Corruption Is the New Communism/Tham nhũng là tân Cộng Sản Chủ Nghĩa-Machael Mandelbaum

Corruption Is the New Communism

It’s not an ideology, but it’s a threat all the same.


Corruption has always existed. In Deuteronomy 16:19 the Bible says, “You must not accept bribes, for a bribe blinds the eyes of the wise and subverts the cause of those who are in the right.” Corruption’s insidious effects have grown to alarming dimensions, however, in the twenty-first century. Grand corruption—the use of state power by the power-holders to appropriate to themselves and their friends resources on a very large scale—affects the politics of countries where it exists by encouraging dictatorship: those in power have a strong incentive to stay there indefinitely so as to keep stealing while using part of what they steal to bribe and repress those they govern in order to retain their power. Grand corruption also distorts the economies of the countries that suffer from it, by directing capital away from productive channels to the bank accounts of corrupt elites and by making the distribution of wealth more unequal than it would otherwise be.

In its political and economic consequences, in fact, large-scale corruption has the same effects as communism, which, in the last century, fostered repressive governments and sub-optimal economic performances where communists gained power. Moreover, twenty-first-century corruption resembles twentieth-century communism in yet another important way: as a cause of international conflict. Just as the aggressive global communist movement, spearheaded by the Soviet Union, posed the chief threat to world peace from the end of World War II to the end of the Cold War, so grand corruption lies at the heart of the greatest challenge to global peace and stability today. It follows that fighting such corruption is a way of making the world a more peaceful place.

Today’s challenge comes from the aspirations of three major countries to dominate their home regions and their willingness to use force to do so. In Europe, Russia has seized Crimea and invaded and occupied eastern Ukraine. In East Asia, China has claimed ownership of most of the western Pacific and built artificial islands there on which it has constructed military installations. In the Middle East, Iran has created armed forces that act on its behalf in Lebanon, Iraq, Syria, and Yemen. The aggressive foreign policies of all three threaten their neighbors, and therefore the international interests of the United States.

These aggressive policies have several causes in each case but one particular motive in common: regime protection. Vladimir Putin’s government in Russia, the rule of the Communist Party led by Xi Jinping in China, and the clerical autocrats of the Islamic Republic of Iran all lead dictatorships that operate in what remains, despite democracy’s current troubles, a predominantly democratic world. Their democratic surroundings engender feelings of insecurity in all three regimes. While all three depend ultimately on coercion to retain power, each feels the need for popular support and political legitimacy as well; and that need connects corruption to the threat of war.

None of the three has the option of gaining legitimacy by governing in democratic fashion, for democracy would dislodge each of them from power. In the 20thcentury the governments of Russia and China claimed the right to rule on the basis of ideology: they were carrying out the precepts of Marxism-Leninism (and in China of Maoism as well). Their 21st-century successors, however, have abandoned communist ideology, either formally, as in Russia, or effectively, as China’s Communist Party has done.  The Iranian regime does have an official ideology, resting on the Persian and Shia version of Islamic fundamentalism, but few Iranians outside the governing elite believe in it.

The dictatorships of post-communist Russia and post-Maoist China have relied on economic growth to win such popularity as they enjoy. The formula for economic success in both cases, however—a rising price of oil for Russia, the combination of the large-scale movement of people from the countryside to the cities, high levels of government investment, especially in infrastructure, and ever-increasing exports for China—no longer yield the desired results. The Iranian economy has performed poorly since the founding of the Islamic Republic, which enhances the public’s discontent with the mullahs.

Unable to use democracy, ideology, or economic growth, the governments of Russia, China, and Iran have turned to aggressive nationalism to bolster their positions at home. The aim of generating public support is not the only reason for their foreign policies but it is, in each case, an important one. To those they govern the regimes have depicted their military activities beyond their borders as measures to assure their countries’ rightful positions of primacy in their respective regions. The rulers have also portrayed these policies as necessary responses to the nefarious efforts of jealous rivals—above all the United States—to weaken and subvert their countries. The tactic seems to have achieved some success in each case; and to the extent that the Russian, Chinese, and Iranian regimes believe that this is so, they have an incentive to launch further risky initiatives. This incentive thus creates the most dangerous ongoing threat to global order, and it is tied to corruption.

