Thành tích gây ô nhiễm của tập đoàn “Formosa” trên thế giới

docbao1

Formosa từng gây ô nhiễm trên khắp thế giới

phó CT Hà Tĩnh

Năm 2009, Tập đoàn Formosa bị trao giải “Hành tinh đen” vì các hoạt động sản xuất gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng trên khắp thế giới, bao gồm cả Mỹ.

Quỹ Ethecon, một tổ chức môi trường của Đức, bình chọn Tập đoàn Formosa Plastics (tập đoàn mẹ của Formosa Việt Nam) và đội ngũ lãnh đạo chóp bu cho giải “Hành tinh Đen 2009” vì những “thành tích” trong lĩnh vực tàn phá môi trường. Ethecon bắt đầu trao giải “Hành tinh Đen” trao từ năm 2006, 2 năm sau khi tổ chức này đưa ra giải “Hành tinh Xanh” để tôn vinh những hành động bảo vệ môi trường.

Formosa tung gay o nhiem tren khap the gioi hinh anh 1
Nhà máy củaTập đoàn Formosa Plastics

ở Đài Loan. Ảnh: Reuters

Tháng 11/2009 tại Berlin, Ethecon chính thức xướng tên tập đoàn công nghiệp của đảo Đài Loan, Trung Quốc cho danh hiệu tàn phá môi trường của năm. Gia đình Wang, Chủ tịch Hội đồng quản trị Lee Chih Tsuen và các giám đốc điều hành của tập đoàn hóa học đa quốc gia Formosa Plastics cũng bị bêu tên.

Lịch sử phát triển của Formosa Plastics

Tập đoàn Formosa Plastics là một công ty nhựa của đảo Đài Loan và có trụ sở chính trên đảo này. Hoạt động sản xuất ban đầu của nó là chế tạo nhựa PVC và các sản phẩm nhựa trung gian khác. Tuy nhiên, công ty ngày càng lớn mạnh nên Formosa Plastics mở rộng hoạt động sản xuất sang các lĩnh vực khác như chế tạo thép, hóa chất, công nghiệp ôtô….

Doanh nhân có ảnh hưởng Wang Yung Ching thành lập Tập đoàn Formosa Plastics năm 1954 với khoản vay ưu đãi 798.000 USD từ chính phủ Mỹ. Ban đầu, Formosa Plastics đặt nhà máy ở Cao Hùng, Đài Loan và bắt đầu các hoạt động sản xuất vào năm 1957. Vào năm 2005, đây là tập đoàn sản xuất nhựa lớn nhất tại Đài Loan.

Tập đoàn Formosa Plastics duy trì các công ty con ở khắp Đài Loan và trên thế giới. Chúng hoạt động chủ yếu trên các lĩnh vực như hóa học, công nghệ sinh học, điện tử, mỹ phẩm, dược phẩm và chế tạo phụ tùng ôtô.

Formosa tung gay o nhiem tren khap the gioi hinh anh 2
Khói bốc lên từ một nhà máy của Formosa, một trong 10 doanh nghiệp ô nhiễm nhất trên đảo Đài Loan. Ảnh: Getty

Năm 1978, tập đoàn này chính thức xâm nhập thị trường Mỹ và lập nhà máy sản xuất cách trụ sở nửa vòng trái đất. Từ công ty con ban đầu trên đất Mỹ, Formosa đã có 4 công ty nhỏ hơn chuyên về hóa chất và hóa dầu ở Thành phố Delaware, bang Delaware; Thành phố Illiopolis, Illinois; Baton Rouge, bang Louisiana và Point Comfort, bang Texas.

Nhà sáng lập Formosa là người gốc Nhật Bản nhưng xây dựng được đế chế kinh doanh rộng lớn ở Đài Loan. Wang qua đời năm 2008, cùng năm tạp chí Forbes danh tiếng xếp ông là người giàu thứ 178 trên thế giới với tài sản 5,5 tỷ USD. Hiện tại, gia đình Wang vẫn quản lý Formosa nhưng chủ tịch tập đoàn là Lee Chih Tsuen.

Hồ sơ ô nhiễm cộm cán

Quỹ Ethecon đã nêu ra những hành vi tàn phá môi trường khiến Formosa được trao giải “Hành tinh Đen” năm 2009. Theo Ethecon, lịch sử phát triển của Formosa gắn liền với các hành vi gây ô nhiễm môi trường. Trong khi thế giới đang cố gắng giảm thiểu sản lượng nhựa PVC vì các lý do sinh thái, Formosa lại tận dụng điều này để gia tăng sản xuất. Họ sẵn sàng phớt lờ các cảnh báo, bao gồm cả quy định của chính quyền đảo Đài Loan về nhựa PVC.

Tại nhiều nơi trên thế giới, các nhà máy của Formosa trở thành mối đe dọa với môi trường và người dân sống xung quanh. Năm 1999, Tập đoàn Formosa Plastics bị phát hiện xả 3.000 tấn chất độc hại ra thị trấn ven biển Sihanoukville của Campuchia. Theo New York Times, điều tra của Bộ Môi trường Campuchia cho biết Formosa đã nhập khối chất thải này và đưa đến Sihanoukville từ cuối tháng 11/1998.

