Chuyện y tế xứ người và một “kinh nghiệm đau tim” nên tham khảo

TÀI LIỆU SỨC KHOẺ NÊN THAM KHẢO

logo-y-khoa

trai-tim-t-y

Một cơn đau tim.

Nguyễn Hưng

Tối thứ ba tuần trước, sau khi gửi ý kiến về Lá Diêu Bông vào Diển Đàn, tôi đi
ngủ rất ngon đến hơn 6 giờ sang, dậy đi tắm và sửa soạn đi làm, cảm thấy
thoải mái bình thường, không có triệu chứng gì khác lạ. Khoảng 7 giờ hơn,
khi với tay tắt ngọn đèn trên đầu tủ (hơi cao), tôi bỗng thấy mặt nóng bừng,
mồ hôi toát ra, hai cánh tay rã rời như vừa khiêng vác vật nặng quá sức. Khi
đó, tôi hơi nghi là bị stroke (đứt hoặc nghẽn mạch máu dẫn vào óc), liền lấy
máy đo huyết áp, thấy rất cao, khoảng 180/100. Tôi vội lấy 2 viên thuốc
chống cao máu uống liền một lúc. (Tiếc rằng nhà không có sẵn aspirin). Ngay sau đó, tôi xuống cầu thang thì bắt đầu thấy tức ngực, đau khoảng giữa lồng ngực, nửa như đau bao tử (xót bao tử khi đói), nửa như bị ai đấm vào chấn thủy. Nhìn vào gương, cười, nói, dơ tay lên xuống thì không thấy có gì biến đổi hay khó khăn, không nhức đầu chóng mặt, hát thử vài câu vẫn thấy dở như
thường, nghĩa là không có những triệu chứng của stroke. Tôi liền nghĩ ngay
đến heart attack (cơn đau tim), chứ không phải stroke. Không chần chờ nữa,
tôi gọi số cấp cứu 911 ngay. Lúc đó vào khoảng 7 giờ 20, chỉ chừng 10 phút
sau khi tôi nhận thấy triệu chứng khó chịu đầu tiên.

Qua điện thoại, nhân viên cấp cứu bảo tôi ngồi hoặc nằm ở tư thế nào thấy
thoải mái nhất, nhờ người nhà lấy tất cả những thứ thuốc tôi đang uống để
sẵn, và để ngỏ cửa vào nhà. Khi đó tôi vẫn tỉnh táo, đọc tên từng loại thuốc
và liều lượng đang uống cho họ, nhưng rất khó thở và hai cánh tay rất mỏi.
Vẫn không thấy nhức đầu và không nói líu lưỡi (không phải stroke). Chừng 5
phút sau, xe cấp cứu tới. Người paramedic (chuyên viên cấp cứu) cho tôi nhai
ngay chừng 5 hay 6 viên baby aspirin (loại 81 mg), nhai rồi nuốt trửng chứ
không chiêu với nước để cho thuốc thấm theo nước miếng vào các mạch máu nhỏ
dưới lưỡi, mục đích là làm cho máu loãng ra. Đồng thời họ xịt Nitroglycerin
lỏng vào dưới lưỡi tôi ba lần, mỗi lần cách nhau chừng 5 phút, để cho các
mạch máu giãn nở (không được dùng quá 3 lần, kẻo sự giãn nở mạch máu quá
đáng, có thể gây stroke). Tôi thấy bớt tức ngực, thở dễ hơn, nhưng hai cánh
tay vẫn rã rời. Trái lại, đầu óc tỉnh táo, không nhức đầu, và chân đi vẫn
vững vàng (không stroke).

Chừng 5 phút sau, xe cứu thương tới. Tôi đã cảm thấy dễ thở hơn và có thể tự
đi ra trèo lên băng-ca cấp cứu. Trên đường vào vào bệnh viện, tôi để ý thấy
xe không hụ còi – có nghĩa là không có gì khẩn cấp lắm. Trên xe, người
paramedic hỏi chuyện tôi liên tục, mục đích là coi tôi có tỉnh táo, có bị
stroke khiến nói ngọng không. Có người vừa bị heart attack vừa bị stroke,
rất nguy hiểm.

Khoảng 15 phút sau đến bệnh viện, họ đưa tôi vào khu cấp cứu, có bác sĩ chăm
sóc ngay lập tức. Họ tiếp “nước biển” hòa thuốc làm loãng máu và làm tan máu
đông (blood clots), morphine làm bớt đau, chụp quang tuyến X lồng ngực để
tìm dấu vết sưng phổi nếu có (pneumonia), đo tâm động đồ (EKG). Đồng thời họ
cho thử máu để tìm chỉ số enzyme định bệnh tim. Khi tim bị thiếu máu, tim sẽ
tiết ra loại enzyme này. Nếu chỉ số enzyme cao tức là bệnh nhân đã bị heart
attack. Lần đầu, có lẽ vì thử nghiệm quá sớm, nên chỉ số không cao. Họ chờ 2
tiếng sau thử lại, thì mới rõ ràng là bị heart attack. Vì nhịp tim của tôi
đập không quá nguy cấp, nên bác sĩ không mổ ngay. Trong thời gian đó, tuy
vẫn nằm ở khu cấp cứu, nhưng tôi rất tỉnh táo, bớt đau ngực và tay, và còn
có thể lấy smart phone ra trả lời ngắn gọn một hai emails.

