Chùa “3 không” của các bậc chân tu !

Phóng sự du lịch

WA-Logo3

CHÙA TIÊU SƠN

NGÔI CHÙA “BA KHÔNG”* Ở BẮC NINH

(của các bậc chân tu không phải của “sư hổ mang)

tiêu sơn tự

Đoàn Dự

 Đi theo con đường Hà Nội- Bác Ninh, đến ki-lô mét 20, nhìn về phía bên trái, thấy có phải núi đất mọc lên giữa đồng lúa mênh Mông . Tại lưng chừng núi, giữa rừng cây sum suê, thấp thoáng mái chùa cổ kính. Đó là chùa Tiêu Sơn, tên chữ là Thiên Tâm tự, thuộc xã Tương Giang, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Chùa này đả từng được nhà văn Khái Hưng dùng làm bối cảnh để viết truyện “Tiêu Sơn tráng sĩ” nổi tiếng. Đây là ngôi chùa thiêng hơn 1.000 năm tuổi, nay được mệnh danh là chùa ” Ba không”: Không đặt hòm công đức quyên tiền của khách thập phương. Không cho phép đốt vàng mã, giấy tiền . Không cúng đồ chay hay đồ mặn. Ai tới đây đều được sư bà trụ trì căn dặn: ” Đi chùa thì phải tịnh tâm, không mê tín dị đoan, việc đốt vàng mã và rải giấy tiền không có trong đạo Phật”.

  Khi các phóng viên tới, sư bà trụ trì pháp danh Thích nữ Đàm Chính, 84 tuổi, lưng còng, vui vẻ mời vào.

 Theo lời kể của sư bà, cách đây gần 50 năm, tức khi ấy sư bà 34 tuổi, mới về trụ trì tại chùa. Lúc đó chùa rất hoang vu, đổ nát bỡi sự tàn phá trong chiến tranh Việt – Pháp mặc dầu chùa rất rộng lớn, đã có từ hơn ngàn năm và được biết đến là nơi tu thiền của các bậc chân tu đời xưa.

 Nói tới chùa Tiêu Sơn là nói đến thiền sư Vạn Hạnh, vị đại thiền sư đã có công nuôi dưỡng và dạy dỗ cậu bé ” con hoang ” Lý Công Uẩn, sau này trỡ thành vua Lý Thái Tổ, vị vua anh minh đã đánh thắng giặc Tàu, khai sáng cơ nghiệp nhà Lý kéo dài hơn 200 năm (thường gọi là nhà Hậu Lý để phận biệt với nhà Tiền Lý của Nam Đế Lý Buôn).

 Điều đặc biệt hơn nữa là chùa Tiêu Sơn hiện nay đang bảo quản và thờ phụng nhục thân tức pho tượng bằng xương bằng thịt thiền sư Như Trí với dáng ngồi ” kiết già”  ( ngồi thẳng lưng,hai chân xếp bằng tròn, mắt hơi nhắm, hai tay bắt quyết để trên đầu gối hoặc chắp lại trong lòng giống như một động tác trong Yoga ngày nay chúng ta thường gọi là ” ngồi thiền ” . – Đoàn Dự).

 Theo sách vở cho biết , cách đây gần 300 năm, khi thiền sư Như Trí viên tịch, nhục thân của ngài được ướp và xử lý theo dáng ngồi thiền, rồi được các đệ tử thời ấy đặt vào một trong số 14 ngôi tháp rải rác trong ” rừng Từ Sơn ” thuộc khuôn viên nhà chùa.

 Gần 300 năm kể từ khi nhục thân ngài được rước vào tháp,năm 1946, khi chiến tranh sảy ra, chùa bị đổ nát nhưng các tháp vẫn còn nguyên vẹn với nhửng bậc đá dẩn lên tháp khá cao.