Vụ việc ở Sihanoukville thổi bùng làn sóng phản đối của người dân Campuchia. Một khách sạn của tập đoàn này đã bị đập phá. Dưới sức ép của dư luận, Formosa đã phải công khai xin lỗi và bị buộc phải dọn dẹp đống chất thải mà tập đoàn này đã vứt bỏ trước khi đưa tới xử lý tại Nevada, Mỹ. Tuy nhiên, nhà máy của tập đoàn này vẫn được phép hoạt động. Formosa phủ nhận cáo buộc đưa hối lộ để có thể nhập chất độc hại vào Campuchia.

Formosa tung gay o nhiem tren khap the gioi hinh anh 3
Nhà máy của Formosa ởIllinois

bị đóng cửa sau sự cố làm chết 5 công nhân. Ảnh: USA Today

Formosa cũng liên quan tới hàng loạt tai nạn chết người được mô tả ở mức “gần như thảm họa”. Trong tháng 4/2014, một sự cố trong nhà máy của Formosa ở Illiopolis, Illinois đã làm chết 5 công nhân đồng thời khiến khu dân cư xung quanh nhà máy phải sơ tán khẩn cấp. Nhà chức trách Mỹ phát hiện hàng loạt sai phạm và xử phạt Tập đoàn của Đài Loan số tiền 300.000 USD. Tuy nhiên, một năm sau, vụ sự cố khác xảy ra tại nhà máy hóa chất của Formosa ở miền nam Texas làm 11 công nhân thiệt mạng.

Sự việc diễn ra ở thành phố Delaware, bang Delaware tiếp tục cho thấy sự thiếu trách nhiệm của Formosa với luật pháp, môi trường sinh thái và cuộc sống con người. Formosa liên tục vi phạm quy định của nhà chức trách. Ngước ngầm xung quanh nhà máy ở Delaware, nguồn cung chính cho sinh hoạt và sản xuất của người dân, bị ô nhiễm nghiêm trọng. Danh sách các khoản tiền phạt lên tới 1 triệu USD cũng không thể làm thay đổi thái độ của công ty này.

Hàng loạt cuộc biểu tình chống Formosa đã xảy ra trên khắp thế giới, bao gồm cả Đài Loan. Tập đoàn Formosa Plastics là một trong 10 danh nghiệp gây ô nhiễm nhất tại đảo Đài Loan. Khoảng 25% lượng khí nhà kính của Đài Loan do các nhà máy của Formosa thải ra. Tại Mỹ, Hiệp hội thương mại của ngành công nghiệp hóa học Mỹ đã phủ nhận hợp tác với Formosa.

Formosa từng đổ hàng nghìn tấn chất độc ở Campuchia

Cuối tháng 12/1998, gần 1.000 người tranh nhau lên xe buýt, tàu và xe đò để rời thị trấn Sihanoukville. Một số vụ tai nạn giao thông đáng tiếc đã xảy ra từ cuộc “chạy loạn” này của người dân Campuchia, như vụ xe đò chở hơn 20 người đâm vào xe tải nhỏ khiến nhiều người bị thương và 1 người chết.

Sihanoukville là một trong những khu nghỉ dưỡng ven biển nổi tiếng ở Campuchia. Nhưng nó nhanh chóng trở thành cơn ác mộng đối với người dân địa phương khoảng cuối năm 1998, sau khi họ phát hiện tập đoàn Formosa Plastics (Tập đoàn mẹ của tập đoàn Formosa đầu tư tại VN) đã đưa vào đây khoảng 5.000 tấn chất thải, bao gồm 3.000 tấn có nhiễm thủy ngân.

Formosa tung do hang nghin tan chat doc o Campuchia hinh anh 1
Một bé trai chơi gần nơi đặt các thùng container chứa chất thải của Formosa tại Sihanoukville. Ảnh tư liệu: BAN

Dân dùng bao chứa thủy ngân để đựng gạo

Theo báo New York Times, điều tra của Bộ Môi trường Campuchia cho biết Formosa đã nhập khối chất thải này và đưa đến Sihanoukville từ cuối tháng 11/1998.

Hơn 140 container chứa khối chất thải của Formosa bị bỏ lại ở một khu vực mở, không rào chắn, không biển cảnh báo, mà ai cũng có thể vào.

Mỗi ngày, một số người đến đây nhặt các bao tải mang về nhà đựng rác, thậm chí là đựng gạo.

Vài ngày sau, họ gặp nhiều triệu chứng bất thường, như sức khỏe suy giảm đáng kể và bị tiêu chảy.

Nghi ngờ bãi chất thải có thể chứa chất độc, người dân đã phản đối dữ dội về vụ việc với chính quyền địa phương. Quan chức môi trường ở thị trấn khi đó hứa tiến hành điều tra, đồng thời cho biết sẽ sử dụng bao nilon để bọc khối chất độc cho đến khi tìm ra cách xử lý.

