Chuyện bên Tàu :”Lời dối trá cuối cùng”-Hạ Minh/Hồ Như Ý(ĐCV) chuyển ngữ

Lời dối trá cuối cùng (phần1)

Hạ Minh | Hồ Như Ý dịch

Hội chữ thập đỏ có được uy tín tối cao trên trường quốc tế, thậm chí cả hai phe tham chiến trong những cuộc chiến tranh đều đạt được sự đồng thuận, chấp nhận và bảo vệ những thành viên của Hội chữ thập đỏ trên chiến trường.

Ai sẽ làm chứng cho anh?


(2013.05.09) 

Quách Mỹ Mỹ trong một cuộc đấu giá nữ trang ở Bắc Kinh, Trung Quốc, ngày 1 tháng 12 năm 2013. Ảnh: AFP.

“Đỏ” biến thành “đen”

Hội chữ thập đỏ có được uy tín tối cao trên trường quốc tế, thậm chí cả hai phe tham chiến trong những cuộc chiến tranh đều đạt được sự đồng thuận, chấp nhận và bảo vệ những thành viên của Hội chữ thập đỏ trên chiến trường.

Tuy nhiên kể từ sau trận động đất tại Lô Sơn, Nhã An tỉnh Tứ Xuyên ngày 20 tháng 4 năm 2013, Hội chữ thập đỏ Trung Quốc trở thành chuột chạy qua đường. Không nói tới việc chỉ thu được 140 nghìn CNY tiền quyên góp (cùng lúc đó quỹ One Foundation của Lý Liên Kiệt thu được 22.4 triệu CNY [Nhân dân tệ] tiền quyên góp), dòng Tweet trên Weibo nhằm kêu gọi quyên góp còn nhận được hàng trăm trang trả lời với chữ “Cút!” Cho đến ngày 7 tháng 5, toàn bộ hệ thống Hội chữ thập đỏ Trung Quốc tổng cộng thu nhận được tặng phẩm trị giá 770 triệu CNY, trong đó Tổng bộ Hội chữ thập đỏ Trung Quốc thu nhận được tặng phẩm giá 150 triệu CNY. Số tiền và tốc độ quyên góp sau động đất Lư Sơn của Hội chữ thập đỏ Trung Quốc hoàn toàn không thể so sánh được với quyên góp trong trận động đất Tứ Xuyên năm 2008. Cho đến tháng 2 năm 2011, theo thống kê của chính tổ chức này thì tổng số tiền và vật phẩm quyên góp trong ngoài nước cho trận động đất Tứ Xuyên năm 2008 đạt tới 4.297 tỉ CNY. Có thể nói, hiện tại Hội chữ thập đỏ Trung Quốc đang gặp phải khủng hoảng lòng tin chưa từng có.

Tại sao thương hiệu có độ tín nhiệm cao nhất thế giới lại bị quét sạch sẽ ở Trung Quốc? Có người nói rằng đây là nghiệp chướng do Quách Mỹ Mỹ tạo nên. Không thể phủ nhận, điều này có liên quan nhất định. Vào mùa hè năm 2011, Quách Mỹ Mỹ khi đó mới chỉ 20 tuổi đã dùng tên thật đăng ký trên mạng Weibo tài khoản nhằm khoe khoang sự giàu có với miêu tả về chức vụ “Tổng giám đốc mảng kinh doanh Hội chữ thập đỏ Trung Quốc”, để lộ ra cuộc sống giàu sang như ở biệt thự cao cấp, lái siêu xe đắt tiền, dùng túi xách cao cấp đắt tiền, hơn nữa còn dùng vé máy bay ở khoang hạng thương gia bay tới bay lui thoải mái tự tại. Dân cư mạng lấy đây làm manh mối tìm kiếm, khai thác ra mối quan hệ và hoạt động thương mại giữa “Hệ thống thương mại Hội chữ thập đỏ Trung Quốc” và “Hội chữ thập đỏ Trung Quốc”, hơn nữa còn tìm ra “bạn trai”, “cha nuôi” cùng một loạt bê bối mà càng rửa càng bẩn, càng bôi càng đen.

Sau đó, Hội chữ thập đỏ Trung Quốc đã rút bỏ Hệ thống thương mại Hội chữ thập đỏ Trung Quốc, cố gắng rũ bỏ mối quan hệ đối với Quách Mỹ Mỹ. Nhưng bất kể thế nào, tấm biển hiệu bằng vàng kiếm tiền cho Hội chữ thập đỏ Trung Quốc đã biến thành tấm biển mặt dày tim đen. Dư luận bắt đầu vạch rõ quan hệ đối với tổ chức này. Kể từ sau trận động đất ở Lô Sơn ở địa khu Nhã An tỉnh Tứ Xuyên, một số quỹ từ thiện muốn tìm được tài trợ quyên góp, đã không thể không đưa ra công cáo “Không có bất cứ quan hệ nào với Hội chữ thập đỏ Trung Quốc”. Quỹ One Foundation ngay trên trang web của mình đã tiến hành vạch rõ quan hệ đối với Hội chữ thập đỏ Trung Quốc, nhưng những cư dân mạng cẩn thận tìm hiểu còn tìm thấy trên trang mạng bằng tiếng Anh của tổ chức này vẫn còn có mối quan hệ hợp tác về chi tiêu ngân quỹ cũng như mối quan hệ về thể chế cùng với Hội chữ thập đỏ Trung Quốc. Quỹ One Foundation trở thành đối tượng nghi ngờ của công chúng. Đương nhiên, phủ nhận mối quan hệ cùng với Hội chữ thập đỏ Trung Quốc, nhấn mạnh địa vị độc lâp trở thành sách lược xử lý khủng hoảng của Lý Liên Kiệt. Để làm cho dư luận rất bất ngờ đó là, Phó hội trưởng thường trực Hội chữ thập đỏ Trung Quốc Triệu Bạch Cáp cũng đứng ra dập lửa, đưa ra tuyên bố: “Hiện tại quỹ One Foundation đã hoàn toàn độc lập với Hội chữ thập đỏ Trung Quốc, giữa hai bên không có bất cứ quan hệ nào, ngân quỹ mà quỹ One Foundation chi dùng không hề thông qua Hội chữ thập đỏ Trung Quốc.” Có thể thấy, Hội chữ thập đỏ Trung Quốc đã trở thành một tài sản thua lỗ, có hại trong lĩnh vực từ thiện. Người cuối cùng còn xả thân đứng ra, hết sức ca ngợi cho Hội chữ thập đỏ Trung Quốc liền chỉ còn lại “Hoàn Cầu Thời Báo”. Điều này cũng không khỏi khiến cho người ta cảm thấy sự ảm đạm khi “mèo khen mèo dài đuôi”.

   Không có độc lập, lấy đâu ra sự tin tưởng?

Tuy vậy việc đem Quách Mỹ Mỹ làm con dê tế thần thay cho Hội chữ thập đỏ Trung Quốc, điều này mang tới nghi ngờ Quách Mỹ Mỹ cũng giống như hai triều Thương, Chu khi mất nước bởi “hồng nhan họa thủy” Đát Kỷ[1] và Bao Trụ[2]. Bản thân Hội chữ thập đỏ Trung Quốc cũng có một loạt vấn đề: Can thiệp vào công tác cứu trợ động đất của các tổ chức quốc tế ngày 21 tháng 9 năm 1999 ở Nam Đầu Đài Loan, trong trận động đất ở Mân Xuyên Tứ Xuyên 2008 đã định giá lều bạt cứu trợ với con số trên trời, tham ô tiền quyền góp cứu trợ Mân Xuyên, các scandal tham ô ở các cấp không ngừng được phanh phui, quan chức đưa người nhà vào danh sách cán bộ cao cấp của hội (ví dụ như Phó bí thư tỉnh ủy Tứ Xuyên Lý Xuân Thành đưa vợ vào vị trí cao trong Hội chữ thập đỏ Thành Đô) vân vân. Tất cả những vấn đề này được tích lũy qua thời gian dài cuối cùng cũng đè sập danh tiếng của Hội chữ thập đỏ.

Vậy thì, căn nguyên sản sinh ra những vấn đề này nằm ở đâu? Tại sao cây thập tự dùng để xua đuổi tà ma ở các quốc gia Phương Tây lại trở thành tấm bùa hộ mệnh cho những kẻ trục lợi bất nghĩa ở Trung Quốc? Đơn giản mà nói là bởi vì thể chế quản lý xã hội của Đảng Cộng sản Trung Quốc ôm thái độ nghi ngờ đối với xã hội dân sự, kết quả là đem tất cả những Tổ chức Phi Chính phủ NGO quan trọng biến chúng thành Tổ chức Phi Chính phủ Quốc doanh GONGO (government organized NGO), hoặc được dịch là “Chó quốc doanh” – “Chó săn do quyền lực nhà nước nuôi”.

Hội chữ thập đỏ Trung Quốc vừa không do Hội chữ thập đỏ quốc tế giám sát và quản lý, lại vừa tích hợp vào một thể cùng với chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc. Trong suốt một quãng thời gian, Hội chữ thập đỏ có thể giúp chính phủ Trung Quốc bôi lên một lớp màu sắc nhân từ, còn chính phủ cũng có thể đem lại cho Hội chữ thập đỏ một số tiện lợi, hai bên có thể lợi dụng lẫn nhau. Nhưng mà đi cùng với sự tham nhũng liên tục, tính chính danh không ngừng mất đi, những dây dưa và chia chác lợi ích giữa Hội chữ thập đỏ và chính phủ liền trở thành căn nguyên những hoài nghi của dư luận, công chúng, mà bất kỳ một scandal nào từ bên trong Hội chữ thập đỏ Trung Quốc đều sẽ dẫn tới sự thảo phạt của dư luận đối với nó. Chuỗi mắt xích logic nhằm luận chứng cho quyền lực hợp pháp của Trung Quốc Đại Lục bắt đầu đứt đoạn: Ban đầu vốn là chính phủ cần NGO để bôi trát khuôn mặt, kết quả là tất cả những NGO quan trọng đều không cách nào thoát khỏi xung đột lợi ích, đánh mất tính độc lập và tính khả tín. Một khi chính phủ, các đơn vị sự nghiệp, các tổ chức dân sự đều là một đám châu chấu gắn kết với nhau trở thành một thể thống nhất có chung lợi ích, thì bất cứ sai lầm nào của hai chủ thể phía sau tự nhiên sẽ trở thành nguồn cơn của cuộc khủng hoảng.

Tại sao chính phủ Trung Quốc Đại Lục muốn thẩm thấu, mua chuộc và nuôi nhốt tất cả cá nhân và tổ chức có tiếng nói khách quan, công chính, đem tất cả họ nạp vào trong cộng đồng lợi ích chung của đảng quốc? Khi tất cả những cơ cấu tổ chức có thể đứng ra giúp bạn lên tiếng đều mất đi tính độc lập và độ tín nhiệm, khi tới lượt bạn trở thành bị cáo của lịch sử, ai sẽ đứng ra làm chứng giúp bạn?

“Quả đầu chuyển đổi” bắt giữ Trung Quốc làm con tin 
(2013.03.08) 

“Chuyển đổi” là một từ nhạy cảm ở Trung Quốc, bởi vì nó thường được kết hợp cùng với “dân chủ”. Trên thực tế, hiện thực tàn khốc của chính trị Trung Quốc là, “chuyển đổi dân chủ” đang bước đi từng bước khó khăn; ngược lại, trong hơn 20 năm qua tầng lớp lãnh đạo cấp cao Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đưa Trung Quốc chuyển đổi về một phương hướng khác: Đi về phương hướng của chính trị đầu sỏ với “chuyển đổi đầu sỏ”.

   Chế độ quả đầu đỏ

Cha đẻ của chính trị học Aristotle đã đưa ra một định nghĩa rõ ràng từ hơn 2000 năm trước: Cái gọi là chế độ quả đầu là một thứ chính trị bất nghĩa, phi tự nhiên, là sự thống trị của một số ít người và chỉ phục vụ cho lợi ích riêng của thiểu số. Nó rất khác với hệ thống chính thể dân chủ cộng hòa được quản trị bởi đa số, phục vụ cho đa số. Bởi vì các quả đầu chính trị có thể lợi dụng quyền lực nhà nước để tùy ý chia cắt tài sản, do vậy trong một giai đọan nào đó, việc tập trung cao độ tài sản vào tay các quả đầu ngược lại giúp ích cho việc ủng họ và tăng cường chế độ quả đầu. Do vậy, khi các nhà nghiên cứu chính trị học hiện đại bàn luận đến “chế độ quả đầu”, họ không chỉ là nhằm vào chính thể tự vỗ béo bản thân của một số ít người, mà còn nhấn mạnh đến hiện tượng hình thành sự tương hỗ giữa tập tủng cao độ về quyền lực và tập trung cao độ về của cải.

Giáo sư chính trị học người Hoa Kỳ Jeffrey A. Winters tại Đại học Northwestern University trong tác phẩm “Chế độ quả đầu[3]“ đã xuất bản gần đây viết:

“Chế độ quả đầu là một quá trình chính trị và sắp xếp chính trị bởi nhóm nhỏ những người giàu có nắm giữ tài nguyên vật chất, hơn nữa những quyền lực mà họ giành được nhờ nó làm tổn thương đến lợi ích của đa số người. Vấn đề hạch tâm mà nó quan tâm là làm thế nào để đối phó với những thách thức chính trị từ phía người dân, bảo vệ sự tập trung cao độ về tài sản.”

Jeffrey A. Winters
Trung Quốc, một tập đoàn đầu sỏ chính trị (olygarchy). Nguồn: thegolfclub.info

Nếu chúng ta nhìn vào đám đông những đại biểu trong hai kỳ họp Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc và Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc cũng như những nghị trình mà bọn họ thảo luận, liền có thể nhìn thấy rất rõ ràng bản chất thật của “chế độ quả đầu” Đảng Cộng sản Trung Quốc. Năm 2013 hai kỳ họp có 83 đại biểu tham dự có tài sản từ 100 triệu USD trở lên. Tài sản bình quân của mỗi người bọn họ là 335 triệu USD, nếu như so sánh với 83 người giàu có nhất của Hạ viện Hoa Kỳ cũng như trong Nội các chính phủ Hoa Kỳ, thì người sau chỉ là con số 56.4 triệu USD. Ngày nay, một loạt gia tộc của các nhân vật như Đặng Tiểu Bình, Diệp Kiếm Anh, Vương Chấn, Giang Trạch Dân, Lý Bằng, Tăng Khánh Hồng, Hồ Cẩm Đào, Ôn Gia Bảo, Giả Khánh Lâm, Chu Vĩnh Khang, Đới Tương Long, Vương Kỳ Sơn vân vân, đều đã trở thành những danh gia vọng tộc giàu có với khối tài sản hàng trăm triệu CYN trở lên. Trong danh sách những tỉ phú giàu nhất thế giới Rupert Hoogewerf (Hurun Global Rich List) được công bố gần đây, số lượng tỉ phú có tài sản ít nhất 1 tỉ USD của Trung Quốc đã lên tới 212 người, vượt qua số lượng của Hoa Kỳ với 211 người, trở thành nơi có số lượng tỉ phú đô la nhiều nhất thế giới. Trong khi đó theo báo cáo điều tra nghiên cứu từ các tổ chức nghiên cứu học thuật Trung Quốc cùng các học giả gần đây đã chứng thực, 90% trở lên những tỉ phú đô la đều có xuất thân là con cháu các cán bộ cao cấp. Không có gì quá ngạc nhiên khi Báo cáo nghiên cứu China Connected của Reuters cho thấy: Đảng Cộng sản Trung Quốc lãnh đạo nguồn vốn xã hội được bắt đầu từ các gia đình: Một là “Thái tử Đảng”, hai là “Con rể vàng”.

   Từ “giai cấp mới” đến quả đầu chính trị

Phân tích kỹ, chúng ta có thể thấy rằng, chính thể Trung Quốc đã từ một quốc gia gọi là “Xã hội chủ nghĩa” với “người người bình đẳng” chuyển đổi thành một chế độ quả đầu với khoảng cách phân cực giàu nghèo đứng hàng đầu thế giới, toàn bộ quá tình được trải qua ba giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất, “giai cấp mới” hình thành. Giống như nhà cựu lãnh đạo Nam Tư Milovan Djilas trong cuốn sách “Tân Giai Cấp” đã tiết lộ, tất cả mọi cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản với khẩu hiệu xây dựng xã hội không có giai cấp, sau khi giành được chính quyền, liền đã tạo ra một giai cấp đặc quyền mới được tạo thành từ những quan chức cấp cao Đảng Cộng sản cùng cán bộ của hệ thống quan liêu. Cuốn sách này vào năm 1963 đã được dịch sang Trung văn hơn nữa được phát hành nội bộ bởi Nhà xuất bản Tri thức Thế giới, nhưng trong năm mươi năm qua, nó một mực bị liệt vào danh sách những cuốn sách cấm ở Trung Quốc. Một mặt, việc ra đời ấn phẩm này đã phản ánh sự cảnh giác của Mao đối với đặc quyền hóa và quan liêu hóa trong tầng lớp cán bộ trước thời điểm “Đại Cách Mạng Văn Hóa”, về thực chất nó phối hợp với “Đại Cách Mạng Văn Hóa” được Mao phát động vào thời điểm sau đó. Mặt khác, việc cấm đoán cuốn sách trong nửa thế kỷ đã cho thấy cuốn sách đã vạch trần một cách trực tiếp và sâu sắc đối với bản chất cũng như sự tiến hóa của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc. Milovan Djilas đã viết: “Cốt lõi và nền tảng của giai cấp mới là được tầng lớp lãnh đạo đảng cũng như cơ cấu chính trị quốc gia tạo ra. Đã từng có một dạo trong đảng tràn đầy sức sống, tổ chức nghiêm mật và tràn đầy tinh thần sáng tạo nhưng điều đó đang dần mất đi, ngược lại giai cấp mới đang dần chuyển biến thành nền chính trị quả đầu truyền thống, bởi vậy nó không thể tránh khỏi việc muốn hấp thu những người đang một lòng muốn gia nhập vào giai cấp mới này, trấn áp bất cứ người nào có lý tưởng.

Giai đoạn thứ hai, quyền lực trở thành “điểm kim thuật” và hoàn thành “liên minh hôn nhân tiền quyền”. Bất luận là quá trình “Cải cách mở cửa” về kinh tế trong những năm thập niên 1980s, hay là quá trình tiền tệ hóa, tài chính hóa và toàn cầu hóa nền kinh tế trong 20 năm kể từ thập niên 1990s, quyền lực chính trị đều chiếm giữ lấy điểm cao nhất. Trong quá trình chiếm đoạt nguồn của cải toàn dân, có thể dùng một câu “Cận thủy lâu đài tiên đắc nguyệt[4]“ để hình dung về sự tiện lợi này. Nhưng có một điểm khác biệt rất quan trọng: Vào những năm thập niên 1980, trong lĩnh vực lưu thông và sản xuất công nông nghiệp thì chính quyền chia sẻ một phần cơ hội đối với người dân, từ đó làm cho tài sản của người dân tăng trưởng rất nhanh. Nhưng trong hơn 20 năm qua, các doanh nghiệp nhà nước cỡ lớn cùng các gia tộc tư bản thân hữu về cơ bản đã lũng đoạn các lĩnh vực nghề nghiệp mới phát triển như tài chính, bảo hiểm, bất động sản, máy tính, viễn thông, năng lượng, ngoại hối, thông tin, điện ảnh và truyền hình, điều này dẫn đến khoảng cách về cơ hội và lượng tài phú trong xã hội giữa tầng lớp tư bản thân hữu và người dân thường càng ngày càng lớn. Gánh nặng giáo dục đã khiến cho ngày càng nhiều con em tầng lớp bình dân chỉ có thể thở dài đứng nhìn lấy những bức tường cao bao quanh các trường đại học trọng điểm nổi tiếng toàn quốc; “Cơn sốt thi công chức” càng là làm nổi bật lên thứ hiện tượng quái thai đầu tiên được sản sinh từ độc quyền quyền lực; con em tầng lớp lãnh đạo cấp cao đang được nuông chiều thái quá, dẫn tới làn sóng “hoàn khố hóa” đã trở thành ung nhọt đạo đức trong xã hội Trung Quốc vân vân tất cả đều phản ánh sự xác lập địa vị cuối cùng của chế độ quả đầu.

