“Sự kiêu ngạo Cộng Sản “*(!?):Nếu ta mở tư duy,nhân loại sẽ đến ta mà học,tôi chắc thế(??!!)-Nguyễn Thị Lan Hương

Nếu ta mở tư duy, nhân loại sẽ đến ta mà học, tôi chắc chắn thế

 09/07/2019 06:17 

Nguyễn Thị Lan Hương

– Trong lúc giáo dục đại học đang đi tìm con đường “chất lượng quốc tế”, cá nhân tôi mong họ hãy cho phép “mở” về tư duy, quan điểm, thể hiện và sáng tạo cá nhân

TIN LIÊN QUAN

Nhân dịp tổng kết lịch sử ngoại giao Việt – Mỹ sau Chiến Tranh Việt Nam [1], tôi tự nhắc lại câu hỏi mà chính tôi đặt ra và chưa tìm ra câu trả lời là “giáo dục và giáo dục quốc tế” (chuyên ngành nghiên cứu chuyên sâu của tôi hơn 5 năm qua), sẽ đóng vai trò như thế nào để kiến thiết một xã hội và thế giới “biết sống chung hòa bình” với nhau? 

Có nghĩa là, chúng ta sẽ đối xử những “kẻ thù” một thời ra sao, dẫu cho những vết thương họ gây ra vẫn có thể còn nguyên nỗi đau trên từng cá nhân, từng tấc đất?  

Bởi, khi UN-UNESCO và thế giới đang kêu gọi về một thế kỷ hướng tới hòa bình – thịnh vượng chung, hướng đến con người làm trung tâm và xóa bỏ đói nghèo, bất bình đẳng và giáo dục chất lượng cho tất cả, chúng ta nên tư duy như thế nào về quá khứ, để đạt đến “chất lượng quốc tế” mà tất cả đều được tôn trọng – thành ý – chia sẻ mang ý nghĩa giá trị thực sự cho tất cả? 

Bài viết này, tôi muốn tiếp cận nó dưới góc độ giáo dục lịch sử trong chiến tranh Việt Nam như một ví dụ để tất cả chúng ta cùng suy ngẫm, bởi nói tới lịch sử, nói tới quan hệ quốc tế và bang giao, không dễ để chỉ có một vài góc tiếp cận, dù tất cả chúng ta, dân tộc và người Việt nam đều chỉ mong được sống hòa bình và thịnh vượng cùng với tất cả các dân tộc khác.  

Câu hỏi nằm ở chúng ta sẽ dạy dỗ thế hệ trẻ hành xử như thế nào? 

Tháng 5/2014, khi bước chân lần đầu đến hiệu sách giảm giá ở Corpus, Half Price, cuốn sách lịch sử về chiến tranh Việt Nam với tên gọi Chiến Thắng bằng Mọi Giá – Vị Tướng Huyền Thoại Võ Nguyên Giáp [2] được đặt trịnh trọng trên quầy “Best Seller” và cuốn này không giảm giá.

Cuốn Chiến Thắng bằng Mọi Giá – Vị Tướng Huyền Thoại Võ Nguyên Giáp (Ảnh: tác giả cung cấp).

Tôi, vì tự hào là người Việt, là bạn bè của nhiều gia đình tướng lĩnh quân đội Việt Nam (những thế hệ cháu của các gia đình bác này học cùng suốt các năm học cấp phổ thông), đành bỏ tiền mua để đọc và giữ kỷ niệm. Bởi chả lẽ, họ trân trọng những con người Việt Nam mình như vậy, mình lại không mua để đọc?  

Cuốn sách này đi theo tôi suốt 3 năm hơn ở thời đại học A&M Corpus Christi, dù khi tôi đọc, có rất nhiều điểm tôi không đồng ý lắm với tác giả, bởi tôi đã đọc về Võ Nguyên Giáp nhiều khi ở Việt Nam tổng kết lịch sử ngoại giao Việt – Mỹ sau Chiến Tranh Việt Nam.  

