CA HUẾ

Dẫn nhập :

Tuần trước người viết,trên bước đường dong ruổi để tiếp tục thực hiện một phần tâm nguyện “trả cho đời chút ơn “đã trở lại Huế một lần nữa,trước khi trở về chốn tạm dung.

Người viết là dân Kontum nhưng gốc “Huế”(quê nội) và Hà Tĩnh(quê ngoại).

Kontum là nơi nuôi dưỡng người viết trưởng thành và giáo dục người viết biết cái lẻ ở đời.Hà Tĩnh là nơi chôn nhau cắt rốn nhưng Huế là nơi người viết đã sống qua thời thơ ấu do chiến cuộc và sụ biến đổi của cuộc bể dâu .Chỉ trở lại Kontum để tiếp tục cuộc mưu sinh với thân phụ từ năm 1957.

104_3330Viếng tổ tiên ở Huế

Do vậy mà Huế đã ảnh hưởng đến rất nhiều đến tâm tính,đến nghỉ suy và đến cái bản chất pha chút lãng mạn ,văn nghệ (vặt)dù tuổi đời đã vượt qua cái mức “thất thập cổ lai hy” !!

Huế mơ và Huế mộng.Nhưng đó là chuyện của ngày xưa của thời Huyền Trân Công Chúa,(Nước non ngàn dặm ra đi để đổi lấy 2 Châu O, Châu Lý-Đất Quảng Bình,Quảng Trị và Thừa Thiên Huế bây giờ)), của nhóm thi sĩ Tùng Thiện Vương và Tuy Lý Vương ,của những câu thơ ,câu hát nam Ai Nam Bình hay câu hò của cụ Ưng Bình Thúc Da Thị ( thân phụ của nhà thơ Tôn Nữ Hỷ Khương mà đồng hương và bạn đọc đã biết qua một số bài thơ của bà được phổ nhạc) :

“Chiều chiều dưới bến Vân Lâu

Ai ngồi ai câu ai sầu ai thảm

Ai thương ai cảm, ai nhớ ai mong ….”

Những câu thơ trên đã trở thành phổ biến khiến người ta nghĩ đó là ca dao  bình dân.

Thời sinh tiền cụ Ưng Bình Thúc Dạ Thị đã sáng tác nhiều lời ca của những bài  Ca Huế mà âm điệu người nghe thấy phảng phất nét u hoài của âm hưởng nhạc Người Chàm(hay người Chăm theo lối gọi bây giờ) nỗi buồn vong quốc trước sức bành trướng của dân tộc Việt Nam,ngoại trừ điệu hò giả gạo (?).

Ca Huế là thú tiêu khiển thanh tao của tao nhân mặc khách,của giai cấp thống trị vào những khi trăng thanh gió mát để tránh cái thời tiết nóng bức mùa hè của Xứ Huế.

Ngày xưa “ngủ đò nghe ca Huế ” là một phương thức giải trí lành mạnh, nhưng theo thời gian và theo chiến cuộc  đã trở thành “nghe không lành mạnh” cho những ai đến Huế hoặc những người trực tiếp tham dự vào chiến tranh, muốn tìm sự quên lãng chốc lát bên cái chết cận kề hằng ngày .

đò HuếĐò Huế ngày xưa

đò huế2

Thời ấy những ai đến Huế cũng từng nghe  lời mời gọi  của những  của những chủ(vạn) đò dọc bờ sông Đông Ba và chân Cầu Gia Hội.Những chiếc đò(Huế) ngày ấy cũng rất đơn sơ mộc mạc với mái che cho phần của khách và khoảng ngăn cách với gia đình người chủ .

Sau khi chiến tranh chấm dứt và nhất là sau Chính sách Đổi Mới với khẩu hiệu “Hòa nhập nhưng không hòa tan ” Huế(cũng như các đô thị cả nước) đã thay đổi rất nhiều ,Những khách sạn cao tâng tiện nghi 5,6 sao mọc lên như nấm lấn át nét cổ kính đền đài của thời phong kiến,những lễ hội như Festival (Huế) được tổ chức rầm rộ để thu hút du khách và ngoại tệ.Huế không còn là Huế của ngày xưa.

Bởi vì em dắt anh lên những ngôi đền cổ
Chén ngọc giờ chìm dưới đáy sông sâu
Những lăng tẩm như hoàng hôn
Chống lại ngày  quên lãng
Mặt trời vàng mà mắt em nâu

Quả vậy “chén ngọc giờ chìm dưới sông sâu, những lăng tẩm chỉ còn là vết tích lịch sử của “dấu xưa xe ngựa hồn thu thảo ‘ chỉ là những “chiếc bóng hoàng hôn ” trước những đổi thay của thế cuộc .Vẻ uy nghi của kiến trúc phải nhường bước cho những lăng mộ của con dân bỏ chạy ra nước ngoài sống nhờ trợ cấp và lao động”ngoài luồng ” gởi đô la về xây dựng,nguy nga,”hoành tráng ” hơn ,do tập quán và báo hiếu  thì ít mà “khoe mẽ “thì nhiều.Vìphần lớn là “tiền chùa ” !!