Lạ một điều là tâm động đồ làm mấy lần đều không có dấu hiệu heart attack rõ
ràng. Sau này bác sĩ giải thích rằng bắp thịt tim tôi chưa bị hư hại và còn
hoạt động mạnh dù bị attacked, có lẽ nhờ vào việc tôi bơi lội thường xuyên
(tôi thường bơi 40 đến 60 chiều dài hồ bơi trong một giờ, một hai lần mỗi
tuần – nhưng từ sáu tháng nay bận nhiều việc quá nên chuồn, không bơi, không
tập thể dục gì hết!).

Khoảng 3 giờ chiều thì bác sĩ chuyên khoa tim quyết định làm phẫu thuật
thông mạch máu tim (angioplasty). Theo kỹ thuật này, bác sĩ cắt một lỗ rất
nhỏ ở mạch máu gần háng hay cổ tay – trường hợp của tôi bác sĩ cắt ở cổ
tay – rồi luồn một camera cực nhỏ ở đầu một catheter (ống mềm rất mảnh) đưa
vào đến động mạch tim. Camera sẽ chiếu lên màn ảnh computer lớn như TV cỡ
60″ để cho thấy chỗ bị tắc nghẽn. Khi đó tôi vẫn tỉnh, chỉ hơi mơ mơ buồn
ngủ do được chích thuốc an thần, không làm mê hoàn toàn, và không cảm thấy
đau đớn gì hết. Khi tìm ra chổ mạch máu nghẽn, bác sĩ sẽ “bắn” cho cục máu
đông (blood clot) tan ra, rồi đẩy một “bong bóng” (balloon) vào chỗ đó, xong
bơm cho bong bóng căng lên, làm phồng khúc mạch máu nghẹt khiến cho máu
thông dễ dàng, trước khi xì hơi bong bóng, còn để lại một “giàn lưới”
(stent) hình ống, nằm lót bên trong nhằm căng khúc mạch máu đó ra. Lưới sẽ
nằm vĩnh viễn trong mạch máu tim, nên bệnh nhân sẽ phải uống thuốc làm loãng
máu dài dài, nếu không, máu đông có thể kẹt vào đó làm heart attack nữa!

Cuộc giải phẫu, ban đầu dự tính chừng 45 phút, đúng hai giờ mới xong! Mà vẫn
còn hai mạch máu nữa chưa được thông, nên vài tuần nữa tôi sẽ phải vào bệnh
viện làm tiếp. Tuy nhiên, lần sau sẽ dễ dàng hơn nhiều, có thể làm xong
trong ngày, trừ khi tôi để cho bị heart attack nữa. Sau khi mạch máu tim
được thông, tôi cảm thấy dễ chịu ngay lập tức. Hai cánh tay hết mỏi rã rời,
ngực hết tức, nhịp thở gần bình thường trở lại.

Bác sĩ đã mổ từ mạch máu ở cổ tay tôi, luồn vào tim, nên tôi mau hồi phục
hơn là mổ từ dưới háng. Sau ba ngày, mở băng ra, cổ tay tôi chỉ còn vết đóng
vảy cỡ như bị con kiến lửa cắn rồi mình gãi ra mà thôi! Tuy nhiên, dọc theo
cánh tay có vết bầm phía bên trong, chắc là do đường ống luồn qua gây nên.
Không đau đớn gì cả. Tim không có cảm giác gì mới lạ, vẫn yêu, thương, hờn,
giận… như thường! Đặc biệt là sau khi được thông mạch máu tim, huyết áp
của tôi xuống và nằm ở mức rất tốt, rất ổn định. Bác sĩ giải thích là do
mạch máu được thông nên tim đỡ phải làm việc nhiều, không cần bơm máu mạnh
như trước nữa, nên áp suất nén vào thành mạch máu cũng giảm đi. Thật là một
công đôi việc!

Qua tai biến này, tôi rút ra được vài kinh nghiệm quý báu như sau, xin được
chia sẻ cùng Diễn Đàn:

Thứ nhất, BÌNH TĨNH MÀ RUN! Đúng vậy, ai mà không run khi nghĩ đùng một cái
mình đang bị một trong hai chứng bệnh giết người nhiều nhất và nhanh chóng
nhất: Heart attack đứng đầu, stroke thứ ba, chỉ sau ung thư. Nhưng phải thật
bình tĩnh và tỉnh táo để không lãng phí từng giây phút và làm bệnh thêm trầm
trọng.

