Đứng ngoài hàng giậu -Hồ Đình Nghiêm

TẢN MẠN

ĐỨNG IM NGOÀI HÀNG GIẬU

HoDinhNghiem

Hồ Đình Nghiêm 

Khi nhắc đến tên Thuý Vân, Thuý Kiều, trong trí người nghe vụt hiện tới hai chữ: Số mệnh. Những “kiếp hồng nhan có mong manh”, những “trời xanh quen thói má hồng đánh ghen”… Nhưng, hãy thở hắt ra, dẫu sao tên hai nhân vật ấy cũng chỉ là sản phẩm của tưởng tượng.

Phái nữ ngoài đời thật đa phần sở hữu lấy toàn cả danh xưng đẹp, có ý nghĩa. Và số nhiều nằm trong đa phần kia thường núp bóng dưới tên gọi các loài hoa. Những Mai Lan Cúc Trúc, những Anh Đào Đài Trang Hồng Nhung Phương Huệ các thứ. Thường, trong vườn hoa chộn rộn khoe sắc kia tự dưng có một loài hoa lạ bất chợt nở khép nép, hẳn vẻ đẹp chẳng trùng lẫn kia sẽ thu hút bao ánh mắt tập trung ngắm nhìn. Quách Thoại có bài thơ mang tên Thược Dược, được xem là đỉnh cao trong Thiền Thi:

Đứng im ngoài hàng giậu

Em mỉm nụ nhiệm mầu

Lặng nhìn em kinh ngạc

Vừa thoáng nghe em hát

Lời ca em thiên thâu

 

Ta sụp lạy cúi đầu.

Trong văn học nghệ thuật, người ta hơn nhau ở chỗ dị biệt. Sáng tạo là gì, nếu không muốn nói tới một lối đi chưa có bàn chân ai dẫm qua. Và nghệ sĩ, rõ là người luôn biết thách đố số mệnh. Can đảm đương cự những nghiệt ngã hào phóng đổ ập vào phận mình.

Thời gian gần đây, nếu có một Nguyễn Du thứ hai, hẳn ông ấy sẽ viết nên khúc Tân đoạn trường, khó hiểu hơn, quái dị hơn, phong kiến hơn, lạc hậu hơn. Không còn “Thuý Kiều là chị em là Thuý Vân” nữa, điền thế vào hai danh xưng rất khó ăn với thi ca sáu tám mượt mà. Tạ Phong Tần là chị em là Phạm Thanh Nghiên. Không vần điệu, một thể thơ tự do. Nhưng muốn có tự do, điều ấy cũng đi tột cùng tới chữ số mệnh.

Phạm Thanh Nghiên ngoài Bắc, Tạ Phong Tần trong Nam (Hú hồn, quê hương đã núi liền núi sông liền sông!) Hai tên gọi nghe cô đơn, kể cả mọi nghĩa, nhưng niềm cô độc ấy sáng giá giữa rừng hoa vạn thọ giống hệt nhau: Mất giá hương mùi, xuống cấp dung mạo.

 Phạm Thanh Nghiên đơn côi khi vào tù đã khiến cho lắm kẻ phải ngạc nhiên, bởi “trông cô bé như cây kẹo” thế kia. Một cây kẹo ngọt ngào hương vị cho người này nhưng đắng chát cho kẻ khác. Khó “mút”, khó liếm, chả xơi được, thuỷ chung kẹo vẫn bình chân chẳng mòn hao. Phạm Thanh Nghiên là một cây sậy biết tư duy.

 Cây sậy lừng lững đi vào tù vì bức ảnh “tự biên tự diễn” chụp cô “tự sướng” bên tấm poster viết bằng mực đỏ: “Trường Sa Hoàng Sa là của Việt Nam. Phản đối công hàm bán nước ngày 14.9.1958 của Phạm Văn Đồng”. Mãn hạn tù, bị quản chế giam lỏng tại nhà để không ngớt nhận giấy triệu tập của công an buộc phải lên đồn trình diện. Suốt 3 năm với gần 40 lần bị triệu tập, Phạm Thanh Nghiên vẫn không một lần đi “làm việc”. Cô bảo: Đơn giản vì tôi không có tội, đương nhiên không chấp nhận bản án. Không chấp nhận bản án thì sẽ không phải đi trình diện, báo cáo hay kiểm điểm.

