Đất và Tiền-Người CS chân chính Nguyễn Sự :”Đừng ăn mặn ở Cù Lao Chàm(Hội An)

docbao1

Nguyên Bí thư Thành ủy Hội An – Nguyễn Sự: Đừng “ăn mặn” ở Cù Lao Chàm

15/04/2017 – 10:12 AM
Vừa qua có nhiều thông tin về việc thực hiện dự án khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm tại bãi Bìm (đảo Cù Lao Chàm, xã đảo Tân Hiệp, TP.Hội An, Quảng Nam) đã gây ra nhiều tác động xấu với môi trường, cảnh quan. Dự án này do Công ty cổ phần thương mại du lịch đầu tư Cù Lao Chàm (gọi tắt: Công ty Cù Lao Chàm) đầu tư.

Trao đổi với phóng viên Người Đô Thị, nguyên Bí thư Thành ủy Hội An – Nguyễn Sự, người nhiều năm gắn bó với Cù Lao Chàm ngay từ những ngày đầu, cho biết: chính quyền đã nhiều lần đề nghị thu hồi toàn bộ dự án này!

Ông Nguyễn Sự, nguyên Bí thư Thành ủy Hội An tại buổi họp báo về bảo vệ môi trường ở Cù Lao Chàm, trong dịp kỷ niệm 7 năm ngày UNESCO công nhận Cù Lao Chàm là Khu dự trữ sinh quyển thế giới (26.5.2009- 26.5.2016). Ảnh: Quỳnh Anh – BTNMT 

Dự án Khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm cụ thể như thế nào, thưa ông? 

Vào thời chế độ Việt Nam Cộng Hòa, bãi Bìm thuộc doanh trại quân đội chế độ cũ. Sau này thống nhất, bãi Bìm trở thành một doanh trại của Quân đội nhân dân Việt Nam. Khoảng năm 1991 – 1992, tỉnh đội Quảng Nam – Đà Nẵng (cũ) và Công ty du lịch thương mại Hội An làm một dự án du lịch tại đây nhưng không thành công. Sau đó toàn bộ đất này không thuộc Bộ Quốc phòng nữa mà để phát triển du lịch.

Năm 2003 – 2005, Công ty Cù Lao Chàm xin đầu tư du lịch khu này. Lúc đó cần kêu gọi đầu tư nên năm 2005, chính quyền cho phép Công ty đầu tư 11 ha dưới bãi Bìm (tức ngay doanh trại quân đội cũ). Sau đó Công ty này xin thêm Bộ Quốc phòng thì dự án được phê duyệt đầu tư xây dựng khu du lịch ở vị trí trên, với tổng diện tích thuê hơn 200 ha (trong đó gần 100 ha mặt biển). 

Tháng 9.2007, UBND tỉnh Quảng Nam có Quyết định phê duyệt chi tiết Khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm. Quy hoạch đã được duyệt ở dưới bãi này là khoảng hơn 40 biệt thự nhỏ hai tầng cách bờ mép biển 150m, hệ thống hạ tầng kỹ thuật chỉ có hệ thống cấp nước, thoát nước và thông tin liên lạc; xây dựng một cầu cảng, vừa phục vụ cho dân sinh bãi Hương (lúc này bãi Hương chưa có cầu cảng), vừa phục vụ phát triển du lịch. Năm 2008, một cơn bão vào đảo và đánh sập toàn bộ cầu cảng đang xây dựng này.

Từ đó đến năm 2015, Công ty Cù Lao Chàm gần như dừng mọi hoạt động thi công và bỏ hoang phế cảng này.   

Trước đó, chính quyền địa phương đã mời Công ty Cù Lao Chàm đến làm việc rất nhiều lần, yêu cầu thực hiện nhanh tiến độ xây dựng cảng, nhưng Công ty này cứ lần lữa.

Năm 2009, chính quyền Hội An xin chủ trương đầu tư cảng ở bãi Hương bằng ngân sách nhà nước. Người dân bãi Hương đã có cảng, không cần cảng của dự án nữa.  

