THỦY ĐIỆN BỨC TỬ SÔNG DAKBLA

THỦY ĐIỆN BỨC TỬ SÔNG DAKBLA
DHKTHN * đăng lúc 09:33:12 PM, Apr 10, 2013 * Số lần xem: 98

Báo Tuổi Trẻ online

Thủy điện bức tử sông Dakbla!!!!

LD: Bài viết này đăng trên Tuổi trẻ Online ngày 03.04.2013 (http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/541019/thuy-dien-buc-tu-song-dak-bla.html), mới tình cờ đọc được, để rồi vô cùng bức xúc, phải kềm chế lắm mới không trở thành Chí Phèo …

Các nhà khoa học đang rất lo lắng khi thủy điện thượng Kon Tum tích nước và chuyển dòng xong thì hạ lưu sông Đắk Snghé cũng như sông Đắk Bla (tỉnh Kon Tum) chỉ còn là những vết tích của dĩ vãng…

Sơ đồ đập trên sông Đắk Snghé sang sông Trà Khúc khiến sông Đắk Bla cạn kiệt –

Đồ họa: Như Khanh

Thủy điện thượng Kon Tum do Công ty cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn – Sông Hinh làm chủ đầu tư đang thi công đập ngăn sông Đắk Snghé ở khu vực thượng nguồn. Đây là nhánh sông chính nằm trọn trong cao nguyên Kon Tum, chảy từ độ cao hơn 1.700m về phía hạ lưu, cung cấp nguồn nước cho huyện Kon Plong, Kon Rẫy và TP Kon Tum. Nhìn trên bản đồ, từ vị trí xây đập của thủy điện ngăn sông Đắk Snghé đến đoạn hợp lưu với sông Đắk Pone (thị trấn Đắk Ruồng, huyện Kon Rẫy) trải dài 35-40km. Hai nhánh sông này hợp thành sông Đắk Bla chảy qua TP Kon Tum. Hoạt động của thủy điện thượng Kon Tum đang có nguy cơ biến sông Đắk Bla trở thành một con sông chết.

Chuyển dòng

Đập ngăn sông Đắk Snghé phục vụ cho thủy điện thượng Kon Tum hoàn thành sẽ tạo thành một hồ chứa nước khổng lồ, có thể trữ đến 145 triệu m3 nước. Khi tích nước đạt đến mực nước dâng bình thường, diện tích mặt hồ trải rộng khoảng 7km2. Khác với nhiều thủy điện khác, thủy điện thượng Kon Tum được thiết kế theo kiểu không trả nước về chính con sông cung cấp nguồn cho nó (sông Đắk Snghé), toàn bộ lượng nước được đổ hết về lưu vực sông Trà Khúc thuộc Quảng Ngãi. Để làm điều này, dự án đang khoét núi xây một đường hầm dài khoảng 17km để dẫn nước đến nơi phát điện. Lòng hầm rộng mênh mông, những chiếc xe ben, xe ủi… chui ra chui vào thoải mái. Theo tính toán, cứ trong một giây sẽ có gần 30m3 nước chảy qua nhà máy (tức khoảng 108.000m3 trong một giờ) để chạy hai tổ máy phát điện công suất 220MW.

Việc không trả nước cho sông Đắk Snghé là điều gây lo ngại ngay khi thủy điện thượng Kon Tum còn đang trong giai đoạn xây dựng. Câu hỏi đặt ra là rồi đây khu vực đoạn hạ lưu sông Đắk Snghé sẽ ra sao? Sông Đắk Snghé là nơi cung cấp 60% lượng nước cho sông Đắk Bla, sông Đắk Snghé cạn kiệt đồng nghĩa với việc sông Đắk Bla cũng sẽ mất nhiều nước.

Nói về việc chuyển nước này, ông Nguyễn Thanh Cao – chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Kon Tum (nguyên bí thư tỉnh ủy) – cho biết lúc tiến hành xem xét dự án, có nêu ra phương án trả nước về hạ lưu sông Đắk Snghé sau khi phát điện, nhưng theo phương án này thì công suất phát điện sẽ thấp nên không được chọn. Thay vào đó, phương án xây hầm, chuyển nước về sông Trà Khúc mới có thể nâng công suất phát điện do chênh lệch độ cao giữa khu vực hồ chứa và khu vực xả nước sau nhà máy thủy điện thượng Kon Tum gần 1.000m.