Xoay quanh “hệ số Gini” được dùng để định lượng và phán đoán mức độ bất bình đẳng giàu nghèo, giữa chính phủ và xã hội đã nổ ra cuộc xung đột lớn. Từ những năm thập niên 1970 hệ số Gini ở Trung Quốc thấp hơn 0.2 và tình hình xấu dần vào những năm 1990s với hệ số 0.3, cho đến mức 0.49 vào năm 2008, tất cả phác thảo nên một xã hội quả đầu hóa ở Trung Quốc. Điều khó có thể tin được là, từ sau năm 2008, chính quyền đã ngừng công bố hệ số Gini. Những kiến thức thường thức về chính phủ Trung Quốc cho chúng ta biết rằng, không có tin tức chính là tin tức xấu, có tin tức thông thường là tin tức giả. Vào cuối năm 2012, một báo cáo nghiên cứu được công bố bởi các nhà kinh tế học thuộc Đại học Tài chính Tây Nam cho thấy, hệ số Gini ở Trung Quốc đã lên cao tới mức 0.61. Đáp lại kết quả này, Cục thống kê quốc gia Trung Quốc vốn đã im lặng trong 5 năm trong lúc nhất thời công bố sự diễn biến của kết quả thống kê qua các năm, tuyên bố rằng hệ số Gini ở Trung Quốc đang liên tục giảm xuống, vào năm 2012 đã giảm xuống mức 0.474, cố gắng che đậy chân tướng về sự phát triển xã hội Trung Quốc.

Giai đoạn thứ ba, bảo vệ toàn diện đối với quyền lực quả đầu và sự tập trung của cải cũng như sự an toàn trở thành công việc trọng tâm của cỗ máy bạo lực nhà nước, đặc biệt là quân đội, công an, cảnh sát vũ trang và cơ quan an ninh quốc gia (mật vụ). Sự hình thành và củng cố hóa của “Duy trì ổn định” thể chế không chỉ biểu hiện ở việc tùy ý chà đạp và làm tổn hại người dân, tùy ý tước đoạt và xâm phạm quyền lợi công dân của cỗ máy bạo lực nhà nước, “kỹ thuật của quyền lực” còn được biểu hiện ở việc kiểm soát và làm giả đối với các con số thống kê, làm nhụt đi trí khôn, sắc sản về tâm trí của dân chúng, đem dân chúng thuần hóa thành “nô lệ của hạnh phúc”. Đảng Cộng sản Trung Quốc một mặt tước đoạt đi quyền bầu cử của người dân, một mặt khác lại mua quan bán tước. Các nhà lãnh đạo cao cấp Đảng Cộng sản Trung Quốc thế hệ trước thông qua quyền lực đã đem con cái đưa lên những vị trí “nhặt vớt tiền đặc biệt nhanh”, hiện tại thì ở phía sau hậu trường ra sức, dùng tiền bạc nhằm mua chuộc, từ đó đưa con cái của bản thân lên đài cao quyền lực. Con trai của Giang Trạch Dân là Giang Miên Hằng từ vị trí Phó chủ tịch Công ty viễn thông  China Netcom Group biến thành lãnh đạo của Viện khoa học Trung Quốc, con trai Hồ Cẩm Đào là Hồ Hải Phong sau khi từ nhiệm vị trị Tổng giám đốc công ty Nuctech Co liền trở thành quan chức lãnh đạo cấp cao ở Đại học Thanh Hoa, con trai của Lý Bằng là Lý Tiểu Bằng[5] từ Chủ tịch tập đoàn năng lượng Hoa Năng Huaneng Power International nhảy sang vị trị Tỉnh trưởng tỉnh Sơn Tây, không có ai là không cho thấy những gia tộc hiển hách của Đảng Cộng sản Trung Quốc trước đây dựa vào quyền lực nhằm kéo dài sức ảnh hưởng, hiện tại lại dùng tiền bạc để tăng sức ảnh hưởng hậu trường.

   Khi chuyển đổi dân chủ trở thành con tin của Chế độ quả đầu

Nếu nói rằng xã hội Trung Quốc vào thời điểm “Phong trào dân chủ 1989” vẫn còn chưa xuất hiện tình trạng lũng đoạn và tập trung của cải, Trung Quốc vẫn có khả năng thuận lợi tiến vào quá trình chuyển đổi dân chủ, vậy thì ngày hôm nay khả năng này đã trở nên hết sức bé nhỏ. Do sự tập trung, tích tụ về tài sản cũng như quá trình phân hóa giàu nghèo được sản sinh từ đó, sau khi trải qua một số năm tháng, các quả đầu ở Trung Quốc ngày nay liền có thể yên tâm tiếp thu và sử dụng chính trị bầu cử được. Bởi vì bình đẳng chính trị “một người một lá phiếu” có thể dễ dàng bị bóp méo bởi sự phân phối quyền lực không đồng đều, các quả đầu bạo lực ở Trung Quốc ngày nay (giới nghiêm ở Lhasa bởi lãnh tụ đảng và quả đầu quân sự, “thảm sát Lục Tứ Thiên An Môn” và đàn áp ở Tân Cương tất cả đều không cần lý lẽ, chỉ cần sử dụng bạo lực) sẽ sử dụng chiêu bài bầu cử, qua đó thao túng và vận hành chế độ quả đầu theo mô hình “Chính quyền Sultan Hồi Giáo” giống như Indonesia và Philippines.

Giáo sư trường Luật đại học Yale (Yale Law School) Thái Mỹ Nhi Amy Chua vốn nổi tiếng với tên gọi “Bà mẹ hổ” trong cuốn sách “Thế giới đang bùng cháy” đã mắc phải một sai lầm lớn, cô ta đem “chế độ dân chủ” và “chế độ quả đầu” trộn lại với nhau để bàn luận, đem “chuyển đổi quả đầu” phán đoán sai lầm xem đó là “chuyển đổi dân chủ”, từ đó phủ định những giá trị và ý nghĩa của chuyển đổi dân chủ ở các quốc gia thuộc thế giới thứ ba. Chính trong bối cảnh hỗn loạn cả về lý luận và khái niệm như vậy, một mặt thì các nhà trí thức “ngự dụng[6]“ của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã dùng “chế độ quả đầu” xuất hiện ở các quốc gia thuộc thế giới thứ ba sau khi các quốc gia này thất bại trong việc chuyển đổi dân chủ nhằm phủ định những giá trị của chuyển đổi dân chủ ở Trung Quốc hiện nay; mặt khác, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc lại đang nhanh chóng thúc đẩy chuyển đổi quả đầu, qua đó bảo vệ và củng cố sự lũng đoạn kép của họ đối với quyền lực và tài phú.

Điều bất hạnh là, xu hướng quả đầu hóa đang ngóc đầu dậy ở các quốc gia Âu Mỹ và Nhật Bản. Trong 30 năm qua tiến trình toàn cầu hóa được khởi xướng bởi “chủ nghĩa tân tự do” đã kéo rộng thêm khoảng cách giàu nghèo giữa các giai tầng trong xã hội cũng như giữa các quốc gia với nhau. Nhưng lực lượng tiến bộ ở các quốc gia Âu Mỹ đã xuất hiện và hợp sức ngăn chặn nó. Phong trào “Chiếm lĩnh phố Wall” cũng như phong trào “Chiếm lĩnh tất cả” được phát triển từ nó, hai lần đắc cử Tổng thống của Obama, sự trỗi dậy của phong trào “Tiệc Trà – Tea Party”, sự thất bại của ứng cử viên Tổng thống Đảng Cộng Hòa Willard Mitt Romney, tất cả đều phản ánh sự phản kháng của “99%” đối với “1%”. “Cách mạng hoa Nhài” trên thực chất cũng là một cuộc nổi loạn của người dân bình thường ở các quốc gia Trung Đông chống lại chế độ quả đầu từ sau cơn khủng hoảng tài chính toàn cầu. Nhưng điều càng bất hạnh hơn đó là, khi tầng lớp quyền thế ở Trung Quóc đã trở thành động lực chính thúc đẩy quá trình quả đầu hóa phản động trên toàn cầu, thì “99%” ở Trung Quốc lại vẫn chưa tỉnh ngộ, chưa cách nào nhận thức rõ ràng sự uy hiếp của “chế độ quả đầu”.

“Chuyển đổi nhanh” đã trở thành sự thật không tranh biện trong hơn 20 năm qua ở Trung Quốc. Thực chất của vấn đề là, loại chuyển đổi này đi về hướng “thể chế dân chủ” hay “thể chế quả đầu”. Hiển nhiên, dưới sự kiểm soát và thao túng của tập đoàn quyền thế Đảng Cộng sản Trung Quốc, thì Trung Quốc đã bước lên, hơn nữa về cơ bản đã hoàn thành “chuyển đổi quả đầu”. Nếu như người dân Trung Quốc vẫn không thể nào tỉnh ngộ lại, nếu các lực lượng dân chủ tiến bộ ở Trung Quốc vẫn không cách nào tụ hợp lại, chống lại thể chế độc tài, thúc đẩy thể chế dân chủ, người dân Trung Quốc cuối cùng cũng sẽ bị nuôi nhốt vĩnh viễn trên con đường đi tới nô lệ. “Giấc mộng Trung Hoa” mà chúng ta để lại cho con cháu chúng ta có lẽ chỉ có thể để bọn họ vĩnh viễn đem làm giấc mơ mà thôi!

Tứ Xuyên: Từ hào hùng đến bi tráng
(2013.05.11)

Một cấu trúc sụp đổ đang bị san bằng, hậu cảng là sườn núi. By 서울특별시 소방재난본부 – 서울특별시 소방재난본부 최광모, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=41561112

Ba năm sau trận động đất lớn Vấn Xuyên 2008, Bí thư tỉnh ủy Tứ Xuyên, Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân tỉnh Tứ Xuyên Lưu Kỳ Bảo đã có một bài diễn văn tại Đại học Quốc phòng, tổng kết công tác tái xây dựng sau Động đất Vấn Xuyên 2008, tiêu đề là “Tứ Xuyên từ bi tráng đi tới hào hùng”. Tứ Xuyên đưa ra mục tiểu tổng thể đối với công tác tái xây dựng sau thiên tai “Phục hồi về cơ bản sau 3 năm, phát triển hưng thịnh sau 5 năm, tiến lên Tiểu khang toàn diện sau 10 năm”. Đối với thành tựu của công tác tái xây dựng, Lưu Kỳ Bảo đã đưa ra đánh giá như sau: “Sau động đất Tứ Xuyên vẫn rất tươi đẹp, sau động đất Tứ Xuyên càng thêm an toàn.” Ông ta nói cho chúng ta:

“Người dân trong khu vực chịu thiên tai lưu truyền một câu nói, hiện tại thứ đẹp nhất ở khu vực bị thiên tai là các khu dân cư, an toàn nhất là trường học, hiện đại nhất là bệnh viện, vừa lòng nhất là người dân.” Tổng kết lại, “Hơn hai năm qua, Tứ Xuyên từ bi tráng đi về phía hào hùng; hướng tới tương lai, mảnh đất Thiên Phủ rộng lớn thật sự cùng một con đường với tổ quốc, đang từng bước lớn tiến tới một ngày mai tươi sáng tốt đẹp.”

Dựa theo con đường của Lưu Kỳ Bảo, vào giờ này phút này đang là lúc Tứ Xuyên chào mừng hoàn thành kế hoạch “5 năm chấn hưng phát triển Tứ Xuyên”. Nhưng mà đáng tiếc là ông trời không làm theo ý nghĩ tốt đẹp đó, trận động đất lớn ở Nhã An năm 2013 một lần nữa đã làm cho tỉnh Tứ Xuyên vốn có được tên gọi “Thiên Phủ Chi Quốc” bị tàn phá nặng nề, lầm than. Bởi vì trong thời gian 5 năm đã xảy ra hai trận động đất lớn trong khu vực dãy núi Long Môn Sơn[7], tâm chấn cách nhau chưa tới 100km, so sánh hai thảm họa thiên nhiên cũng như công tác cứu hộ cứu nạn, có thể giúp cho chúng ta hiểu rõ và nhìn thấy được những bệnh tật khó chữa lâu năm tồn tại trong hệ thống quản trị quốc gia ở Trung Quốc.

   Đánh giá của người dân đối với công tác cứu trợ thiên tai

Đầu tiên, chúng ta cần biết được đánh giá chân thật của người dân Tứ Xuyên ở khu vực bị động đất Vấn Xuyên đối với công tác cứu trợ thiên tai của chính phủ. Vì vậy, trong dịp Tết Công lịch, Tết Nguyên đán 2010-2011 tôi đã hoàn thành một cuộc điều tra khảo sát bằng các câu hỏi đối với khu vực bị thiên tai. Căn cứ vào hàng nghìn cuộc điện thoại đã thu thập được, cuộc khảo sát đã thu thập ý kiến từ cha mẹ của những học sinh đã thiệt mạng trong trận động đất, liên quan đến 34 nội dung. Sau khi đã gọi hàng nghìn số điện thoại, 272 vị phụ huynh đã nghe điện thoại, 33 vị từ chối hoặc không hoàn thành cuộc phỏng vấn, tổng cộng tôi đã thu được 239 phiếu khảo sát hợp lệ. Dưới đây tôi chia sẻ với độc giả một phần thành quả nghiên cứu.

Vấn đề thứ nhất: “Bạn cho rằng công tác cứu trợ thảm họa của chính phủ là: A. Rất hài lòng; B. Cơ bản hài lòng; C. Không hài lòng; D. Rất tồi tệ.” Các lựa chọn trả lời là: A, 2.6% (6 người); B, 46.3% (105 người); C, 41.4% (94 người); D,9.7% (22 người). Có 12 người không trả lời. Trong tất cả các lựa chọn, đánh giá tiêu cực (C và D tổng cộng là 51.1%) vượt qua đánh giá tích cực (48.9%). Điều đáng chú ý là, hai thái cực cảm tính mạnh mẽ, đánh giá tiêu cực “Rất tồi tệ” nhiều hơn 3 lần so với đánh giá tích cực “Rất hài lòng”.

Vấn đề thứ hai: “Bạn cho rằng hoạt động cứu trợ thảm họa ở ngôi trường con bạn theo học về tổng thể là: A. Rất hài lòng; B. Cơ bản hài lòng; C. Không hài lòng; D. Rất tồi tệ.” Lựa chọn trả lời là: A, 1.3% (3 người); B, 17.3% (39 người); C, 41.3% (93 người); D,40% (90 người); còn có 14 người không trả lời. Đánh giá tiêu cực (81.3%) vượt lên rất xa so với đánh giá tích cực (18.7%). Nếu chúng ta ý thức được những vấn đề sự thật cơ bản của quốc gia và chính phủ đối với giáo dục, thì đánh giá tiêu cực đối với vấn đề này cũng là một biểu hiện của sự bất tín nhiệm đối với chính phủ.

Vấn đề thứ ba: “Sau khi con bạn bị tổn thương bởi chính những ngôi trường học của chúng, bạn cảm thấy nguyên nhân chính của sự việc nằm là: A. Hoàn toàn do thiên tai tạo nên; B. Chủ yếu là do thiên tai tạo nên, nhưng cũng có nhân tố của con người; C. Hoàn toàn do sự tham nhũng của quan chức địa phương và các nhà thầu tạo nên; D. Không biết rõ.” Lựa chọn trả lời là: A, 6.98% (15 người); B, 45.12% (97 người); C, 46.98% (101 người); D. 1 người); có 24 người không trả lời; còn có một người chọn cả hai đáp án B, C. Cũng có nghĩa là, hơn 90% phụ huynh cho rằng sự sụp đổ của các trường học nằm ở nhân tố thảm họa do con người và tham nhũng. Điều này hoàn toàn khác biệt với quan điểm mà chính phủ Trung Quốc một mực kiên trì “sức phá hoại của thảm họa thiên nhiên là không thể chống cự lại”.

Vấn đề thứ tư: “Có một số phụ huynh và truyền thông đưa tin đã phản ánh, các trường học bị đổ sụp tồn tại “Công trình bã đậu”. Quan điểm của bạn là gì: A. Cơ bản đồng ý; B. Hoàn toàn đồng ý; C. Không đồng ý.” Lựa chọn trả lời là: A, 17.37% (37 người); B, 71.83% (153 người); C, 10.33% (22 người); có 26 người không trả lời. Mặc dù chính phủ Trung Quốc phủ nhận sự sụp đổ của các công trình trường học trong khu vực bị thiên tai có liên quan đến “Công trình bã đậu”, nhưng gần 90% phụ huynh không đồng ý với kết luận của chính phủ.

Vấn đề thứ năm: “Trải qua lần thảm họa này, bạn có cách nhìn như thế nào đối với Trung ương Đảng? A. Càng thêm tín nhiệm; B. Càng thêm không tín nhiệm; C. Không có thay đổi nào.” Lựa chọn trả lời là: A, 80.6% (170 người); B, 7.1% (15 người); C, 12.3% (26 người); có 28 người không trả lời.

Vấn đề thứ sáu: “Trải qua lần thảm họa này, bạn có cách nhìn như thế nào đối với chính quyền địa phương? A. Càng thêm tín nhiệm; B. Càng thêm không tín nhiệm; C. Không có thay đổi nào.” Lựa chọn trả lời là: A, 0.5% (1 người); B, 88.5% (185 người); C, 11 % (23 người); có 30 người không trả lời.

Hai vấn đề trên cần phải được phân tích xem xét cùng nhau, chúng ta mới có thể nhìn thấy được những thông tin được phản ánh ở tầng thứ sâu hơn. Đầu tiên, có một thực tế là một bộ phận số ít phụ huynh không tín nhiệm đối với Trung ương Đảng. Thứ hai, tính chính danh hợp pháp của Trung ương Đảng đã nhận được sự đồng thuận nhiều hơn. Cuối cùng, chính quyền địa phương gặp phải cuộc khủng hoảng tín nhiệm nghiêm trọng. Nếu như chúng ta xem xét đến mức độ tuyên truyền mạnh mẽ của Trung ương, sự sợ hãi sâu sắc của người dân đối với cáo buộc “phản đảng” cũng như việc Trung Quốc là một quốc gia đơn nhất được cầm quyền bởi một đảng chính trị duy nhất, câu hỏi thứ 6 bộc lộ ra nguy cơ về năng lực quản lý, trên thực tế cũng là đang uy hiếp đến tính chính danh của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

   Chính trị bã đậu

Từ những đánh giá của quan chức như Lưu Kỳ Bảo đến đánh giá của những phụ huynh mất đi con em trong trận động đất, chúng ta đã nhìn thấy hai thái độ hoàn toàn khác nhau đối với công tác cứu trợ thiên tai. Đối với sự khác nhau này, chính phủ Trung Quốc từ Trung ương tới các cấp địa phương sẽ không bao giờ vì sự việc này từ đó nghiêm túc lắng nghe những quần thể người dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai nặng nề nhất và đối mặt với những vấn đề được người dân đưa ra. Ngược lại, chính phủ áp dụng phương cách lừa dối và trấn áp với ý đồ che giấu vấn đề. “Chính trị khẩu hiệu”, tác phong báo cáo láo của Lưu Kỳ Bảo trở thành thủ đoạn mưu cầu danh lợi, thăng chức của ông ta, nhờ vậy mà ông ta tiến vào Bộ chính trị, thăng chức trở thành Trưởng ban Ban Tuyên truyền Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cựu phó tỉnh trưởng thường trực Tứ Xuyên Ngụy Hoằng cũng nhờ có thảm họa động đất mà quan lộ hanh thông. Ông ta đảm nhận vai trò xông pha thực hiện những hành động không đẹp đẽ của chính quyền như che giấu con số về học sinh tử vong, phủ nhận sự tồn tại của “Công trình bã đậu”, trấn áp đòi hỏi tự phát của người dân muốn điều tra chân tướng vân vân. Không khó để dự đoán, hiện tại ông ta đã trở thành tỉnh trưởng Tứ Xuyên.

Hành vi cả gan trơ tráo không sợ hãi của các quan chức Đảng Cộng sản Trung Quốc từ trên xuống dưới nhằm che giấu chân tướng của trận thảm họa động đất Vấn Xuyên 5 năm trước, từ chối đối diện với “Công trình bã đậu” cũng như các vấn đề tham nhũng có liên quan khác, không những là bởi vì những vấn đề này cuối cùng sẽ dẫn tới kết cục “nhổ củ cải ra khỏi mảnh đất đen”, dẫn tới địa chấn trong chính trường Trung Quốc, mà còn bởi vì bọn họ còn ôm lấy một loại tâm lý may mán. Sau động đất Vấn Xuyên, có nhà khoa học ở Trung Quốc đã chỉ ra, trận động đất lớn ở Vấn Xuyên là sự kiện nghìn năm có một, trong 100 năm tiếp theo Tứ Xuyên sẽ không còn gặp phải động đất lớn. Quan chức to nhỏ ở Tứ Xuyên có vẻ như có thể tiếp tục tham nhũng, tiếp tục xây dựng nên các công trình chất lượng kém mà không gặp phải việc bị bại lộ. Có lẽ họ tin tưởng rằng, trấn áp được Ngải Vị Vị, Ngải Hiểu Minh cũng như một loạt các nhân vật hoạt động xã hội dân sự khác, bắt giam Hoàng Kỳ, Đàm Tác Nhân thì có thể tiếp tục làm ác.

