Về chuyện “được cái nầy thì mất cái kia của “chú thoòng” Chu Xuân Phàm ” !

NHẬN ĐỊNH

logo viết

Đằng sau lời xin lỗi của Formosa

images (41)

Đằng sau lời xin lỗi của Formosa là một sự thật ít người muốn nhắc tới.

Nhiều năm trước, một đồng nghiệp trẻ dẫn tôi về thăm làng Đường Lâm quê anh. Đó là một ngôi làng nổi tiếng bởi những nếp nhà xưa. Ngôi nhà của cha con người bạn tôi cũng là một ngôi nhà cổ rất đẹp.

Anh con trai, khi đó là một nhà báo trẻ và nổi tiếng muốn cha giữ lại ngôi nhà của tổ tiên để tiếp tục tự hào. Người cha muốn phá đi xây một ngôi nhà mới, để có thể lắp điều hòa chống cái nóng Sơn Tây, và người cha thì cũng muốn tự hào vì có ngôi nhà mới. Họ, chẳng có sự lựa chọn thuận hòa nào khi niềm tự hào đã khác nhau. Họ cãi nhau, và tôi nhận thấy sự viển vông trong niềm tự hào ích kỷ của người con trai, bởi anh ta không sống cùng với nó.

Tôi nhớ câu chuyện cha con dưới bóng ngôi nhà xưa mỗi khi nghe những bản báo cáo thành tích công nghiệp hóa của một địa phương. Tôi nhớ câu chuyện cha con dưới bóng ngôi nhà xưa khi nhìn hình ảnh dàn lãnh đạo Formosa cúi đầu xin lỗi với sự “lỡ mồm” của người giám đốc đối ngoại, ngày hôm kia. “Nhiều khi được cái nọ thì mất cái kia. Đấy là anh nói thật lòng!”- khi Chu Xuân Phàm, người đại diện của Formosa “lỡ miệng” mà “thật lòng” ông ta không thể ngờ nó sẽ gây ra nhiều cảm xúc tiêu cực đến thế với người dân Việt Nam. Nhưng tôi nhìn thấy ở đó một sự thật khác. Một sự thật đã bị bỏ qua suốt hơn một phần tư thế kỷ bởi hào quang lấp lánh của những chỉ số tăng trưởng.

formosa Vũng Án

Sự thật thì Formosa cũng giống như gần hàng nghìn doanh nghiệp nước ngoài đã đầu tư vào Việt Nam trong gần 30 năm qua. Trong sự thật đó thì có một nửa là số tiền hơn 200 tỷ USD thu hút được từ FDI gần 30 năm qua luôn được coi là thành tích trong các bản báo cáo. Một nửa còn lại của sự thật, là những điều buộc phải đánh đổi để có được thành tích thu hút đầu tư ấy. Các bản báo cáo thành tích không như phát ngôn của ông Chu Xuân Phàm, các bản báo cáo thành tích ít khi đề cập sự lựa chọn.

Không thể phủ nhận những đóng góp từ nguồn vốn FDI vào thành tích phát triển kinh tế của Việt Nam. Nhưng nguồn vốn FDI không phải đến từ những quỹ từ thiện, nó không tự nhiên chảy vào Việt Nam. Nó đến từ cuộc đua “trải thảm đỏ” vô tiền khoáng hậu giữa các địa phương. Đầu tiên là những khu công nghiệp được xây dựng trên những khu đất thuận lợi nhất về giao thương ở Hà Nội và TP HCM, rồi các tỉnh thành lân cận. Ở TP HCM là Đồng Nai, Bình Dương; ở Hà Nội là Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, đều là bờ xôi ruộng mật bám mặt tiền những con đường quốc lộ.