Một nửa lượng nước bị mất

Khi phối hợp nghiên cứu bước đầu về tác động của thủy điện thượng Kon Tum, cả Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Kon Tum, Viện Tư vấn phát triển (CODE, một đơn vị nghiên cứu độc lập) đều đưa ra các đánh giá về những tác động bất lợi đối với khả năng phòng hộ đầu nguồn, điều tiết nước cho khu vực hạ lưu… Với thiết kế của nhà máy thủy điện thượng Kon Tum, lượng nước sử dụng phát điện xấp xỉ 30m3/giây, gần gấp đôi lượng nước trung bình năm và gần gấp ba lần lượng nước trung bình nhỏ nhất vào mùa kiệt ở sông Đắk Snghé, dẫn đến khúc sông dài 30-35km về phía hạ lưu của sông này sẽ bị cạn kiệt hoàn toàn.

Báo cáo đánh giá tác động môi trường của dự án khẳng định sau đập trên sông Đắk Snghé có một con suối nhỏ đổ vào sông, bổ sung nguồn nước cho sông nên vẫn đảm bảo đủ nước cho khu vực. Nhưng các nhà khoa học của CODE lại cho rằng thực tế con suối thường bị cạn kiệt vào mùa khô, nếu có nước cũng sẽ bị thẩm thấu và bốc hơi gần hết do không còn dòng chảy từ thượng nguồn. CODE vẫn khẳng định thủy điện thượng Kon Tum tích nước và chuyển dòng với quy mô như thiết kế thì khu vực hạ lưu sẽ đứng trước nguy cơ gây cạn kiệt dòng chảy vào mùa khô, tác động trực tiếp đến hai huyện Kon Plong, Kon Rẫy và TP Kon Tum.

Đáng lo nhất là đối với thành phố Kon Tum. Ông Nguyễn Thanh Cao cho biết qua các tính toán cho thấy khi thủy điện tích nước, lượng nước của sông Đắk Bla chảy qua thành phố sẽ mất khoảng 50-60%. Nguồn nước duy nhất cho TP Kon Tum là sông Đắk Bla, với dự báo lượng nước sẽ mất hơn một nửa khi hồ thủy điện tích nước thì sẽ khó lòng nâng công suất cấp nước cho TP. Ngay như bây giờ – thủy điện chưa tích nước, có lúc thành phố Kon Tum đã gặp khó khăn về nguồn nước cấp cho nhà máy nước sinh hoạt vào mùa khô.

Theo ông Lương Công Lũy – trưởng ban quản lý dự án thủy điện VSH (Công ty cổ phần thủy điện Vĩnh Sơn – Sông Hinh) – thủy điện thượng Kon Tum được Bộ Tài nguyên và môi trường phê duyệt trả nước về sông Đắk Snghé sau khi đắp đập tích nước là 0,9m3/giây. Công ty thiết kế van xả 3m3/giây, nhưng xả bao nhiêu thì phải chờ các cơ quan chức năng tỉnh Kon Tum quyết định. Cho dù xả nước về sông Đắk Snghé với mức cao nhất là 3m3/giây, các nhà khoa học vẫn cho rằng mức này còn quá thấp so với vốn liếng của con sông này ở hiện tại.

 

( QUỐC THANH – THÁI BÁ DŨNG- ST sưu tầm )

Lạm bàn:

1.Trên hệ thống sông ĐăkBla và Sê San có một loạt nhà máy thủy điện theo bậc thang ( Ya Ly, Sê san 3, 3A, Sê san 4, 4A,…) đều dùng chung nguồn nước sông Đăk Bla. Nếu thủy điện thượng Kon Tum lấy mất 50% nguồn nước thì tổng sản lượng điện ở các nhà máy trên bị mất có khi còn nhiều lần hơn sản lượng do thủy điện thượng Kon Tum tạo ra. Không biết người ta có tính toán đến điều đó không?