 Dân chúng trong nhửng năm ấy sợ ” pho tượng ” nhục thân thiền sư bị xâm hại nên xây bít tháp lại. Nay, sau gần 70 năm trôi qua, các bô lão còn sống chợt nhớ, bèn bàn tính với dân chúng rồi phá cửa tháp, rước nhục thân vị thiền sư ra. Như vậy, gần 300 năm từ ngày thiền sư viên tịch cộng với non 70 năm từ ngày tháp được xây bít, song nhục thân của vị thiền sư chỉ bị hư hại  rất ít, ví dụ hai cẳng tay ngài bị gẫy và mắt bên trái có một lỗ hổng. Đặt biệt, xương ở cẳng tay chỗ gẫy vẫn trắng Như xương bình thường và da thịt khô đét, cứng như gỗ những vẫn giữ được màu nâu chứ không biến thành màu đen như các xác ướp trong Kim Tự Tháp Ai  Câp. Điều này chứng tỏ nghệ thuật ướp xác của tiền nhân ta thời xưa rất cao, nếu không nói là hơn thì cũng không kém người Ai Cập với nhửng xác ướp của họ.

 Tượng nhục thân thiền sư Như Trí đã được dân chúng mời GS Tiến sĩ Nguyễn Lân Cường và ê-kíp khảo cổ của ông đưa về Hà Nội phục chế lại hoàn bị, nay đang được thờ trong lồng kính tại nhà thờ tổ của chùa Tiêu Sơn.

Tại chùa Đậu thuộc huyện Thường Tín tỉnh Hà Tây ( Hà Đông và Sơn Tây hợp lại, nay là Hà Nội) cũng có hai pho tượng nhục thân của hai vị thiền tăng Vũ khắc Trường và Vũ Khắc Minh từ thế kỷ thứ 17, tức cách đây khoảng  hơn 300 năm, cũng đã được ê-kíp GS Nguyễn Lân Cường phục chế hoàn hảo. Theo GS Cường, nhục thân của các vị thiền tăng và thiền sư xưa không hiểu được xử lý cách nào mà vẫn còn tốt, cứng như xá lợi ( xương nhỏ của các vị sư tổ sau khi thiêu còn sót lại), đốt không cháy, ngâm nước không tan. Ngoài sự độc đáo về nguồn gốc và là bối cảnh cho tác phẩm Tiêu Sơn tráng sĩ nổi tiếng của nhà văn Khái Hưng, hiện nay chùa Tiêu Sơn còn được biết đến là ngôi chùa có một không hai…. Không có hòm công đức.

 Nếu ở các đình, đền, miếu tại các địa phương khác, hòm công đức được bày la liệt thì ở đây tuyệt nhiên không có một hòm nào cả. Bởi vậy nên không có cảnh chen lấn lễ bái, bỏ tiền vào hòm sô bồ như thường thấy tại các di tích khác.

 Ngoài ra, chùa cũng không nhận lể vật, không cho phép đốt vàng mã, tiền giấy hoặc rải tiền thật cho người ta nhặt. Nhà chùa cũng khuyến các tăng ni, Phật tử, trên mỗi bát hương chỉ nên cắm một nén nhang và khi dâng lể Phật thì chỉ cúng bằng hoa quả tinh khiết, không cúng đồ chay hoặc đồ mặn.

 Hoan hỉ phát tâm khi cần tu bổ chùa khi biết chùa Tiêu Sơn không đặt hòm công đức, nhiều người cho rằng sư bà trụ trì ” gàn dở “, không nhạy bén với kinh tế. Trước sự chê trách đó, sư bà cười móm mém nói với các phóng viên: ” Gần 50 năm trước, khi về đây trụ trì tôi đã nguyện không lập hòm công đức. Cuộc sống tu hành đâu cần nhiều vật chất. Tôi ở một mình, nếu có hòm công đức lại phải trông coi, nơm nớp lo lắng, đêm ngủ không yên. Biết tôi không có tiền, trộm nào muốn quấy quả nửa”.

 Sư bà Thích nữ Đàm Chính cũng cho rằng chuyện đốt vàng mã, rải tiền thật ở cửa Phật để cầu xin phước đức là chuyện hoàn toàn không có trong đạo Phật. Nếu đến chùa dâng tiền, cầu xin Tài lộc mà Phật ban cho thì chẳng hoá Phật nhận hối lộ hay sao? Hoàn toàn sai lầm khi nghĩ rằng hễ có lễ thì Phật phù hộ độ trì. Đến với đạo Phật là để học phương pháp sống an lành, hạnh phúc cho mình, cho gia đình mình và cho xã hội chứ không phải để cầu xin với những tham vọng tầm thường.