Nhưng không sao, bởi đó là cách tiếp cận lịch sử và quan điểm về sự việc, con người, của mỗi cá nhân. 

Nếu chúng ta tra cứu tên sách viết về Đại tướng Võ Nguyên Giáp, chúng ta ngạc nhiên với số lượng sách được viết và xuất bản bởi các quốc gia nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia đã từng là “địch thủ” với tướng Giáp thời trước.  

Hầu hết, họ đều khâm phục con người và nhân cách của ông, dù có nhận xét gì đi nữa, ví dụ, với tên gọi “Bằng mọi giá” để nói đến tính sẵn sàng hy sinh số lượng sinh mạng của rất nhiều thế hệ Việt Nam, nhưng ở một khía cạnh rất khác, Việt Nam không có con đường nào khác và thật ra, hầu hết các tướng lĩnh quân đội nước ngoài phải thừa nhận sự thông minh và bản lĩnh về cách chiến đấu của Việt Nam với những lực lượng quân đội và chính quyền hơn hẳn họ về tất cả mọi mặt.

Cá nhân tôi không thích tên gọi “Bằng mọi giá”, bởi nó làm giảm đi nhận định bên trong mà tác giả viết về bản lĩnh và mưu lược của một con người, đã từng là thầy giáo và chưa bao giờ học để làm quân sự hay chính trị.

Tương tự như vậy, về một cá nhân xuất chúng của Việt Nam, Phạm Xuân Ẩn. 

Điều kỳ lạ là Việt Nam rất ít viết về bác này.

Hầu hết là “địch” viết về “ta” và dựa trên những mối quan hệ cá nhân sau chiến tranh 1975, giữa những quan hệ công việc và bạn bè cá nhân.

Khi nhìn đến những hiện tượng trên và nghĩ về chất lượng quốc tế cho giáo dục Việt Nam, có hai câu hỏi cần đặt ra:


Khi đại học công và cấu trúc đại học là “phản” dân chủ

(1)  Chúng ta, Việt Nam, muốn có “chất lượng quốc tế” nào, khi chúng ta mở rất lớn về kinh tế và hội nhập vào quốc tế [3], nhưng tư tưởng, phương thức tự do tiếp cận với nhiều luồng thông tin khác nhau về quan điểm chính trị ở Việt Nam, chúng ta còn “ngần ngại” [4].  

Điều mà ở kinh tế Mỹ dạy về học thuyết tư bản của Karl Max như một trong những gì sinh viên cần học cùng với vô số các học thuyết khác, thì với chúng ta, khi nào trong lịch sử và chính trị, chúng ta có thể giảng dạy với những thông tin đa chiều, đa nguồn và coi đó là một phương thức giáo dục tư duy “phản biện” (critical thinking) với phương thức, học thế nào không chỉ dừng ở đó, mà phải hướng đến học để nghĩ thế nào? 

(2) Với độ kết nối toàn cầu về giáo dục, đặc biệt là trong giáo dục đại học theo chủ trương UN-GUNi, mà Việt Nam là thành viên tích cực, cùng với UNESCO để hướng đến xã hội học tập, tôi không rõ, chúng ta sẽ tư duy về “chất lượng quốc tế” là gì, khi những vấn đề cơ bản trong phương pháp giáo dục của Việt Nam khác với Mỹ và thế giới phát triển, về cách nhìn nhận và đánh giá vấn đề [5], dù cho chúng ta kết nối internet toàn cầu?  

Khi nào giáo viên và giáo sư giảng dạy ở đại học của Việt Nam có thể thẳng thắn nói rõ: “Này, vấn đề này cần có nghiên cứu thêm ở nhiều phía, nhiều góc độ đấy nhé”, hay như trong kinh tế là môn học có vẻ chúng ta đi theo với quốc tế sâu sát nhất, liệu có ai dạy kinh tế quốc tế ở Việt Nam có thể nói rõ với học sinh rằng “Hầu hết các phương pháp đo lường kinh tế và toàn cầu hóa hiện tại là do Phương Tây, do Mỹ thiết lập và phải nói là nó phục vụ cho những lợi ích của họ [6].  