Vốn bởi hành vi của những tham quan này xứng đáng bị trời tru đất diệt, tiếng thét gào đất sụp núi lở có vẻ như rất hợp lý một cách tự nhiên. Lưu Kỳ Bảo và Ngụy Hoằng bọn họ không dự đoán được rằng hành động của họ dẫn tới cơn thịnh nộ của trời đất lại đến nhanh như vậy. Trận động đất Nhã An đã bộc lộ ra một loạt vấn đề y hệt như động đất Vấn Xuyên 2008. Mặc dù địa khu Nhã An vào năm 2008 chính là khu vực chịu thiên tai, đã trải qua cuộc tái xây dựng “kỳ tích nhân gian”, nhưng trường học vẫn cứ sụp đổ, người dân vẫn cứ nghèo đói như trước. Chính bởi vì vậy, công tác cứu trợ khắc phục thiên tai ở Nhã An hiện nay càng nhấn mạnh “mô hình cứu trợ thiên tai mang màu sắc Trung Quốc” được chủ đạo bởi tam vị nhất thể “đảng – quốc gia – quân đội”: Phong tỏa tin tức, khuếch trương giai điệu chủ đạo, biến cứu trợ thiên tai thành “duy trì ổn định xã hội, trấn áp xã hội công dân. Các tổ chức cứu trợ quốc tế và các tổ chức xã hội tự nguyện của người dân đều bị từ chối tiếp cận. Thao túng hộp đen càng là mạnh mẽ, nghiêm ngặt hơn so với trước đây.

Chúng ta lại sẽ được nghe thấy những ngôn từ chúc mừng công lao kiểu như “trận động đất vĩ đại, trận động đất thắng lợi”, chúng ta sẽ còn nhìn thấy những hoạt động giáo dục “cảm ơn đảng, cảm ơn tổ quốc, cảm ơn xã hội”. Nhưng tôi cũng tin chắc rằng, nếu như chúng ta có thể tự mình đi tới khu vực bị thiên tại, lắng nghe tiếng nói của những người dân gặp nạn, chúng ta sẽ có được kết luận khác hẳn. Thực ra, tình cảnh của các nạn nhân thiên tai ở Tứ Xuyên vẫn như cũ bi tráng, không hề hào hùng giống như những gì mà Trưởng ban tuyên truyền Trung ương Lưu Kỳ Bảo muốn chúng ta tin như thế.

Bệnh động kinh về ý thức hệ của Đảng Cộng sản Trung Quốc
(2013.06.07)

Phong trào chủ nghĩa cộng sản ở Trung Quốc được khởi đầu bằng việc xin xỏ dẫn nhập một lý tưởng của Phương Tây. Kế hoạch cải tạo xã hội nhân loại của Karl Marx đã không tìm được một chỗ đứng trong hệ thống các giá trị chủ đạo Phương Tây, ngược lại đã tìm được một mảnh ruộng thử nghiệm tại “Đông Phương Á Châu” mà ông ta vốn khinh miệt. Bất luận là Trung Quốc với hình thái xã hội Phương Đông điển hình hay là một nước Nga bán Phương Đông, hay nước Pháp và Italy với tín đồ Thiên Chúa Giáo chiếm đa số, đều đã trở thành mảnh đất thích hợp sinh tồn cho Đảng Cộng sản mà xa rời văn minh Tân giáo Phương Tây. Nhưng sau Chiến tranh thế giới thứ hai, giới trí thức cánh tả ở các quốc gia Phương Tây sau khi trải qua “mười năm màu hồng”, đã ý thức được rằng chủ nghĩa cộng sản là một “Thượng Đế thất bại”, bắt đầu vứt bỏ nó. Sau khi Nikita Khrushchev phơi bày những hành động tàn bạo của Stalin, tín ngưỡng đối với chủ nghĩa cộng sản Liên Xô sụp đổ, một đế quốc rộng lớn bắt đầu tan rã, cho tới tận thời đại Mikhail Gorbachev thì triệt để sụp đổ. Thực tiễn chủ nghĩa cộng sản ở Châu Âu cuối cùng dùng thất bại để kết thúc, đã đem đến cho phong trào chủ nghĩa cộng sản ở Trung Quốc một tiếng chuông cảnh tỉnh. Trong khi đó thất bại triệt để cuối cùng của Đảng cộng sản Trung Quốc cũng sẽ dùng cái chết về ý thức hệ để đánh dấu.

   Sự thoái hoá ý thức hệ của Đảng Cộng sản Trung Quốc

Sự tiếp thu chủ nghĩa Marx của Trung Quốc đã trải qua ba tầng ô nhiễm từ Lenin, Stalin và Mao Trạch Đông, khi vừa khởi đầu chính là có đặc trưng thoái hoá và dung tục hoá từ khu vực trung tâm chuyển hướng sang khu vực ngoại vi của văn minh cận đại, hiện đại. Nhưng loại thoái hoá này kết hợp với hạch tâm chủ nghĩa chuyên chế trong lịch sử Trung Quốc, dẫn đến chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc đã có được sự thích ứng mạnh mẽ ở bản thổ. Tuy nhiên, khi so sánh với chủ nghĩa chuyên chế truyền thống Phương Đông, chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung Quốc còn có một đặc trưng mà chỉ có chính quyền chủ nghĩa toàn trị đương đại mới có, đó là sự bạo ngược đối với tâm trí và sự kiểm soát đối với tư tưởng. Việc thực thi mục tiêu này thông qua cải tạo về tinh thần thì được gọi là “tẩy não”, hoặc gọi là “cưỡng hiếp đối với tâm trí”.

Đảng Cộng sản Trung Quốc du nhập chủ nghĩa duy vật biện chúng, thực ra là chơi trò bắt cá hai tay với “chủ nghĩa cực đoạn” và “chủ nghĩa hư vô” nhằm triệt tiêu và phá huỷ đi các di sản tinh thần của Phương Tây (đặc biệt là lý luận triết học thuộc về tâm trí cùng với các học thuyết tôn giáo), thiết lập hệ thống phát ngôn nguỵ biện của riêng mình. Nó vừa kế thừa chủ nghĩa duy vật lịch sử, xây dựng nên một lý thuyết giai đoạn lịch sử tiến hoá giả dối, dùng thuyết quyết định lịch sử để thay thế ý chí tự do và tự do chọn lựa của con người, đem chủ nghĩa cộng sản trở thành giá trị cao nhất và áp đặt nó đối với người dân. “Ba bài viết ngắn” của Mao Trạch Đông gồm “Vì nhân dân phục vụ”, “tưởng nhớ Henry Bethune” và “Ngu Công dời núi” đã đem những người đi theo ông ta chuyển hoá thành nô lệ tinh thần; “Bài nói chuyện tại hội nghị văn nghệ Diên An” của ông ta lại giúp thuần hoá những phần tử trí thức trở thành công cụ giúp ông ta tẩy não. Loại thủ đoạn này tiếp tục được diễn ra sau khi Đảng Cộng sản cướp chính quyền thành công: trước có các phong trào như “học tập Lôi Phong”, “học tập Đại Khánh, học tập Đại Trại”, sau có “Phong trào tam phản ngũ phản”, “phản phe hữu” và “Cách mạng văn hoá”. Thông qua các phong trào “đốt sách chôn nho sinh” đương đại, chính sách ngu dân và sùng bái cá nhân, Mao Trạch Đông đã đem chủ nghĩa Marx, Engels, Lenin và Stalin biến thành thần học giáo điều dung tục hoá, ngược lại đem chính bản thân Mao bôi trát thành tiên tri và người cứu tinh của Trung Quốc. Dưới áp lực kép của đói khát và khủng bố, tuyệt đại đa số người dân Trung Quốc đã tiếp nhận ý thức hệ dạng Utopia của Mao Trạch Đông, cho tới khi bàn tay của Thượng Đế kết liễu sinh mạng của Mao, từ đó mới bắt đầu đưa ra những nghi ngờ đối với chủ nghĩa Mao.

   Chứng động kinh sau khi hệ thần kinh trung ương bị tổn hại thoái hoá

Bất kể chủ nghĩa Mao có bao nhiêu điên cuồng và hoang đường, ít nhất có mấy điểm cần ghi nhận: Thứ nhất, Mao vẫn là người có đức tin, ông ta có vẻ như cũng đã thử thực thi đức tin của mình, nhưng không tìm được phương pháp thích hợp. Thứ hai, Mao có sự hiểu biết sâu sắc đối với Trung Quốc và người Trung Quốc, do vậy ông ta có thể xây dựng được sức hấp dẫn phi phàm để huy động dân chúng. Thứ ba, mặc dù Mao Trạch Đông đã hy sinh tính mạng của hàng nghìn vạn người Trung Quốc, Mao cũng không tiếc hy sinh sinh mạng của những người trong gia đình để thực hiện lý tưởng của ông ta. Thứ tư, Mao có được trực giác nhạy cảm đối với bố cục và hướng đi của quyền lực thế giới, do vậy ý thức hệ của ông ta vừa có thể kích thích sức tưởng tượng của người dân Trung Quốc đối kháng với sỉ nhục từ ngoại quốc, cũng cổ vũ sự phản đối của vô số các quốc gia thuộc thế giới thứ ba đối với chủ nghĩa đế quốc. Nếu nói rằng Mao là một ác ma thuộc chủ nghĩa cấp tiến với tinh lực thể lực, trí tưởng tượng, năng lực trừu tượng và sức hấp dẫn cá nhân đều vượt trội so với người khác, vậy thì những kẻ nối nghiệp ông ta đều là một đám cán bộ đảng quốc chính phủ tầm thường không có trí tưởng tượng, không có sự hấp hút về nhân cách, không có lý tưởng lớn lao. Bọn họ vĩnh viễn sẽ không bước vào thời đại chủ nghĩa Utopia cấp tiến điên cuồng “như là cơn bão thổi bay cả vũ trụ” của Mao, căn bệnh về ý thức hệ mà họ mắc phải chỉ có thể là bệnh động kinh xuất hiện sau khi hệ thần kinh trung ương bị tổn hại thoái hoá.

Mao Trạch Đông nắm chặt ý chí đem người dân Trung Quốc dẫn chạy hướng về chủ nghĩa hoang tưởng Utopia trong trạng thái điên loạn. Đặng Tiểu Bình nhỏ bé lại giống như một phụ nữ được Trương Ái Linh dạy dỗ, bắt tay chinh phục người dân Trung Quốc từ cái dạ dày. Dưới chủ trương chính trị thực dụng “Cầu cơm no áo ấm, chạy hướng về tiểu khang sung túc”, Đặng cũng không quên một chí hướng lớn lao: Đợi sau khi người dân Trung Quốc giải quyết vấn đề cơm no áo ấm, lại tới lúc phổ cập bầu cử dân chủ. Giang Trạch Dân có vẻ như cũng tán đồng tư tưởng này. Do đó, từ “Lý thuyết chủ nghĩa xã hội giai đoạn sơ cấp” được Đặng chấp nhận cho đến khi Giang Trạch Dân cho ra mắt “Lý thuyết ba đại diện” đều có sự liên hệ về logic. Nhưng đến năm 2004, “chính quyền mới của Hồ Cẩm Đào Ôn Gia Bảo” lại đưa ra “Quan điểm phát triển khoa học” và “Xã hội hài hoà”. Vấn đề là, hai khẩu hiệu to đùng này không phải là tiêu chuẩn hoàn hảo được thi hành thông qua quá trình đúc rút kinh nghiệm thực tiễn hay mục tiêu vĩ đại to lớn đang nỗ lực theo đuổi của chính quyền Hồ Ôn. Khẩu hiệu thứ nhất đã trở thành thương hiệu sản phẩm mà “chính quyền mới Hồ Cẩm Đào Ôn Gia Bảo” tự mình đóng dấu chứng nhận, khẩu hiệu thứ hai trở thành “sự mô tả khách quan” đối với hiện trạng của người dân Trung Quốc. Từ chính quyền Hồn – Ôn tới chính quyền Tập – Lý, bọn họ đã nhào nặn lên một thế giới mặt ngoài bóng bẩy với “siêu cường trỗi dậy”, “xã hội hài hoà” và “ngàn năm thịnh thế”, tiếp theo đó lại huy động toàn bộ thể chế với sức mạng cả một quốc gia đem thế giới bóng bẩy đẹp đẽ này cấy ghép vào trong ý thức của người Trung Quốc, bắt mọi người dân Trung Quốc chấp nhận nó trở thành hiện thực khách quan của Trung Quốc.

Chỉ từ tầng diện lý luận chính trị, chúng ta có thể nhìn thấy một vài đặc trưng của công trình ý thức hệ mà Đảng Cộng sản Trung Quốc xây dựng: thứ nhất, ý thức hệ mới được hình thành là do khuyên răn, khiển trách mà có. Bọn họ chỉ là những thợ trang điểm chính trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc uốn ngón tay để chiêu cáo thiên hạ, do đó chúng ta đã nhìn thấy “một trung tâm, hai điểm cơ bản”, “hai chân đang chạy”, “ba tự tin”, “bốn nguyên tắc cơ bản”, “năm điều không được làm”, “bảy điều không được nói”, “bát vinh bát nhục”, “ba điều tuyệt đối không được phép”, “bốn toàn diện” (toàn diện xây dựng xã hội tiểu khang, toàn diện đi sâu cải cách, toàn diện y pháp trị quốc và toàn diện quản lý đảng nghiêm khắc) vân vân.

   “Thuyết chân lý vũ trụ” thách thức “giá trị phổ quát toàn cầu”

Thứ hai, những giới luật của ý thức hệ mới vừa không cần phải có tiền đề tiên quyết, cũng không cần logic nội hàm; vừa không để chút không gian nào lại cho thảo luận và khác biệt ý kiến, càng không cho phép sự xuất hiện của những âm thanh phản đối với lựa chọn đa nguyên. Ví dụ như, think tank cao cấp nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc Vương Hỗ Ninh đem nguyên lý chủ nghĩa tự do cá nhân của triết gia theo lý tưởng dân chủ Hoa Kỳ John Dewey “Chiếc giày có đi vừa chân hay không, bị kẹp chân ở chỗ nào, chỉ có tự bản thân biết rõ nhất”, đem vận dụng vào trong đường lối ngoại giao chủ nghĩa quốc gia Trung Quốc, tự vỗ ngực xưng là “con đường đi phù hợp hay không,  chỉ có chúng tôi tự mình biết rõ, các quốc gia bên ngoài không thể chỉ tay múa chân được”; đồng thời phủ nhận sự lựa chọn tự do cá nhân có thể được dùng đồng thời cho mối quan hệ cá nhân và nhà nước. Một ví dụ nữa, một think tank cao cấp khác của Đảng Cộng sản Trung Quốc là Du Khả Bình đưa ra lí luận “Ba thời cơ hài hoà thống nhất”, tuyên bố “sự lãnh đạo của đảng, người dân làm chủ, y pháp trị quốc” là cốt lõi của xã hội chủ nghĩa dân chủ mang màu sắc Trung Quốc, nhưng ông ta lại không thể nào nhận thức được, những đặc quyền đem lại sự thống trị lâu dài của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã phá nát nút thắt quan hệ giữa đảng cầm quyền và người dân với lá phiếu bầu cử, phá hoại tinh thần pháp trị (bao gồm đứng trước pháp luật, người người bình đẳng; trình tự chính đáng của pháp luật…). Điều nực cười nhất nhà, Đảng Cộng sản Trung Quốc một tay che trời phủ nhận các giá trị phổ quát của nhân loại, một tay khác lại tung ra “lý thuyết chân lý vũ trụ”, tuyên bô rằng “chủ nghĩa” mà Trung Quốc kiên trì theo đuổi là “tinh thần vũ trụ”.

Thứ ba, giới khoa học xã hội Trung Quốc toàn diện theo đuổi bắt kịp đội ngũ, tiến hành nhất thể hoá với cỗ máy tuyên truyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc, dẫn tới tình trạng yêu ma quỷ quái lộng hành, nói năng bậy bạ trong giới trí thức tư tưởng Trung Quốc. Trong thời gian gần đây có xuất hiện “bốn lý thuyết mới” (“Lý luận chủ nghĩa hiến pháp là của chủ nghĩa tư bản” của Dương Hiểu Thanh, “Lý luận đảng tính thần tính” của Lưu Á Châu, “Lý luận chân lý vũ trụ” của Giải Phóng Quân Báo, “Lý luận người cha mới của quốc gia” do Lưu Hiểu Phong đưa ra, nhận Mao Trạch Đông là cha mẹ mình) là những bằng chứng điển hình. Một giáo sư Đại học Phúc Đán mà tôi quen biết là Tô Trường Hoà còn thực hiện công tác “đem kiến thức về dân chủ Phương Tây từ cấp độ phổ quát toàn cầu xuống cấp độ địa phương”, hoàn toàn bỏ qua sự thật rằng sau làn sóng dân chủ thứ ba diễn ra vào thế kỷ trước, đại đa số các quốc gia và người dân trên toàn cầu đều lựa chọn sinh sống tại nơi mà ông ta nói là “kiến thức phạm vi địa phương”.

Khi những học giả Trung Quốc cam tâm được một chính quyền chuyên đi bức hại người dân, bẻ cong tri thức ngự dụng, điều khiển, hơn nữa cho đó là vinh quang, có lẽ bọn họ đã quên đi một chân lý nguyên thuỷ ở hiện trạng của “tồn tại tức là hợp lý”: tính duy lý của nhà nước (raison d’être và reason of state). Nếu như bọn họ cam tâm tình nguyện từ bỏ lý tính, ủng hộ việc dựa vào bộ máy nhà nước để phóng đại ý kiến và kết luận của họ, thì đó cũng là lúc giới trí thức tinh anh cũng gia nhập vào đội ngũ cán bộ quan liêu như bầy dê điên cuồng.

Triết gia chính trị học người Pháp Michael Foucault đã từng nói: “Không có bất cứ thứ gì bất ổn hơn một chính quyền coi khinh chân lý; không có bất cứ thứ gì nguy hiểm hơn một chính thể tuyên bố rằng có thể phân định mọi chân lý”.

Chế độ Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc: Bình hoa chính tri? Đàm hoa chính trị? 
(2014.09.12)

Chế độ Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc đã được thành lập tròn 60 năm. Trước khi Đảng Cộng sản Trung Quốc lên nắm quyền, Đại hội đại biểu Nhân dân chính là được xác lập trở thành cơ cấu hạch tâm của công cuộc xây dựng chủ nghĩa dân chủ mới ở Trung Quốc. Việc thẩm định, tra xét cơ chế này trong 60 năm qua trồi sụt lên xuống, giống như bảng nhiệt kệ đo tiến trình dân chủ hoá ở Trung Quốc vậy.

   Hứa hẹn chưa được hoàn thành

Tháng 9 năm 2014, Tập Cận Bình đã công bố “Phát biểu chúc mừng kỷ niệm 60 năm thành lập Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc”, tuyên bố:

“Thực thi chế độ Đại hội đại biểu nhân dân ở Trung Quốc là sáng tạo vĩ đại nhất của người dân Trung Quốc cho lịch sử hệ thống chính trị nhân loại.”

Ông ta còn nói:

“Thực tiễn 60 năm qua đã chứng minh đầy đủ rằng , chế độ Đại hội đại biểu nhân dân phù hợp với tình hình và thực tiễn ở Trung Quốc, thể hiện bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa, bảo chứng người dân là chủ đất nước, là chế độ tốt bảo vệ việc thực thi sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa..

Tập Cận Bình

Đối với bài phát biểu quan trọng này của Tập Cận Bình, chúng ta có thể chia làm hai phần để tiến hành phân tích. Đầu tiên, chúng ta có thể đạt được một nhận thức chung: Chế độ Đại hội đại biểu nhân dân Trung Quốc đã và đang tiếp tục phát huy tác dụng quan trọng trong việc xây dựng nền dân chủ Trung Quốc cũng như quá trình thúc đẩy chủ nghĩa hiến pháp. Tuy nhiên, ở hiện tại chế độ Đại hội đại biểu nhân dân đang toàn diện suy bại lại là một sự thực không thể tranh cãi.

74 năm trước, Mao Trạch Đông trong “Lý luận chủ nghĩa tân dân chủ” đã hứa hẹn:

“Hiện tại Trung Quốc có thể áp dụng hệ thống Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc, Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh, Đại hội đại biểu nhân dân huyện, thị cho đến Đại hội đai biểu nhân dân hương làng, hơn nữa Đại hội đại biểu nhân dân các cấp sẽ bầu cử lựa chọn chính phủ. Nhưng nhất định phải có một hệ thống bầu cử phổ thông đầu phiếu thực sự công bằng không phân biệt nam nữ, tín ngưỡng,  tài sản, trình độ giáo dục.”

