George Orwell,tác giả “Trại súc vật”(Animal Farm/La ferme des animaux)chống CS nhưng không quên giai cấp công nhân/George Orwell était anticommuniste, mais il n’oubliait pas la classe ouvrière-Jean-Patrick Géraud

logo bút

George Orwell était anticommuniste,

mais il n’oubliait pas la classe ouvrière

Jean-Patrick Geraud

On oublie parfois que l’écrivain, auteur de «La Ferme des animaux» et «1984», souvent considéré uniquement comme un pourfendeur du communisme stalinien, était un socialiste engagé au côté des opprimés et opprimées.

George Orwell, 1943. | Via Wikimedia commons, montage Slate.fr.
George Orwell, 1943. | Via Wikimedia commons, montage Slate.fr.

Dans ce court ouvrage intitulé Orwell. Écrivain des gens ordinaire (éditions Première partie), Kévin Boucaud-Victoire propose une synthèse des idées politiques d’Orwell. L’œuvre du romancier, en effet, est souvent envisagée d’un seul bloc comme une critique du totalitarisme. Cette critique est certes apparente dans La Ferme des animaux et 1984; cependant, on ne saurait réduire l’œuvre d’Orwell à ces deux ouvrages.

De plus, le romancier se prête à des lectures partisanes et simplificatrices: à gauche comme à droite de l’échiquier politique, Orwell est souvent «récupéré» par ses commentateurs. La droite libérale voit ainsi en lui un pourfendeur du communisme stalinien, en oubliant la radicalité de ses positions et le fait qu’Orwell était socialiste –sympathisant du mouvement travailliste anglais et anti-impérialiste. Quant à la gauche, stalinienne ou progressiste, elle a reproché à Orwell son attachement aux traditions et l’a accusé d’avoir dénoncé aux autorités anglaises des militants communistes.

chuyện ở nông trại

S’il est vrai qu’Orwell a dénoncé le totalitarisme stalinien –au point que La Ferme des animaux, satire virulente de la révolution bolchévique, a été publiée difficilement– il n’en a pas moins critiqué le capitalisme et construit son œuvre comme une défense des opprimés. C’est notamment à partir du Quai de Wigan, publié en 1937, qu’il prend la défense des prolétaires après avoir partagé leurs conditions de vie et pris conscience de leur extrême pauvreté. Comme l’écrit Kévin Boucaud-Victoire: «Il prend clairement parti contre le capitalisme et pour les opprimés. Mais c’est avant tout la vérité qui l’anime, même quand elle gêne son propre camp.» En d’autres termes, Orwell «échappe aux étiquettes politiques communément admises».

Orwell, un «anarchiste conservateur»?

Les premières pages du livre tentent de cerner la place occupée par Orwell dans le paysage intellectuel de son époque. Kévin Boucaud-Victoire revient notamment sur le surnom d’«anarchiste conservateur» par lequel Orwell a été désigné, notamment par Jean-Claude Michéa dans Orwell, anarchiste Tory, et par lequel il s’est désigné lui-même lorsqu’il n’était pas encore acquis au socialisme. Parfois prise au sérieux par ses commentateurs et ses lecteurs, la formule est en réalité une «boutade» qui reflète tout au plus le «tempérament politique» d’Orwell, mais pas sa pensée politique en tant que telle. Elle est en effet antinomique dans ses termes et tend à faire du romancier un personnage impertinent dont les idées ne seraient, au fond, pas cohérentes. Il y a certes une part d’anarchisme chez Orwell, lorsque ce dernier reproche aux institutions d’opprimer les plus pauvres; il y a aussi chez lui un attachement aux traditions, puisque c’est dans les traditions mêmes que doit s’enraciner selon lui la révolution sociale.

Pour autant, qualifier Orwell «d’anarchiste conservateur» tend certainement à discréditer sa pensée au lieu de rendre compte de sa cohérence. Or, c’est précisément cette cohérence que s’attache à montrer Kévin Boucaud-Victoire, qui rappelle d’ailleurs que ce surnom est celui qu’Orwell donne à Jonathan Swift, écrivain dont il apprécie l’œuvre littéraire mais dont il désapprouve les vues politiques. De fait, si Orwell reste sans doute inclassable politiquement, on ne saurait pour autant le considérer comme un intellectuel isolé en son temps. Son engagement contre le capitalisme et son désir de pauvreté parfois proche de l’ascèse le rapprochent notamment de la philosophe mystique Simone Weil.

