Bài thơ(Đường) xưa tả chiếc Ô tô

Tài liệu thư giản

Một bài thơ xưa tả chiếc ô tô

Ford Model T vehicle on display at a park.

Năm 1885, Pháp hoàn tất công cuộc chinh phục ba miền Trung, Nam, Bắc, mở đầu thời kỳ đô hộ trên toàn cõi Việt Nam…

Ít lâu sau, Pháp tiến hành xây dựng các đô thị, mở hải cảng, làm đường bộ rồi đường sắt để việc vận chuyển hàng hoá được dễ dàng, ngõ hầu mang những tài nguyên thiên nhiên của “xứ bảo hộ” về “mẫu quốc”.

Khi một số đường bộ đã hoàn thành, Pháp bắt đầu đưa sang Việt Nam những chiếc ô tô đầu tiên. Đối với chúng ta ngày nay thì đó là những chiếc ô tô quá sức cổ lỗ sĩ, khó mà còn tìm thấy được, nhưng đối với thời ấy là quá sức văn minh hiện đại, bởi lẽ đơn giản là lúc bấy giờ ông cha ta chỉ biết dùng xe trâu, xe bò, hoặc sang hơn nữa là xe ngựa (xe song mã và tứ mã là sang nhất). Vì thế khi thấy một chiếc xe không do người hay ngựa kéo mà chạy được, lại chạy nhanh gấp chục lần xe ngựa thì các cụ thán phục là phải, thán phục nền văn minh cơ khí phương Tây mà còn lâu, rất lâu, ta mới có thể theo kịp.

Xúc cảnh sinh tình, một nhà nho khuyết danh nào đó đã sáng tác một bài thơ nôm Đường luật, theo lối “thủ vĩ ngâm” (1) để tả chiếc ô tô mà lần đầu tiên cụ mới thấy trong đời:

 Cái chi khi chạy lại kêu ù?

 Bốn bánh tròn vo, một cái mu (2).

 Máy nổ ì ầm nghe trước trốt (3),

 Khói ra xì xịt ở sau khu.

 Khi ngừng lại chậm, người lên xuống,

 Lúc muốn cho mau, nó chạy mù.

 Từ bé đến tra (4) nay mới chộ (5),

 Cái chi khi chạy lại kêu ù?

 Bài thơ dùng vần “ù” nghe thật “ngộ”. Những từ “tròn vo, ì ầm, xí xịt” rất tượng hình và tượng thanh. Tác giả hẳn là người ờ miền Bắc Trung bộ, vùng Nghệ Tĩnh Bình vì những tiếng địa phương dùng trong thơ: trốc, tra, chộ.

Bài thơ đã trải qua hơn trăm năm, giúp ta biết được phần nào ý nghĩ của tiền nhân thời ấy đối với nền văn minh cơ khí phương Tây, mặc dù trong thâm tâm, bao giờ các cụ cũng chống lại công cuộc đô hộ của người Pháp.

 Ghi chú

(1) Thủ vĩ ngâm: một lối thơ Đường mà câu đầu và câu cuối giống nhau.

(2) Mu: mui xe.

(3) Trốt: đầu.

(4) Tra: già.

(5) Chộ: thấy.

 

 

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.