Bây giờ là thời kỳ chúng ta phải nghĩ lại, bởi có nhiều học thuyết và phương pháp đo lường kinh tế và phát triển bền vững đã không còn phù hợp nữa rồi.”.  

Hay chúng ta đang chỉ dừng ở chỗ, thấy người ta đi xếp hạng, mình cũng xếp hạng [7]; thấy người ta lao vào làm nghiên cứu, nhưng năng lực nghiên cứu của mình thì thấp, ngoại ngữ kém, nguồn dữ liệu tiếp cận thì chỗ thừa chỗ quá thiếu, và nghiên cứu những vấn đề không có hiệu quả hay chả hữu ích gì cho Việt Nam, dẫn đến quá nhiều về số lượng giáo sư tiến sỹ (nhất Châu Á) [8], nhưng chất lượng giảng dạy và nghiên cứu thì không rõ, xếp hạng 1000 của hai đại học quốc gia [9] có là sự ưu ái quá cho Việt Nam hay không? 

Muốn nói đến chất lượng quốc tế trong giáo dục, điều đầu tiên và tiên quyết ở mọi cá nhân tham gia vào giáo dục, đó là sự tư do tư duy và phát biểu hay trình bày. Ấy nhưng làm sao chúng ta làm thế được? 

Nước Mỹ chả có gì quá đẹp hay quá tệ. Bởi, với Thomas Jeffeson, người viết lên Tuyên Ngôn Độc Lập Mỹ (1776), người nhắc đến mọi con người sinh ra đều có quyền bình đẳng, quyền được tự do, quyền được mưu cầu hạnh phúc, thì hay thay, lại có Hofstadter, với nghiên cứu của mình, chỉ rõ việc, Jeffeson vấn tiếp tục chính sách sử dụng nô lệ của mình sau thời kỳ viết Tuyên Ngôn Độc lập và có những chính sách “chống lại chủ nghĩa tri thức” [10].


Khi đại học công và cấu trúc đại học là “phản” dân chủ (2)

Tương tự như vậy, với một người nổi tiếng của Boston, Horace Mann, cha đẻ của vấn nạn “thi chuẩn hóa” của nước Mỹ từ những năm 1845 [11] và kéo dài cho đến giờ này.

Nó cũng tương tự như, có ai đó ca ngợi về “Tinh thần Mỹ” [12] thì có vô số các sách khác phân tích về “Mỹ không là lý tưởng”, đặc biệt khi áp dụng chính sách minh bạch hóa và quyền được có thông tin [13], để buộc tất cả phải sống và minh bạch về nguồn thông tin, dù đó là “mật” thì phải giải mật sau thời gian bao lâu đó, theo luật định.  

Thế thì thế giới mới biết nhiều về nước Mỹ và chỉ có nước Mỹ hiện nay, chính sách về minh bạch thông tin để kiểm soát quyền lực là rõ rệt nhất, mặc dù, nói vậy cũng chưa hẳn vậy, có vô số sai lầm của nước Mỹ, khi dân Mỹ và thế giới biết được, giá phải trả cứ lên đến hàng nghìn tỷ đô la [14], thì cũng công toi.

Điều mà chúng ta muốn hướng đến là giáo dục có chất lượng, nó khác với chất lượng quốc tế, và nó càng khác với chất lượng quốc tế nào.

Làm sao có chất lượng thật khi chúng ta giới hạn khả năng tự do tư duy và thể hiện quan điểm, dù rằng đó có thể là chưa đúng, nhưng cách nào để khích lệ sáng tạo, khi chưa nói đã được “tự kiểm duyệt” [15] trong trí não rằng, “ồ, không được đâu, dễ vi phạm pháp luật”, hoặc “chả có ai nói, tại sao mình đi nói làm gì?”.

