Người hát rong với AVE MARIA của Franz Shubert

TÌM CHÚT THƯ GIẢN CHO TÂM HỒN

AVE MARIA

Đức Mẹ La Vang

young-schubert-1347455176-article-0

 

Franz Shubert

Trình bày :Cá sĩ giọng Tenor Mr Martin 

    • Thoát ly …

      Schubert sinh ngày 31 tháng giêng năm 1797 tại Lichtenthal thuộc ngoại ô Vienna, Áo quốc. Gia đình ông có 14 người con nhưng chín trong số này đã chết từ khi còn nhỏ. FS khoác áo mang số 13, một con số định mạng !

      Thuở thiếu thời,

      Franz Shubert theo học ở trường làng cho mãi tới hết trung học, đọc thơ văn cổ điển lúc này, năng khiếu âm nhạc nở rộ và bắt đầu viết nhạc khá thành công, nhờ thế được Salieri thu nhận làm học trò một thời gian ngắn (Salieri là soạn nhạc gia người Ý, nổi tiếng trong lãnh vực Opera) Tuy vậy cha ông, một thày giáo chân chính, lại muốn ông nối nghiệp nhà. Franz Shubert phải vào trường của cha giữ chân phụ giáo và tối tối vẫn tiếp tục sáng tác : La Messe en fa majeur viết tặng mối tình đầu (và có lẽ duy nhứt) Thérèse Grob, lieders Marguerites au rouet (1814) và Le Roi des aulnes (1815) rất nhiều tấu khúc cho dương cầm và symphonies. Bản symphony bất tử Erlkonig op 1 (the Earl king) được viết vào năm này, như điềm báo trước một tai ương !

      Vào năm 1818, FS giã từ thước kẻ và bảng phấn, giã từ luôn mái ấm gia đình, vào thành phố tá túc tại nhà Schober, một người bạn nối khố.

      … giang hồ.

      Phong cách mới của Franz Shubert là sống thảnh thơi và không mảy may bận tâm gì khác ngoài chuyện sáng tác. Ông hoàn toàn không xuất hiện trong những buổi hoà nhạc trước công chúng, phần vì nhút nhát phần vì không tha thiết tới tiếng tăm. Nhạc được ông viết ra bằng những rung động đích thực từ tâm hồn, chớ không hề có mục đích mưu sinh hay biểu diễn để thiên hạ lé mắt và nể phục.

      Lửng lơ bên ngoài cuộc sống kiểu đó nên FS nghèo rớt mồng tơi.

      Lợi tức duy nhứt là từ chuyện phát hành các sáng tác, mà than ơi, việc in ấn này lại không nhiều. Các bạn bè ái mộ tự động quyên góp nuôi ông, nhạc sĩ cứ việc tà tà soạn nhạc !

      Thì có hề chi !

      Ông vốn bình dị. Thức dậy buổi sáng, viết nhạc, rồi thong thả mò ra quán uống rượu bia, đọc báo và đấu láo. Tại đây nếu cảm hứng tuôn ra, ông lượm mảnh giấy vụn đâu đó rồi ghi vào (Phần lớn những tác phẩm nhẹ nhàng, những lieders và những tấu khúc cho dương cầm đã được viết bằng cách này) chúng sẽ được trình diễn trong những tối họp mặt thân hữu. Những buổi văn nghệ bỏ túi này khi ấy tạo thành cái mode thời thượng có tên là … Schubertiades.

      Schubert, bản tánh rụt rè nhút nhát và đầy mặc cảm, vào dịp này như cá gặp nước, tha hồ vẫy vùng. Quậy kiểu đó thì đương nhiên mệt đứ đừ và khả năng sáng tác do đó chậm lại. Đây là thời điểm của 7 bản sonates, của các quartuos, của otario Lazarre (còn có tên Lễ tái sinh)… Hậu quả là một số trước tác bị dang dở, trong số đó có những operas và bài symphonie en si mineur số 8 nổi tiếng (bản giao hưởng dang dở unfinished…)

      Năm 26 tuổi, sức khoẻ của FS tuột dốc vì chứng nhức đầu kinh niên dữ dội. Lục lọi hồ sơ bệnh lý thì nghe nói ông bị Treponema pallidum vào thời kỳ thứ ba, ảnh hưởng tới hệ thần kinh. Nhức đầu và dang dở các sáng tác là vậy chăng ??

