Chuyện Kontum:Vị LM già trên rẻo cao :LM Nguyễn Văn Đông

Phóng sự

Chuyện Kontum

nhà rông hoa phượng

Vị linh mục già trên rẻo cao

Minh Hải

Gắn bó gần như cả cuộc đời với vùng đất Tây Nguyên, nay dù tuổi đã ngoài bảy mươi, vị linh mục già ấy vẫn rong ruổi đến từng buôn làng qua nhiều hoạt động bác ái xã hội với mong muốn đem tình thương và niềm vui đến với người dân tộc nghèo. Không ít lần chân, lưng, vai đau mỏi “biểu tình” vì phải đi nhiều, nói nhiều với tần suất dày hơn trước nhưng rồi sau cái chép miệng “mệt chết đi được”- cha lại khăn gói lên đường

Linh mục Phê-rô Nguyễn Vân Đông, Chánh xứ Thăng Thiên, Giám đốc Caritas Kon Tum

Tình thương với anh em sắc tộc thiểu số

Mỗi lần đến với những con đường đất đỏ Tây Nguyên, dù trong tháng nắng hay ngày mưa, chúng tôi cũng đều xin một cái hẹn với linh mục Phêrô Nguyễn Vân Đông, chánh xứ Thăng Thiên, Giám đốc Caritas KonTum và nay là Tổng Đại diện giáo phận KonTum. Đến với cha Đông để nghe ngài kể chuyện của buôn làng

Gần như cả cuộc đời vị linh mục có ánh mắt thật hiền, thích nghe chuyện cười và hay pha trò này đều nghĩ và lo cho người dân tộc. Có lần chúng tôi hỏi cha sao chọn anh em dân tộc làm ưu tiên hàng đầu trong những hoạt động mục vụ của mình. “Bây không biết ở giáo phận này dân tộc chiếm 2/3 dân số à, không lo cho họ chẳng lẽ lo cho… tao ?”, cha Đông đáp tỉnh queo. Trong con mắt của vị linh mục đã bị “Tây Nguyên hóa”, những anh em dân tộc dễ thương, đáng quý có cuộc sống vô vàn thiệt thòi. Trong những câu chuyện cha kể, thường là đã được tài dí dỏm của cha biến hóa, thế nào cũng đọng lại ít nhiều những rung cảm của sự xúc động, đôi khi nghẹn ngào về cuộc sống của những cộng đồng nằm cách xa phố thị. Chính cái nghèo và lạc hậu khiến đôi khi chỉ một món quà nhỏ như vài viên thuốc chữa đau bụng hay được tặng dăm ba kiểu hình trong ngày cưới ở nhà thờ cũng là điều quý giá với họ.

Tổ chức chương trình khám bệnh cho bà con các sắc tộc thiểu số

Từ cái nhìn tinh tế xuất phát từ tấm lòng rộng mở nên khi chưa thể làm những việc lớn, cha vẫn tiến hành làm những việc rất nhỏ là cho đi tất cả những gì mình có. “Tặng ai một món quà mà người nhận tỏ ý vui mừng, trân trọng, người tặng bao giờ cũng cảm thấy vui trong lòng nên mỗi lần tôi có quà của người này người kia cho, tôi lại nghĩ ngay sẽ dành cho làng này, đem cho làng nọ, để dành cho trường hợp kia…”, cha Đông tâm sự. Việc bác ái cũng từ đấy mà nảy lộc đâm chồi.

Có một thời kỳ cha luôn tìm cách giúp người dân tộc nghèo được mua những nhu yếu phẩm với giá rẻ bằng cách mua sỉ đem lên bán không lời cho họ, hoặc tìm cách giúp họ bán được những nông sản họ sản xuất với giá cao nhất có thể. Vậy nên có khi sân nhà thờ chứa cả tấn cá khô hay mắm ruốc để cung cấp cho người nghèo. Lúc khác lại chất đầy cả sân áo quần cũ quyên góp dành cho người nghèo bởi vùng cao nguyên có những tháng lạnh cắt da cắt thịt mà người dân tộc nghèo chẳng dám mơ tới áo ấm. Lại có lúc bếp nhà xứ nức mùi mắm ruốc xào thịt, lỉnh kỉnh chai lọ vì ông cha đứng ra mua mắm giá sỉ, bỏ thêm tiền độn thêm thịt, sả, ớt, rồi nhờ các bà khéo tay trong xứ nấu cho ngon đem bán lỗ để bữa ăn con nhà nghèo có thêm chút thịt.