2.Không một con sông nào khi chặn dòng không ít nhiều ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, huống chi là chuyển cả nguồn nước đi nơi khác. Vài năm gần đây- nhất là vào mùa khô, chưa có cái thủy điện “bức tử” nói trên thì sông Đăk Bla và các dòng suối ở Kon Tum cũng đã cạn kiệt bất thường, ai nấy đều thấy rỏ. Hết tàn phá rừng, khai hoang bừa bãi… đến xây dựng thủy điện vô tội vạ, cuối cùng thì môi trường thiên nhiên và người dân- các thế hệ con cháu là lãnh đủ hậu quả!

3. Đọc xong bài báo có thể nhận ra ngay rằng lãnh đạo tỉnh Kon Tum không phải không biết, nhưng không hề có động thái quyết liệt để ngăn chặn dự án này. Phải chăng vì tư duy nhận thức và trình độ khoa học có hạn, hay vì các dự án lớn nói chung đều có phí bôi trơn trong quá trình thực hiện?

Những vấn đề nêu ra dường như không có lời giải…

.

Nguồn nhuygialai.com

BÀI ĐỌC THÊM

Ai tiếp tay cho thủy điện “giết” sông?

QUỐC THANH – THÁI BÁ DŨNG | 04/04/2013 08:32 (GMT + 7)
TT – Nhiều cuộc đấu tranh đòi nước giữa các chủ đầu tư thủy điện và cộng đồng dân cư ở một số địa phương đã kéo dài dai dẳng đến nay chưa có hồi kết.
Đây là hầm xuyên núi dài 17km được chủ đầu tư thủy điện thượng Kon Tum xây dựng để chuyển nước sông Đắk Snghé về lưu vực sông Trà Khúc. Điều này khiến sông Đắk Snghé kiệt nước và dẫn tới việc sông Đắk Bla cũng khô cạn theo – Ảnh: THÁI BÁ DŨNG

Một trong những nguyên nhân sâu xa là từ sự phê duyệt của cơ quan chức năng.

>> Thủy điện “chơi” không sòng phẳng
>> Quảng Nam, Đà Nẵng đòi Thủy điện Đăk Mi 4 trả nước

Trong khi cộng đồng phía hạ lưu một số đập thủy điện kêu than thiếu nước thì chủ đầu tư và một số cơ quan quản lý trực tiếp vẫn khăng khăng đã làm đúng những gì được phê duyệt trong báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Trả nước cho sông quá ít

Điển hình như cuộc đấu tranh vì nước sông Ba nổ ra ngay khi thủy điện An Khê – KaNak tích nước và phát điện. Cả hai tỉnh Gia Lai và Phú Yên đều phản ứng gay gắt việc lượng nước được trả về sông Ba sau đập An Khê được cho là quá ít so với nhu cầu sinh hoạt, sản xuất, đặc biệt là duy trì sự sống cho dòng sông.

“Trong vấn đề thủy văn, môi trường, việc chuyển nước từ lưu vực sông này sang lưu vực sông khác là tối kỵ. Tôi tham khảo nhiều tài liệu, ở một số nước đã phải phá đập, bỏ những thủy điện không cần thiết để trả nước cho sông, cho hệ sinh thái… Họ tính toán thấy rằng giá trị phát điện không bằng giá trị môi trường”

Ông Trần Trung Thành
(phó giám đốc Đài khí tượng thủy văn khu vực Tây nguyên)

Trước thực tế như vậy, thủy điện An Khê – KaNak vẫn một mực khẳng định làm theo báo cáo đánh giá tác động môi trường được Bộ Tài nguyên và môi trường phê duyệt đầu năm 2007. Cụ thể là trả nước về sông Ba sau đập An Khê chỉ 4m3/giây (44 triệu m3/năm).

Trong khi đó, theo số liệu thống kê nhiều năm về khí tượng thủy văn của vùng thì dòng chảy kiệt tại tuyến An Khê hơn 10m3/giây, tại tuyến KaNak hơn 7m3/giây.