Cuộc đua “trải thảm đỏ” không chỉ dừng lại ở mặt bằng đất đai mà còn được cạnh tranh một cách sôi động bằng các ưu đãi thuế, và sự thoáng đãng trong các quy định cũng như cơ chế giám sát đối với nhà đầu tư. Thoáng đến mức mà ở Đồng Nai, Vedan có thể xả thải ra sông Thị Vải trong nhiều năm và chỉ bị phát hiện khi đẩy hàng nghìn người dân rơi vào cảnh mất nghiệp, thoáng đến mức mà ở Khánh Hòa chính quyền địa phương thậm chí còn cãi nhau với Bộ TNMT để ủng hộ Huyndai nhập xỉ đồng, một loại tạp chất đầu độc đất đai. Thoáng đến mức mà ít người để ý, 75% trong số 5.000 cuộc đình công của công nhân là đến từ khu vực FDI từ năm 1995 đến nay.

images (42)

“Chú Thoòng “Chu Xuân Phàm

Cuộc đua thu hút FDI đã làm thay đổi bộ mặt nhiều địa phương, đã tạo nên những bản báo cáo thành tích đẹp, đã giúp nhiều lãnh đạo địa phương trở thành ngôi sao. Nhưng cái giá phải trả cho điều đó cũng không hề nhỏ. Theo báo cáo tổng kết 25 năm đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, tính đến năm 2013 thì FDI đã tạo ra 2 triệu việc làm trực tiếp, khoảng từ 3 đến 4 triệu lao động gián tiếp. Một con số thoạt nhìn thì ấn tượng nhưng chỉ chiếm 3,4% lao động có việc làm. Trong khi đó, không có một con số thông kê nào chỉ ra có bao nhiêu triệu lao động khác đã phải ly hương vì mất nghiệp, bao nhiêu nghìn làng quê trở nên quạnh vắng gây ra hàng loạt hệ lụy về xã hội.

Cơn sốt “trải thảm đỏ” thu hút đầu tư FDI đúng là đã biến Việt Nam trở thành một lực hút đầu tư nhiều năm qua. Nhưng bên cạnh đó, cơn sốt này cũng tạo ra những hệ lụy, trước mắt là đời sống của hàng triệu con người, sau là những hoài nghi bất tận về môi trường sau đại án Vedan. Nhưng đó không phải lỗi của các nhà đầu tư. Các nhà đầu tư quốc tế vào Việt Nam, cũng như vào bất cứ quốc gia nào trên thế giới, đều vì lợi ích. Họ vào Việt Nam, bởi họ đạt được lợi ích của mình, hay nói cách khác, Việt Nam sẵn sàng trả giá cao hơn để thu hút đầu tư. Và để có thể tự hào về thành tích thu hút đầu tư, người ta buộc phải bỏ qua, lờ đi, hoặc quên những cái giá phải trả.

Đó là một sự đánh đổi âm thầm mà ông Chu Xuân Phàm đã “lỡ mồm” nhắc đến. “Nhiều khi được cái nọ thì mất cái kia”. Câu nói “lỡ mồm” của ông Chu Xuân Phàm không chỉ là chuyện riêng của Formosa ở Vũng Áng, đó là một lời nhắc nhở mà lẽ ra phải xuất hiện bên cạnh những bản báo cáo về thành tích thu hút đầu tư nước ngoài. Đấy là ông Phàm “nói thật lòng”.

Formosa đã xin lỗi. Nhưng ngoài lời xin lỗi của Formosa, người dân Việt Nam có thể nhận thêm cả lời nhắc nhở ấy. Lời nhắc về việc điều chỉnh chính sách đầu tư, để không đánh đổi những chỉ số phát triển với những mất mát đang hiện hữu từng ngày.

Phạm Trung Tuyến

PHỤ ĐÍNH

 

Những trái đắng quả ngọt từ FDI

Ảnh minh họa.

Theo đó, trong tháng đầu năm 2015, cả nước thu hút đầu tư nước ngoài mới và cấp thêm đạt 663,44 triệu USD, tăng 67,1% so với cùng kỳ. Đặc biệt, riêng số vốn đăng ký mới là 392,18 triệu USD, tăng 85,5% so với cùng kỳ 2014. Số vốn được giải ngân đạt 505 triệu, tăng 8,6%.

So với những hình thức đầu tư nước ngoài khác, đầu tư trực tiếp không để lại gánh nặng nợ cho Chính phủ nước tiếp nhận đầu tư như ODA hoặc vay thương mại, phát hành trái phiếu ra nước ngoài… Tuy nhiên, hình thức đầu tư này cũng mang lại nhiều bất lợi cho các nước tiếp nhận nếu không có sự chuẩn bị và sàng lọc chu đáo về DN đầu tư. Bài học từ Formosa là lăng kính để các địa phương tự soi mình khi xúc tiến thu hút FDI.