Khu vực bãi Bìm của Cù Lao Chàm. Ảnh: CTV

Đến năm 2011, thành phố Hội An có một văn bản đề nghị UBND tỉnh Quảng Nam thu hồi toàn bộ dự án này. Lý do: khi cấp phép cho dự án thì Cù Lao Chàm chưa được công nhận Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đến năm 2009, Cù Lao Chàm được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới thì quy mô dự án sẽ ảnh hưởng rất lớn đến Khu dự trữ. Lý do thứ hai, dự án kéo dài quá lâu và không thi công.  

Năm 2014, Hội An có một văn bản tiếp tục đề nghị tỉnh thu hồi toàn bộ dự án này ở bãi Bìm.  

Đến năm 2015, tỉnh có một văn bản đề nghị UBND thành phố Hội An tiến hành kiểm tra rà soát lại các dự án, trong đó có dự án ở Cù Lao Chàm. Sau khi kiểm tra rà soát, quan điểm của Hội An vẫn là thu hồi toàn bộ dự án trên. 

Tháng 2.2016, chính quyền Hội An một lần nữa có văn bản đề nghị tỉnh thu hồi toàn bộ dự án của Công ty Cù Lao Chàm.     

Sau đó, tỉnh Quảng Nam thống nhất cho Công ty Cù Lao Chàm tiếp tục đầu tư, nhưng giảm diện tích xuống còn khoảng 20 ha, diện tích mặt nước và trên núi là không còn. Lúc này công ty đầu tư dự án vẫn là Công ty Cù Lao Chàm.  

Theo đó, UBND tỉnh Quảng Nam giao UBND thành phố Hội An chủ trì xác định vị trí, ranh giới dự án. Trong quá trình này, UBND thành phố Hội An đã mời Công ty vào làm việc rất nhiều lần để xác định vị trí, ranh giới dự án, nhưng chủ đầu tư không vào.  

Vừa rồi, chủ đầu tư dự án tiến hành làm lại, đồng thời san ủi một con đường xuyên qua đất quốc phòng mà chưa có giấy phép. Việc san ủi mở rộng tuyến đường đã phá hủy khoảng 4.000m2 rừng và đồi. 

Chính quyền Hội An đã ra xác định và có văn bản báo cáo tỉnh. Tỉnh cũng ra kiểm tra, và theo tôi được biết, chính quyền tỉnh Quảng Nam và thành phố Hội An đã tạm đình chỉ thì công con đường này từ ngày 22.3.2017 và sẽ họp để giải quyết.

Theo tính toán của cơ quan chức năng, việc san ủi mở rộng tuyến đường đã phá hủy khoảng 4.000m2 đồi và rừng đặc dụng. Ảnh: Hoàng Thanh Nhân

Cù Lao Chàm đang được xem là một nơi làm du lịch sinh thái và bảo tồn tốt trên cả nước. Tuy nhiên trước nhu cầu phát triển kinh tế hiện nay, những dự án phát triển kinh tế được triển khai tại đây như của công ty Cù Lao Chàm có phù hợp? 

Việc các nhà đầu tư đến đầu tư ở bất cứ địa phương nào trong sự phát triển thì đều được trân trọng và ghi nhận. Nhưng vấn đề quan trọng ở đây là phải chấp hành đúng quy định pháp luật. Đồng thời, quan trọng hơn, phải giữ gìn các giá trị tài nguyên của một vùng cần phải giữ.

Cù Lao Chàm có tài nguyên biển đảo, rừng núi; anh đầu tư, anh phải giữ cái đó. Thứ nhất là sinh lợi cho anh, thứ hai nữa, bản thân nó còn là cuộc sống của người dân địa phương và của nhiều người, không của riêng ai. Khi anh phá đi một cái cây, hay cày ủi đi một ngọn núi thì đều tác động rất lớn đến Khu dự trữ sinh quyển thế giới.

Như vậy ở đây, đừng lấy cái cớ kêu gọi đầu tư mà che khuất, đồng tình với sai trái của bất cứ doanh nghiệp nào. Sẵn sàng tạo điều kiện cho doanh nghiệp nhưng không thể để người ta làm bừa bãi, muốn làm gì thì làm, trong đó có sự thể hiện rất coi thường chính quyền địa phương.  

Về mặt luật pháp, khi xây dựng anh phải trình báo chính quyền địa phương là UBND xã Tân Hiệp, Cù Lao Chàm, nhưng anh không làm điều đó; điều đáng nói ở đây là anh không công khai quy hoạch dự án.  