Cung cấp nước sạch cho bà con các sắc tộc

Thỉnh thoảng, ông cha Đông “chịu chơi” đứng ra tổ chức cho trẻ nghèo, người dân tộc sống sâu trong núi, hay người cùi tắm biển. Khỏi phải nói với những đứa con nhà nghèo ở đại ngàn vui hết cỡ và nhắc đi nhắc lại hằng tháng trời bởi biển chỉ là một khái niệm chung chung hoặc mới chỉ được thấy đâu đó trên truyền hình Và những chuyến xe mang niềm vui ấy vẫn đều đặn duy trì từ những năm 2003 đến tận bây giờ Rồi còn bao món quà “nhỏ” như thế nữa cứ được trao – nhận trong niềm vui của cả hai phía. Theo thời gian, những công việc bác ái dành cho người dân tộc nghèo cứ mỗi ngày mỗi nhiều thêm bởi vì càng gần họ, cha Đông càng thấy chưa đủ

Con đường đã chọn

Là người gắn bó với Ban Caritas Kontum từ những ngày đầu thành lập và là người tham gia, gầy dựng nhiều chương trình bác ái xã hội trên vùng Tây Nguyên từ trước đó, cha Đông chia sẻ kim chỉ nam trong việc làm của mình: “Con đường gặp gỡ anh em lương dân và những người nghèo khổ không phân biệt tôn giáo là con đường tốt nhất để đem Tin Mừng đến cho những người chưa biết Chúa”. Trong ánh mắt vị linh mục già ánh lên niềm vui nhắc lại chuyện cũ:“Khi tôi đi làm ở làng cùi, có những làng ban đầu không một người có đạo. Tôi cũng chẳng bảo họ theo hay truyền đạo gì cả. Chúng tôi thấy cảnh rách nát nên bắt đầu làm một căn nhà cho người cùi, rồi sau làm nhiều căn khác nữa. Tuy không là bao nhiêu nhưng vẫn ấm cúng hơn cái chòi tranh cũ. Rồi chỉ cho người ta biết trồng được cây cà phê, làm cho cái bồn nước để có nước sạch… Dần dần họ tự xin theo vì người ta thấy rằng họ được yêu thương lo lắng. Họ được biết Chúa và tự nguyện theo đạo trong cách riêng của mình…”. Con đường loan báo Tin Mừng qua việc làm từ thiện được chọn là như thế.

Tổ chức chăm sóc y tế cho người bị bệnh phong

Để cho chúng tôi có cái nhìn  thực tế hơn, cha đưa chúng tôi đi qua bao con đường đất đỏ khi thắt eo lúc phình bụng gồ ghề, mù bụi vào các buôn làng hay đến các giáo điểm sâu xa, nhà trẻ dân tộc, trạm xá, giếng nước sạch Khi ghé vào một điểm có trạm nước của Caritas Kontum, một cụ bà tên H’Rup chia sẻ niềm vui sướng vì gần đây không còn phải đi xin thuốc đau bụng nữa, bà bảo: “Tôi và các con cháu trong nhà lâu rồi không bị đau cái bụng nên không còn thấy mệt trong người, làm rẫy được nhiều hơn. Cũng không phải đi xa tìm nước! ”. Trước đó, nguồn nước khan hiếm do đồi núi cao, sông – suối ít, mạch nước ngầm khô cạn là mối đe dọa tới sức khỏe vì khi thiếu nước sinh hoạt, tất cả các nhu cầu thiết yếu như tắm, giặt, rửa đều phải “tiết kiệm”, cộng thêm thói quen không chọn lọc nguồn nước đã dẫn đến tình trạng nhiều người bệnh về tiêu hóa, da liễu

Ngoài nước sạch còn phải kể đến chương trình “thầy thuốc lưu động”. Từ một vài nhóm nhỏ thường xuyên tổ chức đi vào các làng khám bệnh, phát thuốc cho người dân tộc nghèo, cha Đông đã gầy dựng một đội ngũ đông đảo có nghiệp vụ. Hằng ngày, nhóm thầy thuốc chia nhau đi khắp các làng chữa bệnh, phát thuốc, thậm chí giúp bệnh nhân chuyển viện xa, cấp cứu khi họ cần, bất kể giờ giấc. “Hiện nay, hầu như tại mỗi huyện trong GP.Kon Tum đều có một nhóm y-bác sĩ của chương trình ngày đêm phục vụ. Ngoài việc chủ động đi khám bệnh ở một số điểm, chúng tôi còn làm phòng khám phục vụ miễn phí”, cha Đông cho biết.