 Phạm Thanh Nghiên bị bắt vào ngày 18.9.2008. Ngày 15.9.2015 vừa qua cô nhận được giấy triệu tập từ công an “để làm việc liên quan đến vụ cấp giấy chứng nhận đã chấp hành xong án phạt quản chế”. Và cô đã không đi, như những lần trước. Cô lập lại lần cuối: Tôi luôn là một người tự do, ngay cả khi bị cầm tù. Trên Washington Post gần đây có ghi lại lời phát biểu của Phạm Thanh Nghiên: Đây là một cuộc sống trong sự trốn chạy. Thật không dễ để nói cho thế giới am hiểu về những gì đang xẩy ra ở Việt Nam.

 Hãy công tâm, rằng thái độ quyết liệt của người nữ mang tên Phạm Thanh Nghiên, trong chúng ta, không dễ có mấy ai làm được vậy. Nói cô bất khuất, đúng là con cháu của Hai Bà e nghe ra có chút gượng gạo.

 Giống Phạm Thanh Nghiên, chủ nhân trang blog Công Lý và Sự Thật, thành viên Câu lạc bộ Nhà báo Tự do, chị Tạ Phong Tần bị bắt vào năm 2011. Khác biệt là Tạ Phong Tần đón nhận bản án nặng nề hơn, chị bị 10 năm tù vì “tội tuyên truyền chống phá nhà nước” theo điều 88 của bộ luật hình sự. Tên của chị mãi gây ấn tượng bởi nhiều lẽ, mà trước tiên người ta vẫn dằn vặt một hình ảnh: Một năm sau ngày Tạ Phong Tần bị bắt, mẹ của chị vì thương con, uất ức nên đã tự thiêu và mất vào cuối tháng 7.2012. Điều đáng lưu tâm khác, Tạ Phong Tần vốn xuất thân là một cán bộ ngành an ninh PA 24. Công an tỉnh Bạc Liêu.

 Giống Phạm Thanh Nghiên, tên Tạ Phong Tần cũng thuộc dạng hiếm có. Nếu không may, quen thói, lỡ tay viết thêm một mẫu tự R chen vào trong chữ Tần, hoá ra điềm dữ: Phong Trần. “Bắt phong trần phải phong trần, cho thanh cao mới được phần thanh cao”. Câu chuyện tân đoạn trường của chị Tạ Phong Tần đến tai tổ chức Human Rights Watch, họ đã trao cho chị giải thưởng về ngòi bút can đảm bất chấp đàn áp chính trị. Một tổ chức quốc tế chuyên bảo vệ quyền tự do bày tỏ quan điểm có trụ sở đặt tại London, Anh quốc cũng trao giải thưởng Báo chí 2013 cho Tạ Phong Tần. Cũng chính chị, là người được ngoại trưởng Hoa-kỳ John Kerry vinh danh là một trong 10 phụ nữ kiệt xuất và dũng cảm trên thế giới. Sau hết, bộ ngoại giao Hoa-kỳ đã nhiều lần kêu gọi Cộng sản Việt Nam hãy trả tự do cho blogger Tạ Phong Tần.

 Lặng nhìn em kinh ngạc, vừa thoáng nghe em hát, lời ca em thiên thâu.  Số phận mỉm cười, chị Tạ Phong Tần vừa được trả tự do và đang trên đường sang Mỹ. Theo tin tức từ gia đình chị, họ đưa thẳng chị từ trại giam Thanh Hoá ra tận sân bay. Không nói năng, chẳng giã biệt. Đó là thứ cảnh sắc trong truyện Kiều: “Đến nơi đóng cửa cài then, rêu trùm kẽ ngạch cỏ lên mái nhà”. Tuy vòng kim cô trên đầu đã được tháo đi nhưng tự do đằng vân giá vũ vẫn còn ở bên chị.

 Hai cái tên lạ, khó lẫn giữa bao danh xưng quen với đời thường. Chúc họ chân cứng đá mềm thì quá đỗi bình thường, và tầm thường. Viết ra đôi lời ngợi ca nghĩ cũng chừng mực, vu vơ, như kiểu “thư bất tận ngôn”. Xin đóng tâm tình bằng hai câu Kiều cho được vuông tròn:

 Chuyện trò chưa cạn tóc tơ,

Gà đà gáy sáng trời vừa rạng đông.

 Hoặc của Bùi Giáng:

 Bấy chầy chưa tỏ chưa tường

Vì sao tâm sự như dường như không.

 Hồ Đình Nghiêm

Montréal vào Thu, rạng đông ú ớ chẳng nghe tiếng gà.

(Gio-o)

Để lại lời nhắn

Điền thông tin vào ô dưới đây hoặc nhấn vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

Trang web này sử dụng Akismet để lọc thư rác. Tìm hiểu cách xử lý bình luận của bạn.