When Vladimir Putin, Xi Jinping, and the Iranian mullahs conduct their aggressive foreign policies they are, among other things, defending their regimes; and the regimes they are defending are corrupt. All three, in fact, practice grand corruption.

Russia and China qualify as kleptocracies. That is, the large-scale theft of resources by the government and its friends is the essence, the defining activity, of the two regimes. It is the main business of the power-holders. The purpose of gaining public power is to accumulate private wealth. People join the Putin regime and the Chinese Communist Party, and seek to rise within their ranks, in order to get rich; and for the most part they do. In Iran, which remains nominally (and for some officials no doubt actually) devoted to the propagation of a particular variant of Islam, corruption is rampant. The rulers use their power to enrich themselves and their friends, as do the leaders of the regime’s powerful paramilitary organization, the Revolutionary Guard Corps.

Grand corruption makes the diversion of public attention afforded by aggressive nationalism all the more important to the three regimes because corruption is deeply and almost universally unpopular. No one except its beneficiaries approves of it, and the beneficiaries do not dare declare their approval publicly: to the contrary, these kleptocratic regimes officially oppose corruption.

The Soviet Union and Maoist China could justify their rule by their ideological missions. Their heirs cannot do that with what has taken ideology’s place: theft on a large scale. In the era of orthodox communism the Russian and Chinese people could be asked to sacrifice for, or at least to show forbearance toward, the regime for the sake of the radiant future it was building. (That is still the case, up to a point, for Iranians.) The current rulers, by contrast, cannot ask for sacrifice and forbearance so that the autocrats can become plutocrats as well, although that is their actual goal.

The end of communism made many of the countries that discarded it freer, richer, and more peaceful. An end to the kleptocratic regimes that govern Russia China, and Iran would have similarly salutary consequences. Their demise would remove a powerful motive for political repression, would free resources for productive economic use, and, most important of all for the rest of the world, would eliminate a major cause of international aggression. The fall of communism provides, however, a cautionary lesson about the future of large-scale corruption. Just as other countries did not bring down the Soviet Union—that was the work of the Russian people and the other peoples of the communist empire—so it is not within the power of non-Russians and non-Chinese to dislodge the regimes that govern these continent-sized, nuclear-armed countries. While it is feasible to remove the mullahs from power by force in not-yet-nuclear-armed Iran, the world will be extremely reluctant to undertake such a campaign. Moreover, the end of the Russian, Chinese, and Iranian kleptocracies would not guarantee stable, well-governed, democratic successors.  Communism in Russia gave way, after all, to Putin rather than to democracy.

Still, the world can take steps to weaken the kleptocratic hold on power in these three countries and thereby increase the chances for a more peaceful world. The Cold-War battle against communism offers two useful precedents.

The 1975 Helsinki Accords, signed by the Soviet Union and its communist satellites as well as the democratic countries of Western Europe and North America, committed the signatories to the protection of human rights and fundamental liberties. The communist authorities never intended to honor this promise and in fact they did not. But the Accords gave increased prominence and importance to the issue of rights and liberties—and the communist denial of them—and contributed to the peaceful movements that overthrew communism in Central and Eastern Europe in 1989.

Similarly, greater global public attention to the problem of grand corruption would emphasize to the people of Russia, China, and Iran, who are its principal victims, that they are not alone in recognizing and objecting to it and that kleptocracy violates what the world considers to be an important global norm. The establishment of an International Anti-Corruption Court, proposed by the American federal judge Mark L. Wolf, could help to accomplish this by shining a brighter international spotlight on kleptocratic regimes.

Also during the Cold War, although the democratic West did not attempt to defeat the Soviet Union militarily, it could and did take steps to avoid strengthening the communists, for example by restricting the transfer of sensitive and militarily useful technology. In the same spirit the West can and should adopt measures to reduce the assistance the democracies give to the kleptocracies. Russian and Chinese kleptocrats and their friends take as much of their ill-gotten gains as possible out of Russia and China, and place them in the West, often in expensive real estate in the United States and Great Britain. Stiffer laws to compel the disclosure of the origins of such financial transactions, and, where possible, to prevent the dirty money from being parked in the West, as suggested by the Washington D.C.-based Kleptocracy Initiative would penalize those who now benefit from grand corruption.