«Se représenter les ouvriers comme des êtres humains»

Orwell affirme ses convictions socialistes à partir de 1936, année au cours de laquelle il se rend auprès des travailleurs pauvres de Wigan. Avant cette année décisive dans son engagement, il n’a guère du socialisme que la pose prétentieuse, comme il l’affirme lui-même dans Le Quai de Wigan: «Vers mes dix-sept, dix-huit ans, j’étais à la fois un petit snob poseur et un révolutionnaire […] [J]e n’hésitais pas à me parer de la qualité de “socialisteˮ. Mais je n’avais pas grand-chose du contenu réel du socialisme et il m’était toujours impossible de me représenter les ouvriers comme des êtres humains.»

1936 constitue donc, à plusieurs égards, un tournant dans sa pensée politique: en premier lieu, il découvre à Wigan une entraide et une humanité qui est celle des «gens ordinaires», là où il s’attendait à rencontrer de l’hostilité; en second lieu, cette expérience lui fait prendre conscience que l’intelligentsia «de gauche» méprise la classe ouvrière, au point que cette dernière se tourne plus volontiers vers le capitalisme ou le fascisme que vers le marxisme.

Dans la deuxième partie de cet ouvrage –la première étant le récit proprement dit de son expérience à Wigan–, Orwell critique donc la position des intellectuels marxistes. Il reprochera notamment à l’intelligentsia «de gauche» d’élaborer des théories complexes et très éloignées de la réalité. Du reste, Orwell n’est pas un théoricien: il n’a sans doute jamais lu Marx dans le texte et ses sources d’inspiration sont avant tout littéraires. «Ses références puisent surtout dans la littérature anglophone ou française, de gauche comme de droite, et peu dans la philosophie socialiste.»

Le socialisme d’Orwell, une forme de «bon sens»

À une approche purement théorique des problèmes rencontrés par la classe ouvrière, Orwell oppose donc une forme de «bon sens» qui s’enracine dans sa propre expérience des injustices. Il s’attache ainsi à formuler, dans le «lion et la licorne», un programme socialiste simple défendant, entre autres, la nationalisation du chemin de fer ou des banques, ainsi que «la réduction de l’éventail des revenus».

«Vers mes dix-sept, dix-huit ans, […] je n’avais pas grand-chose du contenu réel du socialisme et il m’était toujours impossible de me représenter les ouvriers comme des êtres humains.»

George Orwell

L’écrivain propose aussi une réforme du système éducatif sur des bases plus «démocratiques» et «l’octroi du statut de dominion à l’Inde». Les grandes lignes de ce programme ne sont pas sans évoquer sa propre vie: la scolarité d’Orwell à Saint-Cyprian, où il est admis en tant que boursier, a été pour lui un enfer et a forgé «sa sensibilité et sa haine des injustices»; de même, son engagement au sein de la police coloniale en Birmanie lui a fait prendre conscience des méfaits de l’impérialisme. Ainsi, le socialisme d’Orwell est constamment en prise sur les événements que le romancier a vécus ou observés et dont il a tiré un enseignement.

La common decency

Mais que recouvre l’engagement d’Orwell en faveur des «gens ordinaires»? C’est à cette question que répond également l’auteur de l’ouvrage. Kévin Boucaud-Victoire, reprenant les travaux d’essayistes et biographes d’Orwell, définit ainsi ce que le romancier nomme la common decency, ou «décence ordinaire». Ce concept traverse en effet l’œuvre d’Orwell, qui s’attache à représenter «des gens banals: des vagabonds, des ouvriers, des petits fonctionnaires, des poètes ratés, ou des personnes perdues au sein de la classe moyenne».

La «décence ordinaire» peut constituer une clé de compréhension du socialisme d’Orwell car elle recouvre la capacité du peuple à discerner ce qui est bon ou juste. Kévin Boucaud-Victoire s’appuie sur les travaux de Bruce Bégout pour la définir: la «décence ordinaire» est «la faculté instinctive de percevoir le bien et le mal», ou encore «la capacité affective de ressentir dans sa chair le juste et l’injuste et une inclination à faire le bien». La formulation de ce concept doit beaucoup à la fréquentation des ouvriers de Wigan: Orwell est en effet convaincu, pour l’avoir côtoyée en 1936, que la classe ouvrière est capable d’entraide et de solidarité. À certains égards, la «décence ordinaire» apparaît donc comme un pendant à la «banalité du mal» théorisée par Hannah Arendt.