Như vậy, vấn đề được đặt ra ở đây là, anh là nhà đầu tư, đầu tư 20 ha theo kết luận của UBND tỉnh, nhưng phải xác định ranh giới đành hoàng; ranh giới có ảnh hưởng gì đến Khu bảo tồn sinh quyển hay không, bản thân các công trình xây dựng tác động tới môi trường như thế nào. 

Theo quan điểm của tôi, dự án ở quy mô 20 ha – 25 ha là có thể chấp nhận được. Tuy nhiên, cần phải xem thái độ họ ra đảo ứng xử ra sao với tự nhiên. Đánh giá tác động môi trường cho dự án này đã làm từ năm 2006, khi Cù Lao Chàm chưa được công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới. Khi Cù Lao Chàm đã được công nhận thì mọi động thái xây dựng ngoài kia đều phải được xem xét lại. Không thể làm bừa khi chưa có giấy phép.

        “Tôi tin rằng, nhà đầu tư khôn ngoan thì phải biết đầu tư có lợi cho mình nhưng cũng là có lợi cho cộng đồng và giữ gìn được môi trường ở đó”

Nguyễn Sự (nguyên Bí thư Thành ủy Hội An)

Tôi tin rằng, nhà đầu tư khôn ngoan thì phải biết đầu tư có lợi cho mình nhưng cũng là có lợi cho cộng đồng và giữ gìn được môi trường ở đó. Nguyễn Công Trứ từng nói: “của trời trăng gió kho vô tận”. Ông chỉ dám nói kho vô tận của trời đất là trăng gió, chứ không bao giờ nói là núi, sông, rừng rú, đất đai, bởi vì nó hữu hạn. Nếu anh ứng xử theo cách tước đoạt thiên nhiên thì không chỉ cái hữu hạn mất đi, mà ngay cả cái vô tận mà Nguyễn Công Trứ nói là “trăng, gió” cũng sẽ mất đi. 

Khi anh tước đoạt của thiên nhiên, thì tôi cho rằng đó là một sự hỗn xược với trời đất, và ăn chặn của tương lai! Một biệt thự hàng trăm, hàng tỉ USD, hôm nay anh chưa xây thì ngày mai anh xây được, chưa xây chỗ này thì xây chỗ khác; nhưng khi anh cày đi cả ngọn núi, phá đi một khu rừng, nó sẽ không còn nữa.

Bến tàu Cù Lao Chàm. Ảnh Vũ Quang

  góc độ từng là một nhà quản lý, trong bài toán phát triển địa phương, ông nhận thấy đâu là giá trị lớn nhất ở Cù Lao Chàm?

 Giá trị của Cù Lao Chàm đến bây giờ, xét ở góc độ kinh tế, tôi cho rằng, muốn phát triển thì lưng phải tựa vào núi, mắt phải hướng ra biển. 

 Lưng tựa vào núi là giữ gìn núi rừng, cảnh quan, mà điều quan trọng nhất là giữ nguồn nước cho dân. Mất rừng là mất nước, dân không có nước uống thì nói gì đến du khách.

Mắt hướng ra biển là cần phải khai thác thật tốt các giá trị tài nguyên biển. Khai thác ở đây không phải là xây dựng ào ào, mà trước hết phải giữ gìn rồi khai thác một cách phù hợp.

Hãy giữ Cù Lao Chàm là đúng nó để phát triển. Tức là, thứ nhất, phải tôn trọng tất cả những giá trị tự nhiên mà Cù Lao Chàm đã và đang có. Làm gì cũng phải đối thoại với tự nhiên và nương tựa vào thiên nhiên. Thứ hai, phát triển du lịch nhưng phải giải quyết bài toán làm sao vẫn giữ được nếp sống người dân ở đảo. Nhưng văn hóa không phải điều bất biến, mà cần gạn đục khơi trong, chọn lựa cái tốt, loại trừ những cái không phù hợp với nơi đó.  

Đừng bao giờ nghĩ rằng “đời cha ăn mặn, đời con khát nước”. Thực ra, bây giờ đời cha ăn mặn chưa kịp rời mâm thì đã khát nước rồi. 

 Bãi Hương Cù Lao Chàm. Ảnh: L.Đ

Ông quan niệm như thế nào về vấn đề quy hoạch ở Cù Lao Chàm nói riêng và vấn đề quy hoạch nói chung?

