Tư tưởng (tân Hoàng Đế đỏ)Tập Cận Bình là gì?/What Is Xi Jinping Thought?

 The Observer

Steve Tsang

Feb 5, 2019 STEVE TSANG

What Is Xi Jinping Thought?

The goal of the Chinese president’s guiding doctrine is not to launch a new cold war with the West, or to export China’s political model. Rather, Xi wants to shore up the authority of the party-state within his country, including by ensuring that Chinese are not exposed to liberal-democratic ideas.

Five months after the constitutional change, the National People’s Congress abolished the presidential term limit, meaning that, barring a political earthquake, Xi – who, at age 65, remains healthy and vigorous – could remain president for perhaps another 20 years. His eponymous doctrine will therefore shape China’s development and global engagement for decades to come, and perhaps longer.

In a sense, the inclusion of Xi’s name and thought in the CPC constitution delivered to him the exalted status of the People’s Republic’s founding father, Mao Zedong, as well as the architect of China’s modernization, Deng Xiaoping – the only two other leaders mentioned in the document. That, together with the removal of term limits, has led many to argue that Xi is the most powerful Chinese leader since Mao.

But, even if true, this does not mean that Xi is attempting to restore Maoist totalitarianism. While Xi has a much more positive view of China’s Maoist past than any other leader since Deng, he is no Maoist.

Instead, Xi’s approach to governance closely resembles that of China’s first president under Mao, Liu Shaoqi, a devoted Leninist who selectively adapted Confucian ideas to build a Sinicized party-state. For Liu, the party was pivotal; for Mao, by contrast, it was ultimately dispensable, as the Cultural Revolution – of which Liu himself was a casualty – demonstrated. Unlike Mao, who found chaos exhilarating, Xi shares Liu’s longing to exercise control through the CPC, which he expects to take the lead – and apply Xi Jinping Thought – in all policy areas: political, military, civilian, and academic.

The contrast with Deng is even sharper. Deng’s reforms were defined by pragmatism and experimentation, aimed at identifying the most effective approach to modernization. In the 1980s, Deng even briefly considered the radical possibility of separating the CPC from the state, though he abandoned the idea after the pro-democracy Tiananmen Square protests in 1989.

Nonetheless, Deng and his successors – Jiang Zemin and Hu Jintao – continued to open China to the West, and remained willing to tolerate the spread, within limits, of some liberal ideas. This is not the case with Xi, whose repeated commitment to deepening reform is muddied by his redefinition of what that should entail.

Xi sees no place for political experimentation or liberal values in China, and regards democratization, civil society, and universal human rights as anathema. Deepening reform means solidifying control over the CPC, via his “anti-corruption campaign,” and over the population, including through the use of advanced technologies enabled by artificial intelligence. Such digital authoritarianism will, Xi hopes, prevent liberal or democratic ideas from taking root and spreading, even as China remains connected to the rest of the world. Chinese citizens may enjoy freedom as consumers and investors, but not as participants in civil society or civic discourse.

Managing this tension between international openness and state control is vital for Xi to achieve another key goal of his doctrine: to “make China great again.” On the one hand, this entails instilling a Party-centric nationalism, so that citizens embrace the primacy of the CPC and of Xi himself. Those who are slower to meet this expectation may find themselves under surveillance and even sent to so-called re-education camps, like those in Xinjiang, where hundreds of thousands (or more) Muslim Uighurs are now detained.

On the other hand, making China great again means projecting power and leadership on the world stage. After decades of adhering to Deng’s injunction that China should “hide its strength and bide its time,” the country’s moment, Xi believes, has come.

One way Xi hopes to boost China’s global standing is by ensuring that it is on the frontier of technology. To that end, the state is offering its full support to national champions in cutting-edge sectors, as stipulated in the government’s Made in China 2025 strategy, which competitors, especially the United States, decry as unfair. It is no coincidence that the US has been targeting Huawei, which has received as much state support as any company in any country in modern times.

Canada’s decision to heed America’s request to detain Huawei CFO Meng Wanzhou for alleged fraud and violations of US sanctions against Iran amounted, in Xi’s eyes, to a failure to respect China’s standing and interests, and thus merited retaliation. China soon detained two Canadians on allegations of “engaging in activities that endanger [China’s] national security,” and resentenced a Canadian convicted of drug smuggling, imposing the death penalty.

The goal of Xi Jinping Thought is not to launch a cold war with the West, or to export China’s political model. Rather, Xi wants to shore up the authority of the party-state – and his own brand of authoritarianism – within China, including by ensuring that Chinese are not exposed to liberal-democratic ideas. Understanding this is vital to enable the world to engage effectively with an increasingly formidable China.