An International Anti-Corruption Court and stricter laws governing the flow of money of corrupt origin in the West will not, in and of themselves, bring down the kleptocratic regimes of Russia, China, or Iran. Nor will all corruption, grand and especially petty, ever be eliminated everywhere—including in the relatively honest West: the impulse to profit by less-than-honest dealing, including the illicit use of state power, is present everywhere and won’t disappear. But it is possible to weaken regimes for which large-scale corruption is not merely an incidental feature but rather their reason for being; and doing so would make the world a far less dangerous place.Published on: March 25, 2019 Michael Mandelbaum is the Christian A. Herter Professor Emeritus of American Foreign Policy at The Johns Hopkins University School of Advanced International Studies, a Member of the Editorial Board of The American Interest, and the author of the new book The Rise and Fall of Peace on Earth (Oxford University Press) from which this essay is adapted.

Tham nhũng là chủ nghĩa tân cộng sản

Tác Giả: Đàn Chim Việt – 30/03/20191

  1. Bộ ba: Putin – Tập – Rouhani
  2. Khi nào cũng có tham nhũng. Ngay từ thời Cựu Ước, Kinh Thánh, sách Phục Truyền, chương 16 câu 19 chép rằng: “Ngươi chớ nhận hối lộ. Bởi, của hối lộ làm mờ mắt kẻ thông minh, làm rối lòng người khôn ngoan, làm thiên lệch người công chính.” Mức độ tai hại của tham nhũng đang càng ngày càng trầm trọng, nhất là khi bước vào thế kỷ 21.Những cú tham nhũng khủng – sử dụng quyền lực để thâu tóm tài nguyên quốc gia phục vụ cho chính bản thân và phe cánh trên một quy mô lớn – đã thay đổi hẳn hệ thống chính trị của nhiều nước. Chính nó đã sinh ra và nuôi dưỡng độc tài. Rồi, những kẻ độc tài này sẽ nắm giữ quyền hành vô hạn định, để tiếp tục ăn cắp, giành ra một phần đồ ăn cắp đi đút lót, hoặc gây áp lực lên những viên chức khác.Những vụ đại tham nhũng còn bóp méo nền kinh tế quốc dân, đến mức ảnh hưởng lớn đến đời sống của một cộng hay một dân tộc. Thí dụ, họ đã lái những nguồn đầu tư cho cả cộng đồng vào tài khoản riêng của băng đảng rồi phân bổ nguồn đầu tư này một cách bất công, theo hướng có lợi cho những kẻ cùng phe cánh.Những phi vụ tham nhũng lớn đã sinh ra một hệ thống chính trị và kinh tế tương tự như sự ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản ở thế kỷ trước. Ở đâu có chủ nghĩa cộng sản là ở đó có nền chính trị đàn áp và một nền kinh tế đói nghèo.Vào thế kỷ 21, tham nhũng chỉ là sự tiếp nối của chủ nghĩa cộng sản ở thế kỷ 20. Chính tham nhũng và cộng sản đã sinh ra những mâu thuẫn mang tính toàn cầu.Liên Xô quảng bá rầm rộ và áp đặt chủ nghĩa cộng sản lên nhiều nước. Đó là mối đe dọa chính cho hòa bình thế giới sau từ Thế chiến II cho đến kết thúc Chiến tranh Lạnh. Như vậy, đại tham nhũng là nguồn đe dọa lớn nhất tới hòa bình và ổn định trên thế giới hiện nay. Đánh tham nhũng cũng là một cách mang lại sự ổn định cho nhân loại.Thử thách trước mắt tới từ ba quốc gia hiếu chiến. Ba quốc gia này muốn giành giật vai trò lãnh đạo địa chính trị. Họ sẵn sàng