng mới ra tay), chứ không phải ngu ngơ như các bạn nghĩ.

Thưa ngài Phao Lồ, người Bắc tự hào có “trí mới trá” thì chỉ làm dân Nam ghét chứ không xem đó là “văn hóa cao”. Danh nhân Nguyễn Trãi của tổ tiên chúng ta từng viết: “Ngoài chưng mọi chốn đều thông hết/ Bui một lòng người cực hiểm thay” là nói cái bụng dạ của kẻ “trí thì trá”. Nguyễn Trãi trí nhưng không trá nên mới bị bọn trí trá ám hại và mắc họa tru di. Còn nhà thơ bình dân đất phương Nam Nguyễn Đình Chiểu nói thẳng “Ghét cay ghét đắng ghét vào tận tâm!” Chính các bạn lạm dụng trí thành trá của kẻ gian thần thời phong kiến mà Nam/Bắc khó hòa hợp được, vì điều các bạn tự hào lại là điều dân Nam khinh bỉ, ngài Phao Lồ ạ. Trí thì phải trá cũng là một trong những nguyên nhân làm cho đất nước không thể phát triển lành mạnh được; quan chức thì tham lam độc ác nhưng bịp bợm; đại gia thì làm ăn mafia, giới trí thức thì luồn cúi nhưng lại đố kỵ hạ bệ lẫn nhau, ai cũng xưng bá chủ, tự cho mình đệ nhất thiên hạ, dù chỉ là thứ đệ nhất triết học hay thi ca; ngoài thường dân thì lừa gạt, buôn gian bán lận, ngày nào cũng xảy ra thôn tính, cướp đoạt, chà đạp lên nhau, dẫn đến người trung nghĩa chết oan, người nghèo rơi vào cùng kiệt.

Trí trá có mang lại thành công, nhưng chỉ mang lại lợi ích cá nhân bằng trò hút xương máu đồng loại. Trí không trá thì ngược lại. Chúa Kito của ngài không nói như tôi nhưng lời của Chúa chắc chắn cũng mang nghĩa ấy, bởi Satan là một biểu tượng vĩ đại của sự trí trá.

Tôi không tin người Bắc ai cũng trí trá, trừ những kẻ trí trá đang lên ngôi “văn hóa cao”. Tôi kết bạn rất nhiều bạn ngoài Bắc, họ thật sự có trí mà không trá, nên tôi rất quý mến và thậm chí coi như bậc thầy của mình. Còn nói thẳng câu này cho các bạn ngoài Bắc rõ: “Trí thì phải trá” chỉ có thể là hạng trí thức gian xảo, lưu manh. Do được xếp vào văn hóa cao mà loại này đang làm khốn đốn dân tộc cả hai miền…

Chú thêm: Tôi lờ đi triết lý cái la bàn cho ngài Phao Lồ. Ngài luận cái la bàn “dù kim có xoay tít, ngay đó nó định vị chỉ vào hướng Bắc. Những con sông đều chảy từ Bắc xuống Nam, và những con kiến rồi muôn loài đều di cư theo hướng đó. Những nhà tu thiền hay luyện khí công khi ngồi luyện thì mặt phải hướng về phía Bắc để nhận khí trời đất…”. Trí của ngài Phao Lồ rõ ràng trá sang cái la bàn hàm ý muốn nói Bắc luôn là trung tâm, là khuôn mẫu trí tuệ cần hướng đến, dù là trí trá. Nếu tôi hỏi ngài, sông ở Bắc Bộ chảy từ hướng nào? Và ngài đang ngồi ở phương Bắc (so với tôi đang ở phương Nam), vậy thì mặt ngài hướng về đâu? Theo triết lý cái la bàn thì ngài phải hướng về Bắc Kinh và chấp nhận mình man di so với khuôn mẫu của Thiên triều Bắc Kinh? Bây giờ thì tôi thật sự nghi ngờ kiến thức Tây học và tư cách con chiên Thiên Chúa giáo của ngài Phao lồ. Không chừng Thiên Chúa giáo cũng sẽ bị Bắc hóa, Nho hóa, Hán hóa từ trí tuệ của ngài Phao Lồ?

Chu Mộng Long

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.