Sư bà nói : ” Điều đáng buồn là hiện nay vấn đề hòm công đức đã trở nên quá phổ biến, rất nặng nề. Chung quanh chuyện hòm công đức, chuyện ái, ố, hỉ, được bàn tán khắp nơi hay  trên báo chí. Ban quản lý các chùa chiền, danh lam thắng cảnh cũng tranh thủ tận thu tiền   bạc của khách thập phương. Ở nhiều nơi, khách vừa lo lễ bái vừa lo lấy tiền bỏ vào hòm công  đức. Mỗi lần rút ví là một cơ hội cho kẻ cắp lợi dụng, do đó chốn linh thiêng bị vẩn đục ngoài  ý muốn”

  Sư bà giải thích như vậy. Trước sự khang trang  rộng lớn của ngôi chùa với những bậc thang  lát đá chắc chắn, sang trọng, nhiều khách thập phương tò mò tự hòi, không có hòm công đức  thì chùa lấy đâu ra tiền mỗi khi tu bổ, xây dựng?

  Sư bà cho biết: ” Chùa không có hòm công đức nên chẳng có tiền. Khi cần tu bổ, xây dựng chỗ nọ chỗ kia, tôi nhờ người tính toán dự trù kinh phí rồi bàn với ban quản tự, ban quản tự  kêu gọi khách thập phương giúp đở. Khi đã nhận đủ tiền rồi thì ban quản tự ngưng lại, không  quên góp thêm nữa. Số tiền ấy được thể hiện minh bạch qua sổ sách và các chứng từ”.

  Được biết, có một đại gia kinh doanh thủy sản ở tận Cà Mau, khi biết chuyện nhà chùa đang  quyên góp để tu bổ và xây dựng thêm những bậc thang bằng đá,vị đại gia này đã bay ra Hà Nội rồi tới chùa xin đóng góp 500 triệu đồng. Nhưng điều bất ngờ là ban quản tự từ chối vì… chùa đã nhận đủ tiền nên không nhận thêm nữa. Sư bà nhẹ nhàng nói với với vị đại gia :  ” Con số  500 triệu đồng rất lớn, nếu con đem giúp các trại mồ côi hay các viện dưỡng lão thì lại càng quý hơn nữa”. Vị đại gia đã làm theo lời sư bà trước khi trở về Cà Mau.

 ĐOÀN DỰ ghi chép

*3 không :-không hòm công đức

                     -không đốt vàng mã

                      -không cúng lễ vật(chay mặn) ,chỉ hoa quả

Tìm về một thoáng Tiêu Sơn cổ tự

image

Đến thăm chùa Tiêu, du khách hành hương sẽ được đắm mình trong chốn tu thiền huyền bí và biết thêm về một trung tâm phật giáo cổ xưa của Việt Nam, một di sản kiến trúc nghệ thuật thời Lê – Nguyễn.

Tôi có dịp về Tiêu Sơn trong chuyến về quê một người bạn ở Bắc Ninh. Khi nghe mọi người trong nhà cô bạn nói về sự tích chùa Tiêu mà trong lòng rộn ràng muốn đến. Chúng tôi phóng xe máy ngược từ thành phố Bắc Ninh xuống thị trấn Từ Sơn tìm về Tiêu Sơn tự.

 
Nhà tổ chùa Tiêu Sơn

Tuy nhiên, nếu bạn đi từ các tỉnh khác có thể đến Tiêu Sơn bằng cách đi qua Hà Nội theo lộ trình Hà Nội – Bắc Giang, chỉ cách Hà Nội chừng 20 km.

Tiêu Sơn tự nằm lưng chừng núi Tiêu, nay thuộc thôn Tiêu Long, xã Tương Giang, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Nơi đây là một trong những ngôi chùa cổ của tỉnh Bắc Ninh, tỉnh có nhiều lễ hội nhất Việt Nam .

 



Một số bia đá ở chùa

Tiêu Sơn tự còn được gọi với tên chùa Thiên Tâm, chùa được xây dựng từ thời Lý, nơi trụ trì của thiền sư Vạn Hạnh, người có công nuôi dạy Lý Công Uẩn – vị vua đầu tiên của triều Lý. Đặc biệt trong mấy năm gần đây, du khách đến chùa không chỉ vãng lai, lễ chùa mà còn để hiểu hơn về di tích lịch sử là nhục thân của vị thiền sư đã được tôn tạo theo đúng giá trị nhân bản vốn có.