Người ta đề cập đến, “Dân trí ở đâu, dân chủ đến đó” và với đại học, nơi đào tạo năng lực lao động tiên phong và lãnh đạo xã hội Việt Nam, nếu chúng ta không “mở” về tư duy và năng lực tự do phát triển cá nhân, việc chúng ta kết nối toàn cầu, dù với nguồn dữ liệu mở, dù với tri thức hàng nghìn năm của nhân loại đang ở trên mạng, học sinh sinh viên của chúng ta vẫn chỉ là “1/2” con người, khi chưa được thực sự tự do học tập và nghiên cứu, theo đúng nghĩa.  

Điều nhận định về 1/2 con người này, không chỉ ở giáo dục Việt Nam, nó được ghi chép ở giáo dục Mỹ kể từ 1963 tới nay. [10] 

Trong lúc giáo dục đại học đang đi tìm con đường “chất lượng quốc tế”, cá nhân tôi chỉ mong, họ hãy cho phép “mở” về tư duy, quan điểm, thể hiện và sáng tạo cá nhân, trong môi trường giáo dục đại học, kể từ quản lý lãnh đạo đại học (dưới tên gọi là tự chủ), cho tới giáo viên dạy và học, và phát triển năng lực cá nhân của mỗi sinh viên.  

Nếu chúng ta “mở” được về tư duy tự do và tự học như vậy, tôi nghĩ, chả cần đến xếp hạng quốc tế nào hết, thế giới sẽ đến học Việt Nam!

Tài liệu tham khảo:

[1] //soha.vn/chuyen-bo-truong-ngoai-giao-nguyen-co-thach-o-lien-hop-quoc-20190704165638703.htm;

[2] //www.amazon.com/Victory-Any-Cost-Genius-Warriors/dp/1574887424

[3] //dantri.com.vn/kinh-doanh/do-mo-kinh-te-lon-nhat-the-gioi-viet-nam-nen-cung-co-noi-luc-de-tang-truong-ben-vung-20190130101017746.htm

[4]//vi.wikipedia.org/wiki/Di%E1%BB%85n_bi%E1%BA%BFn_h%C3%B2a_b%C3%ACnh

[5] //giaoduc.net.vn/Giao-duc-24h/Tranh-luan-tu-do–Doi-thoai-giua-me-va-con-My-post174264.gd; //vietnamnet.vn/vn/giao-duc/con-nguoi-tu-do-la-dich-den-cua-giao-duc-138575.html;

[6] Why the West Rules—For Now: The Patterns of History, and What They Reveal About the Future, //en.wikipedia.org/wiki/Why_the_West_Rules%E2%80%94For_Now;

[7] //www.universityworldnews.com/post.php?story=20170105122700949; //thanhnien.vn/giao-duc/tai-sao-hau-het-cac-dai-hoc-nen-tu-bo-tro-choi-xep-hang-782223.html;

[8] //vietnamnet.vn/vn/giao-duc/khoa-hoc/nhung-con-so-bat-ngo-ve-gs-pgs-viet-nam-338215.html; //thanhnien.vn/giao-duc/nhung-nghich-ly-ve-giao-su-pho-giao-su-o-viet-nam-822822.html;

[9] //vietnamnet.vn/vn/giao-duc/du-hoc/viet-nam-tiep-tuc-co-hai-truong-dai-hoc-lot-top-1000-the-gioi-542924.html

[10] Anti-intellectualsim in American Life, R. Hofstadter, 1963, //en.wikipedia.org/wiki/Anti-intellectualism_in_American_Life

[11] The Forgotten Disaster of America’s First Standardized Test 

//gadflyonthewallblog.com/2019/04/23/the-forgotten-disaster-of-americas-first-standardized-test/

[12] The American Spirit: Who We Are and What We Stand For, David McCullough;