Tạo việc làm cho phụ nữ dân tộc 

Tại điểm khám bệnh ở Chư Sê, chúng tôi nghe những bệnh nhân như ông K’pa- don, ông Siu- blit, bé H’Blan chia sẻ về tình cảm dành cho các y bác sĩ đã đến với họ và gia đình, làng bản của họ khi khẩn cấp. Chỉ cái chân đau ông Siu-blit khoe: “Bác sĩ mang sự sống đến cho cả làng. Như mình chắc đã chết rồi vì cái chân đau không đi đứng được, con cháu mình làm nhiều cách cũng không hết đau…”. Theo cha Đông, nước sạch, thuốc men là thứ mà người dân tộc rất thiếu. Những chuyện tưởng như đơn giản như tiêu chảy, cảm sốt cũng khiến nhiều người mất mạng

Cha Đông còn dành sự quan tâm với trẻ nhỏ và thiếu nữ dân tộc. Cha kể, người dân tộc vốn sinh rất nhiều con nên việc mở các nhà trẻ tại làng dân tộc là rất cần thiết vì cha mẹ chúng không ngừng sinh đẻ nên đứa lớn phải giữ đứa nhỏ, không có thời gian đi học chữ. Tiến thêm một bước, cha cho các thiếu nữ dân tộc đi học trông trẻ ở các dòng tu và về phục vụ ở các nhà trẻ trong làng để có nguồn nhân lực tại chỗ và giải quyết việc làm cho một bộ phận phụ nữ. Từ đó, mối lo trẻ nhỏ không được đi học hay phải lao động quá sớm đã được giải quyết. Ngoài ra, các lớp học dành cho thiếu nữ dân tộc hằng năm vẫn mở đều đặn tại nhà Bác ái xã hội ở TP.Pleiku. Thiếu nữ lứa tuổi 16,17 trong các giáo xứ xa thành phố, các làng dân tộc được gửi cho các linh mục, nữ tu, giáo dân có chuyên môn dạy các em văn hóa xóa mù (cho các em mù chữ); học nói, nghe, đọc, viết, giao tiếp bằng tiếng Kinh; sử dụng các dụng cụ cân đo, đong, đếm; có thể đi chợ, tự chuẩn bị  bữa ăn cho gia đình với chi phí thấp; tận dụng tối đa hoa trái, rau trong vườn nhà; vệ sinh, phòng bệnh cho cá nhân, gia đình và buôn làng Nhiều thiếu nữ dân tộc giờ đây đã trở nên những “hạt giống” của cộng đồng, tiếp nối tinh thần của vị mục tử vùng sơn cước.

Tuổi đã cao, chân chùn gối mỏi nhưng vị linh mục già vẫn tiếp tục rảo bước qua các buôn làng. Người mục tử chưa dừng bước

5-ba%cc%89o-ve%cc%a3%cc%82-su%cc%9b%cc%a3-so%cc%82ng-cho%cc%82ng-pha-thai-nghi%cc%83a-trang-thai-nhi

Nghĩa trang đồng nhi(do nạn phá thai..)

Minh Hải

Kontum, Cái Gì Cũng Nhất!!

(Bài giảng Mùa Chay tại Nhà thờ Chánh tòa Sàigòn ngày 4.3.2001)