Điều này cho thấy Bộ Tài nguyên và môi trường khi phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường đã phá vỡ quy luật tự nhiên của dòng sông. Kết quả là khu vực có hàng trăm nghìn dân sống nhờ vào nước sông này gặp khó khăn. Chỉ tính riêng tỉnh Gia Lai có hơn 450.000 dân ở tám huyện, thị xã phía đông nam của tỉnh bị ảnh hưởng nghiêm trọng do lượng nước tối thiểu trên sông Ba sau đập An Khê khô kiệt.

Thời gian qua, nhiều lần các cơ quan chức năng của tỉnh Gia Lai kiến nghị Chính phủ, bộ ngành trung ương xem xét lại lượng nước xả về sông Ba, trong đó có kiến nghị của UBND tỉnh đối với Bộ Tài nguyên và môi trường. Dù không nói thẳng mức xả 4m3/giây thiếu cơ sở thực tế, nhưng văn bản kiến nghị của UBND tỉnh dẫn chứng mức nước kiệt nhất của sông cao hơn mức xả này gấp nhiều lần.

Sai lầm nối tiếp sai lầm?

Theo cách lý giải thường thấy ở nhiều thủy điện khác, lãnh đạo bộ phận quản lý thủy điện thượng Kon Tum (chặn sông Đắk Snghé, tỉnh Kon Tum) khẳng định làm đúng như những gì được Bộ Tài nguyên và môi trường phê duyệt trong báo cáo đánh giá tác động môi trường, trong đó quy định trả nước về sông Đắk Snghé 0,9m3/giây. Thậm chí hiện còn đang làm hơn những gì được phê duyệt, thủy điện chủ động thiết kế van đảm bảo xả trả nước về sông đến 3m3/giây nếu được yêu cầu xả đến mức này.

Theo số liệu đo đạc thực tế lượng nước của sông Đắk Snghé, sông Đắk Bla từ năm 2003 đến nay, lưu lượng nước thấp nhất trên sông Đắk Snghé (đo tại trạm Kon Plong) đều trên 10m3/giây, còn trên sông Đắk Bla hầu hết trên 15m3/giây. Lượng nước lúc kiệt nhất của sông đều gấp hàng chục lần so với lượng nước mà phê duyệt báo cáo đánh giá tác động môi trường đã đồng ý cho thủy điện thượng Kon Tum xả trả lại cho sông Đắk Snghé (chảy về sông Đắk Bla) là 0,9m3/giây.

Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Văn Huy – giám đốc Trung tâm Khí tượng thủy văn tỉnh Kon Tum – cho biết lưu lượng nước kiệt nhất của 20 năm qua ghi nhận được tại trạm Kon Plong (đoạn cuối của sông Đắk Snghé, cách đập thủy điện khoảng 25km) cũng đã ở mức 6,69m3/giây, cao hơn gấp sáu lần lượng nước thủy điện thượng Kon Tum trả nước về sông này. Còn trên sông Đắk Bla, lưu lượng nước kiệt nhất trong 35 năm qua ghi nhận được ở mức 12,6m3/giây.

Bình luận nội dung báo cáo đánh giá tác động môi trường của thủy điện thượng Kon Tum (phiên bản 2007, 2008 và bổ sung 2011), các nhà khoa học của Viện Tư vấn phát triển nêu rõ báo cáo này chưa đánh giá đầy đủ, chưa dự báo được toàn diện về những tác động, ảnh hưởng đến chế độ thủy văn, môi trường và những nguy cơ sự cố môi trường. Thực hiện chức năng phản biện, Liên hiệp Các hội khoa học và kỹ thuật tỉnh Kon Tum cũng gửi văn bản lưu ý UBND tỉnh Kon Tum khi cho rằng nếu thủy điện thượng Kon Tum tích nước hồ chứa, sông Đắk Bla chảy qua thành phố Kon Tum sẽ bị cạn, ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và đời sống nhân dân vùng hạ lưu.