[13] //en.wikipedia.org/wiki/Freedom_of_Information_Act;

[14] //www.voatiengviet.com/a/cuu-bo-truong-quoc-phong-my-chuck-hagel-chung-ta-da-bi-lua-doi-ve-chien-tranh-viet-nam-/4424386.html; //en.wikipedia.org/wiki/The_Restless_Wave_(book); 

[15] //en.wikipedia.org/wiki/Self-censorship

Nguyễn Thị Lan Hương

Phòng, chống bệnh “kiêu ngạo cộng sản” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên hiện nay

QĐND – Ngay từ những ngày đào tạo, bồi dưỡng các hạt giống cán bộ đầu tiên, Bác Hồ đã sớm nhận ra những biểu hiện, tính nguy hại của bệnh “kiêu ngạo cộng sản”. Nhận diện và đấu tranh phòng, chống bệnh “kiêu ngạo cộng sản” cũng là vấn đề rất cần thiết hiện nay.

Kiêu ngạo – xa nhân tâm quần chúng, tạo cho mình kẻ thù

Ngay từ rất sớm, trong những bài giảng của đồng chí Nguyễn Ái Quốc tại các lớp huấn luyện cán bộ của Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, tổ chức ở Quảng Châu (Trung Quốc) từ năm 1925 đến năm 1927 được tập hợp lại và xuất bản thành sách Đường Kách mệnh năm 1927, khi bàn về “Tư cách của người cách mạng” đã chỉ rõ: “Tự mình phải: Cần kiệm. Hòa mà không tư. Cả quyết sửa lỗi mình. Cẩn thận mà không nhút nhát. Hay hỏi. Nhẫn nại (chịu khó). Hay nghiên cứu, xem xét. Vị công vong tư. Không hiếu danh, không kiêu ngạo” [1]. Như vậy, theo Người, tư cách của người cách mạng chân chính không có chỗ ngự trị cho bệnh “kiêu ngạo cộng sản”.

Nguyễn Ái Quốc đã nhận diện rõ những biểu hiện của bệnh kiêu ngạo của cán bộ, đảng viên (CB, ĐV) và tính nguy hại khôn lường của nó. Trong tác phẩm Người cách mạng mẫu mực, Người viết: “Không kiêu ngạo. Kẻ kiêu ngạo thì xa lánh nhân tâm quần chúng và tạo cho mình kẻ thù. Người cách mạng mẫu mực phải khiêm tốn, khoan hòa, lượng thứ, can đảm khi sa cơ, bình tĩnh khi thắng thế, không bao giờ được quên rằng cuộc đời mình và sự nghiệp của mình thuộc về toàn nhân loại chứ không thuộc về mình” [2]. Người giải thích rõ hơn: “Kiêu ngạo-Tưởng mình ở trong cơ quan Chính phủ là thần thánh rồi. Coi khinh dân gian, nói phô, cử chỉ lúc nào cũng vác mặt “quan cách mạng” lên. Không biết rằng, thái độ kiêu ngạo đó sẽ làm mất lòng tin cậy của dân, sẽ hại đến oai tín của Chính phủ” [3].

Quan điểm này là sự cụ thể hóa và phát triển quan điểm của V.I.Lênin về “tính kiêu ngạo cộng sản chủ nghĩa”. Trong bài viết Chính sách kinh tế mới và Những nhiệm vụ của các ban giáo dục chính trị để báo cáo tại Đại hội II toàn Nga các ban giáo dục chính trị ngày 17-10-1921, V.I.Lênin đã vạch ra ba thứ kẻ thù chính-kẻ thù “nội xâm” mà những người cộng sản Nga phải kiên quyết đấu tranh tiêu diệt chúng. Một trong ba thứ kẻ thù ấy, kẻ thù mà V.I.Lênin nói đến đầu tiên, chính là “tính kiêu ngạo cộng sản chủ nghĩa”, tức “tưởng rằng chỉ bằng những pháp lệnh cộng sản là có thể giải quyết được tất cả mọi nhiệm vụ của mình”. V.I.Lênin cảnh báo, rằng “Không có gì nguy hại và tai hại đối với chủ nghĩa cộng sản bằng thói lên mặt ta đây là cộng sản” [4]; rằng “nếu một người cộng sản cứ tưởng rằng ta biết tất cả rồi… thì chính cái tâm trạng ngự trị trong chúng ta đó làm cho chúng ta thất bại” [5].