Mao Trạch Đông

Nhưng 2 năm sau khi Đảng Cộng sản Trung Quốc thành lập chính quyền mới, Lưu Thiếu Kỳ liền nói,

“bầu cử phổ thông đầu phiếu, bình đẳng, bầu cử trực tiếp không ký danh” đã trở thành “Khẩu hiệu cũ”. Trước đây dùng để “phản đối chính quyền độc tài Tưởng Giới Thạch” có “ý nghĩa tiến bộ”, nhưng ở chính quyền mới thì lại không thích hợp, “chủ yếu là nhân dân cần lao vẫn còn mù chữ, trước đây chưa có kinh nghiệm bầu cử, tạm thời sự quan tâm và tính tích cực của bọn họ đối với bầu cữ vẫn còn chưa được đầy đủ.”

Lưu Thiếu Kỳ

Bước vào thế kỷ 21, trong bài phát biểu của Tập Cận Bình, vẫn là không hề thực hiện lời hứa tổ chức bầu cử phổ thông đầu phiếu. Trong câu đầu tiên của diễn văn, Tập nhận định rằng bầu cử gián tiếp ở Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khoá 1 là được sản sinh bởi “bầu cử phổ thông đầu phiếu”, phủ nhận một sự thực căn bản: Từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay, trên toàn thế giới chỉ có hai quốc gia chưa hề tiến hành tổ chức bầu cử phổ thông đầu phiếu trên toàn quốc, đó là Trung Quốc và Saudi Arabia. Mặc dù những quốc gia như Triều Tiên và Việt Nam thao túng bầu cử, đảm bảo 100% những ứng cử viên được Đảng đề cử trúng cử, nhưng Quốc hội của họ cũng là do toàn quốc bầu cử trực tiếp. Lần duy nhất Tập Cận Bình nhắc tới “bầu cử dân chủ”, cũng là khẳng định, ghi nhận bầu cử Đại hội đại biểu nhân dân ở giai đoạn hiện tại: bầu cử trực tiếp huyện, hương thôn, Đại hội đại biểu nhân dân ở cấp kể trên đây được Đại hội đại biểu nhân dân ở cấp thấp hơn bầu gián tiếp. So sánh với cuộc bầu cử vừa được tổ chức trong năm nay ở Ấn Độ mà nói, nơi đó có hơn 800 triệu cử tri, hơn 550 triệu người bỏ phiếu, trong con mắt của Đảng Cộng sản Trung Quốc, sự khác biệt về tình hình quốc gia Trung Quốc, tố chất của người dân thấp kém có thể được nhìn thấy rõ ràng.

   Tiểu Dương Xuân của Đại hội đại biểu nhân dân

Sự thúc đẩy của Đặng Tiểu Bình đối với công tác thực thi quyền hạn của Đại hội đại biểu nhân dân chủ yếu đến từ cải cách phân quyền và từ bỏ bớt quyền lực của ông ta, từ đó sản sinh ra sự tôn trọng đối với công tác của Đại hội đại biểu nhân dân lẫn việc không can dự vào công việc của lãnh đạo Đại hội đại biểu nhân dân. Điều này đã phát huy vai trò tích cực của chế độ Đại hội đại biểu nhân dân, phát huy tính tích cực của cả trung ương lẫn địa phương, trở thành thanh Thượng Phương Bảo Kiếm cho sự mở rộng quyền lực và chế độ hoá của hệ thống Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc. Chính là trên cơ sở như vậy, Đại hội đại biểu nhân dân từ “Hội nghị hai tay” (giơ tay lên, vỗ vỗ tay) với “tên gọi to, toàn người già, bên trong trống không” và “con dấu cao su” dần dần biến thành con dấu thép, bắt đầu phát huy tác dụng tích cực đối với việc phản ánh ý muốn của người dân, giám sát cơ quan hành chính lập pháp và chống tham nhũng. Với phương thức tiệm tiến tăng dần mức độ cải cách “chạy bước nhỏ, không dừng bước” và mở rộng quyền lực kiểu “chạy thử máy”, trợ giúp Đại hội đại biểu nhân dân tích luỹ và phát triển được một hệ thống và phương pháp thúc đẩy Trung Quốc đi về phía tiến bộ, dân chủ lập hiến. Ví dụ, một loạt cơ chế trong thập niên 1990 như “chế độ bình luận đánh giá”, “kiểm tra tư pháp” và “kiểm tra vụ án cá biệt”, công tác tiếp xúc cử tri Đại hội đại biểu nhân dân…đều là những nỗ lực nhằm thăm dò bước đi trên con đường dân chủ hoá mang màu sắc Trung Quốc.

Đặc biệt cần chỉ ra là, trong thời gian diễn ra phong trào dân chủ 1989, một bộ phận uỷ viên ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc đóng tại Bắc Kinh đã phát động phong trào kí tên, ý đồ thông qua việc triệu tập Hội nghị đặc biệt Đại hội đại biểu nhân dân nhằm giải quyết khủng hoảng ở Bắc Kinh. Trước khi tuyên bố giới nghiêm, Ủy ban công tác pháp chế Ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc còn thông qua phương thức trả lời hồi đáp, ủng hộ Đại hội đại biểu nhân dân tỉnh Hà Nam bãi bỏ chức vụ phó tỉnh trưởng của Dương Hối Tuyền. Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc khi đó là Vạn Lý đang có chuyến công du nước ngoài cũng đưa ra động thái, hy vọng thông qua các trình tự xử lý của Đại hội đại biểu nhân dân nhằm giải quyết khủng hoảng trong nước. Mà khi đó người nắm quyền thật sự bên trong nội bộ của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc chính là Phó Uỷ viên trưởng thường trực Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Tập Trọng Huân, cũng chính là phụ thân của Tập Cận Bình.

Bành Chân, Vạn Lý, Lý Bằng, Kiều Thạch cùng cấp phó của họ Trần Phi Hiển, Tập Trọng Huân, Điền Kỷ Vân( trong hai nhiệm kỳ của Lý Bằng và Kiều Thạch) đã trở thành những “đối tác vàng” đem tới tác dụng rường cột cho hệ thống Đại hội đại biểu nhân dân. Nhưng điều không may là, vào năm 2003, “Lưỡng Quốc” (Ngô Bang Quốc và Vương Triệu Quốc) quản trị Đại hội đại biểu nhân dân, đưa thể chế này vào thời kỳ suy bại trong 10 năm kế tiếp.

  “Thanh Đạm Quán” phục vụ vì “túi tiền”

Động thái lớn của Ngô Bang Quốc nhằm phế bỏ võ công của chế độ Đại hội đại biểu nhân dân là đem Hoàng Cúc và đường lối chính sách chung có được của ông ta khi còn làm việc ở Thượng Hải là để Đảng “nắm giữ toàn cục, giúp đỡ các bên” đưa về Trung ương. Cơ chế Đại hội đại biểu nhân dân gần như trở thành bên điều phối với hoạt động của chính phủ, chính hiệp, các tổ chức đoàn thể thanh niên, côn nhân, phụ nữ, cái gọi là “cơ quan quyền lực cao nhất” đã bị hao tổn nghiêm trọng. Vương Triệu Quốc vừa mới nhậm chức, đã đem chuyên gia nghiên cứu có thành tựu nhất của Nhân Đại là Thái Định Kiếm đá ra khỏi Văn phòng Uỷ ban thường trực Nhân Đại. Bởi vì Thái Định Kiếm đã viết “Báo cáo tình trạng bầu cử ở Trung Quốc”, phê bình một cách có hệ thống “Lý luận về tố chất công dân” là thứ đã cản trở thúc đẩy bầu cử phổ thông đầu phiếu, dẫn tới Vương Triệu Quốc đã có một phen răn dạy: “Ăn cơm của chế độ, không thể thốt ra những lời phản lại chế độ”. Kết quả là lấy mất bát cơm vàng chức vụ ngang cấp phó cục trưởng của Thái Định Kiếm, hơn nữa còn không cho phép anh ta quay trở lại công tác ở Đại học Bắc Kinh.

Tiếp đó, một loạt các biện pháp bảo thủ được tung ra, những hành động thăm dò cải cách đều bị ngừng lại. Chế độ đánh giá bình luận, kiểm tra án riêng lẻ, kiểm tra tư pháp, đại biểu tiếp xúc cử tri về cơ bản bị xoá bỏ. Chế độ tham vấn kiến nghị khiếu kiện Đại hội đại biểu nhân dân được quy hoạch quay về thể chế “Đại tham vấn” dưới sự quản lý thống nhất của chính phủ. Trong “Luật về giám sát, đôn đốc” mới được công bố, quyền giám sát đôn đốc chỉ được dành cho Uỷ ban thường vụ Đại hội đại biểu nhân dân, Đại hội đại biểu nhân dân và các thành viên bình thường không được trao quyền lực giám sát chính phủ. Những sáng kiến thử nghiệm dân chủ ở địa phương toàn bộ thu hẹp và xoá bỏ, ví dụ như “bầu cử lựa chọn trực tiếp” và “dân chủ khẩn đàm”. Do đó, khi đối mặt với những lời kêu gọi tự do và dân chủ nhiều hơn từ phía người dân Trung Quốc, Đại hội đại biểu nhân dân không phải là khuyết vị trí (ví dụ sự kiện Ô Khảm), chính là đóng vai sát thủ. Ví dụ, sau hiện tượng “ứng cử viên độc lập” xuất hiện vào năm 2011, Ủy ban công tác pháp chế Ban Thường vụ Nhân Đại đầu tiên đưa ra kết luận, ứng cử viên độc lập “không có căn cứ pháp lý”.Năm 2014 trong sự kiện Hong Kong đấu tranh yêu cầu áp dụng bầu cử phổ thông đầu phiếu đối với chức vụ Trưởng đặc khu hành chính, Phó Tổng thư ký Ủy ban Thường vụ Nhân Đại là Lý Phi và Chủ nhiệm Ủy ban công tác pháp chế Nhân Đại là Trương Vinh Thuận đích thân tới Hong Kong đọc chỉ thị phản đối bầu cử phổ thông đầu phiếu.

Đồng thời, ngày càng có nhiều người Trung Quốc được biết, theo như tin tức từ hãng tin Bloomberg News, 70 đại biểu Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc giàu nhất vào năm 2011, có tổng tài sản vượt qua toàn bộ tổng tài sản của 535 nghị sĩ Quốc hội Hoa Kỳ, Tổng thống Hoa Kỳ và các thành viên nội các chính phủ Hoa Kỳ, 9 thẩm phán của Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ cộng lại. Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc đã trở thành “Câu lạc bộ tỉ phú” Trung Quốc (trong số bọn họ nhiều người có quốc tịch nước ngoài), Đại hội đại biểu nhân dân các cấp cũng trở thành nơi chốn để quan thương, quan gian câu kết với nhau. Điều mỉa mai là, Tập Cận Bình kiên quyết phản đối “Phi Lai Phong về chế độ chính trị”. Thực tế, chế độ Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc Trung Quốc đã bao giờ không phải là bản sao Phi Lai Phong của Công xã Paris cộng thêm Đại hội đại biểu Xô Viết? Những đại biểu ngồi trong đó lúc nào không phải là vật thể lạ không xác định của nước ngoài?

Khó trách, dân oan Thượng Hải đã tuyệt vọng giơ lên biểu ngữ “Dâm Đại Bảo Biểu – Đại biểu dâm loạn đĩ điếm” ngay bên ngoài khu vực tổ chức Đại hội Nhân Đại. Đại hội đại biểu nhân dân có nên bị người dân coi khinh như thế, đương nhiên vẫn còn có không gian để bàn thảo. Nhưng có một điều không thể nghi ngờ, bài phát biểu trên của Tập Cận Bình cùng với chức vụ “Siêu cấp Chủ tịch nước” là cách mà ông ta đặc biệt dựa vào để quản trị quốc gia, sẽ chỉ càng làm cho chế độ Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc thêm một bước quay về vị trí “con dấu cao su”.


Hongtaiyang DiGuo By Xia, Ming | Published in 2015 by Mirror Books | Copyright by Mirror Books

Nguồn: Hạ Minh, “Đế quốc mặt trời đỏ”, Chương 5.

[1] Đát Kỷ 妲己: Là một nhân vật nổi tiếng trong huyền sử Trung Quốc thời nhà Thương. Bà được biết đến là Vương hậu của Trụ Vương, vị quân chủ cuối cùng của nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc. Bà cùng với Muội Hỉ nhà Hạ và Bao Tự nhà Chu là những ví dụ điển hình của “hồng nhan họa thủy”, tức mỹ nhân tuyệt sắc gây đại họa liên lụy đến các quân vương, thường là nguyên nhân làm sụp đổ triều đại.

[2] Bao Tự 褒姒: Là vương hậu thứ hai của Chu U vương, vị Thiên tử cuối cùng của Tây Chu. Truyền thuyết kể rằng, Bao Tự là một mỹ nhân cực kỳ xinh đẹp và quyến rũ, Chu vương mê say nàng nhưng chưa bao giờ thấy nàng cười nên ra lệnh ai làm cho nàng cười sẽ thưởng nghìn lạng vàng. Để làm nàng cười, Chu U vương nghe theo một nịnh thần, đã đốt lửa trên cột lửa hiệu triệu chư hầu, đùa giỡn với chư hầu rồi gây họa làm mất Cảo Kinh. Việc nhà Chu suy yếu bắt đầu từ đây. Điển tích này được gọi là Phóng hỏa hí chư hầu 烽火戲諸侯.

[3] “Oligarchy” by Jeffrey A. Winters (Cambridge 2011)

[4]近水樓台先得月Cận thủy lâu đài tiên đắc nguyệt : gần quan được ban lộc; nhà ở ven hồ hưởng trước ánh trăng; gần gũi người có thế lực nên được lợi trước; ở chùa ăn lộc Phật.

[5] Lý Tiểu Bằng 李小鹏 (1959-): Con trai cựu thủ tướng Trung Quốc Lý Bằng. Lý Tiểu Bằng từng giữ chức Chủ tịch, Tổng giám đốc tập đoàn năng lược Hoa Năng, sau đó nhảy sang vị trí Tỉnh trưởng tỉnh Sơn Tây, từ năm 2016 giữ chức Bộ trưởng Bộ giao thông vận tải

[6] ngự dụng御用: phò đảng, phò chính quyền độc tài.

[7] Long Môn Sơn 龍門山: là một dãy núi chủ yếu nằm tại khu vực phía bắc tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Dãy núi Long Môn là ranh giới phía tây bắc của bồn địa Tứ Xuyên, chạy theo hướng đông bắc-tây nam. Phía đông bắc nó bắt nguồn từ huyện Thanh Xuyên, địa cấp thị Quảng Nguyên, trong khu vực là ranh giới giữa hai tỉnh Tứ Xuyên và Thiểm Tây, phía tây nam chạy tới khu vực nằm trong huyện Lô Định thuộc châu tự trị dân tộc Tạng Cam Tư ven sông Mân Giang, tổng cộng dài khoảng 500 km, bề ngang ước đạt 30–70 km, độ cao trung bình 1.000-1.500 m.

Lời dối trá cuối cùng ( phần 2)

Tôi rất lạc quan khi Tập Cận Bình mở ra phong trào đánh hổ chống tham nhũng, cũng không trở thành tựu đem lại điều xấu cho người, mong cho nó thất bại. Nhưng khi nhìn vào lịch sử chống tham nhũng của Đảng Công sản Trung Quốc cũng như những phân tích lý luận chính trị học, cuộc chiến chống tham nhũng với phong cách Tập Cận Bình chỉ có thể trở thành một màn chạy đua vô nghĩa.

Ảnh chụp màn hình từ video Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đập “hổ” hoặc các quan chức chính phủ tham nhũng. VIDEO TENCENT

Tại sao công cuộc chống tham nhũng của Tập Cận Bình nhất định thất bại? (2014.09.08) 

Chống tham nhũng, độc tài và dối trá (phần lớn sống bám trong ba hệ thống đảng quốc, quan liêu và quân đội) chính là ba ngọn núi lớn mà Đảng Cộng sản đè lên đầu người dân Trung Quốc, chỉ dựa vào mỗi tinh thần Ngu Công dời núi, thậm chí là hành động dời núi của Ngu Công, có lẽ cũng đều là biện pháp bị chặt nắp nồi khi nước sôi mà thôi, không trị được tận gốc.

   Tập Cận Bình và công cuộc nhất thể hoá đảng và quốc gia

Đầu tiên, tại sao chúng ta nên lạc quan đối với phong trào chống tham nhũng của Tập Cận Bình? Ở đây chúng ta đương nhiên đặc biệt đề cập đến những người đã từ bỏ thể chế đảng quốc. Với tư cách là những người chịu sự tàn độc của thể chế đảng quốc hay những người nhìn thấy rõ ràng bản chất tà ác của độc tài đảng quốc, nhìn thấy những kẻ làm ác trước đây đã bị rơi vào trong vòng vây ngục tù được tỉ mỉ tạo ra bởi chính họ và sống nốt những ngày tháng cuối cùng trong đó, đem đến tai hoạ cho người nhà và để lại những tiếng xấu chửi rủa, không thể không nói đây là một chút an ủi, dù sao thì giữa trời đất lương tâm vẫn còn có công lý chất phác đang làm việc. Tục ngữ đã nói: “Người ác thì tự có kẻ ác hơn trừng trị”. Đây cũng là một sự cảnh tỉnh đối với tất cả những đảng viên quan chức trong hệ thống đảng quốc còn sót lại một chút nhân tính. Một di sản nhỏ bé còn sót lại trong thời ‘Cách mạng văn hoá’ mang tính tích cực đối với tôi đó là một câu trong vở kịch ‘Tiểu binh Trương Ca’: ‘Đừng nhìn thấy hôm nay quậy ra việc vui, cẩn thận tương lai sẽ có bản hạch tội.’

Nhưng chúng ta có hay không lý do ủng hộ đối với phong trào chống tham nhũng mô hình Tập Cận Bình, thậm chí bày tỏ cảm xúc, huyễn tưởng rằng Tập đang bày ra một bàn cờ rất lớn, chống tham nhũng chỉ là bước đi đầu tiên trong mưu đồ kế hoạch đưa Trung Quốc đến với công cuộc chuyển đổi dân chủ? Đương nhiên, bên cạnh Tập Cận Bình là rất nhiều nhà thiết kế hình ảnh và chuyên gia quan hệ công chúng, bọn họ cố tình đúc tạo nên một thần thoại kiểu Tập Cận Bình cùng thần thoại về gia đình Tập trong con mắt của truyền thông trong và ngoài nước. Vì vậy, đã có một số lượng lớn “fans hâm hộ” tụ tập xung quanh, nhưng tất cả những thứ này đều không thay đổi được một sự thật căn bản: Tập Cận Bình và thể chế đảng quốc đơn đảng là không thể tách rời. Giống như việc một người không thể rời khỏi mặt đất bằng cách nắm lấy tóc của bản thân và kéo lên vậy, Tập Cận Bình không thể nào nâng cấp Đảng Cộng sản Trung Quốc bằng cách chống tham nhũng, đem đến sự thay đổi sang thể chế dân chủ hiến pháp cho Trung Quốc. Nguyên nhân thực ra rất đơn giản.

Chúng ta đều biết rõ nhà kinh tế học Mancur Olson và tác phẩm nổi tiến của anh ta “Logic và hành động tập thể” trong đó có một chân lý: Đối diện với sản phẩm công cộng, sự lựa chọn lý tính của cá nhân là “đi nhờ xe” mà không phải là tham gia vào hành động tập thể, hy sinh lợi ích cá nhân, đi tranh đấu, mở rộng và bảo vệ những sản phẩm công cộng. Một loạt những ví dụ như chất lượng môi trường, bảo tồn đồng cỏ, bảo tồn hải dương, chất lượng giáo dục, trật tự xã hội, dân chủ pháp trị, tất cả đều làm nổi bật mâu thuẫn của mối quan hệ nhu cầu lớn hơn nguồn cung, “người đi nhờ xe” nhiều hơn những người hy sinh vì lợi ích chúng. Người ta đã quen dùng lý thuyết này để giải thích tình trạng khó khăn của dân chủ hoá ở Trung Quốc. Ví dụ, hàng năm người ta vui vẻ tạo ra hơn 100 nghìn thậm chí là 200 nghìn những sự kiện nổi dậy tập thể của người dân, nhưng lại rất ít nhìn thấy sự xuất hiện quy mô lớn của những lãnh tụ xã hội. Người ta thích thú với việc than thiền, nhưng có ít người nguyện ý tham gia các phong trào dân chủ. Đảng Cộng sản Trung Quốc với sách lược “bắn con chim đầu đàn” càng thêm chú ý vào những người tham gia, đặc biệt là mối nguy cơ dành cho những người lãnh đạo phong trào, tạo nên càng nhiều tính chất vô kỷ luật của đám đông. Do đó, rất nhiều người bày tỏ sự bi quan đối với con đường thực hiện dân chủ hoá ở Trung Quốc.