Hiện nay tỉnh Quảng Nam đang tiến hành quy hoạch Cù Lao Chàm. Trong thời gian quy hoạch, ngoài dự án ở bãi Bìm đã được cấp phép thì không cho dự án nào khác nữa. 

Tôi cho rằng quy hoạch là giữ chứ không phá ra để xây.   

Ở đây không còn là vấn đề Cù Lao Chàm mà đã là vấn đề chung của cả nước; tình trạng san đồi, bạt núi, lấn biển, lấn sông để làm đô thị, xây dựng dự án đang rất vô tội vạ.

Chỉ riêng ở Quảng Nam, Sơn Trà đã lãnh đủ rồi, giờ tới Cù lao Chàm!

Gắn bó với Cù lao Chàm từ những ngày đầu, ông nhận thấy khó khăn nhất của Cù lao Chàm hiện nay trong phát triển là gì? 

Là giữ. Chỉ thế thôi!

Xâm phạm vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm khi chưa đủ ĐTM

Vào tháng 3.2017, trong quá trình triển khai dự án Khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm tại bãi Bìm (đảo Cù Lao Chàm, Hội An, Quảng Nam), do công ty cổ phần Thương mại du lịch đầu tư Cù Lao Chàm, thuộc tập đoàn Sun Group, đầu tư, việc đào xới mở đường dân sinh của đơn vị này tại đây đã xâm phạm vào rừng tự nhiên, gây ảnh hưởng đến đa dạng sinh thái, môi trường của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm.

Theo báo cáo của Ban quản lý (BQL) Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm ngày 17.3.2017, kết quả thị sát khu vực xung quanh bãi Bìm vào ngày 10.3.2017, do BQL phối hợp đồn Biên phòng 276, cho thấy khu vực này đang bị nhiều xâm hại.

Cụ thể, nhiều cây rừng bị chặt trong một khu vực rộng lớn; san ủi và mở các tuyến đường mới phía trên con đường bê tông hiện có; cắm mốc chuẩn bị xây dựng nhiều khu biệt thự mini trong khu vực và sát mép biển (bên dưới là các rạn san hô),…

Đây là khu vực thuộc vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm (xem thêm thông tin vùng lõi tại đây

Theo BQL Khu Bảo tồn biển Cù Lao Chàm, các hoạt động trên đang phá vỡ cảnh quan sinh thái, có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cao, tác động trực tiếp và ảnh hưởng đến đa dạng sinh học trong vùng lõi Khu dự trữ sinh quyển.

Tuy nhiên theo BQL Bảo tồn biển Cù Lao Chàm, cho đến nay, BQL cùng các cơ quan tại địa phương không có bất cứ hồ sơ nào liên quan đến các công trình trên.   

Theo báo cáo sở Tài nguyên Môi trường tỉnh Quảng Nam, đây là công trình của Khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm tại bãi Bìm, do công ty cổ phần Thương mại du lịch đầu tư Cù Lao Chàm đầu tư. Kiểm tra hiện trường cho thấy, một góc đảo Cù Lao Chàm đang bị đào xới để phục vụ xây dựng. Chủ đầu tư đang thi công một tuyến từ hướng bãi Chồng đến đoạn giữa bãi Bìm, có chiều dài hơn 150m, rộng 5m. 

Một tuyến đường khác ở vị trí bãi Bìm giáp với bãi Hương dài gần 200m, rộng chừng 4m. Hai con đường này nhằm nối khu vực san ủi với trục đường quốc phòng chạy ngang phía dưới.

Theo tính toán của cơ quan chức năng, việc san ủi mở rộng tuyến đường đã phá hủy khoảng 4.000m2 đồi và rừng đặc dụng.

Được biết, dự án Khu du lịch sinh thái biển Cù Lao Chàm tại bãi Bìm được cấp phép vào năm 2007 với diện tích là 259 ha. Quy hoạch đã được duyệt ở dưới bãi này là 42 biệt thự, biệt thự cao nhất là 2 tầng, hệ thống hạ tầng kĩ thuật chỉ có hệ thống cấp nước, thoát nước và thông tin liên lạc; xây dựng một cầu cảng tại bãi Hương; và các công trình này đã có giấy phép xây dựng số 113/GPXD-SXD được cấp vào tháng 10.2007.