               Bác Hồ về thăm bà con Pác Bó (Hà Quảng, Cao Bằng) tháng 2-1961. Nguồn: Ảnh tư liệu.  

Trong tác phẩm Chớ kiêu ngạo, phải khiêm tốn, Hồ Chí Minh một lần nữa cắt nghĩa bệnh kiêu ngạo và chỉ ra hậu quả khôn lường của nó: “Kiêu ngạo là: Khi công tác có ít nhiều thành tích, ít nhiều thắng lợi, thì lên mặt anh chị, lên mặt công thần. Rồi đối với việc học tập thì lười biếng, không ra sức nâng cao trình độ của mình. Trong công tác thì xem thường nhân dân, xa rời quần chúng. Ở trong Đảng thì không thực hiện chế độ dân chủ tập trung, không tuân theo nguyên tắc tập thể lãnh đạo. Phớt kỷ luật và chính sách của Đảng và của Chính phủ. Khinh rẻ ý kiến của cấp dưới. Xem thường chỉ thị của cấp trên. Không muốn chịu kiểm tra, không muốn nghe phê bình. Thân với những kẻ xu nịnh tâng bốc mình. Xa tránh những người tính trực nói thẳng… Kết quả của bệnh kiêu ngạo là: Thoái bộ, xuống dốc, rồi đi đến bất mãn, hủ hóa” [6].

Đó là những CB, ĐV mà “số người ấy không hiểu sức mạnh của Đảng chính là ở sự tập trung thống nhất, ở kỷ luật sắt của Đảng. Họ ít gắn bó với tổ chức, không tin ở lực lượng và trí tuệ của tập thể. Họ sống và làm việc một cách riêng rẽ, không đoàn kết và hợp tác với người khác. Hễ có đôi chút hiểu biết, đôi chút thành công thì tự cao tự đại, vênh vang kiêu ngạo, tự cho mình tài giỏi hơn người. Ở cương vị phụ trách thì tự cho mình có quyền hơn hết thảy, định đoạt mọi việc; ở ngành nào, địa phương nào thì coi đó như một giang sơn riêng, không biết đến lợi ích toàn cục. Họ coi thường những quyết định của tổ chức, họ là những “ông quan liêu”, chỉ thích dùng mệnh lệnh đối với đồng chí và nhân dân” [7].

Nguồn gốc bệnh “kiêu ngạo” từ đâu?

Theo Hồ Chí Minh, bệnh “kiêu ngạo” của CB, ĐV không tự nhiên sinh ra, không thuộc về bản chất vốn có của họ, lại càng không phải bản chất của Đảng ta, nó do nguyên nhân khách quan và chủ quan mang lại. Về nguyên khách quan, trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Người cho rằng, “Đảng ta không phải trên trời sa xuống. Nó ở trong xã hội mà ra. Vì vậy, tuy nói chung, thì đảng viên phần nhiều là những phần tử tốt, nhưng vẫn có một số chưa bỏ hết những thói xấu tự tư tự lợi, kiêu ngạo, xa hoa v.v.. Những thói xấu đó có đã lâu, nhất là trong 80 năm nô lệ. Những thói xấu đó, họ mang từ xã hội vào Đảng. Cũng như những người hàng ngày lội bùn, mà trên mình họ có hơi bùn, có vết bùn. Như thế thì có gì là kỳ quái? Vì lội bùn thì nhất định có hơi bùn. Cần phải tắm rửa lâu mới sạch. Trái lại, nếu lội bùn mà không có hơi bùn, mới thật là kỳ quái. Nếu trong Đảng ta, một đảng mới từ trong xã hội cũ bước ra, nếu nó hoàn toàn không có những người xấu, việc xấu như thế mới là kỳ quái chứ! Cố nhiên nói thế không phải là để tự bào chữa” [8].