La découverte de cette «décence ordinaire» va amener le romancier à critiquer la position des intellectuels marxistes, à qui il reproche de méconnaître la réalité de la classe ouvrière et de mépriser les plus pauvres. Pour Orwell, en effet, «[la] décence des classes populaires est […] issue de la banalité de leur quotidien, tandis que les classes supérieures (bourgeoisie et petite bourgeoisie, notamment intellectuelle) se caractérisent par leur pratique du pouvoir et de la domination (économique ou culturelle)». Mais l’expression «décence ordinaire» reflète aussi l’attachement des ouvriers aux traditions et à une forme de patriotisme qu’Orwell distingue du nationalisme belliqueux. «Derrière la common decency, écrit Kévin Boucaud-Victoire, se cache surtout une forme d’attachement aux traditions. Pour Orwell, le rôle des socialistes est d’intégrer pleinement ce traditionalisme à l’émancipation qu’ils prônent.»

Avant tout écrivain et non théoricien

Orwell, en effet, est convaincu que la révolution sociale doit s’enraciner dans le quotidien des opprimés, et non dans l’utopie d’un progrès à venir. Le romancier critique notamment le mythe du progrès et l’idée que les machines pourraient abolir la pénibilité du travail et par conséquent les inégalités sociales. Il critique également l’aspiration des communistes à former un «homme nouveau», émancipé de la domination bourgeoise grâce aux machines. Pour Orwell, le socialisme doit s’enraciner dans les habitudes des classes populaires: il s’agit de construire une «ligue des opprimés contre les oppresseurs», sorte de Front populaire capable de rassembler prolétaires, paysans, fonctionnaires et petit boutiquiers, «tous ceux qui courbent l’échine devant un patron ou frissonnent à l’idée du prochain loyer à payer».

L’ouvrage de Kévin Boucaud-Victoire a donc le mérite d’exposer la pensée politique d’Orwell dans son étendue et sa cohérence, tout en rappelant qu’Orwell est avant tout un écrivain et non théoricien de la révolution sociale. Il invite ainsi à redécouvrir un aspect assez méconnu de son œuvre, à savoir ses premiers récits et ses articles politiques. Soucieux néanmoins de ne pas honorer Orwell comme «un saint», Kévin Boucaud-Victoire fait résonner sa pensée dans notre présent sans en faire l’apologie. La lecture de George Orwell. Écrivain des gens ordinairespermettra donc d’apprécier cet auteur autrement que comme un pamphlétaire anticommuniste, rôle dans lequel on a tendance à l’enfermer, au risque de méconnaître sa critique de la domination de classe et son attachement à la vie ouvrière.

GEORGE ORWELL, NHÀ VĂN CHỐNG CỘNG NHƯNG KHÔNG QUÊN GIAI CẤP CÔNG NHÂN

Jean-Patrick Géraud, 

Nguyễn Quang Bình dịch

Van Viet

George Orwell, 1943. | Via Wikimedia commons, montage Slate.fr.

Đôi khi chúng ta chỉ biết tác giả cuốn Trại súc vật1984 là một người chống cộng sản theo kiểu Stalin một cách triệt để mà quên rằng tác giả lại là một người của phái xã hội chủ nghĩa dấn thân đi cùng những kẻ bị áp bức.

Trong đề tài nghiên cứu khá ngắn gọn có tựa đề Orwell. Nhà văn của đám thường dân (nhà xuất bản Première partie), Kévin Boucaud-Victoire đưa ra một ý kiến tổng hợp các ý tưởng chính trị của Orwell. Đúng là công trình của tiểu thuyết gia nói chung là một khối thống nhất nhằm phê phán chủ nghĩa độc tài toàn trị. Tính phê phán ấy rõ ràng và cụ thể chứa trong hai tác phẩm Trại súc vật1984; tuy nhiên, không nên gò bó công trình của Orwell chỉ trong hai tác phẩm đó.

Ngoài các tiểu thuyết đã nói, tác giả còn nhiều bài viết khi thì phức tạp với các thiên kiến khác nhau khi thì mộc mạc đơn giản: dù thiên tả hay thiên hữu, Orwell thường được các nhà phê bình tác phẩm của ông muốn “kéo” ông về làm đồng minh với họ. Cho nên, người theo phái hữu tự do thường thấy tác giả là người đại kỵ với chủ nghĩa cộng sản kiểu độc tài Stalin mà bỏ quên yếu tố cấp tiến trong con người Orwell, đó là một người theo chủ nghĩa xã hội – là một cảm tình viên của phong trào công nhân nước Anh và chống chủ nghĩa đế quốc. Còn người phe tả, dù bảo thủ kiểu Stalin hay tiến bộ, cứ trách Orwell là quá khắng khít với truyền thống và lên án ông ta đã tố cáo các chiến sĩ cộng sản với giới cầm quyền Anh.