116_7008

116_7014

116_7000

104_3400

Những con đò cũng không còn bóng dáng ngày xưa mà biến thành những thuyền rồng(nếu không thì sẽ không được đậu dọc sông Hương và sông Đông Ba)để dành cho du khách.Đó là phương tiện sinh nhai của “vạn đò ” bây giờ.(cung có phe nhóm,tập thể riêng)

104_3430

104_3659

Ca Huế cũng cùng chung số phận, không còn là thú “thư giản thanh cao “mà đã trở thành một kỷ nghệ phụ bên cạnh sự phát triển của kỹ nghệ du lịch lịch với những lễ hội như Festival Huế để thu hút du khách và ngoại tệ.Vạn đò được đoàn ngủ hóa và ca kỷ (tốt nghiệp từ trường Văn Hóao Mỹ Thuậtcũng được tập thể hóa quản lý bởi “một cơ quan chức năng ” (Sở TTVH) của người lãnh đạo hình như cũng ăn lương(rất ít,thường là làm thêm ngoài ngành nghề chính như dạy học,bán buôn nhỏ….) và nhận”bổng lộc ” từ lòng hảo tâm của du khách trong nước và ngoài nước .

cahue1

Hằng đêm mỗi thuyền rồng chuyên chở khoảng 30 du khách, chạy ra giữa sông Hương, gần Cầu Tràng Tiền(có anh đèn ngủ sắc chiếu rọi và thay đổi mỗi 5,10 phút) hay đối diện Chợ Đông Ba thực hiện một chương trình ca Huế mà người viết nghĩ rằng chỉ nghe được âm điệu chứ chẳng hiêu được ngôn từ và nội dung của cái “hồn Ca Huế” bởi giọng nói đặc trưng “mô tê răng rứa ” của vùng,miền nầy .Chương trình thường kéo dài khoảng 60 phút và kết thúc bằng cảnh du khách được phân phát một cây đè bằng giấy mỏng mang một cây đèn cầy(sáp) nhỏ thả trên sông Hương gọi là cầu may cho cuộc đời và số phận(may mắn) của riêng mình .

cahue2

Đó là cái “di sản văn hóa phi vật thể ” như đã được gọi và xin UNESCO thừa nhận !!

Người viết đồng ý với tác giả Trần văn Khang trong truyện “thương nữ ” khi đề cập đến mấy câu thơ cỗ :

Yên lung hàn thủy nguyệt lung sa

Dạ bạc Tần Hoài cận tửu gia

Thương nữ bất tri vong quốc hận

Cách giang do xướng Hậu Đình Hoa

Tạm dịch :

Đêm bên bến Tần Hoài

Khói lồng sông lạnh trăng lồng cát

Đêm đến Tần Hoài cạnh tửu gia

Thương nữ biết chi sầu mất nước

Cách sông hát khúc Hậu Đình Hoa

Học giả Trần Trọng Kim dịch bài này như sau:

Khói lồng nước, bóng trăng lồng cát

Bến Tần Hoài, thuyền sát tửu gia

Gái ca đâu nghĩ nước nhà

Cách sông vẫn hát khúc ca Hậu Đình

mà các cụ ngày xưa thường viện dẫn để trách cứ người ca kỹ bên sông.

cahue3

Có trách là trách người yêu cầu được nghe chứ người ca kỹ chỉ làm cái việc mưu sinh bằng cách ca hát cho (giai cấp mới) “người mua vui ” mà thôi .

Tư Chơi Xóm Lò Heo Kontum

Ca Huế trên Sông Hương

Ca Huế từ lâu đã trở thành món ăn tinh thần của người dân xứ Huế. Đó là sự giao thoa, tiếp thu văn hóa giữa nhã nhạc cung đình và ca hát dân gian, là một nghệ thuật  văn hóa  đặc sắc , nổi bật của xứ Thần Kinh này. Đến với Huế, nếu bạn chưa một lần nghe ca Huế thì xem như bạn chẳng ban giờ đến với Huế. Hãy dành một ít thời gian để dạo mát trên đôi bờ sông Hương, ngắm nhìn chiếc cầu Tràng Tiền sáu vài mười hai nhịp lung linh sắc đèn bắc ngang qua dòng sông Hương thơ mộng. Và bạn sẽ thoảng nghe đâu đó vang vọng lúc trầm lúc bổng của giọng ca ngọt ngào mượt mà của những cô gái Huế. Bạn sẽ bắt gặp đâu đó tiếng hò ca u buồn du dương da diết:

“À ơ ơ chiều trước bến Văn Lâu.
Ai ngồi ai câu ai sầu ai thãm ai thương ai cảm ờ ờ…”

hay vui vẻ, hân hoan, đối dáp giao duyên của đôi nam nữ, những điệu hò lý tươi vui của Mười Thương… và nhiều cung bậc cảm xúc của lời ca, câu thơ được thể hiện qua những giọng hò mượt mà, sâu lắng ấy, kèm theo đó là những tiếng gõ phách, tiềng đàn tranh, đàn nguyệt, đàn nhị đan xen như một làng điệu miên mang đưa ta đi từ cung bậc này đến cung bậc khác của cảm xúc. Và không gian thơ mộng khi bạn ở trên chiếc thuyền rồng trôi nổi lơ đểnh giữa dòng sông Hương, gió thổi vi vu nhẹ nhàng  man mát làm cho ta luôn cảm nhận sự yên bình, êm ả của cuộc sống đang ùa về, thôi không ưu phiền, sầu khổ khi tự tay thả những chiếc hoa đăng mang nhiều ước nguyện, hy vọng.

cahue4

Thế đấy, Ca Huế là cho Huế thêm mộng, thêm mơ và đẹp hơn trong đôi mắt người du khách.

Nguồn : Du lịch Intour

Nâng cao chất lượng ca Huế trên sông Hương


UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế vừa cho phép tăng giá vé xem biễu diễn ca Huế – một loại hình nghệ thuật hấp dẫn đối với du khách khi đến Huế. Theo đó, từ ngày 1/5, giá vé lẻ xem biễu diễn ca Huế trên sông Hương là 100.000 đồng/người, mức thù lao tối thiểu cho diễn viên và nhạc công biễu diễn ca Huế là 150.000 đồng/người/suất diễn, tăng 3 lần so với giá hiện tại.

Ca Huế trên sông Hương – Ảnh: TTXVN

Trên cơ sở đó, mỗi chương trình ca Huế theo quy định phải dài ít nhất 60 phút trở lên (không kể phần dịch ra tiếng nước ngoài đối với các buổi biểu diễn dành cho khách người nước ngoài); phải có tối thiểu 3 nhạc cụ trong các loại thập lục, tỳ bà, nhị, nguyệt, bầu, sáo; phải có tối thiểu 7 diễn viên và nhạc công khi biểu diễn trên thuyền đơn; 8 diễn viên và nhạc công khi biểu diễn trên thuyền đôi, các loại thuyền du lịch khác và ca Huế thính phòng tại các khách sạn, nhà hàng…

Tỉnh cũng nghiêm cấm tình trạng tranh giành khách, ghép khách dưới mọi hình thức; bán các loại băng, đĩa trái phép khi tham gia biểu diễn ca Huế trên sông Hương; lợi dụng hoạt động ca Huế trên sông Hương làm tổn hại đạo đức, lối sống, làm suy giảm giá trị nghệ thuật ca Huế; đồng thời tránh tình trạng chạy sô, rút bớt chương trình và số lượng diễn viên cho mỗi suất diễn.

Theo Trung tâm Quản lý và Tổ chức biểu diễn ca Huế: Việc UBND tỉnh cho phép áp dụng mức tăng giá vé mới góp phần tăng thu nhập cho diễn viên, nhạc công ca Huế, nhằm nâng cao chất lượng chương trình biểu diễn. Bên cạnh đó, Trung tâm cũng thường xuyên phối hợp với các ngành hữu quan tổ chức tập huấn, sát hạch cho đội ngũ phục vụ ca Huế; phối hợp với các đơn vị chức năng, đặc biệt là Tổ liên ngành kiểm tra xử lý, chấn chỉnh các vi phạm liên quan đến hoạt động biểu diễn ca Huế trên sông Hương.

Hiện nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Thừa Thiên – Huế đã cấp thẻ hành nghề hoạt động ca Huế trên địa bàn tỉnh cho 457 ca sĩ, nhạc công, hầu hết đến từ các Đoàn nghệ thuật Ca kịch Huế, trường cao đẳng Nghệ thuật Huế. Giấy phép biểu diễn ca Huế có giá trị trong ba năm kể từ ngày cấp, hết thời hạn được xem xét cấp lại; nếu bị mất hoặc hư hỏng phải làm thủ tục xin cấp, đổi giấy phép. Các quy định này không ngoài mục đích đưa loại hình hoạt động văn hóa này ngày một chuyên nghiệp hơn, phục vụ du khách tốt hơn.
Hiện nay, mỗi năm, Trung tâm Quản lý và Tổ chức biểu diễn ca Huế tổ chức trên 10 nghìn suất diễn ca Huế, phục vụ cho hơn 160 nghìn lượt khách đi nghe ca Huế trên sông Hương, hoặc tại các cơ sở dịch vụ du lịch và một số địa điểm khác trên địa bàn tỉnh.

Quốc Việt
Theo TTXVN

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.