Steve Tsang

STEVE TSANG

Steve Tsang is Director of the SOAS China Institute at the University of London’s School of Oriental and African Studies. 

Biên dịch: Tăng Gia Phong/ Hiệu đính: Lê Hồng Hiệp

Vào tháng 10/2017, tại Đại hội toàn quốc lần thứ 19, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã đưa vào Điều lệ Đảng một học thuyết chính trị mới: “Tư tưởng Tập Cận Bình về Chủ nghĩa Xã hội mang đặc sắc Trung Quốc trong kỷ nguyên mới”. Trong bối cảnh một Trung Quốc hiện đại hóa nhanh chóng đang là một nhân tố lãnh đạo toàn cầu, người ta dễ bác bỏ học thuyết này như là một sự tuyên truyền mang tính đảng đã lỗi thời. Nhưng làm vậy sẽ mang lại những rủi ro nguy hiểm.

Năm tháng sau khi Điều lệ Đảng được thay đổi, Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội Trung Quốc) đã bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch nước, đồng nghĩa với việc trừ khi có một biến động chính trị lớn, Tập Cận Bình – người vẫn khỏe mạnh, cường tráng ở tuổi 65 – có thể duy trì chức vụ chủ tịch nước thêm 20 năm nữa. Học thuyết cùng tên với ông vì thế sẽ định hình sự phát triển và cách Trung Quốc tham gia vào toàn cầu trong nhiều thập niên tới, và có lẽ là xa hơn nữa.

Theo một nghĩa nào đó, việc đưa tên và tư tưởng của Tập Cận Bình vào Điều lệ ĐCSTQ mang đến cho ông địa vị ngang hàng với Mao Trạch Đông – người cha lập quốc của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cũng như Đặng Tiểu Bình – kiến trúc sư của tiến trình hiện đại hóa Trung Quốc. Đây cũng là hai nhà lãnh đạo duy nhất được đề cập đến trong Điều lệ Đảng. Điều đó, cùng với sự bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ, khiến nhiều người lập luận rằng Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo Trung Quốc quyền lực nhất kể từ thời Mao.

Nhưng, cho dù có thật như vậy đi nữa, điều này cũng không có nghĩa là Tập đang cố gắng khôi phục lại chế độ toàn trị kiểu Mao. Mặc dù Tập có một cách nhìn tích cực hơn nhiều về quá khứ của Trung Quốc dưới thời Mao so với bất kỳ nhà lãnh đạo nào khác kể từ sau Đặng Tiểu Bình, nhưng ông ta không phải là một người theo chủ nghĩa Mao.

Thay vào đó, cách tiếp cận về phương thức quản trị của Tập Cận Bình gần giống với Lưu Thiếu Kỳ – Chủ tịch nước đầu tiên của Trung Quốc dưới thời Mao, người hết lòng với Chủ nghĩa Lê-nin và đã tích hợp một số tư tưởng Khổng Giáo một cách chọn lọc để xây dựng một nhà nước độc đảng theo kiểu Trung Quốc. Với Lưu, Đảng là then chốt; ngược lại, với Mao, sau cùng thì Đảng có thể không phải là không thể thiếu được, như đã được chứng minh trong cuộc Cách mạng Văn Hóa – cuộc cách mạng mà trong đó bản thân Lưu Thiếu Kỳ cũng là nạn nhân. Không giống Mao Trạch Đông, người yêu thích sự hỗn loạn, Tập Cận Bình có cùng khát vọng với Lưu Thiếu Kỳ về thực thi sự kiểm soát thông qua ĐCSTQ, bộ máy mà ông ta kỳ vọng sẽ lãnh đạo – và ứng dụng Tư tưởng Tập Cận Bình vào trong tất cả các lĩnh vực: chính trị, quân sự, dân sự và học thuật.

Sự tương phản với Đặng Tiểu Bình thậm chí còn sâu sắc hơn. Công cuộc cải cách của Đặng Tiểu Bình được định hình bởi chủ nghĩa thực dụng và sự thử nghiệm nhằm xác định lối tiếp cận hiệu quả nhất đối với hiện đại hóa. Trong thập niên 1980, thậm chí từng có thời gian ngắn Đặng Tiểu Bình cân nhắc đến khả năng tách ĐCSTQ ra khỏi Nhà nước, tuy nhiên ông đã từ bỏ ý nghĩ trên sau các cuộc biểu tình đòi dân chủ tại Quảng trường Thiên An Môn vào năm 1989.