Kính thưa quý ông bà , anh chị em
Thật là xúc động khi tôi được giảng bài Tin mừng trong Mùa Chay này tại Nhà thờ Chánh toà. Tôi… tôi thú thật với quý anh chị em là đứng trước cảnh tráng lệ, đẹp đẽ, sang trọng trong nhà thờ này, rồi so với cảnh nghèo trong xứ cao nguyên nơi tôi phụ trách, thật là một trời, một vực. Vì vậy nên quả là tôi có hơi bị “khớp”. (cười)
Quý anh chị em chắc có biết, nói về tỉnh Kon-tum, phải nói tôi xin tự hào khoe rằng, xứ tôi phụ trách cái gì cũng nhất, lớn nhất, có người dân tộc đông nhất, có nhiều đồng bào từ khắp mọi miền về nhiều nhất, có nhiều rừng núi nhất và … nghèo nhất. (cười)
Tôi làm linh mục đã hơn ba chục năm. Tôi xin được giới thiệu trước anh chị em. Như cha sở vừa rồi có nói, tôi là người trẻ nhất trong số các cha tại Kon-tum. Năm nay tôi vừa tròn 61 tuổi (cười). Tính từ ngày giải phóng đến bây giờ, Kon Tum có được 4 cha mới, tổng số các cha trong toàn tỉnh là 30, chết hết 17 cha, có thêm 4 cha, mà hầu hết các cha đã rất già, do vậy mà thưa anh chị em, chúng tôi thiếu linh mục trầm trọng … (lặng im)
Nói chung thì tôi trẻ nhất, dù có hơi già nhưng được việc là tôi chưa phải vào nhà thương hay uống thuốc, nên cũng phải gồng mình lên cáng đáng mọi việc. Như ở giáo xứ Sa-Thầy nơi tôi đã phụ trách. Có tất cả là 4 cha, một chánh xứ, 77 tuổi, yếu nhiều, còn lại hai cha, một ông thì nằm liệt giường, một ông bị ung thư giai đoạn cuối, nên chỉ có còn mỗi mình tôi. (cười)
Tình hình là các cha già yếu, lại bị đủ thứ bệnh, thôi thì ông liệt cột sống nè, ông ung thư nè, ông lại bị tiểu đường… do vậy mà công việc nhiều lắm, ờ, nhiều nhưng mà vui lắm, vui lắm. Anh chị em có biết là tỉnh Kon-tum từ thị xã quét một bán kính xung quanh ra toàn tỉnh là 70 cây số, do vậy mà xứ tôi thì tha hồ đi, đi mệt thôi. Đi mà rất vui, vui vì giúp đỡ được nhiều người. Anh chị em cũng biết là Kon tum là tỉnh có số lượng người phong cùi nhiều nhất nước. Tôi là người trẻ nhất, có sức khoẻ nhất, nên được giao việc phụ trách người bệnh phong cùi, vì vậy mà tôi hay đến thăm họ lắm.
Như lúc nãy tôi có nói với anh chị em, Kon-tum là tỉnh có đến 180 ngàn người công giáo, có 70 phần trăm là người dân tộc, sống rải rác khắp nơi. Đi không từ giáo xứ này qua giáo xứ khác cũng mệt rồi. Huống chi bây giờ đi thăm người bịnh mà cả tỉnh chỉ có mình tôi. Các anh chị em, đồng bào sinh sống ở đây nghèo lắm, có thể nói là nghèo nhất nước. Tôi nhớ có lần tôi vào thăm một buôn làng, già làng nói :” Ơ , Bab ơi!!!, Bab nói Bab nghèo haa, Kô, Bab mới nghèo, Bab khổ, chứ chúng tôi nghèo quá rồi, nghèo quen rồi, nghèo riết nên không thấy nghèo nữa, khổ quen rồi, cho nghèo luôn.” !!! (chú thích : người dân tộc vùng này gọi vị linh mục công giáo là Bab). (im lặng).
Có lần, anh chị em có biết là tôi lội bộ 12 cây số để vào thăm một buôn người dân tộc, họ có tục lệ là đối với người bị phong cùi, làng sẽ cất nhà riêng trong rừng cho ở, không cho ở chung. Mà đồng bào nghèo quá, khổ quá, nên cái nhà của họ đã không ra gì, giờ thì họ lại cất nhà cho người cùi ở, thật là không gọi là nhà, phải gọi là ổ mới đúng hơn, mà chỉ một mùa mưa là rách nát. Tôi mỗi lần đến thăm họ phải cúi sát đầu, lom khom mới vào “nhà” họ được. Thấy tôi đến, họ mừng lắm anh chị em à, họ cứ nhìn tôi họ cười, họ nói Bab đến thăm con là quý lắm, mừng lắm, họ cười mà tôi khóc anh chị em ơi. (khóc : lúc này cả Nhà thờ Chánh toà