Những tư tưởng “thâm căn cố đế” của xã hội cũ vẫn còn ăn sâu, bám chặt vào nhận thức, tư tưởng, hành vi của họ: “Nhưng chúng ta cũng phải nhận rằng: Ảnh hưởng xấu của xã hội cũ làm cho một số đảng viên và cán bộ (trong Đảng và ngoài Đảng) hủ hóa. Họ tưởng rằng cách mạng là cốt để làm cho họ có địa vị, được hưởng thụ. Do đó mà họ mắc những sai lầm: Kiêu ngạo, chưng diện, hưởng lạc, lãng phí của công, tự tư tự lợi, không tiết kiệm đồng tiền bát gạo là mồ hôi nước mắt của nhân dân” [9].

Về nguyên nhân chủ quan, Người cho rằng, nó xuất phát từ chủ nghĩa cá nhân mà ra: “Do chủ nghĩa cá nhân mà sinh ra bệnh quan liêu. Kềnh càng. Kiêu ngạo. Chậm chạp. Làm cho qua chuyện. Ham chuộng hình thức” [10]. Theo Người, nguyên nhân chủ yếu là “Đảng ta là một đảng có tính chất quần chúng, có hàng chục vạn đảng viên. Vì hoàn cảnh nước ta mà số đông đảng viên thuộc thành phần tiểu tư sản. Điều đó không có gì lạ. Dù vì ảnh hưởng của tư tưởng tư sản mà lúc đầu có đảng viên lập trường thiếu vững chắc, quan điểm còn mơ hồ, tư tưởng thiếu đúng đắn, nhưng được rèn luyện trong cách mạng và trong kháng chiến, nói chung đảng viên ta là tốt, trung thành với Đảng, với cách mạng…”. Trong tác phẩm Đạo đức cách mạng , Người một lần nữa nhắc lại: “Nhưng vẫn có một số ít đảng viên bị chủ nghĩa cá nhân trói buộc mà trở nên kiêu ngạo, công thần, tự cao tự đại. Họ phê bình người khác mà không muốn người khác phê bình họ; không tự phê bình hoặc tự phê bình một cách không thật thà, nghiêm chỉnh. Họ sợ tự phê bình thì sẽ mất thể diện, mất uy tín. Họ không lắng nghe ý kiến của quần chúng. Họ xem khinh những cán bộ ngoài Đảng. Họ không biết rằng: Có hoạt động thì khó mà hoàn toàn tránh khỏi sai lầm” [11].

Phương thức khắc phục bệnh “kiêu ngạo”

Hồ Chí Minh đã chỉ ra những phương thức khắc phục bệnh này. Theo Người, để thủ tiêu được kẻ thù nguy hại và tai hại này, trước hết, CB, ĐV phải nhận thức rõ rằng không thể xây dựng chủ nghĩa cộng sản bằng việc chỉ dựa vào những kết luận cộng sản và chỉ thuộc lòng những khẩu hiệu cộng sản. Người yêu cầu: “Chúng ta phải cố gắng làm, cố gắng học, cố gắng tiến bộ mãi… Chúng ta phải tuyệt đối chống bệnh kiêu ngạo, phải luôn luôn khiêm tốn. Mọi công tác phải dựa hẳn vào quần chúng, hoan nghênh quần chúng đôn đốc và kiểm tra. Trong đoàn thể thì phải giữ vững dân chủ tập trung, tập thể lãnh đạo, phải mở rộng tự phê bình và phê bình, nhất là phê bình từ dưới lên trên… Khiêm tốn là một đạo đức mà mọi người cách mạng phải luôn luôn trau dồi” [12].

