CUỘC TÁI NGỘ BẤT NGỜ GIỮA HAI NGƯỜI BẠN-Lê Nguyễn

 Chuyện 30 Tháng 4

mẹ Việt tôi

Image may contain: 2 people, people sitting and indoor
Image may contain: 5 people, people smiling, people standing

CUỘC TÁI NGỘ BẤT NGỜ GIỮA HAI NGƯỜI BẠN

Sáng nay nhà thơ Nguyễn Thái Sơn đến thăm tôi. Sau mấy năm không gặp, anh già hơn thấy rõ (tất nhiên). Chắc anh nhìn tôi cũng thế. Tôi cứ tưởng anh đã đọc qua bài tản mạn của tôi về thơ cách nay hai ngày, trong đó có nhắc đến 2 bài thơ tuyệt vời của anh, hóa ra không phải. Nhiều ngày rồi, anh không lên Facebook, chả biết có người nhắc đến thơ anh. Chuyện này phải đổ qua cho cái hiện tượng “thần giao cách cảm” vậy.
Tình bạn của chúng tôi cũng khá lạ kỳ, một anh từng là “chiến sĩ quân giải phóng”, một anh “ngụy quân, ngụy quyền”, gần 7 năm tù cải tạo. Vậy mà cũng chính những cảm xúc về đời tù cải tạo đã kéo chúng tôi đến với nhau. Ngày nọ, đọc ở đâu đó bài thơ “Mả tù” ký tên Nguyễn Thái Sơn, tôi giật mình, tưởng tượng ra hình ảnh người lính miền Bắc năm nào, sau 1975, đứng tần ngần giữa một vạt ruộng ở Phủ Lý, Hà Nam, bên một ngôi mộ hoang phế của người tù cải tạo vô danh, và trải lòng mình trước cái bẽ bàng của kiếp nhân sinh :
Cỏ khâu ngoi nước úa tàn,
Kiếp người còn lại nhân gian chút này
Chết rồi hết nợ sạch vay,
Nhúm xương tù tội biết ngày nào tha !
—-
Hương hoa bẹ chuối thả trôi,
Biết rằng còn được luân hồi nữa chăng?

Tình cảm anh dành cho người tù cải tạo vô danh, gửi xác nơi xứ lạ quê người làm cho lòng tôi rộn lên niềm cảm xúc khó tả. Hôm ấy là một ngày tháng 4.2013, dù chúng tôi chưa hề quen biết nhau, tôi vẫn dành để “kỷ niệm” ngày 30.4 năm ấy bằng bài thơ “Mả tù” của Nguyễn Thái Sơn và hình ảnh người Đại tá già sau 13 năm tù cải tạo, đầu tóc bạc phơ, trở về trong những vòng tay và nước mắt của người thân.
5 năm đã qua rồi, bài viết và bài thơ đã được rất nhiều bạn sẻ chia, đồng cảm, mà sao cứ mỗi năm, gần đến ngày 30.4, tôi vẫn muốn chia sẻ lại trên trang của mình, như một nỗi đau khó bề khỏa lấp, như những cảm xúc về một tình bạn đến bất chợt trong đời, nhưng đẹp và vô cùng nồng ấm.
Nhất là hôm nay, người bạn thân thiết ấy tìm đến thăm tôi sau nhiều tháng ngày không gặp.
Cảm ơn nhé bạn Sơn ơi!

Lê Nguyễn
16.4.2018

*****
CẢM XÚC 30 THÁNG 4
Ngày trở về của “người thua cuộc”

Người đàn ông râu tóc bạc phơ trong ảnh là nguyên Đại tá VNCH Nguyễn Công Vĩnh. 13 năm sau ngày chiến tranh kết thúc (1975-1988), ông từ trại cải tạo trở về theo chuyến xe lửa dừng lại ga Hòa Hưng, Sài Gòn. Người vợ vẫn còn phảng phất nét xuân sắc một thời, duy chỉ có những chiếc răng đã rụng dần theo năm tháng chờ trông. Người con trai (hay em trai?) tóc ngã hoa râm đã nắm tay cha (anh) và khóc như một đứa trẻ. Nhiều người nhìn tấm ảnh này cũng đã khóc theo, như để chia sẻ nỗi đau ngút ngàn mà ông đã trải qua và niềm hạnh phúc mà gia đình ông đã tìm lại được sau những tháng năm đầy ác mộng. Dù sao “người thua cuộc” Nguyễn Công Vĩnh cũng còn có những năm tháng cuối đời được sống trong vòng tay thương yêu của gia đình. Nhiều người bạn tù của ông không có được diễm phúc này, họ vĩnh viễn gửi nắm xương tàn nơi đất lạ quê người như nhân vật trong bài thơ đầy cảm xúc dưới đây:

MẢ TÙ

Một đàn gọng vó chèo đò,
Dăm con nhái bén thập thò miệng hang.
Đầu thừa đuôi thẹo nghĩa trang,
Rào thưa nẻo tắt dọc ngang trâu bò.
Thanh minh còn thấy xanh ngô,
Mưa ngâu tháng bảy nhấp nhô nổi chìm.
Mộ phần chẳng thấy tuổi tên,
Dăm ba chữ số vạch trên ván thùng.
Hỏi “sao đắp chỉ lưng lưng”,
Rằng “nông choèn tiểu đất chừng ấy thôi”.
“Trẻ-già, trai-gái ngược xuôi ?”
“Đã nằm góc ấy chỉ người trại giam !”
Cỏ khâu ngoi nước úa tàn,
Kiếp người còn lại nhân gian chút này.
Chết rồi hết nợ sạch vay,
Nhúm xương tù tội biết ngày nào tha !
Sống thành nhân chết làm ma,
Ngậm ngùi kiếp nạn xót xa phận người.
Hương hoa – bẹ chuối thả trôi,
Biết rằng còn được luân hồi nữa chăng…
.
Nghĩa trang Phủ Lý, 2001
Nguyễn Thái Sơn

***
Đây có lẽ là một trong những bài thơ có tính nhân văn sâu sắc nhất về thân phận con người. Thật cảm kích khi lần đầu tiên có người thể hiện những cảm xúc tinh tế trước cảnh thê lương của ngôi mộ một người tù xa xứ, nép mình trong một góc nghĩa trang bị hoang phế giữa cái bộn bề của cuộc sống nhân gian, ngày Thanh minh tháng ba còn xanh mượt những hàng ngô mà tháng bảy đã nhấp nhô chìm nổi dưới những trận mưa rào.
Cỏ khâu ngoi nước úa tàn,
Kiếp người còn lại nhân gian chút này.
Chết rồi hết nợ sạch vay,
Nhúm xương tù tội biết ngày nào tha !
Người nghệ sĩ đáng trân trọng không phải là người chỉ biết ngẩng đầu lên, tụng ca ánh hào quang trên chiếc mũ triều thiên của đấng quân vương, mà là người biết cúi xuống, rung động và cảm thương từng số phận nghiệt ngã của những con người đã sống và chết đi trong sự lãng quên của người đời, như người tù nằm dưới ngôi mộ vô danh trong bài thơ này.
Càng cảm kích hơn khi chúng ta biết được rằng nhà thơ Nguyễn Thái Sơn từng là một bộ đội miền Bắc, cầm súng chiến đấu chống lại “bè lũ Mỹ-Ngụy” ở miền Nam. Tình cảm anh dành cho một “kẻ thù” cũ nay đã trở thành một nắm xương vô định thật đáng quý, nó nói lên một chuyển biến đáng mừng trong tâm thức những người Việt đã nhận chân được tính cách thiêng liêng của tình tự dân tộc, nghĩa đồng bào, vượt qua mọi giá trị phù phiếm khác của cuộc sống.
Quá khứ đau tủi của cả một dân tộc đã khép lại từ lâu, song nhiều vết thương vẫn chưa lành miệng. Chính vì thế, những cảm xúc chân thành của nhà thơ, dù rất đỗi bình thường, cũng có giá trị như một niềm an ủi tinh thần đáng quý đối với những “người thua cuộc”, nhất là vào mỗi 30 tháng tư hàng năm, khi âm vang “bài ca chiến thắng” cùng bao lời thóa mạ nổi lên như những nhát cứa vào lòng.
Con đường “hòa hợp hòa giải dân tộc” đích thực còn dài, lắm trắc trở, nhiều chông gai, đất nước vẫn còn cần rất nhiều những con người có tấm lòng nhân ái như Nguyễn Thái Sơn.

lính Nam Bắc

Lê Nguyễn
27.4.2013

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

w

Connecting to %s