dùng vũ lực để thực hiện ý đồ riêng.Tại Âu châu là Nga – cướp bán đảo Crimea, xâm lược miền Đông Ukraine. Ở Á châu là Trung Quốc – muốn cướp phần lớn Tây Thái Bình Dương, xây dựng đảo nhân tạo, thay đổi nguyên trạng, và lập căn cứ quân sự ở Biển Đông. Ở Trung Đông là Iran – đã xây dựng một lực lượng võ trang riêng sẵn sàng hành động dưới danh nghĩa Lebanon, Iraq, Syria, và Yemen.Chính sách ngoại giao hung hăng của bộ ba Nga – Tàu – Iran đang là mối đe dọa tới những quốc gia lân cận. Đây cũng là mối quan ngại quốc tế của Hoa Kỳ.Có nhiều nguyên nhân để những bộ ba Nga – Tàu – Iran theo đuổi chính sách ngoại giao hiếu chiến. Mỗi nước có động cơ riêng, nhưng đều có một điểm chung là: Bảo vệ chế độ.Chính quyền Nga của Vladimir Putin, Đảng Cộng Sản Trung Quốc của Tập, và hàng giáo phẩm của Cộng hòa Hồi giáo Iran đều trở thành độc tài. Mặc dù nền dân chủ đương đại trên thế giới đang gặp khó khăn, nhưng nó vẫn đủ mạnh làm cho bộ ba Nga – Tàu – Iran phải run sợ. Bộ ba này chỉ còn cách níu bám quyền lực bằng đàn áp. Họ chẳng màng tới sự ủng hộ của dân chúng.Không một ai trong bô ba: Nga – Tàu – Iran có ý muốn thiết lập lên một nền dân chủ hợp hiến mang tính chính danh. Bởi vì, dân chủ sẽ bóp chết họ.Vào thế kỷ 20, chính phủ Nga và Trung Quốc giành được quyền lãnh đạo dựa trên nền tảng của ý thức hệ. Họ lãnh đạo quốc gia bằng tư tưởng cộng sản Mác – Lê có pha chủ nghĩa Mao ở Trung Quốc.Vào thế kỷ 21, những môn đệ cộng sản đã loại bỏ ý thức hệ cộng sản một cách công khai như ở Nga, hay một các lén lút như ở Trung Quốc. Chính quyền Iran mang ý thức hệ tư tưởng dựa trên nền tảng của Hồi giáo hệ phái Shia. Nhưng có rất ít người tin vào những ý thức hệ này.Nền độc tài hậu cộng sản ở Nga, và hậu Mao ở Trung Quốc chỉ còn biết bám víu vào sự phát triển kinh tế để giành lấy chút danh dự như họ đang có hiện nay. Công thức về sự thành công kinh tế của Nga là nâng giá dầu, của Trung Quốc là một món lẩu kết hợp cuộc di dân khổng lồ từ nông thôn vào thành thị, cuộc đầu tư lớn của chính quyền trung ương vào hạ tầng cơ sở, tăng xuất khẩu. Lòng tham của Trung Quốc là vô tận. Còn nền kinh tế Iran càng ngày càng lụi bại từ ngày thành lập nền Cộng hòa Hồi giáo. Nỗi bất mãn xã hội ngày một tăng.Không thể áp dụng dân chủ, hay tăng trưởng kinh tế để vận hành xã hội, bộ ba chính quyền Nga – Tàu – Iran khích động vào chủ nghĩa dân tộc cực đoan trong dân chúng để bám lấy tính chính danh.Giành sự ủng hộ của dân chúng đóng vai trò quan trọng trong chính sách của mỗi thành viên trong bộ ba. Họ thường khuyếch trương những hoạt động quân sự vượt ra khỏi lãnh thổ để khẳng định vị trí phải được nể trọng trong vùng.Những nhà lãnh đạo của bộ ba này thường cho rằng chính sách ngoại giao của họ là một cuộc đáp trả cần thiết tới đấu thủ Hoa Kỳ – kẻ đang làm suy yếu đất nước họ. Những thủ thuật này dường như cũng giành được chút thành công. Khá nhiều người Nga, người Tàu, người Iran tin như vậy. Chính quyền càng lao vào chính sách hung hãn, tạo ra những mối đe dọa nguy hiểm, đó là chiếc ô dù bao che tham nhũng.Khi Putin, Tập Cận Bình, và giáo chủ Hồi giáo