animal farm2

Nếu đúng là Orwell tố cáo chủ nghĩa độc tài toàn trị Stalin – đến nỗi Trại súc vật, một tác phẩm châm biếm độc địa đối với cách mạng bolshévique, ngay cả khi đưa đi in cũng gặp nhiều khó khăn – ông vẫn chỉ trích chủ nghĩa tư bản và xây dựng công trình văn học của mình như một pháo đài bảo vệ những người bị áp bức. Đáng chú ý là từ tác phẩm Bến cảng Wigan [Quai de Wigan], xuất bản năm 1937, ông đứng về phía những người vô sản và bảo vệ họ sau một thời gian ăn cùng mâm ngủ cùng chiếu và nhận thức được tình cảnh nghèo khó cùng cực của họ. Kévin Boucaud-Victoire viết như thế này: “Ông [Orwell] rõ ràng có thái độ chống lại chủ nghĩa tư bản và bênh vực những người bị áp bức. Nhưng trước tiên động lực đẩy ông làm điều đó chính là sự thật, là chân lý, dù cả khi chuyện ấy gây cản trở cho phía ông.” Nói cách khác, Orwell “vượt khỏi các nhãn mác chính trị thường được người đời công nhận”.

Orwell, tay theo chủ nghĩa “vô chính phủ bảo thủ”

Những trang đầu của cuốn sách như muốn khoanh vị trí của Orwell nằm ở đâu trong toàn cảnh chung của xã hội trí thức thời ông sống. Kévin Boucaud-Victoire lặp đi lặp lại một danh xưng được đặt cho Orwell là “tay vô chính phủ bảo thủ”, lối gọi được Jean-Claude Michéa nhắc lui nhắc tới trong tác phẩm Orwell, tay vô chính phủ bảo thủ [Orwell, anarchiste Tory], và đấy cũng là biệt danh tự xưng khi ông chưa với đến chủ nghĩa xã hội. Đôi lúc một số nhà bình luận và độc giả của ông tưởng thiệt, nhưng đấy xem ra chỉ là cách “bông đùa” nói lên “tính khí chính trị” của Orwell, thật ra tư tưởng chính trị của Orwell không đúng như thế. Nên chính trong câu chữ của ông đã thấy tréo ngoe và làm ta nghĩ tiểu thuyết gia như một nhân vật thất thường, có thể nói về cơ bản ý tưởng không nhất quán. Trong Orwell, chắc chắn có một chút vô chính phủ, khi ông trách các định chế đè đầu cưỡi cổ, đàn áp người cùng khổ; cũng có một Orwell gắn chặt với truyền thống, vì theo ông chính trong truyền thống, cách mạng xã hội mới bắt rễ.

Cũng thế, nếu cho Orwell là tay “vô chính phủ bảo thủ” thì không khéo lại mang tiếng là gièm pha tư tưởng của tác giả mà lẽ ra ta phải công nhận nó là nhất quán. Hoá ra tính nhất quán mà Kévin Boucaud-Victoire muốn tỏ bày khi ông nhắc nhở rằng cái biệt danh ấy cũng được Orwell gán cho Jonathan Swift, một nhà văn có nhiều tác phẩm được bản thân Orwell đánh giá cao nhưng lại không tán thành quan điểm chính trị. Do thế, nếu như Orwell không nằm trong tầng lớp nào về mặt chính trị, thì cũng không nên xem ông ta là một trí thức bị cô lập ở thời đại của mình. Sự dấn thân của ông trong việc chống lại chủ nghĩa tư bản và yêu thương cháy bỏng người cùng khổ suýt chút nữa rơi vào dạng tu khổ hạnh như trong triết học huyền bí của Simone Weil.

“Khẳng định thợ thuyền cũng là con người”

animal farm3

Orwell xác định chính kiến xã hội chủ nghĩa của mình từ năm 1936, tức từ khi Orwell đến sống chung với anh em lao công nghèo khổ tại Wigan. Trước thời điểm quyết định dấn thân ấy, ông chẳng biết chút “mô tê” về chủ nghĩa xã hội, có chăng chỉ khoác lác cho vui, như ông khẳng định trong cuốn Bến cảng Wigan: “Chừng 17, 18 tuổi, tôi vừa là một thanh niên hợm hĩnh vừa là một người theo cách mạng […]. [T]ôi bấy giờ chẳng ngần ngại chối bỏ “chất” xã hội chủ nghĩa nếu có trong tư tưởng của tôi. Thật ra tôi có biết gì nhiều về chủ nghĩa xã hội đâu và bấy giờ vẫn chưa thể tin anh em lao công cũng chính là “chúng sinh hữu tình”.

