Phóng sự :” NHỮNG ĐỊA CHỦ MỚI RỪNG U MINH”(Phần 2 và 3)

Đọc báo giùm bạn :

Những “địa chủ mới” ở rừng U Minh: Đủ kiểu hạch sách dân nghèo (kỳ 2 và 3)

Rừng tràm2

Thứ năm, 28/11/2013 08:13

Tràm quá lứa sẽ phải bán theo giá củi
Trước nhiều quy định hà khắc của chủ rừng, người dân cho rằng công trồng và chăm sóc nhiều năm của họ đã bị những người nhân danh cán bộ quản lý tước đoạt. Đây là nghịch lý tồn tại suốt một thời gian dài dưới tán rừng U Minh. Người dân chỉ biết chấp nhận cuộc sống đói nghèo như lời nguyền truyền kiếp.

 

ĂN CHẶN CỦA NGƯỜI NGHÈO

rừng tràm

Tìm hiểu quy trình khai thác rừng, chúng tôi đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác. Lúc giao đất cho dân, LNT buộc họ cam kết trồng và bảo vệ rừng, đến khi gặt hái thành quả lao động thì họ lại bị ăn chặn. Đến nay, người dân ấp 4, xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời, Cà Mau vẫn không quên việc bị cán bộ LNT “cắt xén” thành quả lao động. Bà Ẩn cho biết, năm 2005 được LNT cho phép khai thác 20ha rừng, ban đầu cán bộ lâm phần tính toán sản lượng gỗ được 406 triệu đồng, vậy mà tới lượt nhà thầu khai thác giảm giá xuống còn 329 triệu và lấn thêm 5ha. Bà gởi đơn tố cáo nhưng chẳng ai giải quyết. Cũng lâm cảnh tương tự, ông Châu Thái Biết cho rằng sản phẩm của người lao động  không được trả đúng với giá trị thực. Nhà thầu do LNT chỉ định, ban đầu LNT xác định diện tích rừng ông Biết khai thác được 400 triệu. Đoán thế nào cũng bị nhà thầu “cắt xén”, ông đề nghị LNT mua lại rừng của mình được cho phép khai thác nhưng không thành. Kết quả số tiền giảm xuống còn 219 triệu; chưa hết, nhà thầu còn vô tư khai thác lấn tiếp 4ha mà cũng chẳng thấy ai giải quyết.

Về phương thức ăn chia, người dân khiếu nại nhưng quyền lợi vẫn thuộc về chủ rừng. Một hộ ở U Minh Hạ khẳng định: “Trong khi người dân đổ mồ hôi sôi nước mắt trồng và bảo vệ rừng thì bị ăn chặn công sức, công ty lập ra để chia quyền lợi của dân. Thấy bất công nhưng người dân biết khiếu nại ai? Đến hạn ký hợp đồng, chúng tôi không ký thì công ty thu hồi đất”. Tới khi khai thác, LNT có quyền thanh toán hoặc cù cưa việc trả nợ. Hàng chục hộ ở rừng U Minh bị các LNT nợ kéo dài từ 5-7 năm không cách nào đòi được. Hơn 5 năm trước, ông Huỳnh Văn Tửng (ngụ LNT Sông Trẹm, nay là Lâm phần Sông Trẹm thuộc Công ty U Minh Hạ) khai thác xong được chia 20 triệu đồng, đến LNT nhận giấy nợ nhưng đã 5 năm không được trả.