Với số liệu và luận cứ nêu trên, có thể nói phê duyệt về quy định trả nước của Bộ Tài nguyên và môi trường đã tạo điều kiện cho thủy điện thượng Kon Tum bức tử hạ lưu sông Đắk Snghé, đồng nghĩa với việc cắt nguồn nước đổ về sông Đắk Bla.

QUỐC THANH – THÁI BÁ DŨNG

Không xả nước tối thiểu như cam kết

Cuối năm 2012, đoàn thanh tra Bộ Tài nguyên và môi trường thanh tra tình hình chấp hành pháp luật về môi trường – tài nguyên tại các thủy điện ở Phú Yên đã phát hiện thủy điện nào cũng sai phạm. Trong báo cáo kết luận thanh tra vừa công bố, Bộ Tài nguyên và môi trường nêu rõ: cả hai thủy điện Sông Ba Hạ và Krông H’năng đều không duy trì dòng chảy tối thiểu đoạn sông từ sau đập tràn xả lũ đến nhà máy như báo cáo đánh giá tác động môi trường đã được phê duyệt. Do vậy, thủy điện Sông Ba Hạ đã khiến 4km sông Ba thành “sông chết”, còn thủy điện Krông H’năng khiến 500m sông từ tràn xả lũ đến suối Hố Nai thành sa mạc khô không khốc.

DUY THANH

người KT nói…Thật không thể hiểu nổi các nhà lãnh đạo KT suy nghĩ kiểu gì nữa, tài nguyên rừng thì phá sạch trụi, cổ thụ hàng trăm năm không biết giữ, giờ lại đi bức tử sông Đăk Bla,… Cứ đà này KT rồi sẽ ra sao?

13:22 10/04/2013

Minh Nguyễn Đình nói…

Đọc xong – thấy giật mình ! nếu một ngày nào đó mà dòng sông Đăkbla bị bức tử , thì CS của mình và của tất cả người dân quê mình sẽ ra sao đây ? quả thật người dân mình quá hiền và quá thờ ơ trước những vấn đề lớn của xã hội , cũng tại thông tin bị bưng bít , lợi nhuận làm ra từ thủy điện chắc là khủng . Nên chi họ bất chấp tất cả , đất nước này đang vắt cạn tài nguyên của tổ tiên ông bà để lại . Không biết sau này con cháu mình sẽ sống ra sao đây ????

13:45 10/04/2013

Yohurt Le nói…

Vi tien vi loi nhuan nguoi ta co the huy hoai moi truong song bat chap ta ca de di den dich cuoi cung la tien vo tui cang nhieu cang tot. Bo tay.

13:47 10/04/2013

Nặc danh nói…

Lãnh đạo Kontum có được người nào là dân Kontum đâu? Nên chỉ giỏi tranh nhau quyền chức, kiếm chác, sống chết mặc bay…Mai mốt đầy túi về hưu rồi biến

14:13 10/04/2013

Nguyen Anh nói…

Dòng sông Đăkbla là nơi ghi dấu của tuổi thơ bọn mình,là một cảnh quan đẹp của thành phố,làm sao để cứu Sông đây?

14:16 10/04/2013

Nguyen Bich Lan nói…

Thủy điện ,! Lợi nhuận về sau này nhiều hay ít chúng ta chưa biết được , ,,, nhưng trước mắt lợi nhuận khủng nằm ở nhà đầu tư , dự án hủy điện khi làm dự toán được phóng lên gấp 2 hoặc 3 lần so với thực tế , ví dụ 1 M trong thực thế tốn kém khoảng 1 tỷ thì trong dự toán được làm thành 2tỷ , Ngân hàng cho vay 70% = 1,4 với lãi xuất rất ưu đãi ,,,,nhu vậy trước mắt dù nhân hàng có giải Ngân theo tiến độ thực hiện công trình thì nhà đầu tư vẫn bỏ túi chênh lệch một số tiền lớn ..vì vậy cho nên nhà đầu tư phải bất chấp tất cả để được chấp nhận và để được chấp nhận thì khoản phí Bôi Trơn cũng không phải nhỏ,,,,và khi phí bôi trơn không nhỏ thì bây giờ đến có biết hậu quả Mai sau có xấu như thế nào cũng ( há miệng mắt quai ) cho nên Lảnh đạo từ Trung ương đến địa phương,,,, ai cũng làm ngơ để cho con cháu chúng ta nhận lảnh hậu quả ,,,,,,,ôi viêtnam ,,,ôi Kon tum ,,dakbla ,,,thương yêu của tôi ,,,