Dù sao thì Đặng Tiểu Bình và những người kế nhiệm – Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào – đã tiếp tục mở cửa Trung Quốc với phương Tây, đồng thời sẵn lòng chấp nhận sự truyền bá trong giới hạn của một vài tư tưởng tự do. Đây không phải là điều Tập Cận Bình ủng hộ, khi những cam kết liên tục về cải cách triệt để bị phủ mờ bởi sự tái định nghĩa về những gì mà cải cách nên mang lại.

Tập Cận Bình xem các thử nghiệm chính trị hoặc giá trị tự do không phù hợp với Trung Quốc, đồng thời chối bỏ dân chủ hóa, xã hội dân sự, và nhân quyền phổ quát. Cải cách triệt để đồng nghĩa với củng cố kiểm soát ĐCSTQ, thông qua “chiến dịch chống tham nhũng”, cũng như kiểm soát quần chúng, bao gồm việc sử dụng các công nghệ tiên tiến được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo. Tập Cận Bình hy vọng rằng nền chuyên chế kỹ thuật số này sẽ ngăn các tư tưởng tự do và dân chủ không được bén rễ và truyền bá, ngay cả khi Trung Quốc duy trì sự kết nối với phần còn lại của thế giới. Công dân Trung Quốc có thể hưởng tự do trong tiêu dùng và đầu tư, nhưng không phải trong một xã hội dân sự hoặc tham dự vào các cuộc thảo luận công dân.

Điều hòa mâu thuẫn giữa việc mở cửa với quốc tế và kiểm soát nhà nước là điều tối quan trọng với Tập Cận Bình nếu muốn đạt được một mục tiêu chính trong học thuyết của ông: “làm cho Trung Quốc vĩ đại trở lại”. Một mặt, điều này đòi hỏi phải khơi gợi chủ nghĩa dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, để quần chúng đi theo sự ưu việt của ĐCSTQ và bản thân Tập Cận Bình. Những ai không đáp ứng được sự kỳ vọng này sẽ có thể bị giám sát và thậm chí bị gửi đến các trại cải tạo, giống như tại Tân Cương, nơi hàng trăm ngàn (hoặc nhiều hơn) người Duy Ngô Nhĩ theo Hồi giáo đang bị giam giữ.

Mặt khác, làm cho Trung Quốc vĩ đại trở lại đồng nghĩa với việc thể hiện quyền lực và vai trò lãnh đạo trên vũ đài thế giới. Sau nhiều thập niên tuân theo chỉ thị “thao quang dưỡng hối” của Đặng Tiểu Bình, Tập Cận Bình tin rằng thời cơ của Trung Quốc đã đến.

Một cách để Tập hy vọng tăng cường vị thế toàn cầu của Trung Quốc là bằng cách đảm bảo rằng đất nước sẽ luôn tiên phong trong lĩnh vực công nghệ. Vì lý do đó, chính phủ hỗ trợ hết mình cho các công ty hàng đầu quốc gia trong các lĩnh vực tiên tiến, như được quy định trong Chiến lược “Made in China 2025” – điều mà các đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là Hoa Kỳ, cho là không công bằng. Không phải ngẫu nhiên mà Hoa Kỳ đang nhắm đến Huawei – tập đoàn đã nhận được nhiều sự hỗ trợ từ chính phủ hơn bất kỳ doanh nghiệp nào khác tại bất kỳ quốc gia nào khác trong thời hiện đại.

Việc Canada quyết định tuân theo yêu cầu của Hoa Kỳ trong việc bắt giữ bà Mạnh Vãn Châu – Giám đốc Tài chính Huawei – vì cáo buộc gian lận và vi phạm nhiều lần lệnh trừng phạt của Hoa Kỳ đối với Iran, trong mắt Tập Cận Bình là không tôn trọng vị thế và lợi ích của Trung Quốc, và do đó đáng phải đáp trả tương xứng. Trung Quốc nhanh chóng giam giữ hai công dân Canada với cáo buộc “tham gia vào các hoạt động gây nguy hại an ninh quốc gia Trung Quốc”, và kết án tử hình một công dân Canada vì buôn lậu ma túy.

Mục tiêu của Tư tưởng Tập Cận Bình không phải là nhằm khởi động một cuộc chiến tranh lạnh với phương Tây, hoặc nhằm xuất khẩu mô hình chính trị Trung Quốc. Mà hơn hết, Tập Cận Bình muốn gia tăng uy quyền của nhà nước độc đảng này – cùng với mô hình chủ nghĩa chuyên chế của riêng ông ta – tại Trung Quốc, bao gồm cả việc đảm bảo rằng người dân Trung Quốc sẽ không được tiếp xúc với các tư tưởng dân chủ – tự do. Hiểu được điều này là rất quan trọng nếu thế giới muốn can dự hiệu quả với một Trung Quốc đang trỗi dậy ghê gớm.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.