KHÔNG CHO DÂN KHAI THÁC

Nói về quyền lợi của người dân bị LNT bó buộc, ông Hồ Phát Triển (ngụ xã Khánh Lâm, huyện U Minh), người sở hữu 28ha đất rừng sản xuất, không giấu được bức xúc. Bảy năm qua, ông nhiều lần gởi đơn xin khai thác rừng nhưng đều bị từ chối. Năm nào nhận được đơn, Công ty U Minh Hạ cũng cho rằng diện tích khai thác đã hết, chờ chỉ tiêu năm sau nên gia đình ông phải chạy vạy vay mượn để đắp đổi qua ngày. Tràm quá lứa sẽ phải bán củi, thiệt hại người dân chịu. Từ năm 2005, Chính phủ đã qui hoạch lại ba loại rừng gồm: rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất. Với rừng sản xuất, chủ trương đẩy mạnh phát triển kinh tế rừng, đa dạng hình thức như giao khoán, cấp và hợp tác đầu tư với dân lẫn doanh nghiệp… Nhiều lần về công tác tại Cà Mau, Ông Thủ tướng  đã nhắc nhở đẩy mạnh phát triển kinh tế rừng sản xuất, giúp người dân thoát nghèo. Thế nhưng đến nay đã gần chục năm trôi qua, Cà Mau vẫn tồn tại hàng ngàn héc-ta rừng sản xuất không sinh lợi. Ông Triển chua xót: “Khi cây tràm đang hút hàng, giá cao, chúng tôi xin khai thác thì không cho. Đến lúc tụt giá lại cho khai thác với qui định thời gian từ 2 tháng, 3 tháng, 5 tháng, tùy diện tích khiến chúng tôi thiệt hại không biết bao nhiêu mà kể. Lạ một điều là những trì trệ ấy vẫn tồn tại đến nay!”.

Ông Đỗ Quang Thanh (ngụ xã Khánh Bình Tây Bắc) bức xúc: “Tôi hợp đồng với LNT Trần Văn Thời trồng rừng tràm thâm canh 21 năm, 3 chu kỳ mỗi chu kỳ 7 năm. Nhưng đến nay rừng của tôi đã 9 tuổi mà Công ty lâm nghiệp U Minh Hạ bây giờ vẫn chưa cho khai thác. Tôi đã làm đơn liên tục ba năm qua. Khi chúng tôi vi phạm hợp đồng bị phạt hành chính, dọa cắt, còn công ty làm sai không một lời xin lỗi? Thật vô lý khi rừng sản xuất mà Nhà nước khống chế việc mua bán của người dân thì chẳng khác nào ngăn sông cấm chợ”. Hiện ở U Minh Hạ còn khoảng 1.000ha rừng già đang chờ khai thác. Ông Nguyễn Văn Liếu (ngụ ấp 4, xã Khánh Bình Bắc, huyện Trần Văn Thời) còn 50ha rừng trồng từ 22 năm về trước. Nhớ lại quãng thời gian vắt đeo chân, ăn cơm với muối suốt ngày vật vã ngoài rừng, ông cho rằng chỉ tiêu khai thác đánh vào đời sống kinh tế của dân. Người trồng rừng mong đến hạn khai thác để có tiền trang trải nhưng lại phụ thuộc vào LNT. Ông khẳng định: “Nếu tràm thu hoạch lúc 8-10 tuổi, mỗi héc-ta bán được 30 triệu đồng. Bây giờ bán theo giá củi, rừng của tôi thiệt hại 35 triệu đồng/ha”.

Nhận được tin phóng viên đến ghi nhận nguyện vọng của dân, nhiều người tìm tới tố cáo việc LNT không cho họ khai thác. Nhiều hộ bất lực nhìn tràm quá lứa đến 18, 20 năm không được cấp phép khai thác. Hộ Châu Chí Tâm còn 43ha, Trần Thị Bé 40ha, Nguyễn Thanh Dân 78ha, Nguyễn Minh Phúc 59ha, Nguyễn Hoài Tâm 76ha, Châu Thái Biết 34ha… Theo thống kê chưa đầy đủ, xã Khánh Bình Tây Bắc có hơn 380ha rừng quá lứa do không xin được giấy phép khai thác… Làm việc với chúng tôi, cán bộ LNT cho biết chỉ tiêu khai thác đặt ra hàng năm là vì lo cho dân; nếu khai thác nhiều, cung sẽ vượt cầu khiến cây tràm mất giá. Còn một nguyên nhân khác, do người dân không chịu khai thác. Về vấn đề này, ông Liếu giải thích: “Bảy năm trước được cho khai thác 10ha, khoảng 80 triệu đồng, tôi không đồng ý vì nếu bán xong cũng chẳng còn đồng nào do trừ các khoản thuế, khoán…”. Ông Nguyễn Hoài Tâm cho biết thêm: “Qui định sau khai thác 24 tháng không trồng lại rừng, Nhà nước thu hồi đất. Khai thác xong, không được chia đồng bạc nào thì lấy tiền đâu mua giống trồng lại rừng mới? Thôi thì cứ để cánh rừng già còn hơn là mất tất cả!”.         