Theo Người, phải biết gạt bỏ thái độ huênh hoang cộng sản, tính tự phụ kiểu trí thức, “tính tự cao tự đại của người cộng sản”. Người đã từng cảnh báo thái độ tự cao tự đại cũng chính là một trong những nguyên nhân khiến các đảng cách mạng đi đến chỗ tiêu vong. Người nhấn mạnh: “Phải khiêm tốn, thật thà… Không ai có thể tự xưng mình là giỏi lý luận. Do đó phải nêu cao tinh thần khiêm tốn, thật thà. Đào sâu suy nghĩ khi nghiên cứu các tác phẩm của Mác-Lênin, các bài giảng của các đồng chí giáo sư bạn, khiêm tốn học tập các đồng chí giáo sư bạn, cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết. Kiêu ngạo, tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập” [13]. Phê phán thái độ tự cao tự đại, trong tác phẩm “Anh hùng” giả, anh hùng thật, Người chỉ ra: “Anh hùng giả là những người có độ lượng nhỏ bé, như cái vỏ hến, một giọt nước cũng đủ đầy tràn. Khi có chút ít thành tích, thì họ liền ra mặt “anh hùng”. Họ không hiểu rằng: Có thành tích đó là nhờ lực lượng của quần chúng, nhờ chính sách của đoàn thể. Họ tự cao tự đại, xa rời quần chúng, xa rời thực tế, không cầu tiến bộ nữa” [14].

Phải tăng cường mối liên hệ của Đảng, của CB, ĐV đối với quần chúng được Hồ Chí Minh coi là rất cần thiết. Trong tác phẩm Xây dựng những con người của chủ nghĩa xã hội, Người yêu cầu: “Phải yêu kính nhân dân. Phải thật sự tôn trọng quyền làm chủ của nhân dân. Tuyệt đối không được lên mặt “quan cách mạng” ra lệnh ra oai… Phải khiêm tốn, gần gũi quần chúng, không được kiêu ngạo; phải thực sự cầu thị, không được chủ quan. Phải luôn luôn chăm lo đến đời sống của quần chúng. Phải “chí công vô tư”, và có tinh thần “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”. Đó là đạo đức của người cộng sản” [15]. Đồng thời, phải ra sức học tập ở nhân dân: “Chẳng những phải lãnh đạo quần chúng, mà lại phải học hỏi quần chúng”. Câu đó nghĩa là gì? Nghĩa là: Người lãnh đạo không nên kiêu ngạo, mà nên hiểu thấu. Sự hiểu biết và kinh nghiệm của mình cũng chưa đủ cho sự lãnh đạo đúng đắn. Vì vậy, ngoài kinh nghiệm của mình, người lãnh đạo còn phải dùng kinh nghiệm của đảng viên, của dân chúng, để thêm cho kinh nghiệm của mình… Nghĩa là phải lắng tai nghe ý kiến của đảng viên, của nhân dân, của những người “không quan trọng”[16].

Những lời căn dặn của Bác Hồ về phòng, chống bệnh “kiêu ngạo cộng sản” vẫn còn nguyên giá trị và tính thời sự trong công tác xây dựng Đảng hiện nay. Chúng ta cần vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống bệnh “kiêu ngạo cộng sản” trong quán triệt và thực hiện triệt để Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII của Đảng và nhất là thực hiện Quy định “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban chấp hành Trung ương” theo tinh thần Hội nghị lần thứ 8, khóa XII; Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

Đây là các nghị quyết, chỉ thị căn bản của Đảng ta, nếu được quán triệt và thực hiện tốt, thì chẳng những khắc phục có hiệu quả bệnh “kiêu ngạo cộng sản” của CB, ĐV, mà còn giúp xây dựng đội ngũ CB, ĐV “vừa hồng, vừa chuyên” theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong giai đoạn cách mạng mới.

TS HÀ SƠN THÁI

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.