14:37 10/04/2013

Dân làng Hồ nói…

KÍNH GỞI CÁC VỊ LÃNH ĐẠO TỈNH KON TUM:
Bài học một số thủy điện đưa nước từ sông này sang sông khác như thủy điện Đăk Mi 4 chuyển nước từ sông Đăk Mi (nhánh của sông Vu Gia) sang sông Thu Bồn đã làm phát sinh tranh chấp nguồn nước căng thẳng giữa Đà nẵng và Quãng Nam; Lãnh đạo tỉnh Phú Yên và Gia Lai đang phản ứng gay gắt đòi thủy điện An Khê – Ka Nak phải ngưng chuyển nước từ sông Ba sang sông Côn vì sông Ba đã khô kiệt giữa mùa mưa….chưa đủ để các vị lãnh đạo Kon Tum sáng mắt hay sao? Các vị có biết không? Hay biết mà làm ngơ vì tư lợi, vì đầu óc cục bộ địa phương?. Tôi đặt ra vấn đề này vì chắc chắn các vị toàn là dân gốc Bình Định, Quãng ngãi hay tự đâu đâu, có phải dân gốc Kon Tum đâu mà thật lòng gắn bó, thiết tha sống chết với Kon Tum? Dù sao thì mãnh đất này cũng là nơi cưu mang các vị, các vị đừng vô tình vô nghĩa quá.

15:49 10/04/2013

Nặc danh nói…

Nếu tôi không lầm thì báo chí đã nói nhiều về hậu quả do chuyển dòng của cái thủy điện DawkMi và An Khê-Kanat. Đề nghị PN&BB sưu taapk thêm một số tài liệu liên quan để bạn đọc tham khảo

18:43 10/04/2013

Minh Nguyễn Đình nói…

chị Bích lan nhận xét quá ư là đúng ! tương lai đen tối còn hơn là cái tiền đồ của chị Dậu ha bà con ????????

20:44 10/04/2013

Nặc danh nói…

Các cấp lãnh đạo luôn hô khẩu hiệu: “Dân biết, dân bàn, dân kiểm tra”, vậy cái vụ này người dân KT có biết không?

07:38 11/04/2013

Sông Ba đòi thủy điện trả nước

Lãnh đạo tỉnh Phú Yên và Gia Lai tiếp tục đòi thủy điện An Khê – Ka Nak phải trả nước về cho sông Ba.

Không chỉ sông Vu Gia bị thủy điện Đăk Mi 4 can thiệp thô bạo mà sông Ba, con sông dài nhất miền Trung, cũng bị thủy điện An Khê – Ka Nak lấy nước rồi đổ sang sông Kôn gây ra khô hạn, thiếu nước sinh hoạt ở vùng hạ du.

Can thiệp thô bạo

Trong cuộc làm việc mới đây với Bộ Công Thương, lãnh đạo tỉnh Phú Yên tiếp tục kiến nghị các cơ quan trung ương xem lại việc vận hành của công trình thủy điện An Khê – Ka Nak trên thượng nguồn sông Ba.

Thủy điện An Khê – Ka Nak có thiết kế hai bậc cách xa nhau hàng chục cây số. Bậc trên là thủy điện Ka Nak lấy nước từ thượng nguồn sông Ba, đổ vào hồ chứa Ka Nak (trên địa bàn huyện K’bang, Gia Lai) có dung tích 285 triệu m3. Sau khi chảy qua các tua bin của thủy điện bậc trên Ka Nak, thay vì phải trả nước lại cho sông Ba, toàn bộ nguồn nước này dồn vào một hồ trung chuyển có dung tích 5,6 triệu m3 rồi dẫn theo đường ống xuyên đèo An Khê dài 14 km để đổ dựng đứng xuống thủy điện bậc dưới là An Khê nằm trên địa bàn huyện Tây Sơn (Bình Định). Do áp lực nước lớn nên thủy điện An Khê có công suất lên đến 160 MW. Sau đó, nguồn nước này đổ ra sông Kôn, chảy về hạ lưu Bình Định.