im lặng và khóc theo vị linh mục). Họ nghèo quá, lại cùi, nên tôi tặng họ vật gì của giáo dân góp cho tôi, là họ mừng lắm, cứ giữ khư khư ép vào ngực như sợ bị mất đi. (khóc).
Có một lần vào “nhà” một người cùi, họ nói với tôi : Bab ơi , Bab cho con xin một tấm, ờ miếng nilon đi, Bab có Bab cho con xin đi, một miếng thôi, để con che cái gường con nằm thôi, che chỗ con nằm nằm thôi. Bab ơi, mấy hôm nay mưa quá, cả nhà con, chỗ nào cũng dột, lạnh quá, ướt quá con Kô ngủ được Bab ơi. (khóc)
Khổ lắm anh chị em à, họ nghèo mà lại không có học hành gì, nên muốn giàu cũng không được, họ chỉ biết đếm đến 100 là hết. Các anh chị em có thể tưởng tượng nổi là họ cầm tờ 20 ngàn, họ mua chai nước mắm 6,7 ngàn, họ không biết nhận lại bao nhiêu, đưa bao nhiêu thì họ nhận bao nhiêu, vậy đó. Đã nghèo, lại không được học, sống chỉ bám vào đất mà sống, nên giàu sao được. Cứ mỗi lần từ thị xã lên thăm họ, tôi cứ cố tìm chỗ nào có thức ăn rẻ nhất mà mua cho họ. Ví dụ như ở đây, tôi thấy một ký ruốc là 20 ngàn, nhưng ở Phan thiết chỉ bảy ngàn thôi.
Tôi là người Bình Định, dân miền Trung cũng nghèo đói quá mà tha phương đến tận Kon-tum, nên tôi rành lắm. Ở Kon-tum, nhiều đồng bào mình nghèo quá khắp bốn phương về sinh sống, Bắc có, Trung có, Nam có, nhưng đều nghèo như nhau, lại tốt nữa, nên tôi đề nghị họ giúp gì, dù họ nghèo, họ cũng ráng giúp nhiều lắm. Tôi cứ lang thang khắp tỉnh, ờ có cá vụn, cơm khô, muối hạt, tôi cứ xin, chỗ nào ngừời ta bán rẻ nhất là tìm đến xin mua cho họ. Có lần, có một số bạn nói với tôi, chúng con có ít tiền, Cha mua ít đồ tặng họ đi Cha. Tôi liền mua nhiều thứ rẻ, gói thành từng gói nhỏ. Như cá khô thì tôi gói theo ký, cứ một ký là một gói. Tôi đem cho họ, họ mừng lắm. Khi đến một xã, khi tôi đã phát hết quà, còn lại trong giỏ mấy ký cá khô, lại gói trong các gói giấy bóng vui mắt, nên trẻ con cứ theo tôi nhìn, ánh mắt của chúng ra vẻ thèm lắm, nhưng chúng không nói. Tôi hỏi, các con thích không, chúng gật đầu, tôi xuống xe ngay và phát hết mấy ký cá khô còn lại, đây, con một ký, con một ký. Chúng nhìn tôi chăm chăm, hai tay ôm bọc cá khô cứ hỏi tôi hoài :
– Bab ơi , Bab cho con thiệt hả Bab ”
– Ừ, Bab cho con thiệt mà.
– Bab cho con à, Bab cho con thiệt hả Bab, Bab cho con thiệt hả Bab””
Thưa anh chị em, có đến những vùng này mới thấy hết cái khổ cùng cực của người dân nơi đâỵ Tôi cứ tự hỏi là nếu mà tôi đem mấy ký cá khô này tặng các giáo xứ nơi gần đây, chắc các bạn sẽ nói, ông Cha này bị khùng”!. Thế đấy thưa anh chị em. Tôi muốn nói rằng, chúng ta đối với những người nghèo, người bịnh, trong khả năng của chúng ta, không cần nhiều, mỗi người, một ít thôi.
Thưa anh chị em, một ít thôi, một tấm nilon nhỏ, một ký cá khô, giúp cho họ bớt khổ, họ mừng lắm thưa anh chị em. Thưa quý ông bà, anh chị em. Tôi mong rằng tất cả chúng ta sẽ sống đẹp hơn lên trong mùa chay năm nay, để xứng đáng với đức hy sinh quên mình của Thiên Chúa. Amen .
Nguyễn Văn Đông

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s