   Người yêu nước duy nhất dưới thể chế chuyên chế

Có rất ít người có thể nhận thức được rằng, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc đã sớm rơi vào khốn cảnh về hành động tập thể. Đảng Cộng sản Trung Quốc từ thập niên 1980 đã bắt đầu nói về “khủng hoảng ba niềm tin”, ngày nay thì có rất ít người tin tưởng rằng, hơn 80 triệu đảng viên vào đảng là vì niềm tin đối với chủ nghĩa cộng sản. Nhằm gia tăng sức hấp dẫn khi gia nhập đảng, “thẻ đảng” là tấm thẻ thông hành để thăng quan phát tài đã trở thành sự thực không thể tranh cãi. Mà đồng bộ hoá với thăng quan, phát tài là thiết kế vi mô về thể chế nhằm điều động tính tích cực cá nhân, huy động cán bộ đảng viên của thể chế đảng quốc. “Trước tiên để một số người trở nên giàu có”, “làm giàu trong im lặng”, “tham nhũng hủ bại là dầu bôi trơn đối với cải cách mở cửa” là những cách nói về chung một vấn đề. Tưởng tượng một chút, nếu như Chu Vĩnh Khang không đem Đài truyền hình Trung ương CCTV biến thành hậu cung tiện lợi cho bản thân nhằm thoả mãn dục vọng trở thành “Bách Kê Vương” (gà trống đạp trăm mái), ông ta sẽ bán mạng nỗ lực xây dựng hệ thống duy trì ổn định cho chế độ? Thiết nghĩ, nếu những người như Từ Tài Hậu, Lệnh Kế Hoạch, Tào Kiến Minh không đến một địa điểm bí mật ở ngoại ô Bắc Kinh tổ chức bữa tiệc rượu xa hoa bàn bạc kế hoạch, bọn họ sẽ làm phu khiêng kiệu cho Chu Vĩnh Khang? Giả sử, nếu Bạc Hy Lai không một mực vung tay cung cấp tiền bạc và gái đẹp cho những văn nhân thuộc phe Tân Tả, bọn họ sẽ trở thành một bầy vịt nghe lời chủ, đem Trùng Khánh một thành phố núi trở thành thánh địa cách mạng?

Cuộc điièu tra tham nhũng của Chu Vĩnh Khang. Bloomberg

Thiết kế chế độ “Câu lạc bộ ưu đãi” nhằm đem lại những ưu đãi lợi ích cho đảng viên của Đảng Cộng sản đã giải quyết được vấn đề động lực ở tầm vi mô khi Đảng Cộng sản giương cao ngọn cờ ý thức hệ nhằm tuyển mộ nhân thủ, nhưng nó lại sản sinh ra một vấn đề: tham nhũng hủ bại mang tính kết cấu và tính lây lan cực mạnh. Mỗi một quan chức cán bộ Đảng Cộng sản với chức vị cấp thôn nhỏ bé còn hơn cả hạt vừng đều có thể trở thành một con chuột gặm nhấm tham lam vô độ, xem người dân là cá thịt trên thớt. Nhìn từ góc độ của mỗi quan chức mà nói, bản thân tham một chút, tham ô một chút, thực sự không hề gây tổn hại tới gia sản của cả một hệ thống đảng quốc. Tính chính danh và hợp pháp cùng nền tảng thống trị lâu dài vững chắc của Đảng “Vĩ đại, Quang vinh, Đúng đắn” sẽ không thiệt hại nửa điểm chỉ với sự tham ô hủ bại của một cá nhân tôi. Do vậy, nhìn từ cơ chế động lực cá nhân mà nói, chính sách vĩ mô chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc không cách nào liên kết với lợi ích cá nhân, những người thật sự cùng chia sẻ ưu lo hoạn nạn với đảng quốc ngày càng ít đo. Điều không may là, dưới thể chế chuyên chế, người yêu nước duy nhất chính là bản thân kẻ độc tài chuyên chế. Vì vậy, Tập Cận Bình, người tập trung hết mọi quyền lực từ đảng, chính quyền và quân đội vào trong tay chính là trở thành “đứa con trai yêu đảng quốc” duy nhất của Trung Quốc. Động lực cơ chế chống tham nhũng của ông ta đến từ tầng cao nhất, do vậy ông ta dùng phương thức quyền lực chuyên chế với các hành động thâu tóm quyền lực, kiểm soát, đe doạ, uy hiếp, qua đó đập ruồi nhặng, đánh hổ tham nhũng, cuối cùng ảo tưởng rằng như vậy có thể tránh khỏi vận mệnh vong đảng vong quốc. Trong khí đó những quan chức các cấp trong chính quyền thì đi nhờ chuyến xe miễn phí của Tập Cận Bình, ăn nhờ bữa ăn miễn phí của Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Những đối thủ đã bị Tạp Cận Bình thanh trừng. Nguồn: asia.nikkei.com

   Sự khác biệt về chống tham nhũng giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ

Nếu chúng ta so sánh một chút đối với cơ chế chống tham nhũng của thể chế dân chủ, những thứ nhìn thấy sẽ rõ ràng hơn rất nhiều. Dưới thể chế dân chủ vẫn còn tham nhũng, đây là sự thật không dễ phủ nhận. Nhưng ở một phương diện, dưới thế chế dân chủ nếu muốn đắc cử những bị trí quan trọng, nhất định phải nhận được sự ủng hộ của hàng vạn (ví dụ nghị sĩ của một địa phương tại Hoa Kỳ) hoặc hàng triệu (ví dụ Nghị sĩ của Hạ nghị viện Hoa Kỳ) cử tri chiếm đa số ủng hộ, việc hối lộ mua chuộc cử tri là chuyện không thể thực hiện được, do đó các chính khách cần phải chú trọng đến việc cung cấp những dịch vụ sản phẩm công cộng, nnhuw thế mới nhận được sự ủng hộ của đa số cử tri. Kể cả khi chính khách này nhận được sự ủng hộ đa số, nhưng số lượng cử tri không bầu cho anh ta/bà ta vẫn lên tới hàng vạn, thậm chí hàng triệu người. Điều này cũng đồng nghĩa với việc, chính khách đó ở mọi thời điểm đều bị hàng triệu triệu cặp mắt săm soi giám sát. Huống hồ còn có đảng đối lập chuyên đi tìm lỗi sai cũng như giới truyền thông báo chí chỉ chực chờ để ném phân, do đó chống tham nhũng chính là có được nền móng cơ sở từ chế độ vi mô.

Năm 1994 khi tôi còn đang làm nghiên cứu sinh thạc sỹ tại học viện, Hoa Kỳ xảy ra một scandal tham nhũng. Lúc đó, một vị trí có quyền lực về chuẩn y ngân sách là Chủ tịch Uỷ ban Tài chính và thuế vụ của Hạ nghị viện hoa Kỳ Daniel David “Dan” Rostenkowski bị cáo buộc lạm dụng công quỹ sai mục đích trong hơn 20 năm với số tiền lên đến 500 nghìn USD, trong đó  gồm chi tiêu công khoản vì việc riêng hoặc dùng công khoản ưu đã người nhà, số lượng tội danh cáo buộc lên tới 17 khoản. Về sau có 2 tội danh được thành lập đối với ông ta, phần chính là sử dụng công khoản để tặng quà, bị tuyên án 17 tháng tù. Ở quốc gia giàu có nhất thế giới, tham nhũng phát sinh ở quan chức phụ trách quản lý tiêu tiền khi so sánh với những quan chức cấp huyện ở Trung Quốc mà nói, nó nổi bật lên sự chua xót và vô tội. Năm 2014, ở hòn đảo nơi tôi cư trú, nghị sĩ Quốc hội, thành viên Uỷ ban tài chính Hạ nghị viện Hoa Kỳ Michael Grimm bị cáo buộc đã che giấu khoản thu nhập do hùn vốn mở tiệm ăn trước khi đắc cử làm Hạ nghị sĩ, trong 3 năm tích luỹ hơn 1 triệu USD; số tiền này không nộp các khoản thuế liên quan, do vậy bị Cục điều tra Liên Bang điều tra hơn nữa bị Toà án Liên Bang khởi tố. Trước khi toà án có phán quyết, Grimm đã bị sa thải, mất chức. Khi tội danh đã được quyết định, nhưng vẫn rất khó nói có bị kết án tù hay không. Nhưng kể cả khi được phép lùi 1 vạn bước để nói, trong 3 năm thu nhập 1 triệu USD trốn thuế, cũng không tránh nộp thuế nhiều hơn 300 nghìn. Việc này đối với bất kỳ một quan chức Đảng Cộng sản nào mà nói, đây rõ ràng là việc nhỏ xé ra to, thật sự là không thể tưởng tượng nổi. Ngày nay khi chúng ta nói tới các vụ tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc, động một chút là hàng trăm triệu, thậm chí là hàng tỉ.

Dân biểu Daniel David “Dan” Rostenkowski, D-Ill, Chủ tịch Ủy ban Tài chính và thuế vụ của Hạ nghị viện hoa Kỳ. Bị kết án 17 tháng tù, ra tù sớm 2 tháng và sau đó được TT Bill Clinton ân xá.Ngày 9 tháng 5 năm 1994 (Ảnh của Laura Patterson / CQ Roll Call qua Getty Images)

Tuy vậy sự khác biệt trong công cuộc chống tham nhũng ở Trung Quốc và Hoa Kỳ phản ánh sự khác biệt về thiết kế chế độ chống tham nhũng của thể chế dân chủ và chuyên chế. Chính phủ Trung Quốc có thể tạo ra những cơn bão hoành tráng to lớn chống tham nhũng, nhưng không thể làm lung lay tận gốc, đầu nguồn hay thậm chí là ngăn chặn tham nhũng. Nếu thật sự muốn chống tham nhũng thì những chính sách chống tham nhũng vĩ mô phối hợp với nền móng của chế độ vi mô cùng với sự giám sát của cá nhân, đảng đối lập và truyền thông độc lập là không thể thiếu được. Điều này giải thích tại sao mô hình chống tham nhũng kiểu Tập Cận Bình sử dụng đấu tranh phe phái nhất định thất bại. Cái gọi là quá trình chuyển đổi dân chủ sau khi chống tham nhũng thành công càng là đừng nói tới.

Trong tác phẩm điện ảnh “Bác sỹ Zhivago”, khi Hồng quân bắt cóc bác sỹ Zhivago, giữa tư lệnh và chính uỷ đã nổi ra một cuộc tranh cãi xem có nên hay không để bác sỹ Zhivago về nhà. Tư lệnh xuất phát từ chủ nghĩa nhân đạo đồng ý thả người, chính uỷ vì cách mạng đã kiên quyết giữ anh ta lại. Tư lệnh nổi giận uy hiếp rằng muốn xử bắn tay chính uỷ, chính uỷ nói:

“Anh có thể bắn tôi, nhưng anh vĩnh viễn không thể bắn chết được Đảng.”

Năm cuốn sách “1984”, George Orwell cũng viết:

“Đảng không quan tâm tới việc kéo dài huyết mạch của nó, mà nó chỉ quan tâm việc kéo dài tự thân. Ai nắm giữ quyền lực không quan trọng, chỉ cần là kết cấu đẳng cấp của thể chế vĩnh viễn không thay đổi.”

Nếu chúng ta mong chờ dưới thể chế quyền lực đảng, cá nhân có thể thay thế đảng, thì sẽ phạm phải sai lầm như của Bạc Hy Lai.

Phụ lục 1: Gia sản nhà họ Ôn bị tiết lộ dẫn tới hậu quả chính trị khó lường

Phỏng vấn của phóng viên Phàn Tuệ Cường đài ABC News (Australian Broadcasting Corporation) (ngày 29 tháng 10 năm 2012)

Báo chí thế giới đua tin về bài báo cuat The New York Times điều tra về tài sản của Ôn Gia Bảo. Nguồn: The Straits Times.

Tờ The New York Times của Hoa Kỳ đưa tin, người thân của thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo trong thời gian ông này giữ chức vụ thủ tướng đã tích lũy được khối tài sản cá nhân ít nhất là 2.7 tỉ USD. Giáo sư Hạ Minh của khoa Chính trị quốc tế Đại học Đô thị New York cho rằng bài báo của The New York Times rất có trọng lượng, mang ý nghĩa tiên phong rất đáng chú ý.

Gia đình thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã mời luật sư đưa ra lời giải thích, phản bác rằng lại bài báo đưa tin gia tộc họ đang sở hữu khối tàn sản thần bí này.

Ôn Gia Bảo hiện tại vẫn là một lãnh đạo có được sự ủng hộ tương đối cao từ phía người dân. Tin tức này, không nghi ngờ gì cả, nhất định gây ra áp lực rất lớn đối với bản thân Ôn Gia Bảo.

Mặc dù Bạc Hy Lai vì tham nhũng hủ bại cũng như các tội danh khác đã bị loại bỏ khỏi Đảng Cộng sản Trung Quốc và Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc, nhưng rất khó để cho công chúng tin rằng, lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc dự định tiêu diệt tham nhũng. Bởi vậy, có chuyên gia cho rằng, lãnh đạo mới của Đảng Cộng sản Trung Quốc muốn thay đổi cái nhìn của dư luận xã hội, cần phải có hành động. Nếu như không cải cách thì sẽ dẫn tới sự gia tăng xung đột giữa chính quyền và người dân cũng như các vấn đề xã hội ngày càng tồi tệ thêm, cuối cùng dẫn tới bất ổn xã hội.

Giáo sư Hạ Minh của khoa Chính trị quốc tế Đại học Đô thị New York trong cuộc phỏng vấn với phóng viên Phàn Tuệ Cường đài ABC News đã phân tích về tính khả tín của bài viết trên tờ The New York Times, cũng như đưa ra góc nhìn của ông về ảnh hưởng của bài viết đối với chính trị Trung Quốc.

Ông cho rằng đây là một bài viết hết sức có trọng lượng, mang tính bùng nổ, hơn nữa nói rằng việc gia tộc Ôn Gia Bảo muốn xóa bỏ cáo buộc như bài báo đã đưa thì đây cũng là một hành động rất không bình thường. Giáo sư Hạ Minh nói, bài báo này là nhằm vào người được cho là có hình ảnh công chúng tốt nhất Trung Quốc, đồng thời cùng được xem là nhà lãnh đạo có ý thức cải cách, điều này gây ra những hậu quả chính trị không thể lường trước.

Giáo sư Hạ Minh nói tờ The New York Times có rất nhiều mối quan hệ với Trung Quốc, nó cần xem xét đến tình hình thị trường của mình ở Trung Quốc, trong đó gồm việc ra mắt phiên bản tiếng Trung vào năm nay, giáo sư Hạ Minh cho rằng, nếu như The New York Times không nắm giữ được 90% trở lên đối với thông tin trong bài thì tờ báo này sẽ không đăng nó. Ông nói, hiển nhiên là bài viết này đã trải qua sự thẩm định nghiêm ngặt nhất, nhất định là trong nội bộ tờ báo từ trên xuống dưới đã có chung sự đồng thuận, bọn họ nhất định sẽ căn cứ vào thực tế, có nắm chắc trong tay, do vậy mới đăng bài viết này.

Giáo sư Hạ Minh cho rằng tờ The New York Times đã nắm giữ số liệu hết sức tường tận. Ông nói rằng phản ứng của gia đình Ôn Gia Bảo về cơ bản không hề đưa ra lời giải thích chi tiết đối với khối tài sản 2.7 tỉ USD được nêu ra trong bài báo, mà chỉ là nói rằng tài sản này phần chính là của người nhà, không có bất cứ liên quan nào đến Ôn Gia Bảo.

Giáo sư Hạ Minh nói, với tình hình hiện tại ở Trung Quốc, nếu như bạn không đưa ra lời biện hộ, người khác sẽ cho rằng bạn có vấn đề. Một khi bạn biện hộ, thậm chí trưng bày ra các loại văn bản chính quy, nhưng người dân sẽ nói rằng, hiện tại thì cái gì cũng có thể làm giả được, do vậy giáo sư Hạ Minh cho rằng bài viết này đã khiến cho Ôn Gia Bảo rơi vào một hoàn cảnh hết sức khó khăn.

Ông nói, trong thời gian gần đây Phương Tây tương đối chú ý tới 3 người, trong năm nay thì The New York Times đã tung ra ánh sáng rất nhiều sự việc liên quan đến Bạc Hy Lai. Trong nửa đầu năm, sự kiện Bạc Hy Lai và Vương Lập Quân về cơ bản là trung tâm được chú ý của tờ The New York Times. Một thời gian trước, Bloomberg News đã có những bài viết tiết lộ về tài sản của gia tộc Tập Cận Bình. Hiện tại The New York Times lại tung ra những báo cáo về gia tộc Ôn Gia Bảo. Bài báo liên quan đến gia tộc Ôn Gia Bảo được công bố vào thời điểm khi mà chỉ còn không đến 10 ngày là thời điểm tổ chức Đại hội 18. Rõ ràng là bài báo này đã có hiệu ứng chính trị rất lớn.

Giáo sư Hạ Minh cho rằng, ví như những bản tin về sự kiện Bạc, Vương, truyền thông Phương Tây nhất định có được nguồn tài liệu nội bộ từ bên trong Trung Quốc cung cấp rất nhiều thông tin. Cũng như vậy, hiện tại với những bài báo về Tập Cận Bình và Ôn Gia Bảo cũng nhất định nhận được tin tức từ nguồn tin nội bộ với tầng thứ rất cao, hết sức có thẩm quyền. Ông cho rằng hiện tại truyền thông Phương Tây đã trở thành cánh tay nối dài giúp sức cho cuộc tranh giành quyền lực ở Trung Quốc, hơn nữa đóng vai trò hết sức quan trọng đối với cuộc tranh đấu quyền lực tại Đại hội 18.

Giáo sư Hạ Minh nói, truyền thông Phương Tây cũng có cân nhắc của riêng mình, chỉ cần các anh có thể công khai ra những tin tức sự thật, sau khi trải qua nghiên cứu, thẩm tra và đánh giá, xác nhận rằng nó là đáng tin cậy, thì bất kể  anh là tả khuynh, trung dung hay hữu khuynh đều sẽ đăng tải công khai mang tính sát thương cao. Ông nói, điều này sẽ ảnh hưởng đến tranh đấu quyền lực giữa các thế lực tả khuynh, trung dung và hữu khuynh. Mặt khác, khi anh đem những scandal của các phe phái thế lực này tung ra, ông cảm giác rằng căn bản nhất chính là hình thành nên lực sát thương càng lớn hơn đối với thể chế Đảng cộng sản Trung Quốc. Bởi vì như ông nói, truyền thông Phương Tây không phải là đi giúp một phe phái nào đó giành được thắng lợi trong cuộc chiến tranh giành quyền lợi tại Đại hội 18, mà là về căn bản làm suy yếu đi tính chính danh và hợp pháp của đảng quốc.

Giáo sư Hạ Minh nói, sau khi đội ngũ lãnh đạo mới vừa lên cầm quyền, người dân hiển nhiên sẽ ôm hy vọng đối với bọn họ. Nếu như Tập Cận Bình có thể có được niềm hy vọng và tín nhiệm của người dân, đồng thời bản thân có thể áp dụng những biện pháp thiết thực, nhằm thúc đẩy chống tham nhũng, thúc đẩy dân chủ, bảo vệ nhân quyền cho người dân Trung Quốc, xóa bỏ đi sự sợ hãi của người dân, nếu như thực sự ông ta có thể áp dụng những biện pháp thiết thực trên các phương diện này, hiển nhiên tính chính danh và hợp pháp của đội ngũ lãnh đạo mới càng được tăng cường. Nhưng giáo sư Hạ Minh cũng cho rằng, hiện tại thì ông cũng không thể xác định được rằng đội ngũ lãnh đạo mới sẽ đi theo phương hướng đó.

 Giáo sư Hạ Minh nói, những thế hệ lãnh đạo cũ trước đây của Trung Quốc vẫn đang còn phát huy tác dụng rất lớn ở phía sau hậu trường, bởi vậy, ở một mức độ nào đó Tập Cận Bình có thể thoát khỏi từng tầng kiểm soát của các nguyên lão trong Đảng Cộng sản Trung Quốc ra sao, ngược lại thì các nguyên lão của đảng quốc sẽ đem Tập Cận Bình lợi dụng thế nào, đem ông ta biến thành công cụ bảo vệ lợi ích thiết thân ra sao, ông cảm thấy rằng đây là thách thức hết sức to lớn đối với Tập Cận Bình.

Phụ lục 2:Bàn về tham nhũng và chống tham nhũng trên đài RFI

Phỏng vấn của phóng viên Lưu Phương

Phỏng vấn 1: Chống tham nhũng của Đảng Cộng sản không vượt ra khỏi mô hình tập đoàn lợi ích, là công cụ của tranh đấu quyền lực và phe phái (2013.12.09)

Trong mấy ngày gần đây, những tin tức về việc “cựu ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, bí thư Ủy ban Chính trị Pháp luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Chu Vĩnh Khang bị bắt” được lan truyền rộng rãi. Mặc dù tin tức này vẫn chưa được phía chính quyền xác nhân, nhưng lại trở thành một chủ đề nóng được quan tâm và bàn luận khắp chính giới Trung Quốc. Khi nhà lãnh đạo mới của Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình tiếp nhận chức vụ Tổng bí thư vào một năm trước, liền cao giọng hô hào chỉnh đốn tác phong và chống tham nhũng, đưa ra chủ trương “Ruồi nhặng, con hổ đều bị đánh” đã dẫn tới nhiều suy đoán của dư luận. Con hổ lớn thật sự là ai? Có phải là đánh một con hổ to thì sẽ thấy được kết quả? Hay là quyết tâm đánh dẹp tất cả lão hổ, hoàn thiện mục tiêu chống tham nhũng trong cao tầng của đảng? Về vấn đề này, giáo sư Hạ Minh của Đại học Đô thị New York đã tiếp nhận phỏng vấn từ đài chúng tôi.