Sông Ba đòi thủy điện trả nước- chuyện nóng Gia Lai

Do dòng chảy bị bẻ quặt, 90% lưu lượng nước sông Ba bị lấy tức tưởi nên nhiều đoạn bên dưới của sông Ba đã trở thành “sông chết” vào mùa khô, trong khi mùa mưa lại xả lũ về sông Ba, góp phần gây lũ hạ du gây bức xúc cho người dân sinh sống ở đây.

Nước từ thượng nguồn sông Ba (Gia Lai)
qua hai công trình thủy điện lại đổ ra sông Kôn (Bình Định).

Gây họa cho nhiều tỉnh

Ông Nguyễn Văn Thắng, Chủ tịch UBND thị xã An Khê, nói: “Những ngày qua, dù có mưa ở thượng nguồn nhưng thủy điện Ka Nak chỉ xả ra sông Ba 4 m3/giây nên không tạo nổi dòng chảy, không cuốn được nước thải từ các nhà máy khiến sông bị ô nhiễm nặng. Ngoài thị xã An Khê, các huyện Kon Chro, Đắk Pơ, Ia Pa, Krông Pa, thị xã Ayun Pa (Gia Lai) cũng đang lâm vào tình trạng thiếu nước sinh hoạt, nước tưới trầm trọng. Sự can thiệp vô lý, thô bạo vào quy luật dòng chảy tự nhiên đã và đang giết chết sông Ba, ảnh hưởng trầm trọng đến hàng vạn cư dân sống ven sông và vùng hạ lưu rộng lớn”.

Theo Sở NN&PTNT tỉnh Gia Lai, hiện hàng loạt công trình cung cấp nước sinh hoạt tập trung, công trình thủy lợi, trạm bơm dọc sông Ba đang bị “treo” vì không có nguồn nước. Ông K’Pa Thuyên, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Gia Lai, nói: “Hầu hết nước từ thượng nguồn sông Ba bị đổ ra sông Kôn nên dòng sông khô cạn, tình trạng thiếu nước sinh hoạt, nước tưới tại nhiều địa phương ở Gia Lai càng bức bách hơn”.

Sông Ba đòi thủy điện trả nước- chuyện nóng Gia Lai

Sông Ba đoạn qua thị xã An Khê (Gia Lai) đã thành “sông chết”. Ảnh: TẤN LỘC

Còn ở vùng hạ du Phú Yên thì hàng loạt trạm bơm ven sông Ba bị “treo” từ nhiều tháng qua. Ông Đào Duy Linh, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Sơn Hòa, bức xúc: “Hàng ngàn người dân thị trấn Củng Sơn và xã Suối Bạc đã và đang rất khốn đốn vì nhà máy nước thiếu nước để hoạt động, phải ngừng hoạt động nhiều ngày liền. Hàng ngàn hecta đất sản xuất đang thiếu nước tưới nhưng nhiều trạm bơm cũng không còn nguồn nước để hoạt động”.

Cả chục cây số sông Ba đoạn bên dưới Nhà máy thủy điện Sông Ba Hạ đã trơ đáy từ cuối năm 2012, hệ thống thủy nông Đồng Cam cũng thiếu nước để vận hành. Ông Biện Minh Tâm, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên, nói: “Các nhà máy thủy điện, nhất là thủy điện An Khê – Ka Nak tích nước nhưng không tính đến nhu cầu nước của vùng hạ du. Hiện hàng vạn cư dân sống ở vùng hạ lưu đang đứng trước nguy cơ thiếu nước sinh hoạt, sản xuất trầm trọng”.