Nên năm 1936, xét về nhiều khía cạnh, là một bước ngoặt trong tư tưởng chính trị của Orwell: điều tiên chinh, ông phát hiện tại Wigan một tình tương thân tương ái và nhân bản, tồn tại không đâu khác là ở trong những người “dân thường”, vậy mà ở đó cũng có lắm tỵ hiềm; tiếp nữa, kinh nghiệm giao lưu cho ông thấy rằng giới trí thức “cánh tả” thường khinh khi tầng lớp lao động, đến mức giới vô sản thích quay sang chủ nghĩa tư bản hay phát-xít hơn là chủ nghĩa mác-xít.

Trong phần thứ hai của cuốn sách này – phần đầu kể về kinh nghiệm sống, những điều mắt thấy tai nghe tại Wigan –, Orwell chỉ trích vị thế của những người trí thức mác-xít. Đặc biệt ông trách cứ giai cấp trí thức “cánh tả”mày mò đẻ ra các lý thuyết phức tạp và xa rời thực tế để mà làm gì. Suy cho cùng, Orwell chẳng phải là một lý thuyết gia: rõ ràng ông chưa bao giờ đọc Marx, mà nguồn cảm hứng của ông chủ yếu là từ văn học. “Tài liệu tham khảo của ông lấy nhiều nhất từ hai nền văn học Anh và Pháp, khi thiên hữu lúc thiên tả, và ít bắt nguồn từ triết học xã hội chủ nghĩa”.

Chủ nghĩa xã hội của Orwell chính là “lương tri”

Qua lối tiếp cận hoàn toàn mang tính lý thuyết đối với các vấn đề mà thợ thuyền thường gặp, Orwell phản đối một loại “lương tri” bắt nguồn từ bản thân kinh nghiệm của những điều bất công, “lương tri” phải xuất phát từ sự tử tế chứ không thể từ thứ thương tâm ban phát. Nên ông luôn ủng hộ những chương trình mang tính xã hội chủ nghĩa đơn giản và cụ thể mà bảo vệ được thợ thuyền, như quốc hữu hoá hệ thống đường sắt hay ngân hàng, cũng như giảm mức cách biệt thu nhập giữa các thành phần lao động, chủ thợ.

Nhà văn cũng đề xuất một lối cải cách hệ thống giáo dục dựa trên cơ sở “dân chủ”hơn và nhà nước phải cấp quyền tự trị. Những phác thảo chương trình ấy điều có xuất phát điểm từ kinh nghiệm sống thực của nhà văn: thời đi học tại Saint-Cyprian, chàng trai Orwell được ăn học bổng, quả thật bấy giờ đối với cậu nhà trường như là một địa ngục và tôi luyện cho cậu “biết nhạy cảm và căm hận điều bất công”; cũng thế, khi tác giả đầu quân cho cảnh sát thuộc địa ở Miến Điện, ông mới ý thức được những xấu xa của chủ nghĩa đế quốc. Chính nhờ vậy mà chủ nghĩa xã hội của Orwell luôn gắn kết với các biến động mà chính nhà văn từng trải nghiệm và quan sát để từ đó rút ra bài học cho mình.

Quan trọng là hai chữ “ý nhị”

Nhưng sự dấn thân của Orwell vì “dân chân đất” cụ thể là cái gì? Tác giả đề tài nghiên cứu cũng trả lời luôn thắc mắc này. Khi nghiên cứu các bài tiểu luận và tiểu sử viết về Orwell, Kévin Boucaud-Victoire tìm ra được ngôn từ của chính Orwell thường sử dụng là “ý nhị”. Thật thế, khái niệm này xuyên suốt toàn bộ các tác phẩm của Orwell, bao giờ cũng giới thiệu “dân thường là ai? Là những người rày đây mai đó, anh em lao công, viên chức cấp thấp, thi sĩ thất thời, hay những ai lạc bước giữa nhóm người giai cấp trung lưu”.