Khi đầu tư vào Việt Nam, Formosa cam kết chỉ sản xuất thép cuộn cán nóng, thép tấm nóng – đây là những sản phẩm trong nước chưa sản xuất. Tuy nhiên, vừa đi vào hoạt động, họ lại chuyển hướng sang xin đưa ra sản phẩm thép dài khoảng một triệu tấn ra thị trường nội địa, cạnh tranh trực tiếp với sản phẩm của các DN trong nước, trong khi ngành thép trong nước đang dư thừa, phải chật vật tìm thị trường xuất khấu sang các nước trong khu vực.

Chưa dừng lại, DN này còn lấn sân làm phôi, sản phẩm mà ngành thép trong nước cũng cung vượt cầu, rồi thép thanh, thép cây… Không biết ngành thép trong nước sẽ ra sao khi cuộc cạnh tranh không cân sức diễn ra ngay trên sân nhà?

Mục đích của thu hút các nhà đầu tư nước ngoài tự bỏ vốn ra kinh doanh, không đơn thuần chỉ là vốn, mà kèm theo đó là công nghệ, kỹ thuật, phương thức quản lý tiên tiến, cho phép tạo ra những sản phẩm mới, mở ra thị trường mới… cho nước tiếp nhận đầu tư.

Phần lớn những kỹ thuật mới xuất phát chủ yếu từ các nước công nghiệp phát triển, do đó, để rút ngắn khoảng cách và đuổi kịp các nước công nghiệp phát triển, các nước tiếp nhận FDI rất cần nhanh chóng tiếp cận các kỹ thuật mới. Đây chính là điểm hấp dẫn quan trọng của FDI, bởi vì, hầu hết các nước đang phát triển có trình độ khoa học và công nghệ thấp.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, khi thực hiện các dự án, phía Việt Nam chủ yếu góp vốn bằng giá trị đất, một số đối tác nước ngoài đã tranh thủ góp vốn bằng các thiết bị và vật tư lạc hậu, đã qua sử dụng, hoặc nhiều khi đã đến thời hạn thanh lý, gây ra thiệt hại to lớn cho nền kinh tế của nước tiếp nhận đầu tư.

Hơn nữa, với lợi thế áp đảo về tiềm lực tài chính, sự có mặt của các DN có vốn nước ngoài gây ra một số ảnh hưởng bất lợi về kinh tế – xã hội như làm tăng chênh lệch về thu nhập, gia tăng sự phân hóa trong các tầng lớp nhân dân, tăng mức độ chênh lệch phát triển giữa các vùng.

Câu chuyện mới đây nhất là thương hiệu lớn trong ngành bán lẻ Metro tranh thủ nhận ưu đãi về chính sách đã xí một loạt “khu đất vàng” rồi đột ngột bán cho nhà đầu tư khác để kiếm lợi…, để lại những bài học đắng lòng trong việc thu hút đầu tư FDI.

Không chỉ chuyển giao thiết bị công nghệ lạc hậu, thậm chí, có những DN đầu tư nước ngoài chây lì trong việc đầu tư hệ xử lý chất thải đã gây tác động nghiêm trọng đến môi trường: gây ô nhiễm nguồn nước, ô nhiễm không khí, ô nhiễm tiếng ồn và về lâu dài, chúng ta sẽ trở thành bãi rác phêliệu từ việc thu hút đầu tư thiếu chọn lọc.

FDI là kênh quan trọng đối với việc chuyển giao công nghệ cho các nước đang phát triển. Tuy nhiên, thu hút dòng vốn vàng là “con dao hai lưỡi” nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng, đầy đủ và có các biện pháp phù hợp, nước tiếp nhận vốn có thể hạn chế, giảm thiểu những tác động tiêu cực này và xử lý hài hòa mối quan hệ của nhà đầu tư nước ngoài với lợi ích quốc gia để tạo nên lợi ích tổng thể tích cực. Còn nếu chạy đua tranh nhau thu hút với chính sách “trải thảm đỏ” mỗi nơi một kiểu thì đất nước sẽ trở thành… bãi phế liệu cho các DN nước ngoài!

(Theo Doanh Nhân Sài Gòn)

*

F.D.I =Foreign Direct Investment=Đầu tư trực tiếp nước ngoài(có yếu tố nước ngoài !!!)

 Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất kinh doanh. Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này.(TC)

 

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.