Sông Ba đòi thủy điện trả nước- chuyện nóng Gia Lai

Cả chục cây số sông Ba đoạn bên dưới Nhà máy thủy điện Sông Ba Hạ đã trơ đáy

Trong khi đó, ông Tạ Xuân Chánh, Chủ tịch UBND huyện Tây Sơn Bình Định, cho biết mới đây hơn 300 hộ ở địa phương này đã bị mất hàng chục hecta đất ở, đất sản xuất do bị sạt lở, bồi lấp vì lưu lượng nước chảy ra sông Kôn tăng bất thường!

Đã phản đối nhưng cứ làm

Liên tục trong những năm qua, tỉnh Phú Yên đã nhiều lần kiến nghị Quốc hội, Chính phủ, Bộ Công Thương, EVN xem xét việc vận hành của thủy điện An Khê – Ka Nak.

Ông Lê Văn Trúc, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Phú Yên, nói: “Trước đây, khi EVN đưa ra bản thiết kế công trình thủy điện An Khê – Ka Nak, lãnh đạo tỉnh Phú Yên đã có kiến nghị không nên xây dựng công trình theo thiết kế trên”.

Trong công văn gửi Bộ Công Thương mới đây, UBND tỉnh Phú Yên nhắc lại: Năm 2006, tỉnh không thống nhất việc chuyển nước sông Ba sang sông Kôn để xây dựng thủy điện An Khê – Ka Nak; trường hợp cần thiết phải xây dựng thủy điện này, EVN phải có biện pháp đảm bảo môi trường sinh thái, chống nhiễm mặn ở hạ lưu sông Ba. Thời điểm đó, UBND tỉnh Phú Yên cũng yêu cầu EVN nghiên cứu phương án xây dựng các hồ thủy lợi hạ lưu thủy điện Sông Ba Hạ nhằm duy trì lượng nước cần cấp cho nông nghiệp, công nghiệp, dân sinh và những mục tiêu khác. Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án thủy điện An Khê – Ka Nak, EVN chưa có biện pháp để đảm bảo lưu lượng nước tối thiểu cần cung cấp cho sông Ba, làm ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và sự phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Phú Yên” – ông Trúc nói.

Trong một cuộc làm việc với lãnh đạo các bộ TN&MT, Công Thương, EVN, ông Phạm Thế Dũng, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, cho rằng những hệ lụy của thủy điện An Khê – Ka Nak đã được báo trước. Theo ông Dũng, ngay từ khi bản thiết kế công trình thủy điện này được công bố, trình duyệt, lãnh đạo tỉnh Gia Lai đã phản ứng quyết liệt vì sông Ba sẽ cạn kiệt nguồn nước, đặc biệt là những hiểm họa từ các hồ chứa vào mùa mưa lũ mà các địa phương vùng hạ du phải hứng chịu. Tuy nhiên, những ý kiến này không làm thay đổi được bản thiết kế, công trình vẫn xây dựng theo phương án ban đầu và hậu quả đang ngày càng hiện rõ.

Năm 2006, tỉnh không thống nhất xây dựng thủy điện An Khê – Ka Nak, yêu cầu nghiên cứu phương án xây dựng các hồ thủy lợi hạ lưu để duy trì lượng nước cần cấp cho nông nghiệp, dân sinh… Tuy nhiên, EVN phớt lờ ý kiến của tỉnh.
Ông NGUYỄN THÁI HỌC, Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Phú Yên
Cần có đợt khảo sát toàn diện để đánh giá lại tài nguyên nước sông Ba. Nên sớm có một cơ quan quản lý, điều tiết nguồn tài nguyên nước này, không nên để mạnh ai nấy sử dụng; không để kéo dài tình trạng thủy điện muốn sử dụng nước ra sao thì sử dụng, muốn xả bao nhiêu cũng được.
Ông BIỆN MINH TÂM, Giám đốc Sở NN&PTNT tỉnh Phú Yên
Việc phát triển ồ ạt các công trình thủy điện trong những năm qua đã và đang đặt tài nguyên nước nói riêng và hệ sinh thái của các vùng đầu nguồn, các sông suối Việt Nam vào tình trạng báo động về cạn kiệt và suy thoái khó hồi phục.
TS ĐÀO TRỌNG TỨ, Viện Quản lý nước quốc tế – IWMI

(Theo Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam

Để lại lời nhắn

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.