Thứ hai, NGƯNG MỌI HOẠT ĐỘNG VÀ ĐỂ Ý NGAY KHI CÓ TRIỆU CHỨNG LẠ THỨ NHẤT
(trường hợp tôi là toát mồ hôi dù buổi sáng khá lạnh). Nếu đang lái xe, cần
phải tìm chỗ an toàn đậu lại ngay. Chú ý: Nếu có cell phone, luôn luôn mang
bên mình, không để trong cặp hay giỏ đàng sau cóp xe.

Thứ ba: GỌI CẤP CỨU NGAY KHI CÓ NHIỀU HƠN MỘT TRIỆU CHỨNG LẠ của stroke hay
heart attack (thí dụ: cánh tay mỏi rã, tức ngực, ngay sau khi toát mồ hôi).
Ở Mỹ: Không nên nhờ người nhà chở vô nhà thương, mà phải gọi 911. Lý do:
bệnh viện có bổn phận phải cấp cứu ngay lập tức khi tiếp nhận một bệnh nhân
do 911 đưa tới. Người paramedic đưa mình tới phải chờ cho đến khi thấy mình
được chăm sóc bởi bác sĩ, rồi mới đi được. Nếu mình tự tới xin cấp cứu, trừ
khi bị thương máu me đầm đìa như bị đụng xe, còn không sẽ phải làm nhiều thủ
tục và chờ đợi trước khi được cấp cứu. Nếu bị
stroke hay heart attack mà mất chừng 15 phút là nguy lắm rồi.

Thứ tư: Cố gắng PHÂN BIỆT CÁC TRIỆU CHỨNG GIỮA STROKE VÀ HEART ATTACK. Khi
chuyên viên cấp cứu đến nhà, cố gắng trả lời rõ ràng sao cho họ có thể hướng
sự cấp cứu về một loại tai biến: Stroke hay Heart Attack. Lý do: những giây
phút cấp cứu đầu tiên là cực kỳ quan trọng. Nếu không phải stroke vì máu
nghẽn, mà vì đứt mạch máu, nhức đầu mạnh, mạch máu chính trên đầu bị bể, mà
nhân viên cấp cứu cho thêm aspirin làm loãng máu, nitroglycerin làm giãn
mạch… thì tiêu luôn tại chỗ! Theo các bác sĩ, khi thiếu máu vào nuôi, tế
bào óc sẽ chết mau hơn tế bào tim nhiều. Do đó, nếu nhân viên cấp cứu tin là
bệnh nhân bị stroke do đứt, bể mạch máu thì nhiều phần là họ sẽ lo chở bệnh
nhân vào bệnh viện thật sớm (bây giờ ở Mỹ và các nước tiên tiến có thuốc
chích có thể hồi phục stroke, nếu được chích trong vòng một, hai giờ kể từ
khi có triệu chứng đầu tiên, càng sớm càng tốt.) Nếu tin là heart attack thì
họ sẽ thử làm cho máu loãng và mạch nở tại chỗ, mất chừng 10 phút trước khi
họ chở đi. Mười phút phù du đầu tiên đó quý giá bằng 10 năm hay có thể bằng
cả quãng đời còn lại!

Thứ năm: Trong bệnh viện, cần TỈNH TÁO (khi còn có thể), NÓI CHUYỆN NHÌỀU
với y tá, bác sĩ (không hiểu thì yêu cầu người thông dịch). Đặt câu hỏi mỗi
khi nhân viên y tế làm bất cứ thủ thuật nào trên cơ thể mình. Thí dụ: Chích
thuốc này làm gì? Tại sao cần chụp X-ray ngực hai lần trong vòng vài giờ khi
tình trạng không có gì thay đổi? – Nhờ hỏi mà tôi tránh được 1 lần X-ray vô
ích do lỗi của y tá, người ca trước đã làm, người ca sau lại định làm nữa!

Thứ sáu: Khi đã lên bàn phẫu thuật mà không bị đánh thuốc mê thì hãy quên
hết mọi sự, mà chỉ NGHĨ VỀ CHUYỆN VUI, như chuyện trên Diễn Đàn THTĐ, mặc kệ
họ làm gì thì làm! Chẳng có gì phải lo lắng nữa!

Vài hàng chia sẻ cùng thầy cô và anh chị em.

Kính chúc thầy cô và thân chúc ACE không ai đau ốm, mà có đau ốm (con người
ai tránh được?) thì cũng sẽ mau lành.

Kính mến,

Nguyễn Hưng 

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s