RFI: Kể từ khi Bạc Hy Lai bị hạ bệ, dư luận bên ngoài luôn quan tâm lấy động tĩnh của Chu Vĩnh Khang, một mực dự đoán ông ta lúc nào thì bị bắt? Chu Vĩnh Khang rớt đài có ý nghĩa đặc thù như thế nào?

Hạ Minh: Sự kiện Chu Vĩnh Khang dính líu tới hai sự kiện lớn khác, một là động cơ chính trị bên trong sự kiện Bạc Hy Lai, đặc biệt là Bạc Hy Lai nhận được sự ủng hộ của Chu Vĩnh Khang, muốn phá vỡ sự sắp xếp vào lúc đó của Bộ chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc, chính là sắp xếp để Tập Cận Bình giữ chức Tổng bí thư, Lý Khắc Cường giữ chức Thủ tướng. Nhìn từ góc độ nào đó, Chu Vĩnh Khang muốn thành lập liên minh chính trị cùng Bạc Hy Lai, từ đó có được quyền lực cao nhất. Thứ hai, tôi cho rằng ý nghĩa của việc xử lý Chu Vĩnh Khang là, ông ta từng ngồi lên vị trí trong Ban thường vụ Bộ chính trị, nhìn từ góc độ chống tham nhũng ở Trung Quốc, đây là một chiêu giết gà dọa khỉ, về cơ bản thì sẽ không tiếp tục đụng chạm tới các lãnh đạo cấp cao khác. Ở Trung Quốc với thể chế lãnh đạo tập thể, vị trí lãnh đạo trong Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc chính là vị trí quyền lực lãnh đạo cao nhất. Nếu như xử lý Chu Vĩnh Khang, rõ ràng nó có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển của chính trị Trung Quốc. Đặc biệt là khi Chu Vĩnh Khang là thành viên Ban thường vụ Bộ chính trị, ông ta cũng giữ chức vụ bí thư Ủy ban Chính trị Pháp luật Trung ương, mà hệ thống đàn áp, duy trì ổn định xã hội được Đảng Cộng sản thiết lập và duy trì dưới bàn tay của Ủy ban Chính pháp đã gây ra nhiều thảm kịch về nhân quyền cho người dân Trung Quốc. Bởi vậy tôi cảm thấy: Động chạm vào Chu Vĩnh Khang, cũng chính là đang nghi ngờ cả hệ thống đàn áp, duy trì ổn định xã hội.

RFI: Có phải Chu Vĩnh Khang là con hổ lớn được chính phủ Bắc Kinh chuẩn bị đánh hạ? Có phải với việc đánh hạ ông ta, cuộc chiến chống tham nhũng sẽ tạm thời kết thúc?

Hạ Minh: Cần phải nhìn nhận thế này: Bởi vì Chu Vĩnh Khang trước đây nắm giữ các chức vụ trong hệ thống dầu khí, Bộ Công nghiệp dầu mỏ, sau đó khi tới Tứ Xuyên, giữ chức Bí thư tỉnh ủy Tứ Xuyên, rồi sau đó lên Bộ Công an, tiếp đó bước chân vào trong Ban thường vụ Bộ chính trị. Với tình hình hiện tại mà nói, những cán bộ cấp dưới chủ chốt cũng như thân tín mà ông ta đề bạt tại những địa phương mà ông ta đã từng công tác, hiện tại đều bị thanh toán và bắt giữ. Chúng ta có thể thấy, toàn bộ hệ thống dầu khí và Tỉnh trưởng cùng Phó bí thư tỉnh ủy tỉnh Tứ Xuyên đều đã bị bắt. Các bước đi thực hiện bắt giữ những người này đều rất rõ ràng. Tất cả đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là cất lưới bắt giữ Chu Vĩnh Khang. Tôi tin rằng công tác chuẩn bị thu lưới đã được bắt đầu rồi. Tại sao hiện nay tin đồn nổi lên bốn phía nhưng Đảng Cộng sản Trung Quốc lại không hề có bất cứ động tác lên tiếng nào? Tôi cảm thấy rằng phương pháp xử lý của nó có một chút giống với sự kiện Lâm Bưu. Một năm sau khi sự kiện Lâm Bưu thì mới gửi thông báo tới toàn quốc. Đương nhiên là lần này không thể nào đợi tới sau 1 năm. Tôi tin rằng hiện tại những tin đồn kia đều có tài liệu và nguồn tin chân thật, có thể nói là chúng rất đáng tin cậy. Đảng Cộng sản Trung Quốc cho đến nay chưa đưa ra xác nhận, là bọn họ đang truyền đạt xuống từng tầng bên dưới. Họ muốn thông qua kênh nội bộ của đảng đề truyền đạt thông tin, bởi vậy tôi cảm thấy rằng việc ngã ngựa của Chu Vĩnh Khang là điều hết sức xác định.

Nhưng mặt khác, cấp trên dính líu tới Chu Vĩnh Khang là ai? Những suy đoán hiện tại có hai người: Một người đó là Giang Trạch Dân, một người là Tăng Khánh Hồng. Vậy thì hai người này có hay không sẽ bị động chạm tới? Tôi cho rằng sẽ không. Bởi vì Giang Trạch Dân và Tăng Khánh Hồng là những người ủng hộ mạnh mẽ đối với Tập Cận Bình. Khi Tập Cận Bình lên giữ chức Bí thư thành ủy Thượng Hải, trở thành một con hắc mã, tiến thẳng tới Ban thường vụ Bộ chính trị, địa vị vượt qua Lý Khắc Cường. Sự vận hành cuối trong quá trình này, mặc dù có nhiều nhân tố, nhưng không thể thiếu được nhân tố trợ giúp của Thượng Hải bang. Tăng Khánh Hồng và Giang Trạch Dân đều là những người giúp đỡ Tập Cận Bình có được chức vị cao. Dưới tình hình như vậy, Đảng Cộng sản Trung Quốc chống tham nhũng không hề vượt qua mô hình tập đoàn lợi ích, chống tham nhũng cuối cùng sẽ trở thành công cụ tranh giành quyền lợi, tranh đấu phe phái. Bởi vậy tôi cho rằng Tập Cận Bình sẽ đến đây là dừng lại.

RFI: Những ngày gần đây có thông tin được tiết lộ, cho rằng Chu Vĩnh Khang liên quan tới các vụ mưu sát, bao gồm ý đồ mưu sát Tập Cận Bình, hơn nữa tham gia vào nhiều vụ án tham nhũng lớn, những tin tức này nếu như là thật, vậy thì đây sẽ là một vụ án lớn chưa từng có trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc. Đây có phải là một vụ án đơn lẻ hay không? Đánh đổ Chu Vĩnh Khang, điều này đồng nghĩa với việc Tập Cận Bình hoàn toàn khống chế cục diện, địa vị của ông ta sẽ càng thêm ổn định?

Hạ Minh: Hiển nhiên, nếu như Tập Cận Bình không đánh đổ liên minh chính trị đã hình thành đang muốn ngăn cản những người khác kế thừa quyền lực của Chu Vĩnh Khang và Bạc Hy Lai, nếu những sự việc như vậy ông ta không cách nào giải quyết, thì ông ta không thể nào tạo dựng quyền uy cho bản thân, cũng không cách nào ổn định chính quyền. Nhìn từ hiện tại, Tập Cận Bình đã làm được điều này, rõ ràng là đã ổn định được chính quyền của ông ta.

Về việc liệu đây có phải hay không là một sự kiện riêng biệt, tôi cho rằng đây tuyệt đối không phải là một sự kiện riêng biệt. Bởi vì chúng ta nhìn thấy trong lịch sử Đảng Cộng sản Trung Quốc đã thực hiện rất nhiều sự kiện ám sát (có tồn tại). Lấy ví dụ như sự kiện Lâm Bưu. Thực ra bên trong sự kiện Lâm Bưu có tham dự rất nhiều ám sát. Kế hoạch “Công trình 571” chính là lợi dụng quân đội nhằm ám sát Mao. Mấy năm trước cũng đã có báo chí đưa tin Chủ nhiệm Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân thành phố Tế Nam, tỉnh Sơn Đông là Đoạn Nghĩa Hòa ám sát người tình. Ở Trung Quốc, mướn sát thủ giết người, ám sát vợ, người tình thì ngay cả truyền thông nhà nước cũng đưa tin. Ví dụ, Phó tỉnh trưởng tỉnh Hà Nam là Lã Đức Bân mướn sát thủ giết vợ. Bản thân Chu Vĩnh Khang là người lãnh đạo cao nhất trong giới chính pháp, có người gọi ông ta là “Beria[1]“, chúng ta nhìn thấy những nanh vuốt như là Vương Lập Quân, những kẻ ác trong hệ thống công an, bọn họ không những có thể giết người, còn có thể giết một số thương nhân nước ngoài có địa vị. Còn trong sự kiện Bạc Hy Lai, Neil Heywood bị Cốc Khai Lai hạ độc chết, cũng là bởi vì nhận được sự giúp đỡ từ các nhân viên trong hệ thống công an. Do vậy với những vụ mưu sát chính tị như vậy, có lẽ không còn là hiện tượng biệt lập ở Trung Quốc, mà đã trở thành một lựa chọn trong cuộc tranh đấu giành quyền lực giữa những nhân vật chính trị cao tầng.

RFI: Hiện tượng tham nhũng trong giới quan chức Trung Quốc có thể hay không thông qua hành động chống tham nhũng lần này để có những cải thiện lớn?

Hạ Minh: Không thể có chuyện đó. Trung Quốc hiện tại đang đứng trước hai vấn đề. Giống như Trần Vân trước đây đã từng nói: Nếu Trung Quốc không chống tham nhũng, sẽ mất nước; nếu như thật sự đi chống tham nhũng, sẽ mất đảng. Bởi vậy Trung Quốc không có cách nào đem đảng và quốc gia chia tách rõ ràng. Toàn bộ thể chế Trung Quốc là thể chế đảng quốc. Do đó nó không thể nào làm suy yếu đi lợi ích của đảng trong quá trình chống tham nhũng. Đảng Cộng sản Trung Quốc hiện nay đã trở thành một tập đoàn lợi ích chuyên chia chác tài sản phi pháp. Dưới tình hình không có yếu tố ý thức hệ, bọn họ sẽ hình thành một liên minh lợi ích. Cần hỗ trợ lẫn nhau, chia sẻ trách nhiệm cho nhau để nhằm mục tiêu chống đỡ sống tiếp xuống. Không hề có bất kỳ nhân tố nào khác, chỉ có duy nhất quyền lực và tài nguyên quyền lực, quyền lực đem đến cơ hội chia chác khi có thể biến nó thành vàng. Dưới tình hình như vậy, tôi cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc hiện nay hoàn toàn đã trở thành thế lực phản đối dân chủ, mà ý nghĩa cơ bản của dân chủ, chính là người dân bảo vệ lợi ích của chính mình, có thể giữ được tài sản của chính minh, có thể có cơ hội làm giàu cho bản thân. Nhưng mà một trong những mục đích phản dân chủ của Đảng Cộng sản Trung Quốc đó là muốn đem toàn bộ tài phú của người dân vơ vào trong túi của mình. Bóc lột nhân dân, để cho bản thân mình có được cuộc sống xa hoa, hủ bại, cuộc sống vượt qua bất kì một ai đó trên thế giới. Trong tình hình như vậy, tôi cảm thấy Đảng Cộng sản Trung Quốc thu hoạch được, chính là những thứ mà người dân Trung Quốc mất đi. Nếu như muốn để người dân có được thu hoạch, vậy thì cần phải giới hạn quyền lực bản thân, đặc biệt là tước đoạt đi đặc quyền của bản thân. Tôi cảm thấy rằng theo như ý thức hệ hiện nay của Đảng Cộng sản Trung Quốc, cấu trúc và tư thái hiện tại của nó cũng như tố chất cơ bản của những quan chức trong hệ thống, về cơ bản là không thể nào thực hiện được.

Hơn nữa chúng ta có thể nhìn thấy, công cuộc chống tham nhũng hiện nay của Đảng Cộng sản Trung Quốc về cơ bản là đang được kiểm soát bởi chính nó, mục đích căn bản là không phải muốn loại bỏ hoàn toàn khối ung thư tham nhũng hay tiến hành đại phẫu triệt để nhằm cắt bỏ khối u, trong thực tế là sử dụng tranh đấu chính trị nhằm trấn áp một phe khác. Đồng thời nó lừa dối người dân Trung Quốc, bởi vì có rất nhiều người dân sau khi trải qua tuyên truyền, liền sẽ ôm hy vọng mong muốn chính quyền này tiếp tục tồn tại, đây chính là thành công của nó. Bởi vì vậy Tập Cận Bình hoàn toàn không hề có thành ý đối với cuộc chiến chống tham nhũng. Cũng có nghĩa là, ông ta chống tham nhũng không phải là cho mục đích phục vụ người dân. Đây cũng là lí do tại sao chúng ta nhìn thấy Hứa Chí Dũng cùng hàng trăm người kêu gọi công khai tài sản quan chức, đề xướng chống tham nhũng thì đều bị bắt lại. Hơn nữa ngay cả những luật sư biện hộ cho họ cũng bị bắt. Chính điều này đã bộc lộ bản chất thật của cuộc chiến chống tham nhũng.

Phỏng vấn 2:  Một thủ đoạn chống tham nhũng căn bản nhất, chính là ngăn chặn tự thân tham nhũng (2013.02.05) 

Thế hệ lãnh đạo mới dẫn đầu bởi Tập Cận Bình được xác lập thông qua Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ chính thức kế thừa quyền lực vào tháng 3. Sau khi vị trí lãnh đạo của mình được xác lập, Tập Cận Bình cao giọng hô hào chống tham nhũng. Ngày 22 tháng 1, Tập Cận Bình khi bàn tới vấn đề chống tham nhũng đã chỉ ra: Để chống tham nhũng cần kiên trì “hổ lớn”, “ruồi nhặng” cùng nhau đánh, bất kể dính líu tới ai, đều cần điều tra tới cùng. Tuyên bố này đã dẫn tới sự đồn đoán rộng rãi. Đặc biệt “hổ lớn” bên trong đó càng là gây ra đủ loại đồn đoán, cuối cùng thì nó ám chỉ ai? Hơn nữa, chống tham nhũng được tiến hành nhiều năm, nhưng hiện tượng tham nhũng không những không biến mất, ngược lại càng ngày càng nghiêm trọng.

Trong cuộc chiến chống tham nhũng lần này, mũi giáo thật sự có thể nhằm vào những con hổ lớn ngồi ở chức vị cao ư? Tham nhũng bên trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc thật sự có thể thông qua phương thức đánh cả ruồi nhặng lẫn lão hổ thì sẽ được dẹp bỏ sao? Tập Cận Bình vốn hy vọng “đem quyền lực nhốt vào trong chiếc lồng thể chế”, phòng chống và khắc phục chủ nghĩa bảo hộ địa phương, chủ nghĩa lập thể, tuyệt đối không cho phép xuất hiện tình trạng “ở trên ra chính sách, ở dưới có đối sách” liệu có thực hiện được không? Về những vấn đề này, giáo sư Hạ Minh của Đại học Đô thị New York đã tham gia cuộc phỏng vấn của đài chúng tôi.

RFI: Tập Cận Bình gần đây đã một lần nữa nêu ra vấn đề chống tham nhũng hô hào liêm khiết, điều này có gì khác biệt với chủ trương chống tham nhũng đề xướng liêm khiết mà các quan chức cấp cao Đảng Cộng sản Trung Quốc một mực hô hào? 

Hạ Minh: Về cơ bản thì không có sự khác biệt nào cả. Thông thường mà nói, với mô hình chuyển tiếp quyền lực như vậy, nếu như ông ta muốn nắm giữ chắc quyền lực trong tay, cần phải đem địa vị ngồi vững, và đầu tiên là cần phải lập uy. Dưới tình hình như vậy, với tình trạng tham nhũng lan tràn như hiện nay, phương thức lập uy tốt nhất có thể là thông qua chống tham nhũng, cải thiện mối quan hệ giữa người dân và chính quyền, từ đó nhận được sự ủng hộ của người dân. Về cơ bản đây là cách làm giống nhau của các lãnh đạo cầm quyền.

RFI: Trong thực tế, trong một thời gian dài thì chống tham nhũng luôn được tiến hành bên trong nội bộ Đảng Cộng sản Trung Quốc, nhưng mà, hiện tượng tham nhũng không những không được loại bỏ triệt để, ngược lại nó không ngừng sinh trường, hơn nữa ngày càng lớn mạnh. Nguyên nhân của nó là do đâu?

Hạ Minh: Nguyên nhân căn bản nhất ở đây là Đảng Cộng sản Trung Quốc lũng đoạn vô hạn độ đối với quyền lực, đồng thời một mực né tránh những lời kêu gọi giám sát dân chủ cũng như đòi hỏi quyền lợi của người dân, ngăn chặn người dân sử dụng truyền thông, báo chí và thể chế tư pháp nhằm tiến hành giám sát. Tất cả mọi cấu trúc quyền lực mang tính thể chế và thực tiễn chính trị như trên đã làm cho Đảng Cộng sản, cũng như thể chế đảng quốc mà nó tạo ra không chịu sự giám sát về quyền lực. Cũng có nghĩa là, không có cách nào đem những người nắm quyền nhốt vào trong lồng, không cách nào khiến cho quyền lực được vận hành dưới ánh mặt trời. Đây là nguyên nhân căn bản nhất khiến cho tham nhũng không cách nào được loại trừ.

RFI: Liên quan đến cách gọi đánh dẹp cả ruồi nhặng lẫn lão hổ thì cũng dẫn tới nhiều đồn đoán, trong đó gây chú ý nhất, đương nhiên không phải là ruồi nhặng, mà là lão hổ, là hổ lớn. Cuộc vận động lần này thật sự có thể động tới những lãnh đạo tầng cao nhất không?

Hạ Minh: Ở đây liên quan đến một vấn đề căn bản nhất, giống như trước đây Trần Vân, Đặng Tiểu Bình đã đưa ra: Nếu như muốn chống tham nhũng, nếu như muốn cứu nước, vậy thì vong đảng; nếu như không muốn vong đảng, vậy thì sẽ vong quốc. Do vậy với tình hình hiện nay, đối với Tập Cận Bình mà nói, xung đột mâu thuẫn căn bản nhất mà ông ta phải đối mặt, chính là vấn đề mâu thuẫn giữa đảng và quốc gia kinh điển như vậy. Là muốn chỉnh đốn đảng, cứu lấy đảng, tổn hại lợi ích quốc gia? Hay là cứu quốc? Đem loại bỏ đi rất nhiều tài sản có giá trị âm của đảng, thậm chí là ngay cả bản thân đảng cũng cần thay đổi? Trước mắt thì Tập Cận Bình vẫn còn chưa đưa ra được một giải pháp rõ ràng. Hơn nữa ông ta cũng phải đối mặt với thách thức từ việc không đưa ra phương hướng rõ ràng. Nhìn từ căn bản, thể chế Trung Quốc ngày nay cơ bản là bị bắt cóc nằm và lũng đoạn trong tay tầng lớp tư bản thân hữu. Dưới tình hình như vậy, muốn đánh ruồi nhặng thì rất dễ dàng. Bởi vì việc đánh dẹp ruồi nhặng luôn trở thành thủ đoạn có thể bồi dưỡng ra được sự trung thành về chính trị, thay đổi cán bộ cấp cơ sở. Do vậy, bất luận dưới tình huống nào, các lãnh đạo thượng tầng luôn muốn sử dụng phương thức đánh ruồi nhặng để thay thế đi những người mà họ không thích, trở thành một công cụ và thủ đoạn của đấu đá chính trị. Đồng thời tăng cường lòng trung thành chính trị đối với cấp trên của quan chức địa phương.

Nhưng là nếu dính dáng tới lão hổ, như chúng ta đều biết, hiện tại thì truyền thông Phương Tây đã tiết lộ rất nhiều vụ án tham nhũng lớn liên quan đến lão hổ. Hiển nhiên, chúng ta có thể thấy: Tin tức gia tộc Tập Cận Bình dính dáng tới khối tài sản hàng trăm triệu USD đã được Bloomberg News đưa tin vào năm ngoái. Chúng ta cũng có thể nhìn thấy The New York Times đã liên tục đưa ba bài viết liên quan đến gia tộc Ôn Gia Bảo với số tài sản lên đến 2 tỉ USD. Đây đều là những con hổ lớn.