Việc chủ đầu tư dự án san ủi con đường xuyên qua đất quốc phòng là không có trong quy hoạch, không có Đánh giá tác động môi trường (ĐTM), không có giấy phép xây dựng.  

Cũng vậy, sau khi Cù Lao Chàm được UNESSCO công nhận là Khu dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2009, thì UBND tỉnh Quãng Nam đã có chủ trương và thống nhất với các bên liên quan và chủ đầu tư dự án thu hẹp quy mô dự án còn khoảng 20 ha – 25 ha.

Theo đó, thay vì diện tích làm dự án theo giấy phép cũ (năm 2007) kéo dài từ mặt biển lên phía trên đường quốc phòng thì khi thu hẹp lại đúng theo yêu cầu sẽ chỉ làm từ phía dưới đường quốc phòng xuống mép biển, diện tích khoảng 20ha mặt đất. Tuy nhiên, không làm đúng theo yêu cầu của tỉnh Quảng Nam, chủ đầu tư vẫn tiếp túc phá rừng, mở đường ở phía trên tuyến đường quốc phòng.

Theo báo cáo của UBND thành phố Hội An, việc mở đường này không chỉ nằm ngoài phạm vi dự án đã điều chỉnh, mà còn chưa được bổ sung trong báo cáo ĐTM. Cũng qua đối chiếu hồ sơ, dự án này còn có một khối nhà nằm không đúng vị trí đã được phê duyệt. 

Báo cáo của UBND thành phố Hội An ngày 7.4.2017 cho biết, qua làm việc với Ban chỉ huy Quân sự tỉnh, UBND Hội An đề nghị UBND tỉnh Quảng Nam không cho phép chủ đầu tư tiếp tục thi công tuyến đường dân sinh. 

Đồng thời, để không ảnh hưởng đến hệ sinh thái rạn san hô bên dưới, yêu cầu doanh nghiệp không được xây dựng các hạng mục sát mép biển đã định vị sai vị trí ở khu vực bãi Bìm (hiện trạng chủ đầu tư đã cắm cọc, căng dây định vị khối công trình).

Một số quy định pháp luật liên quan

Theo Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo có hiệu lực từ ngày 1.7.2016, điều 79 quy định: kể từ thời điểm luật này được công bố, giữ nguyên hiện trạng, không được phép đầu tư, xây dựng mới công trình trong phạm vi 100m tính từ mực nước triều cao trung bình nhiều năm về phía đất liền hoặc phía trong đảo do UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có biển xác định.”

Điều 5 luật này cũng quy định: quản lý tổng hợp tài nguyên biển và hải đảo phải dựa trên tiếp cận hệ sinh thái, đảm bảo tài nguyên biển và hải đảo được khai thác sử dụng phù hợp với chức năng của từng khu vực biển và trong giới hạn chịu tải của môi trường, các hệ sinh thái biển, hải đảo; bảo đảm quyền tiếp cận của người dân với biển.

Ngoài ra, theo Nghị định số 18/NĐ/2015-CP ngày 14.2.2015 của Chính phủ, dự án có sử dụng đất của Khu dự trữ sinh quyển; dự án làm mất rừng; chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng bắt buộc phải lập ĐTM.    

 Xem Thêm: Cù Lao Chàm đang đối mặt với nhiều áp lực

Lê Quỳnh (thực hiện)

» Đà Nẵng truy trách nhiệm việc xây dựng không phép

» Đừng để Sơn Trà bị “băm nát” và thu hẹp

» Đà Nẵng đình chỉ thi công dự án du lịch trên bán đảo Sơn Trà

» Để voọc Sơn Trà còn đất sống

» Phát triển du lịch, Sơn Trà lãnh đủ

» Đà Nẵng: Hàng loạt công trình sai phép và câu hỏi về hiệu lực của chính quyền

» Xây khách sạn ở núi Sơn Trà: ‘Không phù hợp quy hoạch thì phải dừng’

» Bán đảo Sơn Trà bị đào xới làm khách sạn…

» Đà Nẵng: Phát hiện 68 trường hợp xây dựng trái phép ở bán đảo Sơn Trà

» Để voọc Sơn Trà còn đất sống

» Linh trưởng Sơn Trà trước nguy cơ tuyệt chủng

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s