Iran thực hiện chính sách ngoại giao hung hăng; họ định hướng cho nỗi bất mãn xã hội vượt ra ngoài biên cương. Thực chất là họ bảo vệ chế độ – chế độ này bảo vệ cho tham nhũng. Cả bộ ba Nga – Tàu – Iran là ổ tham nhũng lớn nhất toàn cầu.Chính quyền Nga và Tàu hiện tại là những thí dụ điển hình đến mức hoàn hảo về “kleptocracy” (ND:Từ gốc Hy Lạp chỉ chính quyền lãnh đạo quốc gia theo kiểu độc tài, băng đảng, đầu xỏ, tối cao, tuyệt đối đúng, sử dụng vũ khí, quân đội, cảnh sát điều hành chính trị, bóc lột và cướp đoạt tài nguyên quốc gia.) Chính phủ đã đánh cắp nguồn tài nguyên khổng lồ chia chác cho những kẻ cùng phe cánh núp dưới mọi danh nghĩa. Ngược lại những kẻ được thụ hưởng những ơn mưa móc phải bảo vệ chế độ.Đó là cách điều hành của kẻ cầm quyền hậu cộng sản. Mục đích giành quyền bính là để biển thủ tài sản công thành tài sản riêng. Những kẻ phục vụ cho chế độ Putin và hầu hết đảng viên của Đảng Cộng sản Trung Quốc chỉ tìm kiếm những vị trí thăng tiến nhanh để làm giàu. Ở Iran, có quan chức được đề cử, (còn phần lớn chẳng cần phải đề cử) chỉ cần trung thành với luận điểm tuyên truyển của Hồi giáo. Tham nhũng lan tràn khắp mọi nơi. Lãnh đạo dùng quyền lực để làm giàu cho riêng họ và thân hữu bằng cách sử dụng tổ chức bán võ trang, cảnh sát, hiến binh cách mạng.Tham nhũng khủng góp phần đánh lạc hướng dư luận công chúng, bằng cách khuyếch trương chủ nghĩa dân tộc cực đoan. Điều này cực kỳ quan trọng cho cả bô ba Nga – Tàu – Iran. Bởi vì, dân chúng rất căm phẫn tham nhũng.Không một ai ưa tham nhũng, nhưng không một ai dám đứng lên công khai chống tham nhũng. Còn những chính quyền mang đậm mùi kleptocratic, cũng chỉ ra vẻ chống tham nhũng.Liên bang Xô viết và Trung Quốc từng tuyên xưng vai trò lãnh đạo của họ là sứ mạng ý thức hệ cộng sản. Nhưng những môn đệ của họ không thể ngồi đó mà cạp lấy miếng ý thức hệ hão huyền và đói nghèo. Họ phải ăn cắp, và ăn cắp trên bình diện rộng lớn khủng khiếp.Trong thời kỳ cộng sản chính thống, người Nga và người Tàu luôn bị đòi hỏi phải hy sinh, phải kiềm chế, phải chịu đựng, phải nhẫn nại, phải biết chờ đợi vì một tương lai sáng ngời đang chờ đợi phía trước. Ơ Iran cũng đang làm như vậy.Giờ đây, những nhà lãnh đạo Nga – Tàu không thể đòi hỏi môn đệ phải hy sinh, phải khiên nhẫn, phải chờ đợi. Nên họ đã biến những kẻ chỉ biết vâng lời thành những kẻ chỉ biết vơ vét, ăn không trừ một thứ gì. Đây mới là mục đích thực của họ.Chủ nghĩa cộng sản cáo chung trên nhiều quốc gia nhưng cũng không mang lại sự tự do hơn, giàu có hơn, hay hòa bình hơn. Nhưng nếu kết liễu chính quyền kleptocracy đang vận hành ở Nga – Tàu – Iran sẽ mang lại những kết quả khả quan.Sự cáo chung của bộ ba này sẽ loại bỏ những cuộc đàn áp chính trị, loại bỏ rào cản kìm hãm sự phát triển xã hội, giải phóng nguồn lực để phát triển kinh tế, và quan trọng hơn cả là loại bỏ nguyên nhân căng thẳng toàn cầu.Sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản là bài học đáng ghi nhớ về tương lai của nạn tham nhũng khủng. Chẳng có một quốc gia khác nào tham gia khéo đổ Liên Xô. Đó là công việc của người Nga và những