Ngoài ra, những gì bày ra trước mắt Tập Cận Bình hiện nay chính là vụ án Bạc Hy Lai. Vụ án Bạc Hy Lai dính líu đến tham nhũng, lạm dụng quyền lực, thậm chí là phạm tội hình sự vân vân, hết sức kinh người. Việc này sẽ được xử lý ra sao? Hiện tại với vô vàn những bàn luận, tin đồn rằng một số cao tầng, thậm chí là Ủy viên Ban thường vụ Bộ chính trị đương nhiệm cũng bị điều tra. Bởi vậy, tôi có thái độ bảo lưu sự nghi ngờ đối với việc trước tháng 3 năm nay khi Tập Cận Bình nhậm chức Chủ tịch nước, có thể ra tay hành động không vướng tay chân. Thứ hai, các tập đoàn lợi ích với mức độ nào thì sẽ không có phản ứng chống lại những hành động mạnh mẽ của Tập Cận bình? Mà Tập Cận Bình khi đối mặt với những hành động chống đối đó sẽ làm thế nào tự chủ được quá trình chống tham nhũng? Đối với việc này tôi cũng giữ thái độ nghi ngờ. Do vậy, điều quan trọng là nhìn vào Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc vào tháng 3, sau khi Tập Cận Bình ổn định được quyền lực đảng, chính quyền và quân đội, trong thời gian 1, 2 năm tới sẽ có những động tác mạnh mẽ nào, thúc đẩy chính trị Trung Quốc đi về hướng tiến bộ có thực chất.

Cần quan sát xem công cuộc đánh hổ phải chăng sẽ bắt đầu từ bản thân mình. Một thủ đoạn căn bản nhất nhằm chống tham nhũng không phải là việc ngăn chặn người khác tham nhũng, mà là ngăn chặn bản thân mình tham nhũng. Tuyệt đối không được đem cơ hội và thủ đoạn tham nhũng cho bản thân. Có nghĩa là, cần phải loại bỏ cơ hội và đặc quyền tham nhũng của mỗi người.

RFI: Có người cho rằng, sau khi Tập Cận Bình lên nắm quyền đã thổi một luồng gió thanh liêm trong sạch, đây là điều không cần phải bàn cãi. Nhưng mà có một số vấn đề mang tính thể chế không phải dựa vào những điều hô hào là có thể giải quyết. Ông nghĩ sao về vấn đề này?

Hạ Minh: Có nhiều cách làm của Tập Cận Bình trên thực tế là điều đúng đắn. Cũng chính là nói, những cải tiến của ông ta đối với tác phong làm việc, trên phương diện gần dân, tận lực giảm thiểu sự phiền nhiễu đối với người dân, tận lực kéo gần khoảng cách với người dân. Ngoài ra, ở phương diện tác phong công việc, ông ta và Lý Khắc Cường cố gắng giảm bớt đọc theo diễn văn, loại bỏ phong cách quan liêu tại các hội nghị, nói thật, làm việc thật, đây đều là những việc mà các chính trị gia cần phải làm. Trước mắt, Tập Cận Bình và người dân đã có một khoảng thời gian trăng mật. Tuần trăng mật này rất ngắn ngủi. Nếu như ông ta có thể loại dụng tốt tuần trăng mật này, thì có thể làm ra rất nhiều thay đổi. Giống như Hoa Quốc Phong, mặc dù ông ta là một nhà lãnh đạo tương đối yếu đuối, nhưng sau khi Mao Trạch Đông qua đời, sau khi đập tan “Bè lũ bốn tên”, ông đã lợi dụng khoảng thời gian trăng mật để làm ra một loạt động tác lớn, bao gồm việc phủ định “Đại Cách Mạng Văn Hóa”, bình xét lại các vụ án oan sai. Về sau khi Đặng Tiểu Bình quay lại chính trường, lợi dụng tuần trăng mật của ông ta, nhanh chóng chuyển đổi kinh tế, chính trị Trung Quốc. Từ kinh tế kế hoạch nhanh chóng chuyển hướng sang kinh tế thị trường, cải cách mở của, xây dựng đặc khu, phủ định ý thức hệ tả khuynh trước đây.

Ngày hôm nay, Tập Cận Bình sẽ tạo ra những đột phá lớn trong tuần trăng mật của bản thân giống như Hoa Quốc Phong, Đặng Tiểu Bình như thế nào? Thứ nhất, chúng ta cần chờ đợi, nhìn xem bước tiếp theo Tập Cận Bình sẽ bước đi như thế nào; thứ hai, chúng ta cũng cần nhìn thấy: người dân Trung Quốc, lực lượng dân sự xã hội, các lực lượng chính trị phe phái, về cơ bản đều đang vận hành. Giống như sự kiện “tuần báo Phương Nam cuối tuần”, đều phải ánh các lực lượng dân sự Trung Quốc đang không ngừng gây áp lực cho chính phủ mới, gây áp lự cho ban bệ Tập Lý. Nếu như áp lực xã hội tăng lên, bùng phát thành những phong trào xã hội và đối kháng xã hội liên tục, tôi nghĩ rằng đây sẽ là một bước then chốt sẽ đem Tập Cận Bình hướng về phía cải cách xã hội, đi về phía dân chủ hóa.

RFI: Ông có lạc quan đối với phương hướng tương lai 10 năm tới của Trung Quốc không?

Hạ Minh: Cần phải nhìn nhận về xu hướng tương lai của Trung Quốc từ hai góc độ. Một là sự phát triển của xã hội Trung Quốc đã xuất hiện nhiều vấn đề, không những là vấn đề thể chế, cũng không chỉ là vấn đề về Đảng Cộng sản Trung Quốc; có rất nhiều vấn đề về văn hóa xã hội Trung Quốc, thậm chí là của người dân. Cũng có những vấn đề về tư tưởng ở Trung Quốc: Ngu muội, khép kín, dân tộc chủ nghĩa vân ân. Nhưng là, khi chúng ta nhìn từ hai cấp độ, đã nhìn thấy rằng lực lượng dân sự Trung Quốc không ngừng thức tỉnh, các phong trào xã hội không ngừng thủ nghiệm, không ngừng đứng dậy tiếp tục phát triển sau thất bại, tiếp tục chinh chiến. Đặc biệt là từ sau Đại hội 18, trong hơn 1 năm qua, sau khi trải qua sự kiện Vương Lập Quân, Bạc Hy Lai, sự kiện Lệnh Kế Hoạch, giới trí thức Trung Quốc cũng như xã hội dân sự đã có bước thức tỉnh rất lớn. Nhìn từ góc độ này, bất kể là chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc lựa chọn ứng đối với làn sóng này, hay là thuận theo thúc đẩy làn sóng này, thì xã hội Trung Quốc đều đang tiến về phía trước. Vì vậy, tiến bộ của Trung Quốc là một trào lưu xã hội không thể đảo ngược. Tôi hết sức lạc quan về điều này.

Nhưng một phương diện khác làm tôi cảm thấy bi quan là, Đảng Cộng sản Trung Quốc cho đến tận hôm nay vẫn chưa thể hiện được năng lực để có thể thuận theo dòng chảy lịch sử, đưa Trung Quốc đẩy về phía cuộc phục hưng dân tộc Trung Hoa vĩ đại, đồng thời hòa nhập vào trong cuộc phục hưng của cộng đồng chung Châu Á, hòa nhập vào xã hội toàn cầu, đặc biệt là hòa nhập vào làn sóng dân chủ hóa. Hiện tại mà nói, Đảng Cộng sản Trung Quốc bất luận là từ phương diện ý thức hệ, chính sách thì họ đều đang kháng cự, thậm chí là bày ra một tư thái thách thức toàn cầu, thậm chí muốn thay đổi, đảo ngược xu thế phát triển dân chủ toàn cầu. Với tình hình như vậy, tôi đặc biệt cảm thấy bi quan. Tôi cho rằng, Đảng Cộng sản Trung Quốc về cơ bản đã bắt ép toàn bộ người dân Trung Quốc, có thể đem lại tai họa cho sự phát triển của Trung Quốc trong tương lai.

Phỏng vấn 3: Muốn chống tham nhũng, cần phải thực hiện chống tham nhũng mang tính thể chế (2014.04.15) 

Nếu muốn thực sự chống tham những ở Trung Quốc. Nguồn: chinausfocus.com

Vấn đề than nhũng của Trung Quốc đã vây khốn các thế hệ những người cầm quyền ở Trung Quốc từ trước đến nay. Tham quan hoành hành, hủ bại sinh sôi, mặc dù chính quyền triển khai chống tham nhũng, phong trào đánh tham quan không bao giờ ngừng, nhưng hiện tượng tham nhũng ở chốn quan trường không bao giờ ngừng lại, thậm chí còn có xu thế ngày càng nghiêm trọng. Thế hệ lãnh đạo mới do Tập Cận Bình từ khi lên cầm quyền tới nay, một lần nữa phát động chiến dịch quy mô chống tham nhũng. Từ Đại hội 18 tới nay, liên tiếp có hơn 10 quan chức cấp thứ trưởng trở lên ngã ngựa. Thanh gươm chống tham nhũng không chỉ nhằm vào quan chức địa phương, nó cũng chỉ hướng các phần tử tham nhũng trong quân đội. Trong thời gian gần đây, không ngừng có tin tức được đưa về những tướng lĩnh cấp cao vì vấn đề tham nhũng nên bị bắt giữ. Dụng ý của Tập Cận Bình khi chĩa thanh gươm chống tham nhũng sang phía quân đội là gì? Nó sẽ có ảnh hưởng như thế nào đối với chuỗi lợi ích khổng lồ trong quân đội? Về vấn đề này, giáo sư Hạ Minh của Đại học Đô thị New York đã tham gia cuộc phỏng vấn của đài chúng tôi.

RFI: Gần đây, sau những tin tức liên tiếp đưa tin rằng cựu Phó chủ tịch Quân uỷ Trung ương Trung Quốc Từ Tài Hậu đã bị bắt giữ vì vấn đề tham nhũng, truyền thông nhà nước cũng chính thức công bố rằng cựu thứ trưởng Bộ Bảo đảm hậu cần Quân ủy Trung ương là Cốc Tuấn Sơn đã bị bắt vì dính líu đến tham nhũng, nhận hối lộ, lạm dụng chức quyền. Chúng ta đều biết, quân đội là một khu vực đặc biệt nhạy cảm. Ngày nay, ý nghĩa của việc Tập Cận Bình chỉ hướng thanh kiếm chống tham nhũng sang khu vực quân đội là gì?

Hạ Minh: Tôi nghĩ rằng Tập Cận Bình đang xây dựng một thể chế mới. Tôi đem nó gọi là một dạng thể chế an ninh quốc gia. Ông ta là muốn xây dựng một quốc gia an toàn. Cách làm trước đây của Trung Quốc là dựa vào quân đội, về sau chúng ta nhìn thấy dưới quyền của Chu Vĩnh Khang, lại tăng cường thêm cảnh sát vũ trang, lực lượng an ninh quốc gia, công an và đặc vụ chính trị. Hiện tại Tập Cận Bình là muốn đem tất cả thống nhất quản lý, xây dựng một thể chế an ninh quốc gia. Tôi cảm thấy rằng bản thân thể chế an ninh quốc gia đang được xây dựng, nó cho thấy một loại tập trung quyền lực càng mạnh hơn, đồng thời cũng đồng nghĩa với hệ thống an ninh quốc gia sẽ hình thành một sự thúc ước đối với hệ thống quân đội và quyền lực của quân đội hiện hữu. Do vậy rất nhiều cách làm của Tập Cận Bình, cần phải nói là đã động chạm đến một số quyền lực và lợi ích của phe quân đội. Mặt khác, như chúng ta đã biết, một số quan chức cấp cao trong quân đội có mối quan hệ hết sức mật thiết với các thái tử đảng, bởi vì trong thời gian diễn ra “Đại Cách Mạng Văn Hóa” thì rất nhiều con em cán bộ cấp cao đã gia nhập quân đội. Dưới tình hình như vậy, Tập Cận Bình muốn củng cố địa vị của mình thì cần phải có hành động thanh tẩy, đặc biệt là trong quá trình tiếp nhận quyền lực của mình thì ông ta đã gặp phải thách thức đến từ Bạc Hy Lai, mà đằng sau Bạc Hy Lai có thế lực của quân đội ủng hộ.

Bè lũ bốn tên mới xuất hiện, bao gồm Từ Tài Hậu, điều này cho thấy có một bộ phận lực lượng của quân đội có liên hệ với các thái tử đảng, hơn nữa có quan hệ với phe của Bạc Hy Lai. Vì vậy tôi cho rằng đối với Tập Cận Bình mà nói, sự cân nhắc thứ hai có lẽ là ông ta muốn tăng cường sự kiểm soát đối với quân đội. Bởi vậy trong thời gian gần đây chúng ta nhìn thấy trên các bản tin truyền thông Trung Quốc, có mười mấy tướng lĩnh cao cấp ở các quân khu liên tục bày tỏ lòng trung thành, kiên quyết ủng hộ sự lãnh đạo của Tập Cận Bình. Thứ ba, tôi cảm thấy trong hơn mười năm qua quân đội liên tục tăng cường quân bị, dẫn tới phần lớn tham nhũng trong quân đội có liên quan đến nhu cầu mua sắm quân bị, mà trong gần 20 năm qua, tốc độ gia tăng quân bị lên tới 2 chữ số, đã trở thành quốc gia đứng thứ hai thế giới sau Hoa Kỳ về chi tiêu quân bị. Ở điểm này có rất nhiều lỗ hổng tham nhũng. Do vậy sau khi Tập Cận Bình lên nắm quyền, loại tham nhũng này đã trở thành một trạng thái trên quy mô toàn quốc, quân đội đã trở thành nơi mà ông ta cần phải có động thái chỉnh đốn. Bởi vậy ba nhân tố này có thể giải thích tại sao Tập Cận Bình tiến hành chống tham nhũng trong quân đội.

RFI: Tại sao vụ án Cốc Tuấn Sơn điều tra hơn 2 năm mới chính thức khởi tố?

Hạ Minh: Cốc Tuấn Sơn vốn thuộc Bộ Bảo đảm hậu cần, có liên quan tới hậu cần trang bị. Ông ta dính dáng tới rất nhiều lợi ích, cũng rất nhiều ngân sách của quân đội. Ở trong vụ việc này dính líu tới rất nhiều cán bộ cấp cao, đặc biệt là thái tử đảng, hơn nữa còn liên quan đến rất nhiều doanh nghiệp quốc phòng nhà nước. Những dính dáng lợi ích ở đây là rất lớn. Số tiền mà Cốc Tuấn Sơn tham nhũng sẽ không được sử dụng cho một mình ông ta, ông ta nhất định đem tiền đưa tới rất nhiều nơi. Cốc Tuấn Sơn giao nộp tiền lên cấp trên, hiển nhiên là liên quan đến Quân ủy Trung ương cùng rất nhiều bộ nghành khác liên quan đến ngân sách và tài chính. Dưới tình hình như vậy, muốn động tới các nhân vật phía sau trong Quân ủy Trung ương, bởi vì bản thân quân đội là nơi có đặc quyền, rất khó để động đến bầu sữa của họ; mặt khác, bởi vì Từ Tài Hậu, Cốc Tuấn Sơn bọn họ dính líu đến những vấn đề lớn hơn đó là liên quan đến sự biến động của cả hệ thống chính trị khi dính dáng tới những nhân vật như Chu Vĩnh Khang, Bạc Hy Lai. Như vậy thì xử lý sự việc ở đây hết sức phức tạp.

RFI: Triển khai chống tham nhũng, liền sẽ đối mặt với vô số trở ngại từ các tập đoàn lợi ích. Chính quyền Bắc Kinh bởi vậy sẽ gặp phải đáp trả?

Hạ Minh: Đối với Tập Cận Bình mà nói, ông ta biết rằng sẽ gặp phải rất nhiều lực cản. Nếu ông ta muốn dựa vào thể chế và cấu trúc hiện hành, có lẽ không những chống tham nhũng không cách nào tiếp tục được, ông ta có khả năng sẽ bởi vì bị chống trả mà trở thành vật hy sinh. Bởi vậy về mặt chế độ, quyền lực và sự tập trung đã được thực hiện một cách rõ ràng. Tập Cận Bình hiện nay về cơ bản đã bỏ qua sức ảnh hưởng của vị trí thủ tướng, xây dựng hệ thống tập quyền của bản thân; bỏ qua hệ thống Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc, tăng cường kiểm soát đối với vị trí Chủ tịch nước. Vị trí Chủ tịch nước vốn là một chức vị không có thực quyền, hiện tại Tập Cận Bình lại đem nó biến thành một chức vụ thể hiện quyền lực thực tế, làm như vậy chính là vứt bỏ đi hệ thống Đại biểu Đại hội nhân dân toàn quốc. Thậm chí chúng ta có thể nhìn thấy: Ông ta thay đổi cơ cấu ra quyết sách của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Cơ cấu trước đây vốn là “cửu long trị thủy”, mỗi người quản lý một ban nghành, lẫn nhau tôn trọng quyền lực và địa vị mỗi người trong các ban nghành này; hiện tại Tập Cận Bình một người kiêm nhiệm chức vụ chủ tịch của một loạt các ủy ban quan trọng. Ông ta đã đánh vỡ sự phân công vốn có trong Ban thường vụ Bộ chính trị như trước, lại một lần nữa đem toàn bộ quyền lực tập trung vào trong tay mình. Dựa vào Ủy ban An ninh quốc gia, dựa vào chức vụ Tổng bí thư, lại nắm trong tay Ban bí thư Trung ương, tiếp đó sử dụng chức vụ Chủ tịch nước nhằm có được địa vị cao hơn trên trường quốc tế. Chức vụ chủ tịch của hai ủy ban quân sự, ông ta cũng nắm vào trong tay, mặc dù Tập Cận Bình có gặp phải một số trở lực, nhưng ông ta đã lợi dụng phương thức tập trung quyền lực để phá vỡ các loại trở lực này. Nhưng ở bên trong chỗ này có một điều rất nguy hiểm, chính là chúng không biết được Tập Cận Bình sau khi phá vỡ các hệ thống đảng, chính quyền, quốc hội vốn có, cũng có nghĩa là sau khi Tập Cận Bình tiến hành cuộc đảo chính Hiến pháp như vậy, ông ta muốn làm cái gì.

Mặc dù như chúng ta đã thấy, hiện tại thì chiến dịch chống tham nhũng của ông ta được tiến hành rất mạnh mẽ. Xung quanh vụ án Chu Vĩnh Khang chúng ta có thể nhìn thấy được hàng nghìn hàng vạn người trên khắp toàn quốc bị ảnh hưởng; hơn nữa rất nhiều lãnh đạo ở cấp huyện cũng bị dính líu, thể chế Tập Cận Bình Vương Kỳ Sơn thực sự đã có những hành động mạnh mẽ và sâu rộng hơn so với các thế hệ lãnh đạo trước trong việc chống tham nhũng. Nhưng là chúng ta không biết được bước tiếp theo bọn họ sẽ đi theo hướng nào. Có hai loại khả năng: Một là trở thành nhà độc tài, chúng ta có thể nhìn thấy một số dấu hiệu từ tình hình hiện tại. Bao gồm sự phản đối của ông ta đối với xã hội dân sự, thách thức đối với các giá trị phổ quát của nhân loại, đối với việc xét xử một loạt các nhân vật như luật sư Hứa Chí Dũng, rồi thì sự phong tỏa đối với mạng internet cùng một loạt những người nổi tiếng xã hội. Điều này chỉ rõ Tập Cận Bình có khả năng bước lên một con đường đi về phía chủ nghĩa phát xít hết sức nguy hiểm. Mặt khác, Tập Cận Bình có hay không trở thành một Tưởng Kinh Quốc của Trung Quốc? Điều này còn chờ vào quan sát. Nhưng mà, tôi cảm thấy rằng khả năng ông ta lựa chọn con đường thứ hai tương đối nhỏ. Bởi vì tôi xuất phát từ góc độ suy xét tới ý thức và tố chất của cá nhân ông ta, cũng như xét về về tố chất và viễn kiến của những người xung quanh ông ta, thì khả năng ông ta đi theo lựa chọn đầu tiên rất lớn.

RFI: Liệu có hay không khả năng tiến hành cuộc chiến chống tham nhũng dưới tiền đề không khởi động cải cách thể chế chính trị và giành được thắng lợi triệt để?