Thứ sáu, 29/11/2013 08:22


Rừng tràm mênh mông nhưng người dân vẫn khổ

(CATP) Trong khi Đảng và Nhà nước khuyến khích trồng rừng để bảo vệ môi trường thì một thời gian dài người dân dưới tán rừng U Minh lại không được phép thực hiện việc này. Có lúc cán bộ LNT phát động người dân trồng, khi lại cấm, gây lãng phí hàng ngàn héc-ta đất.

TỪ NHỮNG VẠT TRÀM “LÉN”

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau, Công ty TNHH một thành viên U Minh Hạ (gọi tắt là Công ty U Minh Hạ) còn 3.430/24.700ha đất rừng trống; trong đó, công ty trực tiếp quản lý 1.553ha, còn lại là của dân và các doanh nghiệp thuê đất. Những ngày mục sở thị ở các LNT, chúng tôi phát hiện nhiều chuyện lạ đời. Trong khi Đảng và Nhà nước phát động người dân trồng rừng thì một số lâm phần lại cấm. Nhiều năm liền hàng ngàn héc-ta đất rừng bỏ trống. Ông Huỳnh Văn Tửng, hộ liên doanh liên kết trồng rừng ở Phân trường Sông Trẹm (xã Khánh Thuận, huyện U Minh) cho biết, năm 2006 khi LNT cấm không cho người dân thực hiện việc này, ông và nhiều hộ đã kéo lên hỏi cho ra lẽ. Đại diện LNT cho rằng các hộ gần hết hợp đồng, không đủ chu kỳ và tỉnh định thu hồi đất giao công ty để cho thuê. Nhiều hộ buồn bã quay về bởi không biết sẽ sống thế nào trong những ngày tới. Nhiều năm liền sống dưới tán rừng, ông Tửng biết chủ trương ấy vẫn còn trên giấy, khi nào Nhà nước thu hồi hẵng hay và người dân phân khu bắt đầu “trồng tràm lén”.

Thế là mỗi buổi tối, ông Tửng cùng các con ra rừng trồng tràm. Nhớ lại thời “bị cấm trồng rừng”, ông cười khà khà: “Vậy mà tao trồng được 20ha chứ có ít đâu. Nếu không, đất đó còn trống đến bây giờ, phí biết bao nhiêu mà kể!”. Ông Trần Văn Sơn cho biết, thời gian trên khi người dân khai thác xong, LNT đưa ra “chiếu chỉ” cấm dân trồng rừng. Ông tâm sự: “Nói sống dưới tán rừng nghèo là có thật, nhưng ở rừng mà không trồng rừng thì coi sao được! Mấy năm chờ hoài không thấy LNT xóa “chiếu chỉ” trên, tôi trồng lén được khoảng chục héc-ta”. Ông Hai Vĩnh chỉ vạt tràm sau nhà nhớ lại, năm 2007 ông khai thác được 20ha nên đi mua giống về trồng. Về đến nhà chưa kịp nuốt miếng cơm vô bụng, ông rụng rời nghe vợ nói số tràm phải bỏ vì LNT không cho trồng. Mặc đêm tối, ông bơi xuồng đến LNT hỏi cho ra lẽ. Khi biết đó là sự thật, toàn bộ số tràm giống đành bỏ hư hoặc trôi hết. Hai năm sau thấy đất bỏ trống uổng quá nên ông lại lén trồng rừng. Theo báo cáo của Công ty U Minh Hạ, số diện tích rừng bỏ trống hơn 800ha; chỉ riêng xã Khánh Bình Tây Bắc, huyện Trần Văn Thời có hàng trăm héc-ta bỏ hoang nhiều năm qua.