người dân thuộc khối đê quôc Liên Xô cũ. Giờ đây chỉ chính người Nga, người Tàu mới đủ sức mạnh lật đổ được thể chế lớn tầm châu lục và có vũ khí hạt nhân.Khá dễ để lật đổ chính quyền Hồi giáo Iran bằng quân sự trong khi chưa có vũ khí nguyên tử. Thế nhưng, thế giới rất ngần ngại. Hơn nữa, nếu kết liễu bộ ba chính quyền độc tài Nga – Tàu – Iran đã chắc gì bảo đảm có một thể chế tốt đẹp, ổn định, và dân chủ. Cộng sản Nga sụp đổ đã dâng hiến tất cả thành tựu cho riêng Putin. Dân chủ vẫn vô cùng mờ mịt với người Nga.Thế giới chỉ góp phần làm suy yếu chính quyền độc tài, tham nhũng đang nắm giữ quyền hành ở Nga – Tàu – Iran và tăng cường ổn định của thế giới. Cuộc Chiến tranh Lạnh chống chủ nghĩa cộng sản từng trải qua hai giai đoạn quan trọng.Hiệp ước Helsinki 1975, được ký kết giữa Liên Xô cùng đồng minh cộng sản và phương Tây. Hai phe cùng tôn trọng nhân quyền và quyền tự do căn bản.Các chính quyền cộng sản có thói quen. Ký thì cứ ký, nhưng chẳng khi nào họ có ý định tôn trọng những điều khoản trong Hiệp ước mà họ đã hứa. Nhưng rồi, Hiệp ước đã đóng vai trò quan trọng để người dân đứng lên đòi quyền con người một cách ôn hòa ở Trung và Đông Âu vào năm 1989.Tương tự như vậy, nhân loại đang chú ý tới vấn đề tham nhũng khủng xảy ra tại Nga – Tàu – Iran. Người Nga, người Tàu, và người Iran là nạn nhân chính. Những người dân ở ba quốc gia này không cảm thấy họ bị bỏ rơi. Họ phải chiến đấu với chính quyền độc tài, tham nhũng, để đưa đất nước hội nhập.Việc thiết lập một Tòa án Quốc tế Chống Tham nhũng bởi thẩm phán người Mỹ Mark L. Wolf có thể là ngọn đèn soi rọi vào nới tăm tối của những chính quyền kleptocracies.Trong suốt chiều dài của Chiến tranh Lạnh, phương Tây không hề có ý định lật đổ Liên Xô bằng quân sự. Phương Tây chỉ có thể làm được là giảm bớt cường độ lớn mạnh của cộng sản như giới hạn, hoặc không trao đổi kỹ thuật quân sự nhậy cảm. Giờ đây, phương Tây cũng nên làm như vậy để khuyến khich dân chủ trên quốc gia độc tài theo kiểu kleptocracies.Những người đồng chí của chính quyền độc tài tham nhũng Nga – Tàu đang cố vơ vét tới những đồng xu cuối cùng rồi chuồn qua phương Tây mua bất động sản lớn.Luật pháp nghiêm minh bắt buộc phải khai báo nguồn tài chính để chống rửa tiền đã được áp dụng ở phương Tây. Tổ chức Chống Độc tài Tham nhũng (Kleptocracy Initiative) có văn phòng tại Washington D.C. có thể là một giải pháp chống tham nhũng. Nhưng Tòa Chống Tham nhũng Quốc tế và bộ luật nghiêm minh ở phương Tây cũng không thể kéo đổ chính quyền độc tài tham nhũng của Nga – Tàu – Iran được.Vẫn biết, tham nhũng lớn và nhỏ chẳng bao giờ có thể tiêu diệt được ngay cả xã hội khá trung thực phương Tây. Động lực giành lấy nguồn lợi lộc mãnh liệt hơn nhiều so với lòng trung thực. Nạn lạm quyền hiện hữu khắp mọi nơi. Nhưng định chế quốc tế vẫn có thể làm suy yếu những chính quyền độc tài tham nhũng, hay buộc họ phải thu nhỏ quy mô và thế giới bớt đi phần nào nguy hiểm.Michael Mandelbaun
  3. Jenny Phạm (DCV)dịch

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập: Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.