Hạ Minh: Nhìn từ tình hình hiện nay, chiến dịch chống tham nhũng này không phải là chống tham nhũng được tiến hành một cách triệt để. Muốn chống tham nhũng, cần tiến hành chống tham nhũng mang tính thể chế. Chỉ cần có tham nhũng, đều cần phải loại bỏ nó. Tiến hành chống tham nhũng mang tính thể chế, liền sẽ phải bắt tay từ cơ chế phòng ngừa tham nhũng. Hiện tại, điều đầu tiên là ông ta không hề bắt tay vào công tác phòng ngừa tham nhũng, cũng có nghĩa là ông ta không hề ngăn ngừa sự lạm dụng quyền lực công, quan chức chính phủ vô pháp vô tiên, có thể đứng trên tất cả pháp luật, ông ta đã không thực hiện những công tác thiết thực nhằm vào vấn đề phòng ngừa, không hề tiến hành cải cách về mặt Hiến pháp. Ngược lại, ông ta đã có hành động phá hoại đối với Hiến pháp, nhằm đem lại quyền lực càng lớn hơn cho bản thân. Chính điều này sẽ tạo ra càng nhiều cơ hội tham nhũng hơn trong tương lai. Mặt khác, ông ta không chống tham nhũng xuất phát từ thể chế, mà là chống tham nhũng phe phái. Đương nhiên là ở hiện tại, Tập Cận Bình ở một mức độ nhất định, đã đón lấy được nhu cầu phát triển và tâm trạng chung hiện nay ở Trung Quốc, phương hướng chống tham nhũng của ông ta chủ yếu nhắm về phe phái thế lực tương đối bảo thủ hiện nay ở Trung Quốc. Do vậy chúng ta nhìn thấy: Bất luận từ Bạc Hy Lai, Chu Vĩnh Khang, hay là Từ Tài Hậu, bọn họ đều thuộc về tập đoàn quan liêu tả khuynh, Maoist. Còn đối với rất nhiều lời cáo buộc, rất nhiều vấn đề ví dụ như đối với gia tộc Ôn Gia Bảo, trước mắt thì về cơ bản ông ta không tập trung xuống tay.

Hiện tại trong và ngoài nước cũng có tin đồn, Tập Cận Bình muốn chống tham nhũng cần chỉ thanh kiếm về hướng hổ to, hổ già, hiện tại đang là điều tra gia tộc của Lý Bằng, phe của Lý Bằng cũng đang rất căng thẳng. Bởi vậy chúng ta nhìn thấy, chiều hướng mũi tên của ông ta chỉ, ở bên trong ngầm bao gồm cả nhu cầu của dư luận. Đặc biệt chúng ta có thể thấy, hệ thống duy trì ổn định xã hội, hệ thống chính pháp do Chu Vĩnh Khang quản lý đã đem lại nhiều án oan sai cho người dân, trong 20 năm qua đã đem lại nhiều tai họa cho người dân Trung Quốc. Ngoài ra đối với những thế lực như gia tộc Lý Bằng, sự lũng đoạn của gia tộc Lý Bằng trong lĩnh vực điện lực, cũng như sự phát tích của gia tộc này kể từ sau “Lục Tứ”, những khoản nợ máu đối với “Lục Tứ”, đều khiến cho tôi tin rằng từ trong nội tâm đều ủng hộ đối với việc làm này. Bởi vậy tôi cảm thấy Tập Cận Bình có khả năng ăn khớp với ý muốn của người dân.

Phỏng vấn 4: Tập Cận Bình chống tham nhũng sẽ không đụng chạm đến quả đầu chính trị (2015.02.17) 

 Sau hai năm kể từ khi Tập Cận Bình lên nắm quyền, trong chiến dịch chống tham nhũng “ruồi nhặng lão hổ đều bị đánh”, đích xác đã lôi ra được một số con hổ bự quyền cao chức trọng. Nhưng mà, phong trào chống tham nhũng oanh liệt hoành tráng lại thường xuyên bị những lời chỉ trích là “chống tham nhũng mang tính chọn lọc”. Đặc biệt là thực tế thì cho đến nay phong trào chống tham nhũng vẫn chưa động chạm đến “Thế hệ cách mạng đỏ thứ hai”, và nó đã trở thành một trong những tiêu điểm được chú ý rộng rãi. Gần đây, Ngân hàng Dân sinh Trung Quốc China Minsheng Banking Corporation đã lộ ra vụ án tham nhũng của Tổng giám đốc Mao Hiểu Phong – một nhân vật có bối cảnh “thế hệ cách mạng đỏ thứ hai”. Mối quan hệ mật thiết giữa Ngân hàng Dân sinh Trung Quốc và cổ đông lớn nhất ngân hàng này là công ty An Bang cũng bị truyền thông tiết lộ. Sau đó, người kiểm soát trên thực tế đối với công ty An Bang đã phủ nhận mọi liên hệ đối với công ty. Những nhân vật có liên quan liên tục rút khỏi trận địa, liệu điều này đồng nghĩa với việc phong trào chống tham nhũng phải chăng sẽ dính dáng tới hàng trăm gia tộc đỏ hiện đang nắm giữ lấy mạch máu kinh tế Trung Quốc? Chúng ta xin mời giáo sư Hạ Minh của Đại học Đô thị New York bàn về chủ đề này.

RFI: Sau khi mối quan hệ giữa công ty An Bang và Ngân hàng Dân sinh Trung Quốc được tiết lộ đối với dư luận, những thái tử đảng có liên quan mỗi người đều có cách nói riêng, cực lực chối bỏ mối liên hệ giữa bản thân và công ty. Ông giải thích như thế nào về hiện tượng này?

Hạ Minh: Tôi nghĩ rằng từ một góc độ nào đó mà nói, Tập Cận Bình nêu lên khẩu hiệu lớn về chống tham nhũng, đương nhiên là ông ta muốn đi cứu đảng, cứu quốc. Nhưng là ở dưới khẩu hiệu to lớn về chống tham nhũng, chính là dẫn tới sự đầu độc lẫn nhau trong chốn quan trường Trung Quốc, cũng có nghĩa là mọi người đều muốn đem đối phương đẩy ra trước sân khâu, trở thành tế phẩm cho phong trào chống tham nhxung. Sau đó điều thứ nhất chính là bảo đảm vị trí của bản thân, đồng thời có thể mở rộng lợi ích thiết thân.

Bởi vậy tôi nghĩ rằng nhìn từ mối quan hệ giữa Công ty An Bang và Ngân hàng Dân sinh Trung Quốc, bản chất cốt lõi ở đây không phải là một phong trào chống tham nhũng, bản chất lớn hơn ở đây là dưới bối cảnh được thúc đẩy bởi phong trào chống tham nhũng, đã kích hoạt nội đấu trong giới quan trường Trung Quốc cũng như quá trình tái cơ cấu về quyền lực cũng như sự hãm hại lẫn nhau. Ở đây có hai nhân tố càng là gia tăng thêm quá trình tranh giành quyền lực. Một nhân tố là kinh tế Trung Quốc đang trên đà xuống dốc của sự phát triển. Cũng chính là nguồn tài nguyên của kinh tế Trung Quốc đang ngày một thiếu hụt, dưới tình trạng thiếu hụt tăng dần này, tất cả những người tham gia vào bòn rút tài sản và trò chơi quyền lực càng cảm thấy bị thôi thúc, cường độ cạnh tranh càng tăng cao. Nhân tố thứ hai là đó là nhân tố thời gian. Đối với những người chơi các trò chơi chính trị, kinh tế ở Trung Quốc hôm nay, bọn họ còn lại bao nhiêu thời gian để bọn họ còn có thể chơi trò chơi này? Tôi nghĩ rằng thời gian quãng dự đoán đang ngày càng cấp tốc thu ngắn lại. Cũng có nghĩa là, những người như bọn họ tin tưởng rằng, họ không thể nào tiếp tục chơi trò chơi này thêm 10 năm, hoặc là 20, 30 năm nữa. Dưới tình hình như vậy, một là nguồn tài nguyên kinh tế đang không ngừng ít đi, thiếu hụt tài nguyên ngày càng cấp bách; mặt khác thì thời gian dự đoán đang không ngừng thu ngắn lại. Chính hai nhân tố này đã tăng tốc quá trình lựa chọn cũng như đấu đá nội bộ giữa các tầng lớp quả đầu chính trị ở Trung Quốc hiện nay.

Mà mức độ sâu sắc của tranh đấu nội bộ chủ yếu đi theo lực lượng: Một là lực lượng tư bản quan liêu. Mà nguồn tư bản quan liêu chia thành hai bộ phận: Một bộ phận lâu năm hơn, là thế hệ sau của những nhà cách mạng đỏ đã giành lấy giang sơn, cũng chính là “Hồng nhị đại[2]“. Một bộ phận khác chính là một nhóm những người lên nắm quyền kể từ sau “Cải cách mở cửa”, là những cán bộ thông qua trí thức của bản thân, hoặc lên đại học, vừa hồng vừa chuyên, do chủ trương trẻ tuổi hóa, tri thức hóa, chuyên môn hóa được Đặng Tiểu Bình đề xuất. Những người này lên nắm quyền, vừa không tham gia Trường Chinh[3], cũng không giành chiến thắng trong chiến tranh, bọn họ thăng tiến chủ yếu là nhờ hệ thống ngoại vi của đảng, chủ yếu là hệ thống tổ chức đoàn thanh niên, bởi vậy bọn họ không phải là “Hồng nhị đại”, mà là “Quan nhị đại”. Điều này cũng giải thích tại sao sau 30 năm Cải cách mở cửa, dưới sự cầm quyền của Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào, một số lượng lớn các “Quan nhị đại” đã nhận được chỗ tốt hết sức to lớn. Mà những “Quan nhị đại” này vừa hết sức tham lam không từ thủ đoạn, loại tâm thái nhà giàu xổi trong một đêm cùng sự điên cuồng đã vượt qua “Hồng nhị đại”. Trong khi đó thì có rất nhiều “Hồng nhị đại” bị thúc ước bởi ý thức hệ, có rất nhiều người vẫn là ở trạng thái nghèo hèn trong sạch. Dưới tình hình như vậy, giữa “Quan nhị đại” và “Hồng nhị đại” xảy ra mâu thuẫn rất gay gắt. Hiện tại thì đối với hai tập đoàn tư bản quan liêu này, thứ mà họ thực sự muốn đó chính là cướp đoạt của cải của người dân Trung Quốc đã tạo ra sau 30 năm Cải cách mở cửa. Ở đây dính dáng tới cuộc đọ sức của các doanh nghiệp dân doanh, tư bản dân doanh và tư bản quan liêu. Như vậy thì chúng ta nhìn thấy cuộc hỗn chiến giữa ba lực lượng này.

RFI: Ông cho rằng, Tập Cận Bình có đủ dũng khí và sự táo bạo nhằm đem ngọn giáo chống tham nhũng chỉ sang “Hồng nhị đại” và các tập đoàn thân hữu lợi ích?

Hạ Minh: Tôi cho rằng Tập Cận Bình không thể nào kéo tóc trên đầu ông ta thoát khỏi được quả địa cầu. Tôi nghĩ rằng, Tập Cận Bình, đầu tiên là sẽ không động dao mổ đối với gia tộc của ông ta. Thứ hai, ông ta sẽ không vui lòng đi đào xới hai địa phương lớn mà ông ta trước đây đã từng công tác – Chiết Giang và Phúc Kiến, đặc biệt là đối với những vấn đề dính líu tới cấp cao hưn. Nếu như ông ta thiết lập hai tỉnh này trở thành cấm khu, vậy thì tôi nghĩ rằng ông ta sẽ có điểm yếu trong vấn đề chống tham nhũng. Nếu như có điểm yếu, vậy thì ông ta nhất định sẽ chỉnh đốn lại nền tảng quyền lực của mình; căn cứ theo cách làm hiện tại, nền tảng quyền lực hiện tại của Tập Cận Bình chủ yếu là nằm ở bên phía “Hồng nhị đại”. “Hồng nhị đại” hiện nay đã tiến hành chia rẽ và thanh trừ. Phe của Bạc Hy Lai đã bị đuổi ra khỏi cuộc chơi, thậm chí tôi tin rằng những người thân, người nhà của Bạc Hy Lai cũng sẽ có sự đầu hàng nào đó trước thế lực của Tập Cận Bình. Vì vậy tôi cảm thấy rằng ở Trung Quốc hiện tại, Tập Cận Bình có lẽ là dựa trên nền tảng quyền lực của thế hệ đỏ thứ hai. Để rồi tiếp sau đó Tập Cận Bình sẽ khai đao đối với những người mà Tập cho rằng sẽ phá hỏng giang sơn của ông ta, phá hỏng chính quyền của ông ta, đặc biệt là bọn họ tích lũy tài phú thậm chí còn nhanh hơn cả bản thân tích lũy, bởi vì “Hồng nhị đại” như Tập Cận Bình bọn họ đều là bắt đầu sự nghiệp trong chốn quan trường và dần leo lên trên bậc thang quyền lực. Trong khi đó thì rất nhiều “Quan nhị đại” chính là sử dụng quyền lực của cha mẹ nhằm trực tiếp đổi thành lợi ích kinh tế. Bởi vậy tốc độ mà bọn họ tích lũy tài sản rất nhanh chóng. Bọn họ bước chân vào thâu tóm nhiều nghành nghề “mới nổi”, điều này có một chút khác biệt với các lĩnh vực truyền thống của “Hồng nhị đại”. Các lĩnh vực mà “Hồng nhị đại” thao túng phần nhiều vẫn là các lĩnh vực kinh tế thực thể làm chủ, hoặc tiến quân vào lĩnh vực bất động sản, xây dựng đô thị. Nhưng các lĩnh vực mà “Quan nhị đại” chiếm lĩnh, nhiều nhất chính là ngân hàng, bảo hiểm, tài chính, quản lý ngoại tệ, ngoài ra còn liên quan đến viễn thông, điện thoại di động, phát thanh truyền hình, giải trí, văn hóa nghệ thuật vân vân. Bởi vậy tôi cho rằng nếu như chúng ta chú ý tới Tập Cận Bình, có lẽ mũi giáo của chống tham nhũng tập trung nhiều hơn về phía những người thuộc Quan nhị đại. Tôi nghĩ rằng phong trào chống tham nhũng của ông ta sẽ không động chạm tới những lợi ích kinh tế, tài sản được hình thành từ quyền lực quả đầu của chính quyền Trung Quốc. Cũng có nghĩa là, Tập Cận Bình chống tham nhũng sẽ không động chạm đến vấn đề quyền lực chính trị quả đầu đang ăn cắp quyền lực chính quyền, mà nó chỉ là phòng chống một số người, không để họ đem toàn bộ của cải xã hội tham nhũng hết, dẫn tới bản thân không thể sử dụng những tài phú này để hưởng thụ, đồng thời dùng những tài phú này giải quyết mâu thuẫn của xã hội Trung Quốc.

RFI: Ông có cho rằng cuộc chiến chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ tiếp tục được tiến hành trong thời gian dài? Trong tương lai thì cuộc chiến chống tham nhũng sẽ được xuất hiện dưới hình thức nào? Cuộc chiến chống tham nhũng năm 2015 sẽ xuất hiện điều gì đáng chú ý?

Hạ Minh: Chiến dịch chống tham nhũng của Đảng Cộng sản Trung Quốc có được kéo dài hay không, chủ yếu được quyết định bởi hai nhân tố. Một là nhân tố chủ quan Tập Cận Bình và Vương Kỳ Sơn, bọn họ có cho rằng bản thân đã loại bỏ hết những mối đe dọa đến sự tồn vong của chính quyền hay chưa. Tôi tin rằng cho với tình hình trước mắt, bọn họ nghĩ rằng vẫn chưa thanh trừ sạch sẽ. Bởi vì bọn họ vẫn đang nói, có những con hổ to hơn cần phải đánh; vậy thì ai là con hổ càng to hơn? Hiện tại vẫn chưa phải là thời điểm cuối cùng, do vậy chúng ta cũng không thể biết. Bởi vậy nếu nhìn từ góc độ chủ quan của họ, chống tham nhũng vẫn chưa kết thúc. Mặt khác, nhìn từ góc độ khách quan, thì họ lại muốn nó kết thúc, nhưng là có một hiệu ứng “cây muốn lặng mà gió chẳng dừng”. Cũng có nghĩa là, những tập đoàn lợi ích mà họ đã động chạm nhất định sẽ trả đũa. Ngoài bản thân Tập Cận Bình và Vương Kỳ Sơn, có rất nhiều mảnh ghép quyền lực, trong tay họ vừa nắm giữ quyền lực chính trị, lại có thực lực về kinh tế. Những mảnh ghép này không những tụ tập ở Bắc Kinh, mà còn phân bố ở rất nhiều thành phố khắp Trung Quốc, từ Thượng Hải đến Quảng Đông, Thâm Quyến hay Hong Kong, đều là những địa phương tập trung các mảnh ghép quyền lực chính trị ở Trung Quốc.

Thái độ của tất cả những thế lực đầy quyền lực này đối với cuộc chiến chống tham nhũng của Tập Cận Bình đầu tiên là lo lắng, lo lắng rằng lửa có thể cháy lan đến bản thân họ. Thứ hai là một loại sợ hãi, lo lắng rằng Tập Cận Bình chống tham nhũng như vậy, cuối cùng tăng tốc quá trình tranh giành quyền lực bên trong Đảng Cộng sản, gia tăng sự cưỡng bức của Tập Cận Bình đối với hệ thống quan liêu, điều đó không những đưa tới sự tạo phản của người dân, mà cuối cùng có thể dẫn tới sự tạo phản của quan chức. Bởi vậy những quan chức này hiện tại biểu hiện ra một loại phức cảm căng thẳng, tiêu cực hoặc là đối địch, thậm chí là nhanh chóng rời khỏi hệ thống quan liêu, hoặc tham gia vào thương trường, hoặc là chạy trốn ra nước ngoài, tất cả những hiện tượng này sẽ dẫn tới sự sụp đổ của cả thể chế quan liêu Trung Quốc. Tôi tin rằng hiện nay ở Trung Quốc có rất nhiều khán giả đang quan sát trò chơi quyền lực của Tập Cận Bình, bọn họ không những có tư cách làm khán giả, hơn nữa còn có quyền lợi đưa ra những bình phẩm, đánh giá về trò chơi. Những người như vậy có thể tính là những nguyên lão, Ủy viên Ban thường vụ Bộ chính trị trong đảng dưới thời cầm quyền của Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào, con số này chừng 20 người. Ở một trình độ nào đó hình thành nên một vòng tròn quyền lực, tạo nên sự thúc ước và đe dọa đối với quyền lực của Tập Cận Bình. Trong nội bộ của họ, có sự trao đổi lẫn nhau, cũng có những cuộc họp nhỏ dưới mọi danh nghĩa, từ đó tạo thành ảnh hưởng đối với Tập Cận Bình. Đây chính là điều mà Tập Cận Bình lo lắng và gọi là “bình luận bừa bãi về Trung ương đảng”. Do vậy tôi nghĩ rằng, cuộc chiến chống tham nhũng của Tập Cận Bình có thể kéo dài bao lâu, ở một mức độ rất lớn được quyết định bởi việc bao giờ thì đối thủ của ông ta tiếp tục phản đòn mà không dừng lại. Ở mức độ nào đó thì ông ta cho rằng Trung ương đảng của ông ta vẫn còn bị bình luận ác ý, bừa bãi thì ông ta vẫn không có cảm giác an toàn; hai nhân tố khách quan và chủ quan này đã quyết định cuộc chiến chống tham nhũng hiện hành, ít nhất là dưới góc nhìn hiện tại, tôi vẫn chưa nhìn thấy điểm cuối cùng.

© 2019 DCVOnline


Nguồn: Hạ Minh, “Đế quốc mặt trời đỏ”, Chương 5.

[1] Lavrentiy Pavlovich ( 1899 – 1953): Là một chính trị gia Liên Xô, nguyên soái Liên Xô và là người phụ trách an ninh quốc gia và cảnh sát mật Liên Xô dưới thời Stalin trong Thế chiến II. Beria là một trong những lãnh đạo an ninh cầm quyền lâu dài nhất và có ảnh hưởng lớn nhất trong thời Stalin. Tháng 3 năm 1953, Stalin qua đời, ông là một trong bộ ba cầm quyền trong thời gian này cùng với G. Malenkov và V. Molotov. Tuy nhiên, Khruschyov đã tiến hành một cuộc đảo chính dưới sự hỗ trợ của các tướng lĩnh quân đội, bắt giam Beria và kết án ông phản quốc. Beria bị xử bắn ở tầng hầm của tổng hành dinh quân khu Moskva bởi tướng Pavel Batitsky.

[2] Hồng nhị đại: Thế hệ con cháu của những khai quốc công thần, lãnh đạo đảng và quốc gia

[3] Vạn lý Trường chinh: Là một cuộc rút lui quân sự của Hồng Quân Cộng sản Trung Hoa, với hành trình bắt đầu từ Giang Tây, tiến về phía tây tới Tây Tạng rồi đi ngược lên phía bắc, tới tận Diên An của tỉnh Thiểm Tây.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.