      Lẻ loi và cô độc

      Franz Shubert viết những valses sentimentales cho các Schubertinades, soạn phẩm Rosamunde op. 26 rất được tán thưởng trong vòng bè bạn.

      Nhưng …

      Nhạc của Franz Shubert thường da diết và có khi còn nhuốm chút tuyệt vọng, thành ra không hợp thị hiếu lúc bấy giờ. Các nhà xuất bản sợ lỗ lã nên sanh ngần ngại. Bạn bè nhờ vả mãi cũng chướng, FS ngày càng cô đơn. Trong buồn khổ ông đã viết những tuyệt phẩm, chứng tỏ năng tài vượt bực : Piano Sonatas , Fantasie en fa cho piano duo, Quintet cho cello duo, Messe en si bemol majeur (khác với bản viết tặng mối tình đầu đã kể ở trên) và một số lieders khác.

      Rồi ông đuối sức …

      Thần tượng của Franz Shubert  là Beethoven (Beethoven 1770-1827 là cái cầu nối của hai thời kỳ Cổ điển và Lãng-mạn. Sẽ có bài viết về Beethoven sau) Trước khi chết, nguyện vọng cuối cùng của FS là được chôn cạnh Beethoven, và nguyện vọng này thành tựu.

    • Franz Shubert tomb
    • franz-schubert-tomb1
    • Franz Shubert  mất 1828. Ông chết vì bệnh thương hàn (Typhoid) và tới khi chết vẫn độc thân !

      Quân vương – King of Lieders.

      Về thể loại lieders chưa ai qua mặt được FS, cả phẩm lẫn lượng, tổng cộng hơn 600 bài. Các bản lieders được FS viết dễ dàng bằng một ngôn ngữ giản dị, tự nhiên, êm ái, hiền hoà. Chúng du dương và truyền cảm mãnh liệt, lắm khi nghe xong người ta xúc động rồi nghệt ra và ngẩn ngơ (cái này là suy bụng ta ra bụng người !)

      Những tác phẩm thính phòng chamber music của FS, cho dù chịu ảnh hưởng của Mozart và Haydn đôi chút, nhưng lúc nào cũng phảng phất cái hồn lieder nhẹ nhàng lãng đãng. Thiên tài của FS thể hiện hoàn toàn kể từ bài String quartet thứ 11. Thiên tài này cao vút ở những tác phẩm sau cùng, nhứt là trong String quintet viết trong năm cuối của cuộc đời 1828.

      Trong symphony, nhạc của FS lúc đầu có gò bó chút đỉnh do cách cấu trúc bài bản nặng nề của thể loại symphony. Nhưng rồi dòng nhạc của FS đã thoát ra và bay bổng chứng tỏ thiên tài toàn vẹn : Dựng sườn theo đúng mẫu mực qui định nhưng trong cái vườn hoa đó ông đã chọn trồng những giống hài hoà về màu sắc và nồng nàn về hương thơm. Symphonies của FS như những vần thơ du dương nhạc điệu đến nỗi khi được ?~đọc?T lên, người thưởng ngoạn nhìn thấy Franz Schubert đứng rõ ràng, không lẫn lộn và lu mờ bởi ánh hào quang sáng rực Mozart và Haydn của thời cổ điển.

    • Mẹ Maria Saigon

https://www.youtube-nocookie.com/embed/v8O15DogWgg?rel=0

Ave Maria do Martin Hurkens của Hòa Lan trình diễn, người ca sĩ có tiếng hát opera từng đoạt giải Holland’s Got Talent 2010, luôn hát ở ngoài đường phố Hòa Lan trên những con đường đá cuội, để trước mặt mình cái mũ để người qua đường bỏ tiền vào

Không phải vì người hát opera nổi tiếng này diễn tả một Ave Maria một cách hoàn hảo, nhưng tuyệt vời vì khung cảnh ông làm một người hát dạo đứng hát giữa góc phố Hòa Lan thu hút một đám đông người qua lại, rồi có những đứa bé đến nghe bỏ tiền vào mũ của ông, rồi một đứa bé nhỏ chút chít trong manteau trắng đứng tần ngần ngây thơ nhìn ông hát… và camera ngưng lại thật lâu ở đây đã làm nên một”Christmas .

(trích thân tri nhóm Huế)

Merry Christmas to everybody

YOU RAISE ME UP

 

 

 

(Còn tiếp)

DSCN1491

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s