Trả lời báo chí, lãnh đạo Công ty U Minh Hạ xác nhận: “Sau khi khai thác xong, tỉnh có chủ trương thu hồi đất của dân cho nhà máy giấy thuê nhưng không được nên lại tiếp tục chờ. Những năm sau, tỉnh xem xét lại hộ liên doanh liên kết, làm hợp đồng mới nên chưa có chủ trương. “Nếu người dân trồng rừng, đất bị thu hồi sẽ xảy ra tranh chấp”, một cán bộ LNT giải thích. Lý do trên hết sức bất ngờ với chúng tôi. Từ ngày đất nước thống nhất, các chủ trương chính sách về rừng đều quy định sau khai thác phải trồng lại ngay mùa liền kề hoặc chậm nhất là 24 tháng. Đặc biệt, Quyết định (QĐ) 661/QĐ-TTg ngày 29-7-1998 của Chính phủ về việc trồng 5 triệu ha rừng thì quy định này càng nghiêm ngặt hơn. Thế nhưng ở Cà Mau tình trạng bỏ rừng hoang diễn ra hơn 5 năm trời mà chưa có cán bộ quản lý nào bị kỷ luật hoặc chịu trách nhiệm việc này?

ĐẾN “NHÀ NHÀ, NGƯỜI NGƯỜI TRỒNG RỪNG”

Gần 10 năm, hàng loạt người dân phát hiện bị ăn chặn công sức lao động. Giai đoạn 2000-2002, LNT Trần Văn Thời phát động “nhà nhà, người người trồng rừng” để bảo vệ môi trường xanh. Những cuộc họp dân, các hộ được cán bộ LNT hướng dẫn, động viên thực hiện tốt công tác này, nhưng mãi đến nay họ mới biết thực chất cuộc vận động trên. Ngày 29-7-1998, Thủ tướng Chính phủ ký QĐ 661/QĐ-TTg hỗ trợ tiền cho người dân trực tiếp trồng, chăm sóc và bảo vệ rừng, thế nhưng người thực hiện không được lãnh, vậy số tiền hỗ trợ chạy vào túi ai? Ông Nguyễn Hoài Tâm kể: “Ngay cả tôi từng là cán bộ tiểu khu thuộc LNT Trần Văn Thời vẫn không hề hay biết về những chủ trương chính sách mới của Chính phủ. Thấy quyền lợi của người dân bị ăn chặn, tôi đón đò ra tỉnh gặp đồng đội cũ xin QĐ trên. Đến nay, “con kiến kiện củ khoai”, khiếu nại của người dân chẳng ai giải quyết”.

Thật bất ngờ, năm 2008 Chính phủ thí điểm việc chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng đã được triển khai ở khu vực miền Trung bằng QĐ 380/QĐ-TTg ngày 10-4-2008. Sau đó, Chính phủ ban hành Nghị định 99/2010/NĐ-CP ngày 24-9-2010, chính thức thực hiện việc chi trả tiền dịch vụ môi trường rừng trên phạm vi cả nước. Tại nghị định này, Chính phủ chỉ đạo phải triển khai sớm và rộng rãi đến các đối tượng trồng rừng để kịp thời động viên, khuyến khích họ. Kết quả ở các tỉnh miền Trung cho thấy người trực tiếp thực hiện có thể được trả 100.000 đồng/ha/năm, tùy theo đối tượng sử dụng dịch vụ môi trường rừng tại địa phương nhiều hay ít. Còn người dân ở U Minh tham gia trồng rừng thì chẳng nhận được sự hỗ trợ nào!

Tại khu vực rừng sản xuất thuộc các xã khó khăn (phần lớn lâm phần của LNT Trần Văn Thời thuộc xã Khánh Bình Tây Bắc, xã khó khăn trong danh mục), người dân trồng rừng được hỗ trợ 2,5 triệu đồng/ha. Biết bị bưng bít thông tin, họ tìm ra hồ sơ nhận tiền hỗ trợ theo QĐ 661/QĐ-TTg của một số hộ ở tiểu khu 50 và 51 LNT Trần Văn Thời, mỗi hộ nhận 5 triệu đồng/2ha, trong khi 35 hộ khác thuộc hai tiểu khu này cũng trồng rừng như nhau nhưng lại không được đồng nào?        (Còn tiếp)

Thiện Thảo – Như Ý

 


 
 
 
 
 
 
 
 

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.