Căng thẳng đạt đến đỉnh điểm sau cái chết của một nhân viên làm việc tại cảng ở Sihanoukville. Anh này chính là người đã dọn dẹp con tàu chở các chất thải của Formosa chuyển từ Đài Loan đến Campuchia.

Do bất bình, người dân giận dữ kéo đến đập phá một khách sạn của tập đoàn, tổ chức biểu tình ở các cơ quan cho phép nhập khẩu chất thải.

Trước sự phản đối của người dân Campuchia, tập đoàn Nhựa Formosa thanh minh rằng họ đã được chính quyền đảo Đài Loan và chính phủ Campuchia cho phép về việc vận chuyển chất thải vào đây.

Formosa nói cơ quan môi trường ở Đài Loan và Campuchia cũng đã xác nhận những chất này an toàn để chôn trong đất. Tuy nhiên, điều quan trọng là Formosa đã giấu nhẹm việc thành phần khối chất thải có chất độc thủy ngân.

Formosa tung do hang nghin tan chat doc o Campuchia hinh anh 2
Đoàn công tác Campuchia kiểm tra tình hình khu vực Formosa bỏ chất thải ở Sihanoukville. Ảnh tư liệu: BAN

Mức thủy ngân vượt quá giới hạn 20.000 lần

Một quan chức chính quyền đảo Đài Loan tiết lộ, xét nghiệm của một tổ chức môi trường cho thấy nồng độ thủy ngân trong lượng chất thải của Formosa vượt ngoài mức quy định hợp pháp.

Theo Phnom Penh Post, quá trình điều tra cho thấy khối chất thải mà Formosa bỏ ở Sihanoukville có nồng độ thủy ngân vượt quá mức giới hạn an toàn đến 20.000 lần. Ngoài ra, các chỉ số về dioxin và chất polychlorinated biphenyls (PCB) cũng đều ở mức nguy hiểm.

Một số tờ báo cho biết 7 người dân ở Sihanoukville đã thiệt mạng với những lý do bị nghi là có liên quan đến nhiễm độc từ rác thải của Formosa, bao gồm 2 người có triệu chứng nhiễm thủy ngân cấp tính.

Ngoài ra, 4 người chết vì tai nạn giao thông khi trên đường sơ tán khỏi thị trấn.

Formosa tung do hang nghin tan chat doc o Campuchia hinh anh 3
Khoảng 30% người dân Sihanoukville phải sơ tán khỏi thị trấn do lo ngại bị nhiễm độc. Ảnh: BBC

Nhiều người cũng bị thương trong những vụ biểu tình bạo lực của người dân Sihanoukville để phản đối việc chính quyền sở tại cho phép Formosa đưa chất độc đến đây.

Tuy nhiên, chính phủ Campuchia phủ nhận việc có người thiệt mạng do ảnh hưởng từ chất thải độc hại. Đại diện của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Campuchia khi đó là Bill Pigott, cũng nói “không ghi nhận báo cáo tử vong nào, ngoài việc nhiều người bị bệnh” trong vụ việc này.

Dưới sức ép dư luận, ngày 31/12/1998, Formosa đã chính thức công khai xin lỗi vì “gây xáo trộn cuộc sống của người dân Campuchia”, theo báoGuardian.

Đầu tháng 3/1999, trưởng đoàn công tác của chính phủ Campuchia với Formosa, ông Om Yen Tieng, thông báo Phnom Penh đã ra lệnh cho tập đoàn Đài Loan này phải dọn dẹp và đưa toàn bộ khối chất thải rời khỏi Campuchia trước ngày tết truyền thống của người Khmer.

Theo kế hoạch, Formosa được phép tăng gấp 3 số nhân viên làm việc ở Sihanoukville để bảo đảm tiến độ dọn dẹp. Toàn bộ công việc này sẽ do công ty CMD (Mỹ) giám sát độc lập. CMD cũng từng là đơn vị được chính phủ Mỹ chỉ định xử lý những trường hợp xả thải gây ô nhiễm.

Tuy khối chất độc đã được đưa rời khỏi Campuchia, nhiều câu hỏi xoay quanh vấn đề làm sao Formosa được đưa chúng vào Sihanoukville vẫn chưa được xử lý triệt để.

Đáng chú ý, chủ tịch quốc hội Campuchia, khi đó là Hoàng thân Norodom Ranariddh, nói một số quan chức đã nhận hối lộ khoản tiền đến 3 triệu USD để “bật đèn xanh” cho Formosa đưa chất độc từ Đài Loan vào Campuchia. Formosa đã phủ nhận thông tin này.

Theo BBC, hơn 100 quan chức Campuchia đã bị đình chỉ chức vụ, nhưng chỉ 3 người bị buộc tội gây nguy hại đến tính mạng nhân dân và ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. Tổng giám đốc một công ty nhập khẩu ở Campuchia, 2 đối tác người Đài Loan và phiên dịch viên của họ cũng bị khởi tố.

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.