“Ý nhị” là chìa khoá để hiểu chủ nghĩa xã hội của riêng Orwell là rằng nó bao trùm cái năng lực phân biệt của con người ta về cái gì là tốt hay cái gì là đúng. Kévin Boucaud-Victoire dựa trên các công trình của Bruce Bégout để định nghĩa khái niệm “ý nhịấy: ý nhị là khả năng bẩm sinh nhận thức điều thiện và điều ác”, hay còn nữa là “năng lực tâm lý cảm nhận từ trong máu thịt cái công lý và bất công và thích làm điều thiện lành”.

animal-farm1

Để cho ra được định nghĩa khái niệm “ý nhị” ấy Orwell phải khăn đùm áo gói đến với thợ thuyền Wigan không biết bao nhiêu bận: do vậy, nhờ luôn sát cánh với họ, Orwell tâm phục khẩu phục mà cho rằng giai cấp vô sản thừa năng lực tương thân tương ái và đoàn kết lại với nhau.

Phát hiện khái niệm “ý nhị” ấy buộc tiểu thuyết gia phải phê phán vị thế của tầng lớp trí thức mác-xít, ông trách họ chẳng biết một chút thực tế nào về giai cấp vô sản và trách họ khinh thường những người nghèo khổ tận cùng xã hội. Thật vậy, với Orwell, “lam lũ trong cuộc sống tầm thường hàng ngày làm cho thợ thuyền ngộ ra điều “ý nhị” ấy, trong khi các giai cấp bề trên (tư sản và tiểu tư sản, đặc biệt trong đó là thành phần trí thức) thì ngược lại, cứ chăm lo hành xử quyền lực và thống trị (về kinh tế hay văn hoá)”. Nhưng “ý nhị” theo Orwell còn phản ánh sự khăng khít của thợ thuyền vào các truyền thống và vào một hình thức yêu nước mà theo Orwell hoàn toàn khác biệt với chủ nghĩa quốc gia hiếu chiến. Kévin Boucaud-Victoire cho rằng đằng sau cái “ý nhị” theo cách nghĩ cách làm của Orwell là rằng vai trò của những người phái xã hội chủ nghĩa là làm sao hoà quyện truyền thống công nhân vào công cuộc giải phóng chính họ mà họ luôn luôn đặt lên hàng đầu.

Chỉ là nhà văn, không hề là lý thuyết gia

Do đó, Orwell tâm đắc rằng cách mạng xã hội phải cắm rễ sâu vào đời sống thường nhật của những người bị áp bức, tuyệt đối không cắm trong cái không tưởng của một hứa hẹn tiến bộ mai rày. Tiểu thuyết gia đặc biệt phê phán những vẽ vời hoang đường về một sự tiến bộ nào đó, cũng phê phán ý tưởng cho rằng máy móc sẽ triệt tiêu khổ nhọc lao động và từ đó mà nảy sinh bất công xã hội. Nhà văn cũng phê phán luôn niềm khát vọng của những người cộng sản về xây dựng “con người mới”, cho rằng hắn được giải phóng khỏi gông cùm thống trị của giai cấp vô sản nhờ vào phương tiện máy móc. Đối với Orwell, chủ nghĩa xã hội phải bám rễ trong các tập quán của giới bình dân: tức là xây dựng “một đội ngũ những người bị áp bức chống lại bọn áp bức”, một loại Mặt trận bình dân có khả năng tập hợp những người vô sản, nông dân, công nhân viên chức và tiểu thương, “những ai phải chìa tay xin chủ lãnh lương”…

Tập sách của Kévin Boucaud-Victoire làm được cái công việc trưng bày tư tưởng chính trị trong các tác phẩm của nhà văn Orwell về diện rộng cũng như kết cấu sâu bên trong, đồng thời cho thấy rằng Orwell trước hết là một nhà văn và không hề là một lý thuyết gia của cách mạng xã hội. Nhà nghiên cứu còn mời người đọc khám phá lại những khía cạnh chưa mấy người biết về nhà văn.

Mỗi tội lần này không “phong thánh” cho Orwell, Kévin Boucaud-Victoire nay lại làm rung vang lên tư tưởng của nhà văn mà không cần trống chiêng ca tụng. Đọc cuốn Orwell. Nhà văn của đám thường dân” giúp chúng ta đánh giá tác gia khác đi chứ không phải chỉ một cuốn sách nhỏ chống cộng, đánh giá cao hơn vai trò của nhà văn chứ không như khuynh hướng nhốt ông trong khung hẹp, không có nghiên cứu này ta suýt bỏ qua những chỉ trích của ông về sự thống trị của giai cấp và không biết ông đã một thời gắn bó với đời sống của thợ thuyền thế nào.

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.