 
Bằng công nhận di tích lịch sử văn hóa chùa Tiêu Sơn

Mọi người trong làng kể rằng, trước đây để đến với Tiêu Sơn phải đi bộ khá xa rồi leo từng bước để tới chùa chính. Nhưng nay đường về Tiêu Sơn đẹp hơn nhiều, chỉ cách dốc chùa Tiêu chừng 500 m, du khách đã đứng ngay dưới chân núi Tiêu. Chùa được bao bọc bởi nước non sơn thuỷ hữu tình, con sông Tiêu Tương chảy qua nay đã thành đồng ruộng.

Đứng trên chùa Tiêu nhìn xuống làng thấy nhà cửa nay khang trang và trù phú hơn nhiều. Ngay dưới chân chùa Thiên Tâm giờ là hồ sen có tháp phật bà quan âm và cánh đồng trải dài.

Lên với Tiêu Sơn, có hai lối để dẫn đến chùa chính, một là leo men theo đường chân núi với cây cối xung quanh ngút ngàn, nhưng thường ta vẫn hành hương lễ chùa theo lối cổng chính, bước từng bậc gạch để giữ lòng thanh tịnh.

 
Gian thờ nhục thân sau khi đã tu sửa

Hai chúng tôi, một người mong muốn tìm về nơi thanh tịnh khác với những nhộn nhịp của cuộc sống, một người là con xứ Tiêu Long, nhưng cả hai đều cùng  một suy nghĩ, lên chùa giữ lòng thật thanh thản.

 
Các sư lên chùa làm khóa lễ

Chúng tôi đến đây cũng đúng mùa trường hạ, nên may mắn gặp được các sư thầy từ nhiều chùa về đây, vừa trò chuyện vui vẻ, vừa được dự khoá lễ, vừa tìm hiểu thêm về những di tích cổ của chùa.

Thích Thanh Huế
Thầy Thích Thanh Huế về lễ trường hạ

Trên đường dẫn đến chùa chính nhà thờ tổ, bên tả là khu tòa tháp dành cho những trụ trì của chùa đã  viên tịch, bên phải là nhà bia mới dựng, trên cột nhà bia khắc bằng chữ Hán:

Lý gia linh tịch tồn bi kỷ

Tiêu Lĩnh danh kha đắc sử truyền

(Dẫu thiêng nhà Lý còn bia tạc

Danh thắng non tiên có sử truyền)

Leo thêm vài bậc thang ta đến với khu nhà chùa và nhà khách, khu bếp làm lễ của Tiên Sơn tự, hai bên vòm cửa khách hành hương sẽ thấy ngay hai bài thơ được dịch từ chữ Hán Nôm như lý giải thêm về gốc tích chốn này.

10 giờ sáng, lên chùa không khí mát mẻ khác với cái nắng dưới chân núi, lòng người như cởi mở hơn, cuộc sống của các sư thầy nơi đây cũng giản dị. Ngay trước thềm chùa cây thị cổ thụ đang mùa chín, các thầy ngoài giờ khoá lễ vẫn thường trẩy thị mang xuống chợ bán, có khi phải trẩy hết những quả chín để không rụng xuống sân. Khách đến chùa vẫn thường xin trái thị về làm quà.

 

Nữ sư thầy trẩy thị – Ảnh: Thu Hường

Điều đặc biệt ở Tiêu Sơn đó là quá trình trùng tu chùa những năm 2004 đã tìm thấy nhục thân của vị thiền sư Vạn Hạnh, nay đang được thờ tại chùa.

Theo sư thầy Thích Thanh Huế kể với chúng tôi, trước đây ở làng Tiêu Long có ông ở rể làng vẫn thường chăn trâu quanh chân núi Tiêu, một lần phát hiện một khe nứt bên sườn ngọn tháp, ông dùng que chọc vào bên trong thì chọc trúng mắt của vị ngồi thiền bên trong. Ông về nhà mấy hôm thì chết, miệng thổ ra huyết. Sau đó, dân làng đã dùng đá chặn cửa hang và không ai bén mảng tới. Cho đến năm 2004, người ta mới quyết định thỉnh nhục thân ngài thiền sư ra để tu bổ thành tượng và thờ ở chùa Tiêu Sơn.

Kể từ đó nhiều người biết tới Tiêu Sơn hơn. Nay, ngôi chùa này đã được công nhận Di tích Lịch Sử Văn hóa.

Đăng ký lấy RSS cho bình luận

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.